مقالات
همافزایی، نظارت، تأمین: مثلث موفقیت طرح یارانههای جدید
پایگاه خبری داوان نیوز: اجرای طرح کارآمدسازی نظام یارانهای در ایران، که بهعنوان یکی از مهمترین اصلاحات ساختاری اقتصادی دهه اخیر شناخته میشود، اکنون وارد مرحلهای از بلوغ عملیاتی و پایداری شده است.
به گزارش داوان نیوز، در راستای اجرای طرح کارآمدسازی نظام یارانهای، دکتر اکبر فتحی، معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی و رئیس ستاد کارآمدسازی یارانهها، در یادداشتی تحلیلی به بررسی عملکرد طرح در هفتههای اخیر پرداخته و نتایج اولیه آن را «موفقیتآمیز» ارزیابی کرده است.
ثبات بازار، نتیجه مدیریت هوشمند تقاضا و عرضه
برخلاف پیشبینیهای منفی و نگرانیهای اولیه درباره بروز بیثباتی گسترده، طرح کارآمدسازی یارانهها با هماهنگی بینبخشی و نظارت دقیق، توانسته است تعادل نسبی در بازار کالاهای اساسی را حفظ کند. دکتر فتحی با اشاره به آمارهای عملیاتی، اعلام کرد: در دو هفته اخیر، بیش از ۶۶ میلیون نفر از طریق کالابرگ الکترونیکی اقدام به خرید کالاهای اساسی کردهاند و حجم معاملات به ۵۷ هزار میلیارد تومان رسیده است.
این رقم نشاندهنده اعتماد عمومی به سیستم و همچنین پتانسیل بالای تقاضا است که در صورت عدم مدیریت صحیح، میتوانست به شوکهای قیمتی و کمبود کالا منجر شود. اما به گفته معاون جهاد کشاورزی، تأمین بهموقع و کافی ۱۱ قلم کالای اساسی، از جمله گوشت، شکر، لبنیات و فلیک ذرت، از بروز بحرانهای احتمالی جلوگیری کرده است.
تفاوت اصلی با «جراحی اقتصادی» ۱۴۰۱: پیشبینیپذیری و هماهنگی
یکی از مهمترین نقاط قوت طرح کنونی، عدم تکرار خطاهای گذشته است. دکتر فتحی با مقایسه این طرح با «جراحی اقتصادی» سال ۱۴۰۱، بر انسجام، پیشبینیپذیری و هماهنگی بهمراتب بالاتر در اجرای کنونی تأکید کرده است. این رویکرد، امکان واکنش سریع و هدفمند به نوسانات بازار را فراهم کرده و از تبدیل شوکهای اقتصادی به بحرانهای اجتماعی جلوگیری میکند.
نقش کلیدی نظارت: بدون نظارت، اجرای طرح غیرممکن است
در این یادداشت، نظارت مستمر بهعنوان ستون اصلی موفقیت طرح معرفی شده است. دکتر فتحی به نقش وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در پایش نحوه عرضه، قیمتگذاری و دسترسی عادلانه مردم به کالاها اشاره کرده و تأکید کرده است: اجرای موفق چنین طرحی بدون نظارت مستمر و هوشمندانه، امکانپذیر نخواهد بود.
همچنین، وی بر این نکته تأکید دارد که افزایش قیمت برخی کالاها — بهویژه محصولات تحت تأثیر تغییرات تالار ارزی — یک واقعیت اقتصادی است، اما پذیرش این واقعیت به معنای کنار گذاشتن مسئولیت دولت در کاهش تبعات اجتماعی و جلوگیری از سوءاستفادههای احتمالی نیست.
پیگیری مستمر چالشهای کلیدی
ستاد کارآمدسازی یارانهها در حال پیگیری مستمر چندین محور حیاتی است، از جمله:
– تأمین و تولید محصولات دامی
– قیمتگذاری نهادههای تولیدی مانند سبوس
– نظارت بر بازار لبنیات تنظیمبازاری
– عرضه و قیمت شکر
– تأمین گوشت مصرفی تهران از مناطق تولیدی مانند سیستان و بلوچستان
– مدیریت بازار پیاز تولید داخل
– عرضه فلیک ذرت در سامانه بازرگانی
این پیگیریها نشاندهنده تعامل فعال دولت با چالشهای روز بازار و تمایل جدی به کاهش فشار بر اقشار آسیبپذیر است.
جمعبندی: مسیری اجتنابناپذیر برای اصلاح اقتصادی
در پایان، دکتر فتحی طرح کارآمدسازی یارانهها را مسیری اجتنابناپذیر برای اصلاح ساختار اقتصادی و تقویت امنیت غذایی کشور خوانده و تأکید کرده است: این مسیر اگرچه خالی از چالش نیست، اما با هماهنگی دستگاهها، شفافیت، تأمین پایدار و نظارت دقیق، میتواند به ثبات بازار، کاهش فشار بر اقشار آسیبپذیر و کارآمدتر شدن سیاستهای حمایتی منجر شود.
وی همچنین استمرار این رویکرد را شرط موفقیت نهایی طرح دانسته و خواستار حمایت همهجانبه از این تحول اقتصادی شده است.