سرشاخه‌کاری؛ راهکار جوان‌سازی باغ‌ مرکبات

پایگاه خبری داوان نیوز: سرشاخه‌کاری، راهکاری کلیدی برای جوان‌سازی باغ‌های مرکبات با رعایت اصول بهداشتی است.

به گزارش داوان نیوز، در شرایط تغییرات اقلیمی و افزایش خسارت آفات، استفاده از تکنیک سرشاخه‌کاری به‌عنوان یک روش مؤثر برای اصلاح، بازسازی و جوان‌سازی باغ‌های مرکبات کشور مورد توجه ویژه‌ای قرار گرفته است. رعایت استانداردهای بهداشتی در این فرآیند، کلید موفقیت و جلوگیری از انتقال بیماری‌ها است.

مزایای سرشاخه‌کاری:
به گفته دکتر بنی‌هاشمیان، پژوهشگر برجسته حوزه مرکبات، پیوند سرشاخه یکی از پرکاربردترین و سریع‌ترین روش‌ها برای جوان‌سازی باغ‌ها، تغییر رقم، افزایش کیفیت میوه، بازیابی عملکرد باغ‌های کم‌بازده و هماهنگ‌سازی با نیازهای بازار است.

چالش اصلی: انتقال بیماری‌ها
یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های این روش، انتقال عوامل بیماری‌زا از طریق ابزار آلوده یا پیوندک ناسالم است. برخی ویروس‌ها و ویروییدها می‌توانند سال‌ها بدون علائم در گیاه باقی بمانند و از طریق ابزار یا حشرات ناقلی مانند پسیل آسیایی مرکبات منتقل شوند. کنترل این عوامل اغلب فاقد آفت‌کش اختصاصی است و تنها راه مقابله، رعایت اصول دقیق بهداشت گیاهی است.

نکات کلیدی برای اجرای موفق:

1. انتخاب درخت مناسب: تنها درختانی با ظاهر سالم، شاخ و برگ شاداب، پوست طبیعی و فاقد علائم زوال، سرخشکیدگی یا ضعف عمومی برای پیوند مناسب هستند.
2. تهیه پیوندک سالم: پیوندک باید از نهالستان‌های معتبر دارای مجوز و تحت نظارت، تهیه شود. در صورت برداشت از باغ، باید از شاخه‌های نیمه‌خشبی، پررشد و عاری از هرگونه علامت بیماری استفاده کرد. شستشوی پیوندک در محلول رقیق سفیدکننده و نگهداری آن در یخچال تا زمان استفاده ضروری است.
3. ضدعفونی دقیق ابزار: چاقو، قیچی و اره پیوند باید قبل و بعد از هر بار استفاده، با محلول سفیدکننده (یک قسمت سفیدکننده در چهار قسمت آب) ضدعفونی و کاملاً خشک شوند. این کار باید برای هر درخت به صورت جداگانه تکرار شود.
4. انتخاب محل پیوند: محل پیوند باید حداقل ۲۰ تا ۳۰ سانتی‌متر بالاتر از سطح خاک و با شیب ملایم (حدود ۲ درصد) انتخاب شود تا از تجمع رطوبت و بروز بیماری‌هایی مانند گموز جلوگیری گردد.
5. مراقبت‌های پس از پیوند: محافظت درخت پیوند شده از گرمای شدید، استفاده از سایبان در ماه اول (برای پیوندهای تاجی)، حذف به‌موقع نوار پیوند و شاخه‌های ناخواسته، همراه با تغذیه مناسب و سمپاشی به‌موقع، موفقیت عملیات را تضمین می‌کند.

دکتر بنی‌هاشمیان در پایان تأکید کرد: سرشاخه‌کاری در صورت رعایت اصول علمی و بهداشتی، روشی سریع و کارآمد است، اما اجرای غیراصولی آن می‌تواند به عاملی برای انتشار گسترده بیماری‌های ویروسی و باکتریایی تبدیل شود. بنابراین، سلامت پایه و پیوندک باید پیش از اقدام، به طور کامل تأیید گردد.

منبع: اظهارات تخصصی عضو هیأت علمی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری.