مقالات
تغییر اقلیم و اپیدمی آفات: چالش امروز، راهکار فردا
تغییر اقلیم با ایجاد دگرگونی در اکوسیستمها، چالشهای جدی در مدیریت آفات کشاورزی و تهدیدات نوینی برای سلامت محیط زیست ایجاد کرده است. مقاله حاضر که با الهام از یافتههای سمینار «مخاطرات محیطی و فنآوریهای نوین زیستی» مؤسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور نگاشته شده، به بررسی ابعاد این بحران، از گسترش آفات تا مخاطرات باقیمانده آفتکشها، و ارائه راهکارهای پایدار میپردازد.
پایگاه خبری داوان نیوز: برگزاری سمینار علمی «مخاطرات محیطی و فنآوریهای نوین زیستی» به همت مؤسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور برگزار شد، این سمینار بهانه ای شد که نگاهی داشته باشیم به پیوند تغییر اقلیم با دینامیک آفات، خطرات باقیمانده آفتکشها و راهکارهای یکپارچه مبتنی بر مدیریت پایدار. …
به گزارش داوان نیوز، تغییر اقلیم به عنوان یکی از مهمترین چالشهای جهانی عصر حاضر، اثرات گستردهای بر زیستبومهای طبیعی و نظامهای کشاورزی دارد. این پدیده با تغییر الگوهای دمایی و بارشی، موجب دگرگونی در پراکنش جغرافیایی، افزایش جمعیت و ظهور آفات نوظهور شده است. از سوی دیگر، افزایش مصرف آفتکشها برای مقابله با این آفات، مخاطرات جدی برای سلامت انسان و محیط زیست ایجاد کرده است. این مقاله به بهانه برگزاری سمینار علمی «مخاطرات محیطی و فنآوریهای نوین زیستی» که به همت مؤسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور برگزار شد، به مرور پیوند تغییر اقلیم با دینامیک آفات، خطرات باقیمانده آفتکشها و راهکارهای یکپارچه مبتنی بر مدیریت پایدار میپردازد.
فعالیتهای انسانی و انتشار گازهای گلخانهای، تغییرات اقلیمی پایداری را در سطح جهانی ایجاد کرده که پیامدهای آن در بخش کشاورزی و سلامت عمومی به طور فزایندهای محسوس است. در این راستا، سمینار علمی «مخاطرات محیطی و فنآوریهای نوین زیستی» به همت موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور برگزار شد تا ابعاد مختلف این چالش را بررسی کند. این مقاله با الهام از محورهای اصلی این رویداد علمی، به تحلیل تأثیر تغییر اقلیم بر جمعیت آفات و پیدایش آفات نوظهور، مخاطرات باقیمانده آفتکشها بر انسان و محیط زیست، چالشهای سنجش این مخاطرات و نقش شاخصهای زیستی در کاهش تهدیدات حوزه خاک میپردازد.
تأثیر تغییر اقلیم بر دینامیک جمعیت آفات
۱. گسترش جغرافیایی آفات: افزایش دمای جهانی موجب شده است تا بسیاری از آفات که پیش از این به مناطق گرمسیری محدود بودند، به عرضهای جغرافیایی بالاتر گسترش یابند.
۲. تسریع چرخه زندگی: بالا رفتن دما، دوره رشد و تکثیر حشرات را کوتاه کرده و منجر به افزایش تعداد نسلهای سالانه میشود.
۳. اختلال در تعادل اکولوژیک: تغییر در زمانبندی ظهور آفات و دشمنان طبیعی آنها ممکن است موجب طغیان جمعیت آفات گردد.
۴. افزایش مقاومت به تنشها: آفات در پاسخ به شرایط محیطی متغیر، سازگاری سریعتری یافته و در برابر دما و خشکی مقاومتر میشوند.
پیدایش آفات نوظهور و گونههای مهاجم
تغییر اقلیم زمینه مناسبی برای ظهور آفات جدید و گسترش گونههای مهاجم فراهم کرده است. به عنوان مثال، گسترش قارچ بیماریزای Ug99 در گندم و نفوذ مگس میوه مدیترانهای به مناطق جدید از جمله این موارد است. همچنین، افزایش دما امکان استقرار پشههای ناقل بیماریهایی مانند مالاریا و تب دانگ را در مناطق معتدل فراهم کرده است.
مخاطرات باقیمانده آفتکشها بر سلامت و محیط زیست
افزایش طغیان آفات، کشاورزان را به مصرف بیشتر آفتکشها سوق داده است. این مسئله پیامدهای زیر را در پی دارد:
– تأثیر بر سلامت انسان: از مسمومیتهای حاد تا افزایش خطر ابتلا به سرطانها، اختلالات هورمونی و عصبی.
– آلودگی محیط زیست: روانابهای کشاورزی حاوی آفتکشها، منابع آب و خاک را آلوده کرده و تنوع زیستی را کاهش میدهد.
– ایجاد مقاومت در آفات: مصرف بیرویه آفتکشها باعث شده تا بسیاری از آفات در برابر سموم مقاوم شوند.
راهکارهای نوین برای کاهش مخاطرات
۱. مدیریت تلفیقی آفات (IPM): تأکید بر روشهای غیرشیمیایی مانند کنترل بیولوژیک، استفاده از ارقام مقاوم و روشهای زراعی مناسب.
۲. پایش و هشدار زودهنگام: استفاده از فناوریهای سنجش از دور و مدلسازی برای پیشبینی طغیان آفات.
۳. توسعه کشاورزی پایدار: طراحی سیستمهای کشاورزی مبتنی بر تابآوری به تغییرات اقلیمی.
۴. سیاستگذاری و قانونگذاری: تقویت مقررات مصرف آفتکشها و حمایت از تحقیقات در زمینه روشهای کمخطر.
۵. آموزش و ظرفیتسازی: افزایش آگاهی کشاورزان درباره روشهای مدیریت پایدار آفات.
نتیجهگیری
تغییر اقلیم و پیامدهای آن بر نظامهای کشاورزی و سلامت عمومی، لزوم بازنگری در روشهای کنونی مدیریت آفات را بیش از پیش آشکار میسازد. همانگونه که در سمینار «مخاطرات محیطی و فنآوریهای نوین زیستی» نیز مورد تأکید قرار گرفت، رویکردهای یکپارچه مبتنی بر پایش مستمر، مدیریت اکولوژیک و کاهش وابستگی به آفتکشهای شیمیایی، از ضرورتهای مقابله با این چالش جهانی است. سرمایهگذاری در پژوهش و توسعه فناوریهای نوین زیستی و همچنین تقویت همکاریهای بینبخشی، میتواند راه را برای دستیابی به امنیت غذایی و حفظ سلامت محیط زیست هموار کند.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، سمینار علمی «مخاطرات محیطی و فنآوریهای نوین زیستی» که به همت مؤسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور و با سخنرانی دکتر محمدرضا صفرنژاد، دکتر محمدهادی دانشی، دکتر محمدکاظم رمضانی مشاور معاون وزیر در امور پدافند غیرعامل و مهندس فرهاد سعیدینائینی رییس بخش تحقیقات نماتدشناسی موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور به صورت حضوری و مجازی برگزار شد.