پایگاه خبری داوان‌نیوز: نخستین نشست هم‌اندیشی بررسی «توسعه گردشگری کشاورزی در کشور» با هدف بهره‌گیری از ظرفیت‌های مکمل بخش کشاورزی و ایجاد معیشت پایدار برای روستاییان، با حضور اعضای هیأت علمی مراکز تحقیقاتی استان‌های گیلان و مازندران و فعالان این حوزه برگزار شد. در این جلسه، ضمن تأکید بر ضرورت تنوع‌بخشی به اقتصاد روستا، بر خطوط قرمز حفظ امنیت غذایی و رفع خلأهای قانونی این حوزه تأکید شد.

به گزارش خبرنگار ما، رضا بهراملو، سرپرست دفتر محیط زیست، توسعه پایدار و امور فناوری وزارت جهاد کشاورزی، در این نشست با اشاره به اولویت‌بندی بهره‌برداری از اراضی کشور، اظهار داشت: حدود ۳۰ درصد از اراضی کشاورزی کشور که از حاصلخیزی درجه یک و دو برخوردارند، به‌طور انحصاری به تأمین امنیت غذایی اختصاص یافته‌اند و حفاظت از این اراضی، خط قرمز وزارتخانه محسوب می‌شود.

وی با تفکیک این اراضی از سایر مناطق، تصریح کرد: ۷۰ درصد باقی‌مانده از اراضی (درجات سه تا پنج) دارای ظرفیت‌های مغفول‌مانده‌ای برای توسعه صنایع کوچک، گلخانه‌ها، روستابازارها و به‌ویژه گردشگری کشاورزی هستند که می‌توانند به‌عنوان موتورهای محرک اقتصادی در جوار روستاها عمل کرده و چرخه تولید را تکمیل کنند.

بهراملو با تأکید بر رویکرد تقویت اقتصاد جامعه روستایی، خاطرنشان کرد: امروزه در دنیا، گردشگری کشاورزی نه یک فعالیت حاشیه‌ای، بلکه به‌عنوان یکی از طرح‌های راهبردی در ادامه زنجیره تولید و در راستای کمک به معیشت پایدار روستاییان شناخته می‌شود. وی با یادآوری موفقیت طرح «روستابازارها» در رونق اقتصاد محلی، گفت: توسعه گردشگری کشاورزی می‌تواند گام مستحکم بعدی در تحقق توسعه پایدار روستایی باشد، مشروط بر آنکه در چارچوب قوانین حفظ کاربری اراضی طراحی شود.

سرپرست دفتر محیط زیست، توسعه پایدار و امور فناوری در پاسخ به نگرانی‌ها درباره تغییر کاربری اراضی، تأکید کرد: طرح‌های گردشگری کشاورزی در زمره طرح‌های کشاورزی محسوب شده و با قانون حفظ کاربری اراضی کاملاً همسو هستند؛ لذا هیچ گونه احداث ابنیه برای اقامتگاه‌های دائمی در این طرح‌ها مجاز نخواهد بود و صرفاً فعالیت‌های مکمل و زیرساخت‌های سبک در دستور کار قرار خواهد گرفت.

در ادامه این نشست، سعیدرضا اصغری، عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات مازندران، با تأکید بر جایگاه گردشگری کشاورزی در سند دانش‌بنیان امنیت غذایی، به خلأهای قانونی جدی در این حوزه اشاره کرد و بر ضرورت تدوین چارچوب‌های حقوقی شفاف و همچنین برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی برای مدیران بخش کشاورزی تأکید نمود.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، نکته کلیدی این نشست، ترسیم مرز باریک بین «توسعه اقتصادی» و «حفظ امنیت غذایی» است. با توجه به اعلام رسمی مبنی بر ممنوعیت هرگونه ساخت‌وساز دائمی در اراضی کشاورزی، به نظر می‌رسد دولت به دنبال مدلی از گردشگری کشاورزی است که مبتنی بر بهره‌برداری موقت، فصلی و کم‌نهادینه از ظرفیت‌های موجود باشد تا ضمن جلوگیری از خرد شدن و تغییر کاربری اراضی مرغوب، درآمدی مکمل برای روستاییان ایجاد کند. با این حال، تحقق این مهم نیازمند تدوین آیین‌نامه‌های اجرایی شفاف و حل تعارضات موجود در قوانین است.

