فرجی: کشاورزی قراردادی واقعی، کلید طلایی خودکفایی در دانه‌های روغنی

پایگاه خبری داوان نیوز: معاون سازمان تات در گردهمایی سالانه مدیران و محققان بخش دانه‌های روغنی، توسعه کشاورزی قراردادی واقعی و اصلاح الگوی مصرف را دو بال اصلی برای جبران عقب‌ماندگی چهاردهه‌ای در تأمین روغن و کنجاله مورد نیاز کشور عنوان کرد.

به گزارش داوان نیوز، دکتر ابوالفضل فرجی، رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، وابستگی مزمن کشور به واردات روغن و کنجاله را یکی از چالش‌های راهبردی بخش کشاورزی خواند و بر ضرورت پیگیری همزمان سه راهکار افزایش سطح زیرکشت، ارتقای بهره‌وری و توسعه کشاورزی قراردادی واقعی تأکید کرد.

ابوالفضل فرجی در  گردهمایی سالانه دانه‌های روغنی که با حضور مدیران و محققان این حوزه برگزار شد، با اشاره به سابقه چهاردهه ای بحث وابستگی به واردات روغن، اذعان داشت که علیرغم رشد تولید، نتوانسته‌ایم از نرخ رشد جمعیت و افزایش سرانه مصرف پیشی بگیریم.

وی با بیان اینکه سرانه مصرف روغن در کشور فراتر از استانداردهای مطلوب است، خاطرنشان کرد: «در شرایطی که سرانه ایده‌آل مصرف روغن ۱۷ کیلوگرم در سال برآورد می‌شود، این رقم در کشور به ۲۰ تا ۲۲ کیلوگرم رسیده که فشار مضاعفی بر زنجیره تأمین وارد می‌کند.»

چالش‌های اکولوژیک و ضرورت اصلاح ارقام

رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی با اشاره به محدودیت‌های اکولوژیک کشور در تولید دانه‌های روغنی تصریح کرد: شرایط اقلیمی نظیر کاهش بارندگی، نوسانات دمایی و کیفیت خاک، امکان تحقق تمام اهداف کمّی پیش‌بینی شده را ناممکن می‌سازد. وی با تأکید بر لزوم بازنگری در برنامه‌های به‌نژادی، افزود: توسعه کشت کلزا مستلزم حرکت به سمت اصلاح ارقامی با دمای پایه پایین و مقاوم به سرمای ابتدای فصل است تا امکان کشت در شرایط اقلیمی متغیر فراهم شود.

شکاف عمیق بهره‌وری؛ از ۷.۷ تن تا ۱.۵ تن در هکتار

معاون سازمان تات با استناد به آمار عملکرد مزارع، از شکاف قابل توجه بهره‌وری در مزارع دانه‌های روغنی خبر داد و گفت: در حالی که کشاورزان پیشرو موفق به ثبت عملکردهایی تا ۷.۷ تن در هکتار شده‌اند، میانگین کشوری کلزا همچنان در حدود ۱.۵ تن در هکتار باقی مانده است.

وی علت این اختلاف فاحش را در عواملی چون کمبود سرمایه‌گذاری، کاهش ماده آلی خاک، مصرف ناکافی کودهای پایه و ضعف زیرساخت‌های آبیاری و مکانیزاسیون ریشه‌یابی کرد و تأکید نمود: بدون اصلاح کیفیت خاک و تأمین سرمایه در گردش کشاورزان، ارتقای بهره‌وری محقق نخواهد شد.

ترویج هدفمند؛ کلید انتقال فناوری به مزارع

دکتر فرجی با انتقاد از نسبت نامتوازن فعالیت‌های ترویجی به تحقیقات، خاطرنشان کرد: تکیه صرف بر مزارع الگویی محدود، راه به جایی نخواهد برد و کشاورز زمانی فناوری جدید را می‌پذیرد که نتیجه آن را در مزرعه همسایه مشاهده کند. وی با اشاره به ظرفیت ۷۰ هزار نفری کشاورزان پیشروی شناسنامه‌دار در کشور، استفاده نظام‌مند از این ظرفیت را برای توسعه آموزش و ترویج فناوری‌های نوین ضروری دانست.

کشاورزی قراردادی واقعی؛ حلقه مفقوده توسعه

رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، استقرار کشاورزی قراردادی واقعی را راهکاری اساسی برای ساماندهی تولید دانه‌های روغنی برشمرد و تصریح کرد: مدل موفق برزیل در توسعه کشت سویا که در آن تأمین بذر، نهاده‌ها، خدمات فنی و تضمین خرید محصول به صورت یکپارچه توسط بخش خصوصی و تعاونی‌ها انجام می‌شود، الگویی قابل تأمل برای کشور است. وی هشدار داد که بدون شکل‌گیری ساختارهای قوی خصوصی و تعاونی، توسعه پایدار این محصولات راهبردی امکان‌پذیر نیست.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، فرجی در پایان اظهار داشت: راهبرد کاهش وابستگی به واردات روغن نیازمند پیگیری همزمان سه محور اساسی «افزایش سطح زیر کشت»، «ارتقای بهره‌وری از طریق مداخلات فنی و ترویجی» و «توسعه کشاورزی قراردادی واقعی» است. وی همچنین اصلاح الگوی مصرف و کاهش سرانه را به عنوان مکمل حیاتی این اقدامات مورد تأکید قرار داد.