پرونده ویژه
اولویت ترویج بر فناوری: امروز نیاز به آگاهیبخشی داریم
پایگاه خبری داوان نیوز: نقش محوری تحقیقات علمی و ترویج مؤثر در توسعه کشاورزی پایدار بهعنوان موتور محرکه ارتقای بهرهوری، افزایش کیفیت محصولات و ورود موفق به بازارهای جهانی، امروزه بیش از هر زمان دیگری مورد نیاز بخش کشاورزی ایران است. در همین راستا، گفتوگویی داشتیم با سعید احمدیراد، برگزیده نمونه ملی کشاورزی در بخش گیاهان دارویی (زیره سبز) از استان قزوین ، احمدیراد یکی از پیشگامانی که این مسیر را با تکیه بر دانش و نوآوری پیموده و میتواند چراغ راه برای سایر فعالان این عرصه باشد.
آقای احمدیراد، به عنوان برگزیده نمونه ملی کشاورزی در بخش گیاهان دارویی، نقطه آغاز حرکت حرفهای شما چه بود؟
سعید با توجه به پتانسیل بالای فلات مرکزی ایران برای رقابت بینالمللی، من کار خود را با کشت گلرنگ و کنجد آغاز کردم و به تدریج با آزمایش ارقام مختلف، به سمت گیاهان دارویی از جمله رازیانه، زیره سبز، سیاهدانه و زعفران حرکت کردم. در نهایت، با توجه به شرایط اقلیمی قزوین، زیره سبز را به عنوان محصولی با عملکرد برتر انتخاب کردم.
روند توسعه کشت شما چگونه بود؟
از سال ۹۷-۹۸ به تدریج سطح کشت را از ۱۰۰۰ متر به ۴۰ هکتار در سال ۱۴۰۱ رساندیم. اما چالش اصلی، بازاریابی بود؛ زیره سبز خرید تضمینی نداشت و محصولی استراتژیک برای دولت محسوب نمیشد. بنابراین، تصمیم گرفتم به جای جستجوی مشتری، شرایطی ایجاد کنم که مشتری به دنبال محصول ما بیاید.
چگونه به این هدف دست یافتید؟
با تکیه بر دانش خود در حوزه کشاورزی ارگانیک و پایدار، موفق شویم ۶۰ هکتار از اراضی را تحت گواهی ارگانیک اتحادیه اروپا ثبت کنیم. این اقدام باعث شد نام مجموعه ما در سایتهای بینالمللی منتشر شود و مشتریان به سمت ما جذب شوند. در سال ۱۴۰۱، اولین محموله ۱۰ تنی زیره سبز را به یک شرکت آلمانی صادر کردیم.
برای ارتقای کیفیت و کاهش هزینهها چه اقداماتی انجام دادید؟
با همکاری دانشگاه تربیت مدرس و مرکز تحقیقات قزوین، روی افزایش بهرهوری و کاهش هزینهها کار کردیم. همچنین، با طراحی و ساخت دستگاه برداشت زیره سبز، مشکل کمبود نیروی کار در مرحله برداشت را حل کردیم. این دستگاه حاصل همکاری با سه دانشجو و با حمایت مالی شخصی من بود. در حال حاضر نیز طرحهای تحقیقاتی مشترکی برای بهبود بهرهوری در دست اجرا داریم.
کیفیت محصول شما در بازارهای جهانی چگونه ارزیابی میشود؟
محصول زیره سبز ما موفق به دریافت گواهی “باقیمانده سموم صفر” و “عناصر سنگین صفر” از آزمایشگاههای معتبر اروپایی شده است. این دستاورد حاصل اصلاح بذر، مدیریت کشت و فرآیندهای کنترل کیفیت دقیق است.
ظرفیت صادرات زیره سبز ایران را چگونه ارزیابی میکنید؟
ایران روزی قطب اصلی قیمتگذاری زیره سبز در بورس نیویورک بود، اما امروز سهم بازار کاهش یافته است. ما ظرفیت صادرات ۳۰ تا ۴۰ هزار تنی داریم، اما برای رسیدن به این هدف نیاز به توسعه کشت تا ۱۵۰-۲۰۰ هزار هکتار داریم.
نقش ترویج و تحقیقات در این مسیر چیست؟
به جرأت میگویم امروز بیشتر از فناوریهای جدید، به ترویج مؤثر نیاز داریم. وزارت جهاد کشاورزی باید تمرکز خود را بر ترویج دانش و تجربیات موفق قرار دهد. تحقیقات و آموزش مهم هستند، اما بدون ترویج کارآمد، دستاوردها به عرصه عمل نمیرسند.
پیشنهاد شما به کشاورزان خردهپا چیست؟
تشکیل تعاونیها بهترین راهکار است. با ادغام منابع، میتوان بهرهوری را افزایش داد، قدرت چانهزنی در بازار را تقویت کرد و امکان مذاکره با نهادهای مالی و دولتی را فراهم آورد. تعاونیها میتوانند امکان استفاده مشترک از ماشینآلات پیشرفته و کاهش هزینهها را نیز ایجاد کنند.
آیا حاضرید در برنامههای ترویجی به عنوان کشاورز نمونه مشارکت کنید؟
من پیش از این، مرکزی در استان قزوین برای آموزش رایگان کشاورزان در زمینه کشت زیره سبز تأسیس کردهام و حتی از اساتید برجسته به هزینه شخصی برای ترویج دانش دعوت کردهام. استقبال من از همکاری با نهادهای ترویجی صددرصد است و معتقدم استفاده از تجربیات کشاورزان پیشرو میتواند بهترین روش برای توسعه باشد.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، این گفتوگو بر ضرورت پیوند تحقیقات، ترویج و عمل در کشاورزی تأکید میکند. تجربه سعید احمدیراد نشان میدهد که با تکیه بر دانش روز، گواهیهای بینالمللی، کاهش هزینهها از طریق نوآوری و تقویت تشکلهای کشاورزی، میتوان نه تنها بر چالشهای داخلی غلبه کرد، بلکه در بازارهای جهانی نیز حضور مؤثری یافت.