بر اساس این گزارش، در پایان این جلسه، پیش‌نویس «ماده واحده ساماندهی و توسعه گردشگری کشاورزی به‌عنوان فعالیت مکمل بخش کشاورزی» مورد بررسی کارشناسی حاضران قرار گرفت و مقرر شد جلسات مستمری برای تدوین نهایی و رفع خلاءهای قانونی این حوزه برگزار شود تا بتوان از این ظرفیت، بدون آسیب به بستر اصلی تولید غذا، به‌ینه بهره برد.

یادداشت سردبیر:
گفتنی است رضا بهراملو از مدیران موفق و باتجربه کشور در حوزه‌های علمی، تحقیقاتی، اجرایی و مدیریتی است که با حکم مقام عالی وزارت از تاریخ ۳۰ تیرماه سال جاری به عنوان سرپرست دفتر محیط زیست، توسعه پایدار و امور فناوری منصوب شده و یکی از اولویت‌های ایشان، ساماندهی فعالیت‌های مکمل کشاورزی با رویکرد دانش‌بنیان و زیست‌محیطی است.

پایگاه خبری داوان نیوز: «گذار اجباری به انرژی پاک، کشاورزی ایران را به ایستگاه نهادسازی رساند»؛ اولین نشست کارگروه ملی بهینه سازی مصرف انرژی با تأکید بر تدوین پروژهای فراگیر برای تغییر رفتار مصرف کنندگان، امروز با حضور مشاور وزیر و نماینده ولی فقیه در موسسه آموزش و ترویج کشاورزی آغاز به کار کرد.

به گزارش خبرنگار ما، نخستین جلسه کمیته «نهادسازی، فرهنگسازی و ظرفیت سازی» با محوریت تشکیل کارگروه ملی بهینه سازی مصرف انرژی در بخش کشاورزی، روز یکشنبه ۴ مردادماه ۱۴۰۵ به ریاست دکتر ابوالفضل فرجی، رئیس موسسه آموزش و ترویج کشاورزی (معاونت سازمان تات)، برگزار شد.

در این نشست که با حضور چهره های کلیدی از جمله دکتر سبحانی فر، مشاور وزیر در امور مشارکت مردمی وزارت جهاد کشاورزی، حجت الاسلام مهدوی، نماینده مسئول حوزه نمایندگی ولی فقیه در وزارتخانه، و شاهمرادیان، مشاور فرهنگی رئیس موسسه، همراه بود، مهندس اسحاقی مدیرکل روابط عمومی سازمان تات و جمعی از معاونان و مدیران کل دفاتر موسسه نیز حضور داشتند.

دکتر فرجی در این جلسه با تأکید بر ضرورت همگامی با تحولات جهانی، اظهار داشت: گذار به سوی انرژیهای پاک و کاهش تدریجی مصرف سوختهای فسیلی، دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی اجتناب ناپذیر است که نیازمند رویکردی نوین و عزمی ملی در بخش کشاورزی دارد.

وی افزود: در همین راستا، تدوین و اجرای «پروژه ملی ترویج فرهنگ بهینه سازی مصرف انرژی در بخش کشاورزی» به عنوان یکی از اولویتهای محوری موسسه در دستور کار قرار گرفته است و این کمیته با رویکردی چندبعدی، به دنبال نهادسازی، فرهنگسازی و توانمندسازی مخاطبان برای مدیریت پایدار منابع انرژی است.

این خبر حاکی از آن است که موسسه آموزش و ترویج کشاورزی با طراحی سازوکارهای مشارکتی و بهره گیری از ظرفیتهای فرهنگی و مردمی، گامهای عملیاتی برای تغییر نگرش و رفتار بهره برداران بخش کشاورزی در حوزه مصرف انرژی برخواهد داشت. گزارش های تکمیلی از روند شکل گیری این کارگروه ملی متعاقباً منتشر خواهد شد.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: مرکز آمار ایران جدیدترین نتایج طرح آمارگیری باغداری در سال ۱۴۰۴ را منتشر کرد که حاوی نوسانات قابل تأمل در میزان تولید و الگوی کشت محصولات دائمی کشور است. بر اساس این گزارش، اگرچه تولید سال ۱۴۰۳ نسبت به سال پایه (۱۴۰۰) رشد داشته، اما آمار سال ۱۴۰۴ مجدداً روند نزولی را تجربه کرده است. در همین حال، ساختار باغ‌های کشور همچنان بر کشت تک‌محصولی متمرکز بوده و پنج محصول استراتژیک، بیش از نیمی از کل تولید باغی را به خود اختصاص داده‌اند.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، مرکز آمار ایران با انتشار گزارش تفصیلی طرح آمارگیری باغداری در سال ۱۴۰۴ اعلام کرد که حجم تولید محصولات دائمی (شامل میوه‌ها و محصولات درختی) در این سال به بیش از ۱۳.۶ میلیون تن رسیده است. این رقم در مقایسه با تولید ۱۱.۵ میلیون تنی سال ۱۴۰۳، رشد قابل توجهی را نشان می‌دهد، اما تحلیل روند سه‌ساله حاکی از یک چرخه ناپایدار است.

