مقالات
روز جهانی حبوبات؛ گنجینههای غذایی برای آیندهای پایدار
پایگاه خبری داوان نیوز: روز جهانی حبوبات، که هر ساله در ۱۰ فوریه گرامی داشته میشود، ابتکاری از سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) است که اهمیت حبوبات را در تأمین امنیت غذایی، تغذیه سالم و کشاورزی پایدار در سراسر جهان برجسته میسازد.
به گزارش داوان نیوز، روز جهانی حبوبات، فرصتی است برای افزایش آگاهی عمومی درباره نقش حیاتی حبوبات در رژیمهای غذایی، اقتصادهای محلی و حفظ محیط زیست.
تاریخچه و اهداف
مجمع عمومی سازمان ملل متحد سال ۲۰۱۶ را به عنوان سال بینالمللی حبوبات اعلام کرد و پس از آن، از سال ۲۰۱۹، روز ۱۰ فوریه به عنوان روز جهانی حبوبات نامگذاری شد. اهداف اصلی این روز عبارتند از:
– ترویج ارزش غذایی و فواید حبوبات برای سلامت انسان
– تشویق به کشاورزی پایدار و افزایش تنوع زیستی
– حمایت از زنجیره ارزش حبوبات از مزرعه تا سفره
– تأکید بر نقش حبوبات در مبارزه با سوءتغذیه و فقر
حبوبات: تعریف و انواع
حبوبات به دانههای خشکشده گیاهان خانواده نخودیان اشاره دارد که در غلاف رشد میکنند. انواع رایج شامل عدس، نخود، لوبیا (سیاه، قرمز، چیتی)، ماش و لپه میشود. برخلاف سبزیجات نشاستهای، حبوبات پس از برداشت به صورت خشک نگهداری میشوند.
فواید تغذیهای حبوبات
۱. منبع غنی پروتئین گیاهی
حبوبات یکی از بهترین منابع پروتئین گیاهی هستند و جایگزینی مقرونبهصرفه برای پروتئین حیوانی محسوب میشوند. این ویژگی به ویژه در کشورهای در حال توسعه و برای جمعیتهای گیاهخوار حیاتی است.
۲. فیبر غذایی بالا
میزان بالای فیبر موجود در حبوبات به سلامت گوارش، کنترل قند خون و کاهش کلسترول کمک میکند.
۳. ویتامینها و مواد معدنی
حبوبات سرشار از آهن، پتاسیم، منیزیم، روی، فولات و ویتامینهای گروه B هستند.
۴. چربی کم و فاقد کلسترول
حبوبات به طور طبیعی چربی کمی دارند و عاری از کلسترول هستند که برای سلامت قلب مفید است.
نقش حبوبات در کشاورزی پایدار
۱. تثبیت نیتروژن
گیاهان حبوباتی با باکتریهای ریشهای همزیست، نیتروژن هوا را در خاک تثبیت میکنند که باعث حاصلخیزی خاک و کاهش نیاز به کودهای شیمیایی میشود.
۲. سازگاری با تغییرات اقلیمی
بسیاری از حبوبات به آب کمتری نسبت به سایر محصولات نیاز دارند و در برابر خشکسالی و شرایط سخت اقلیمی مقاومتر هستند.
۳. تنوع زیستی
کشت حبوبات باعث افزایش تنوع زراعی و کاهش فرسایش خاک میشود.
اهمیت اقتصادی و اجتماعی
حبوبات نقش مهمی در معیشت میلیونها کشاورز خردهپا در سراسر جهان بازی میکنند. این محصولات:
– هزینه تولید نسبتاً پایینی دارند
– برای مدت طولانی قابل ذخیرهسازی هستند
– در بازارهای محلی و جهانی تقاضای پایدار دارند
– برای زنان روستایی که غالباً در کشت و فروش حبوبات فعال هستند، منبع درآمدی مهمی محسوب میشوند
چالشها و فرصتها
با وجود مزایای فراوان، مصرف جهانی حبوبات با چالشهایی مواجه است:
– تغییر الگوی مصرف به سمت غذاهای فرآوری شده
– دانش ناکافی درباره روشهای پخت و آمادهسازی
– محدودیت در دسترسی به بذرهای با کیفیت و فناوریهای کشاورزی
از سوی دیگر، افزایش روند گیاهخواری و توجه به غذاهای سالم، فرصت بیسابقهای برای ترویج مصرف حبوبات ایجاد کرده است.
راهکارهایی برای ترویج مصرف حبوبات
۱. آموزش عمومی: آگاهسازی مردم درباره فواید سلامتی حبوبات و روشهای پخت آسان
۲. حمایت از کشاورزان: دسترسی بهتر به بازارها، بیمه محصولات و فناوریهای نوین
۳. نوآوری در محصولات: توسعه محصولات غذایی مبتنی بر حبوبات مانند پاستا، شیرینیجات و گوشتهای گیاهی
۴. سیاستگذاری مناسب: گنجاندن حبوبات در برنامههای تغذیه ملی و مدرسهای
حبوبات در فرهنگ غذایی ایران
ایران از قدیمالایام در فرهنگ غذایی خود جایگاه ویژهای برای حبوبات قائل بوده است. غذاهای سنتی مانند عدس پلو، خورشت قیمه، آش رشته، خوراک لوبیا و آبگوشت گواه این ادعا هستند. ایران همچنین از تولیدکنندگان مهم حبوبات در منطقه به شمار میرود.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، روز جهانی حبوبات یادآور اهمیت این دانههای کوچک ولی قدرتمند در ساختن آیندهای سالم و پایدار برای کره زمین است. حبوبات پل ارتباطی میان امنیت غذایی، سلامت انسان و حفاظت از محیط زیست هستند. با ترویج مصرف و تولید حبوبات، میتوانیم گامهای مؤثری در جهت دستیابی به اهداف توسعه پایدار ۲۰۳۰، به ویژه ریشهکنی گرسنگی و ترویج کشاورزی پایدار برداریم.
شعار روز جهانی حبوبات به خوبی رسالت آن را بیان میکند: “حبوبات کوچک، دانههای بیپایان از امکانات”. بیاییم با گنجاندن بیشتر این ابرغذاها در رژیم غذایی خود، نه تنها به سلامت شخصی، بلکه به سلامت سیاره زمین نیز کمک کنیم.