پرونده ویژه
اسدی رحمانی: توزیع کود در کشور بدون پشتوانه علمی است
تأثیر توصیههای رسمی یا الگوبرداری از همسایه؟ رییس مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، با استناد به پژوهشی در دانشگاه لندن، از قدرت تأثیرگذاری بیشتر «کشاورز بغلدستی» نسبت به برنامههای دولتی در تغییر الگوی مصرف کود خبر داد و بر لزوم استفاده از روشهای نوینی مانند «آگروتاک» و ترویج الگوی «کشاورز-مدرس» برای توسعه مصرف کودهای زیستی تأکید کرد.
پایگاه خبری داوان نیوز: در حالی که سهم کودهای زیستی در سبد نهادههای کشاورزی ایران همچنان ناچیز است، رییس مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور از پیشرفت غیرقابل تصور شرکتهای دانشبنیان در تولید این نهادهها طی دو دهه اخیر خبر داد و خواستار تحول اساسی در نظام سنتی توزیع کود و بهکارگیری روشهای نوین ترویج برای ترغیب کشاورزان شد.
به گزارش خبرنگار داوان نیوز، در حاشیه دهمین نمایشگاه جامع کشاورزی تهران، دکتر هادی اسدیرحمانی، رییس مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، در پنل تخصصی پاویون انجمن تولیدکنندگان فرآوردههای آلی و زیستی کشاورزی، با مروری بر تاریخچه تحقیقات کودی در ایران، بر ضرورت تقویت تولید و ترویج مصرف کودهای زیستی و بازنگری در نظام توزیع کود تأکید کرد.
تاریخچه تحقیقات کودی و پیشرفت تولید داخلی
دکتر اسدیرحمانی با اشاره به سابقه تحقیقات کودی در ایران از دهه ۲۰ شمسی، آغاز آزمایشات منسجم در سال ۱۳۳۶ و تأسیس اداره کل حاصلخیزی خاک در سال ۱۳۳۹ را نقطه عطفی در این مسیر برشمرد. وی با بیان ادغام این اداره با مؤسسه خاکشناسی در سال ۱۳۴۵ و تمرکز اولیه بر نیتروژن، فسفر و پتاس، روند تکاملی تحقیقات را شامل توجه به عناصر ثانویه در دهه ۶۰، کودهای زیستی در دهه ۷۰ و نهایتاً تنظیمکنندههای رشد با منشأ آلی و زیستی در دهههای ۸۰ و ۹۰ عنوان کرد. رییس مؤسسه تحقیقات خاک و آب، پیشرفت شرکتهای داخلی در تنوع بخشی به سبد محصولات را «غیرقابل تصور در مقایسه با ۲۰ سال قبل» خواند و ابراز کرد: «شرکتها موفق به تولید محصولات اثربخش شدهاند و این جای افتخار دارد.»
ساختار نظام کود و چالشهای پیش رو
وی در تشریح نظام کود کشور، به مولفههای برآورد، تأمین، توزیع، توصیه و کنترل کیفی اشاره کرد. بر اساس برآوردهای مؤسسه، نیاز سالانه کشور به کود حدود ۵ میلیون تن است که سهم کودهای زیستی در آن «بسیار کم» است. رییس مؤسسه، تأمین بیش از ۸۰ درصد کود کشور توسط شرکت خدمات حمایتی (دولتی) و سهم حدود ۵۰۰ هزار تنی بخش خصوصی (که تنها بخش ناچیزی از آن کود زیستی است) را از ویژگیهای این نظام برشمرد.
وی با انتقاد از «توزیع بر مبنای موجودی انبار و بدون پشتوانه دانشی» گفت: با وجود تکمیل نقشههای حاصلخیزی خاک در چندین استان، توزیع کود همچنان بر اساس این نقشهها انجام نمیشود.
دکتر اسدیرحمانی کنترل کیفی را از دیگر اولویتها دانست و اظهار داشت: با وجود چالشها، سازوکاری برای شناسایی شرکتها و برندهای فعال ایجاد شده، اما هنوز حدود ۷ تا ۸ درصد کود در کشور بدون هویت و ثبت توزیع میشود.
کودهای زیستی: ضرورتی محیط زیستی با موانع مصرف
رییس مؤسسه تحقیقات خاک و آب با بیان اینکه «هدف از کودهای زیستی جایگزینی کامل کودهای شیمیایی نیست، بلکه کمک به کاهش مصرف آنها بدون افت عملکرد است»، موانع توسعه این کودها را برشمرد: اثرگذاری تدریجی و غیرقطعی نسبت به کود شیمیایی، اولویت نداشتن مسائل زیستمحیطی در برخی تصمیمات، گرانی به دلیل پیچیدگی تولید، دشواری مصرف، و چالش حمل و نگهداری از عمده موانع هستند.
وی خطاب به تولیدکنندگان گفت: شرکتها باید به سمت فرمولاسیونهای آسانتر مصرف (مانند قرص) بروند. روشهای منسوخ مانند آغشته کردن بذر در ظرف، مورد اقبال کشاورز نیست.
دکتر اسدیرحمانی در پایان با اشاره به پلتفرم «آگروتاک»، بر لزوم بهرهگیری از روشهای مدرن انتقال دانش به کشاورزان تأکید کرد. وی با اشاره به تجربه موفق «کشاورز-مدرس» در برنامه «Soil Doctor» فائو و پژوهش دانشگاه لندن که نشان میدهد «رفتار کشاورز بیشتر تحت تأثیر کشاورز همسایه است تا برنامههای دولتی»، ابراز امیدواری کرد: آگروتاک با بهکارگیری روشهای نوین، بستری برای انتقال مؤثر مزایای کودهای زیستی به ذینفعان شود.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، سخنان رییس مؤسسه تحقیقات خاک و آب، ضمن اشاره به دستاوردهای قابل توجه در تولید داخلی نهادههای زیستی، لزوم تحول در سیاستهای تأمین و توزیع کود، تسهیل مصرف و بهکارگیری راهکارهای نوین ترویجی را برای توسعه پایدار این بخش و حفظ سلامت خاک و محیط زیست خاطرنشان ساخت.