پرونده ویژه
فارس، سرزمین چهارفصل محصولات کشاورزی
استان فارس به عنوان یکی از قطبهای اصلی کشاورزی ایران، با برخورداری از تنوع اقلیمی کمنظیر و دشتهای حاصلخیز، نقش بسزایی در تأمین امنیت غذایی کشور ایفا میکند. موقعیت جغرافیایی و شرایط آبوهوایی متنوع این استان، امکان کشت انواع محصولات سردسیری، معتدل و گرمسیری را در مناطق مختلف فراهم ساخته است.
پایگاه خبری داوان نیوز: استان فارس، این گهواره تمدن و نگین زرخیز ایران، با بهرهگیری از اقلیمی کمنظیر و دشتهای حاصلخیز، به یکی از قطبهای اساسی کشاورزی کشور تبدیل شده است. از ارتفاعات پوشیده از برف اقلید تا نخلستانهای گرمسیری لارستان، کشاورزی فارس چنان در تار و پود جغرافیا و زندگی مردمانش تنیده که میتوان آن را “استان چهارفصل محصولات کشاورزی” نامید. این گزارش، سفری است از کوه تا دشت و کویر تا به شناسایی مهمترین مناطق کشاورزی این استان و شاخصترین تولیدات هر یک بپردازد.
استان فارس با دارا بودن اقلیم های متنوع و زمین های حاصلخیز، یکی از قطب های اصلی کشاورزی ایران محسوب میشود. این استان با ترکیبی بی نظیر از مناطق سردسیر، معتدل و گرمسیر، امکان کشت طیف گسترده ای از محصولات را دارد که آن را به نمونهای بارز از یک “استان چهارفصل” تبدیل کرده است.
مهمترین مناطق کشاورزی و تولیدات شاخص آنها در استان فارس
بر اساس اقلیم و نوع تولیدات، میتوان استان فارس را به چند منطقه کشاورزی اصلی تقسیم بندی کرد. جدول زیر خلاصه ای از این مناطق و تولیدات شاخص آنها را نشان میدهد:
تحلیل دقیق مناطق و تولیدات
هر یک از این مناطق با توجه به ویژگیهای طبیعی خود، نقشی منحصربه فرد در سبد کشاورزی استان ایفا میکنند.
– مناطق سردسیر و کوهستانی: این مناطق با تمرکز بر کشت دیم، نقش حیاتی در تامین غلات و حبوبات استان دارند. شهرستانهایی مانند اقلید و آباده قطب تولید گندم دیم و حبوباتی مانند نخود و عدس هستند. همچنین کشت ارزشمند زعفران در ارتفاعات شهرستانهایی مانند اقلید و بوانات رواج دارد. پوشش گیاهی طبیعی این نواحی نیز شامل گیاهان دارویی باارزشی مانند گل گاوزبان و آویشن است.
– مناطق معتدل: این قلب کشاورزی استان فارس محسوب میشود. حاصلخیزی دشت هایی مانند مرودشت و شرایط آب وهوایی مناسب شیراز، این نواحی را به قطب تولید مرکبات (با تولید سالانه بیش از ۲ میلیون تن) و انار در کشور تبدیل کرده است. همچنین کشت محصولات زراعی پراهمیتی مانند گندم آبی (با تولید ۱.۵ تا ۲ میلیون تن در سال) و چغندر قند در این مناطق انجام میگیرد. باغات انگور شیراز نیز به دلیل طعم عالی و کیفیت بینظیر، شهرت ملی دارند.
– مناطق گرمسیر: شهرستان های جنوبی استان مانند داراب و جهرم با توجه به آب و هوای گرم، خاستگاه تولید محصولات ویژه این اقلیم هستند. این مناطق در تولید خرما و پسته پیشرو هستند. جهرم و داراب همچنین در کشت مرکبات سازگار با آب و هوای گرم نیز فعال میباشند.
– کانونهای کشت گلخانهای: برای مقابله با چالش کم آبی و افزایش بهرهوری، کشت گلخانهای در استان فارس به شدت توسعه یافته است. شهرستانهای شیراز، مرودشت و کازرون پیشتاز این عرصه هستند. تولید صیفیجاتی مانند گوجه و خیار، گل های زینتی مانند رز و مریم، و همچنین توت فرنگی از مهمترین فعالیت های این بخش به شمار میرود که امکان تولید در تمام طول سال را فراهم میکند.
نقش اقلیم و چالشهای پیش رو
تنوع بینظیر تولیدات کشاورزی در استان فارس را میتوان مستقیماً به تنوع اقلیمی آن نسبت داد. این استان از ارتفاعات سردسیر گرفته تا دشت های معتدل و نواحی گرم و خشک جنوبی را در بر میگیرد. با این حال، این بخش با چالش های جدی به ویژه کمبود منابع آبی و تغییرات اقلیمی روبرو است. در پاسخ به این چالشها، کشاورزان فارسی به طور فزایندهای به سمت به کارگیری تکنولوژی های نوین مانند سیستم های آبیاری قطره ای، کشت هیدروپونیک و توسعه کشت گلخانه ای روی آوردهاند.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، استان فارس با پشتوانه اقلیم چهارفصل و دشتهای حاصلخیز، نگین کشاورزی ایران محسوب میشود. از غلات دیم کوهپایه های اقلید تا مرکبات داراب و خرماهای لارستان، هر منطقه سهم به سزایی در تامین امنیت غذایی دارد. اگرچه چالش هایی مانند کمآبی وجود دارد، اما حرکت به سمت کشت های نوین و استفاده از فناوری، آینده روشنی را برای کشاورزی این استان ترسیم میکند.