پتروشیمی؛ شریان حیاتی پیوند نفت و مزرعه

پایگاه خبری داوان نیوز: صنعت پتروشیمی، حلقه اتصال پنهان اما حیاتی بین میادین نفت و گاز و مزارع کشاورزی است. امروزه امنیت غذایی میلیاردها نفر در گروی تولید نهاده‌هایی است که ریشه در طلای سیاه دارند. اما زمانی که چرخ تولید در مجتمع‌های پتروشیمی از حرکت می‌ایستد، نه تنها صنعت، که کشاورزی و سفره غذایی مردم با چالشی عمیق و بی‌سابقه روبه‌رو می‌شود؛ بحرانی خاموش که از کمبود کود تا تهدید تولید نان را در بر می‌گیرد.

به گزارش داوان نیوز، بررسی اهمیت پتروشیمی‌ها در تولید نهاده‌های کشاورزی و همچنین چالش‌های ناشی از توقف تولید در برخی از این مجتمع‌ها، نشان‌دهنده وابستگی شدید امنیت غذایی به این صنعت و لزوم یافتن راهکارهای پایدار برای آینده است.

نقش حیاتی پتروشیمی در کشاورزی مدرن

صنعت پتروشیمی با تبدیل نفت و گاز طبیعی به محصولات شیمیایی، تأمینکننده اصلی بسیاری از نهاده های کشاورزی است که تولید غذا در مقیاس امروزی را ممکن ساخته‌اند.

– تولید کودهای شیمیایی: مهمترین نقش پتروشیمی‌ها در کشاورزی، تولید کودهای نیتروژنه مانند اوره و آمونیاک است. این کودها با تامین نیتروژن مورد نیاز گیاهان، نقش مستقیمی در افزایش عملکرد محصولات دارند . کود اوره به عنوان مهمترین کود ازته در جهان شناخته می‌شود . علاوه بر این، کودهای فسفاته مانند دی آمونیم فسفات (DAP) نیز توسط مجتمع‌های پتروشیمی تولید می‌شوند .
– تولید سموم و آفت‌کش‌ها: بخش گسترده‌ای از آفت‌کش‌ها، علف‌کش‌ها و قارچ‌کش‌های مورد استفاده در مبارزه با آفات و بیماری‌های گیاهی، منشأ پتروشیمی دارند . این محصولات از کاهش کیفی و کمی محصولات کشاورزی جلوگیری می‌کنند.
– تأمین مواد اولیه برای سایر ملزومات: پتروشیمی‌ها در تولید محصولات دیگری که به طور غیرمستقیم در کشاورزی نقش دارند نیز دخیل هستند. این محصولات شامل پلاستیک برای ساخت گلدان، پوششهای گلخانهای، سیستمهای آبیاری و بستهبندی محصولات است .

چالش‌های ناشی از اختلال در تولید پتروشیمی‌ها

توقف یا کاهش تولید در مجتمع‌های پتروشیمی فعال در حوزه نهاده‌های کشاورزی، می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای داشته باشد.

– کمبود کود و تهدید امنیت غذایی: یکی از بارزترین چالش‌ها، کاهش دسترسی به کودهای شیمیایی است. همانطور که در ایران گزارش شده، “بدعهدی پتروشیمی‌ها” و تحویل ندادن به موقع کود به بهانه‌هایی مانند “عدم پرداخت یارانه از سوی دولت”، باعث ایجاد مشکل برای کشاورزان در آغاز فصل کشت شده است . این کمبود می‌تواند به طور مستقیم بر میزان تولید محصولات استراتژیک مانند گندم تأثیر بگذارد.
– وابستگی شدید و شکست زنجیره تأمین: بسیاری از سیستم‌های کشاورزی مدرن به شدت به نهاده‌های پتروشیمی وابسته هستند. هنگامی که تولید این نهاده‌ها به هر دلیلی (از جمله تحریم‌ها، مشکلات مالی یا تعمیرات اساسی) متوقف شود، کل زنجیره تأمین از کار می‌افتد . برای نمونه، پروژه پتروشیمی لردگان در ایران به دلیل “تحریم‌ها و تأمین نشدن منابع مالی” با وقفه مواجه شد .
– پیامدهای اقتصادی و اجتماعی: افزایش قیمت نهاده‌ها در اثر کمبود عرضه، هزینه تولید را برای کشاورزان افزایش می‌دهد و در نهایت منجر به گرانتر شدن غذا برای مصرف‌کننده نهایی می‌شود. این موضوع می‌تواند تنش‌های اجتماعی و اقتصادی را دامن بزند .

راهکارها و چشم‌انداز آینده

برای کاهش وابستگی و مقابله با چالش‌های پیش‌رو، راهکارهای متعددی در سطح جهانی و محلی در حال بررسی و اجراست.

– توسعه کودهای زیستی به عنوان یک جایگزین پایدار: کودهای زیستی حاوی باکتری‌ها و میکروارگانیسم‌های مفیدی هستند که می‌توانند فراهمی عناصر غذایی مانند نیتروژن و فسفر را برای گیاه افزایش دهند . این کودها نه تنها وابستگی به نفت و گاز را کاهش می‌دهند، بلکه به سلامت خاک کمک کرده و از آلودگی آب‌های زیرزمینی جلوگیری می‌کنند .
– حرکت به سوی “کشاورزی ارگانیک”: در این سیستم، استفاده از نهاده‌های شیمیایی سنتزی ممنوع است. کشاورزی ارگانیک بر حفظ سلامت بوم‌سازانه‌ها، چرخه مواد آلی و حاصلخیزی خاک تکیه دارد و می‌تواند راهکاری بلندمدت برای رهایی از وابستگی به پتروشیمی باشد .
– افزایش بهره‌وری و مدیریت کارآمد: به موازات توسعه جایگزین‌ها، بهینه‌سازی مصرف کودهای شیمیایی موجود از طریق روش‌های دقیق کشاورزی نیز می‌تواند فشار بر زنجیره تأمین را کاهش داده و از آلودگی‌های محیطی بکاهد.

مقایسه کودهای شیمیایی و زیستی

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، صنعت پتروشیمی با تولید کود و سموم، ستون فقرات کشاورزی صنعتی است و اختلال در آن می‌تواند امنیت غذایی را به طور جدی به خطر بیندازد. با این حال، چالش‌های زیستمحیطی و وابستگی به منابع فسیلی، لزوم حرکت به سمت الگوهای کشاورزی پایدار را بیش از پیش آشکار می‌سازد. آینده این صنعت در گرو یافتن تعادلی میان تأمین نهاده‌های ضروری در کوتاه‌مدت و سرمایه‌گذاری بر روی جایگزین‌های زیستی و ارگانیک برای یک سیستم غذایی مقاوم در بلندمدت است.