شکاف میان حمایت و تورم؛ کالابرگ در برابر نهاده‌های دولتیِ ناپدیدشده

پایگاه خبری داوان نیوز: با افزایش سرسام‌آور قیمت مرغ و تخم‌مرغ در بازار و اذعان مقامات مجلس به اینکه «مبلغ فعلی کالابرگ جوابگوی نیاز خانوار نیست، دولت در آستانه تصمیم برای افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی قرار گرفته است؛ اقدامی که نمایندگان آن را ضرورتی برای مقابله با «نقص در خرید طلایی نهاده‌ها» و حفظ قدرت خرید مردم ارزیابی می‌کنند.

به گزارش داوان نیوز، همزمان با اظهارات مقامات دولتی مبنی بر احتمال افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی، وزرا و نمایندگان مجلس با تأکید بر «شرایط جنگی» و فشارهای اقتصادی، از این اقدام به عنوان یک ضرورت انکارناپذیر برای حفظ سفره مردم یاد می‌کنند. اما در سوی دیگر میدان، آمارها از افزایش چشمگیر قیمت نهاده‌های دامی و نوسانات شدید در بازار مرغ و تخم‌مرغ حکایت دارد؛ وضعیتی که تحلیلگران را به این نتیجه می‌رساند که افزایش کالابرگ بدون رفع ریشه‌های تورمی، فقط یک مسکن موقتی است.

کالابرگ، از حمایت هدفمند تا واکنش به بحران

در روزهای اخیر، چند تن از اعضای کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، از جمله عبدالکریم هاشمی نخل‌ابراهیمی و عباس قدرتی زوارم، خواستار افزایش فوری اعتبار کالابرگ الکترونیکی شده‌اند. هاشمی نخل‌ابراهیمی، نماینده میناب، در گفت‌وگو با خبرنگار ما این اقدام را «در شرایط جنگی و فشارهای اقتصادی» یک ضرورت دانست و تأکید کرد: کالابرگ الکترونیکی یکی از ابزارهای مؤثر برای حمایت هدفمند از دهک‌های پایین است و افزایش آن می‌تواند قدرت خرید مردم را تقویت کند.

عباس قدرتی زوارم، سخنگوی کمیسیون برنامه و بودجه، نیز با اشاره به اینکه «مبلغ فعلی کالابرگ جوابگوی نیاز خانوار نیست»، خواستار درک دقیق مدیران از وضعیت اقتصادی جامعه شد. مجید دوستعلی، نماینده کرمان، نیز هرگونه افزایش حمایت‌های معیشتی از جمله کالابرگ را «اقدامی پسندیده و قابل دفاع» ارزیابی کرد.

این اجماع در مجلس در حالی شکل می‌گیرد که دولت هنوز به طور رسمی میزان افزایش را اعلام نکرده، اما فضای سیاسی حاکی از آن است که افزایش اعتبار کالابرگ به ابزاری برای مدیریت نارضایتی‌های معیشتی تبدیل شده است.

افزایش قیمت نهاده‌ها؛ زخم کهنه بازار اقلام اساسی

اما داستان تنها به حمایت‌های تقاضا ختم نمی‌شود. گزارش‌های میدانی و اظهارات کارشناسی نشان می‌دهد که ریشه اصلی گرانی، نه در کمبود فیزیکی، که در شکاف عمیق میان قیمت نهاده‌های دولتی و آزاد است.

علیرضا عباسی، نایب‌رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس، در تشریح دلایل نوسانات اخیر بازار مرغ و تخم‌مرغ، به صراحت گفت: دولت قیمت سویای عرضه‌شده را حدود ۶ هزار و ۸۰۰ تومان اعلام کرده بود، اما امروز این محصول در بازار آزاد بالای ۱۲ هزار تومان معامله می‌شود.

وی با انتقاد از عملکرد وزارت جهاد کشاورزی افزود: متأسفانه در زمانی که نهاده در بازارهای جهانی با قیمت مناسب در دسترس بود، اقدام به خرید و ذخیره‌سازی نکردند.

این فاصله ۲ تا ۳ برابری قیمت نهاده‌ها، تولیدکننده را ناچار به افزایش قیمت تمام‌شده محصول نهایی می‌کند. عباسی با مثالی از بازار تخم‌مرغ هشدار داد که کاهش تقاضا در گذشته باعث کشتار مرغ‌های مادر شده و امروز نتیجه آن به صورت افزایش قیمت خود را نشان داده است.

تحلیل: آیا کالابرگ به تنهایی کافی است؟

نکته قابل تأمل در موضع‌گیری‌ها، تأکید چندباره نمایندگان بر «شرایط جنگی» و «کاهش صادرات» است. قدرتی زوارم تصریح کرد که «با توجه به کاهش صادرات، دولت باید مانع از تشدید مشکلات معیشتی شود.» این در حالی است که عباسی هشدار می‌دهد: مشکل اصلی ما قیمت است. اگر سفره مردم آسیب ببیند و قدرت خرید کاهش یابد، تقاضا کم شده و در چرخه بعدی به تولید ضربه می‌زند.

از این منظر، افزایش کالابرگ الکترونیکی می‌تواند به طور موقت از افت بیشتر تقاضا جلوگیری کند، اما بدون مداخله در زنجیره تأمین نهاده‌ها و کنترل قیمت‌های جهانی، صرفاً به معنای انتقال فشار تورم به بودجه دولت و به تعویق انداختن بحران است.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، نمایندگان مجلس در حالی بر افزایش اعتبار کالابرگ تأکید دارند که عباسی از دولت خواسته است نظارت را از «ویترین مغازه‌ها» به «مرحله تأمین مواد اولیه و نهاده‌ها» عقب ببرد. آرای نمایندگان مجلس نشانگر آن است که در صورت عدم اصلاح نظام تأمین و توزیع نهاده‌های دامی، افزایش کالابرگ بدون پشتوانه تولید پایدار، نه تنها مشکل معیشت را حل نمی‌کند، بلکه ممکن است تورم را نیز تغذیه نماید.

در شرایط کنونی، مجلس به نظر می‌رسد با درک فشار بر مردم، بسته حمایت از کالابرگ را به عنوان یک اقدام فوری به دولت توصیه می‌کند؛ اما کارشناسان معتقدند پایداری بازار در گرو اقدام همزمان در سه سطح «تأمین نهاده، تنظیم تولید و نظارت بر عرضه» است، نه فقط تزریق پول به سمت تقاضا.