تجارت
زعفران ایران تشنه برند ملی؛ صادرات ۳۲۵ تن، هویت جهانی صفر
بزرگترین صادرکننده زعفران جهان، کوچکترین سهم را از سود تجارت این محصول میبرد. نبود «برند ملی»، نوسانات شدید قیمت و مشکلات بازگشت ارز، «طلای سرخ» ایران را در مسیر قاچاق و صادرات غیررسمی قرار داده است؛ در حالی که شورای ملی زعفران از پذیرش نرخ پایه ارزی جدید توسط دولت خبر میدهد.
پایگاه خبری داوان نیوز: ایران با در اختیار داشتن بزرگترین بازار صادرات زعفران جهان و ثبت رکورد صادرات ۳۲۵ تنی، همچنان از ارزشافزوده نهایی «طلای سرخ» بیبهره است. شورای ملی زعفران از تلاش برای ثبت «برند ملی» در ۶۰ کشور هدف خبر میدهد تا پایانی بر هویتزدایی از محصول ایرانی در بازارهای جهانی باشد.
به گزارش خبرنگار داوان نیوز، زعفران که به دلیل ارزش اقتصادی و ارزآوری بالا به «طلای سرخ» شهرت دارد، گرانترین محصول کشاورزی جهان محسوب میشود. جمهوری اسلامی ایران با اختلاف، بزرگترین تولیدکننده و صادرکننده این محصول ارزشمند است. آمارها نشان میدهد که ایران سالانه حداقل ۲۲۰ تن زعفران صادر میکند؛ رقمی که در بیشتر سالها به ۲۶۰ تن رسیده و حداکثر تا ۳۲۵ تن نیز افزایش یافته است.
مزیت مطلق ایران در سایه نبود هویت جهانی
علیرغم اینکه زعفران تنها محصولی است که ایران در تولید و صادرات آن از مزیت مطلق برخوردار است، سهم ایران از ارزشافزوده نهایی زنجیره تجارت این محصول ناچیز است. بررسیها نشان میدهد که بیشتر مصرفکنندگان نهایی در بازارهای جهانی، کشورهای واسطه یا برندهای خصوصی دیگر را به جای مبدأ اصلی، تولیدکننده زعفران میشناسند؛ در حالی که این کشورها صرفاً زعفران ایرانی را بستهبندی مجدد کرده و با نام خود به بازار عرضه میکنند. این روند باعث شده تا کمترین سود و ارزشافزوده عاید تولیدکنندگان و صادرکنندگان ایرانی شود.
تلاش برای خلق «برند ملی زعفران ایران»
شورای ملی زعفران ایران به عنوان متولی اصلی ساماندهی این صنعت، سالهاست که بر ضرورت ایجاد یک هویت مستقل برای زعفران ایران در بازارهای بینالمللی تأکید دارد. در این راستا، «برند ملی زعفران ایران» در داخل کشور طراحی و به ثبت رسیده است.
علی شریعتیمقدم، رئیس شورای ملی زعفران ایران با اشاره به جزئیات اقدامات بینالمللی این شورا اظهار داشت: انجمن در حال پیگیری ثبت این برند در ۶۰ کشور هدف صادراتی زعفران ایران است. برای این منظور با سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) وارد مذاکره شدهایم. پس از برگزاری نشست مشترک با حضور نمایندگان WIPO، سازمان مالکیت فکری ایران و اتاق بازرگانی مشهد، و همچنین برگزاری یک دوره دو ماهه آموزش مجازی برندینگ با تدریس اساتید WIPO، مدارک و درخواست ثبت برند به این سازمان ارسال شده است.
وی افزود: پیشبینی میکنیم ظرف سه ماه آینده پاسخ اولیه از سوی سازمان جهانی مالکیت فکری دریافت شود. اگرچه فرآیند انتقال هزینه ثبت برند به دلیل مشکلات ناشی از تحریمهای بانکی با کندی مواجه است، اما امیدواریم حداکثر تا اردیبهشتماه سال آینده این مهم محقق شود.
پس از ثبت جهانی، این برند ملی در کنار برندهای خصوصی روی بستهبندیها درج خواهد شد تا هویت کشور تولیدکننده و اصالت و خلوص زعفران ایرانی را تضمین کند.
قیمت پایه ارزی؛ چالش دیرینه صادرات رسمی
یکی دیگر از مسائل کلیدی در مسیر صادرات رسمی زعفران، تعیین قیمت پایه ارزی به عنوان مبنای تعهد بازگشت ارز حاصل از صادرات است. هرگونه خطا در تعیین این قیمت، فاصله میان ارز تعهدشده و ارز برگشتی را افزایش داده و به افزایش صادرات غیررسمی (قاچاق) و کاهش صادرات رسمی دامن میزند.
شریعتیمقدم در این خصوص توضیح داد: «در سالهای گذشته، اختلاف میان نرخ ارز رسمی و نرخ ارز بازار همواره دردسرساز بوده است. خوشبختانه هماکنون با حمایت وزارت جهاد کشاورزی، سازمان توسعه تجارت ایران و نماینده اتاق ایران در گروه تعیین ارزش گمرک، استدلالهای شورای ملی زعفران مورد پذیرش قرار گرفته و در تعیین قیمت پایه صادراتی لحاظ میشود.»
موانع پیشروی صادرات زعفران
شورای ملی زعفران ایران، موارد زیر را مهمترین چالشهای جاری در مسیر صادرات این محصول استراتژیک برشمرده است:
1. نوسانات شدید قیمت در بازار داخلی که صادرکنندگان را از ارائه قیمتهایی با اعتبار حتی یک هفته عاجز کرده است.
2. مشکلات بازگشت ارز حاصل از صادرات به دلیل محدودیتهای بانکی و تحریمها.
3. پیوند شرط معافیت مالیاتی صادرات با ایفای تعهد ارزی که منجر به اخذ مالیات از صادرات میشود.
4. عدم حمایت از صادرات زعفران در بستهبندیهای زیر ۱۰ گرم که مستقیماً وارد سبد مصرفی مشتری نهایی میشود.
5. کمبود تبلیغات هدفمند در بازارهای جهانی برای تبیین کیفیت و خلوص زعفران ایرانی.
6. عدم تأمین منابع مالی کافی برای حضور مؤثر در نمایشگاههای بینالمللی مواد غذایی.
کارشناسان صنعت زعفران معتقدند تا زمانی که زنجیره ارزش این محصول از تولید تا بازاریابی جهانی ساماندهی نشود، ایران علیرغم داشتن مزیت مطلق تولید، همچنان سهمی ناچیز از سود نهایی «طلای سرخ» خواهد برد.
—
برچسبهای پیشنهادی (Tags):
زعفران ایران، صادرات زعفران، طلای سرخ، برند ملی زعفران، شورای ملی زعفران، سازمان جهانی مالکیت فکری، WIPO، بازگشت ارز صادراتی، قیمت پایه ارزی، مزیت مطلق، بستهبندی زعفران