بر اساس مقایسه انجام‌شده توسط مرکز آمار، تولید سال ۱۴۰۳ نسبت به سال ۱۴۰۰ حدود ۳ درصد افزایش داشته، اما متأسفانه این روند صعودی دوام نیاورده و تولید سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۱ با ۳ درصد کاهش مواجه شده است. این نوسان نشان‌دهنده تأثیرپذیری بالای بخش باغداری از عواملی نظیر تغییرات اقلیمی، تنش‌های آبی و مدیریت الگوی کشت است.

تمرکز تولید در چند محصول کلیدی:
یکی از مهم‌ترین یافته‌های این طرح، سهم بالای پنج محصول «سیب، پرتقال و نارنگی، انگور، خرما و انار» است. این محصولات در سال ۱۴۰۳ معادل ۶۴ درصد از کل تولیدات باغی کشور را به خود اختصاص داده‌اند که نشان از وابستگی شدید سبد صادراتی و تأمین میوه داخلی به این اقلام دارد. کارشناسان معتقدند این تمرکز، ضمن ایجاد آسیب‌پذیری در برابر آفات و نوسانات قیمتی، فرصت تنوع‌بخشیدن به محصولات مقاوم‌تر را محدود می‌کند.

ساختار باغ‌ها و توزیع جغرافیایی:
مساحت کل باغ‌ها و قلمستان‌های کشور در سال ۱۴۰۴ بالغ بر ۲.۱ میلیون هکتار برآورد شده است که از این میزان، ۷۳ درصد به باغ‌های ساده (تک‌محصولی) و ۲۷ درصد به باغ‌های مخلوط (چندمحصولی) اختصاص دارد. غلبه کشت تک‌محصولی می‌تواند ریسک اقتصادی باغداران را در صورت بروز بحران در یک محصول خاص افزایش دهد.

همچنین تمرکز فضایی باغ‌ها به گونه‌ای است که ۷۰ درصد از کل باغ‌ها و قلمستان‌های کشور تنها در ۱۱ استان متمرکز شده‌اند. این استان‌ها به ترتیب شامل کرمان، فارس، خراسان رضوی، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، یزد، مازندران، سیستان و بلوچستان، قزوین، زنجان و سمنان هستند. این الگوی توزیع، ضرورت برنامه‌ریزی منطقه‌ای برای مدیریت منابع آب و حمایت هدفمند از تولید را دوچندان می‌کند.

روششناسی آماری:
مرکز آمار ایران تأکید کرده که داده‌های این طرح از طریق روش نمونه‌گیری و با استفاده از چارچوب سرشماری عمومی کشاورزی سال ۱۴۰۳ گردآوری شده است که اعتبار علمی نتایج را تضمین می‌کند.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، نگاهی به ارقام منتشرشده نشان می‌دهد که بخش باغداری کشور با وجود پتانسیل بالای تولید، همچنان درگیر نوسانات سالانه و وابستگی به چند محصول و چند استان خاص است. افت ۳ درصدی تولید در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۱، زنگ خطری برای برنامه‌ریزان بخش کشاورزی محسوب می‌شود که نیازمند توجه به بهره‌وری آب، اصلاح الگوی کشت و توسعه باغ‌های مخلوط مقاوم به خشکی است. کارشناسان توصیه می‌کنند برای تثبیت تولید و کاهش ریسک، سیاست‌های تشویقی برای تنوع‌بخشی به محصولات و پراکندگی جغرافیایی کشت در دستور کار قرار گیرد.