اقتصاد
خروج اتباع افغان؛ پاشنه آشیل کشاورزی آشکار شد
پایگاه خبری داوان نیوز: خروج گسترده اتباع افغانستانی از ایران در پی سیاستهای جدید امنیتی و اقتصادی، بخش کشاورزی را با بحران بیسابقهای مواجه کرده است.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی(DA1news): خروج کارگران افغانستانی پاشنه آشیل کشاورزی ایران را آشکار کرده است. اگرچه سیاستهای امنیتی در کوتاهمدت اجتنابناپذیرند، اما راهکارهای پایدار نیازمند تحول در سه محور است: این گزارش با بررسی نقش حیاتی کارگران افغان در زنجیره تولید محصولات کشاورزی، پیامدهای خروج آنها و راهکارهای جایگزین را تحلیل میکند.
چهار دهه همزیستی و وابستگی متقابل
افغانستانیها طی ۴۰ سال گذشته بهویژه در بخشهای کاربردی کشاورزی ایران نقش محوری ایفا کردهاند. بر اساس آمارهای رسمی، بیش از ۷۰% نیروی کار کشاورزی در استانهای شرقی و مرکزی ایران (مانند خراسان، یزد و سیستان و بلوچستان) را اتباع افغان تشکیل میدهند . این وابستگی در مشاغلی مانند کشت فصلی، آبیاری و برداشت محصولات مشهودتر است.
نقش کارگران افغان در کشاورزی ایران: ستونهای نامرئی
– حضور انبوه در بخشهای حیاتی:
– سهم ۵۰ تا ۷۵% در تولید محصولات آببر مانند گوجهفرنگی، خیار و هندوانه .
– فعالیت در مزارع فصلی و دامداریها با دستمزد پایین (حدود ۳۰-۵۰% کمتر از نیروی کار ایرانی) و انعطافپذیری بالا .
– مهارتهای خاص:
– تخصص در روشهای سنتی آبیاری و سازگاری با شرایط سخت کاری در مناطق کویری .
– نقش کلیدی در زنجیره تأمین محصولات تازه به دلیل امکان حملونقل مستقیم به بازارهای محلی .
پیامدهای خروج: بحران در سه لایه
1. تورم و اختلال زنجیره تأمین
– افزایش ۴۰-۶۰% هزینه تولید محصولات به دلیل نیاز به جذب نیروی کار ایرانی با دستمزد بالاتر و بیمه .
– کاهش ۲۵-۳۰% تولید محصولات فصلی مانند صیفیجات در استانهای خراسان و اصفهان .
– رشد قیمت مواد غذایی تا ۳۵% برای محصولاتی مانند گوجهفرنگی و هندوانه .
2. فشار بر منابع آب و تغییر الگوی کشت
– اسراف منابع آبی به دلیل بازگشت به روشهای سنتی آبیاری توسط کشاورزان ایرانی .
– تغییر الگوی کشت به محصولات کمآببر مانند جو و گندم که ارزش اقتصادی پایینتری دارند .
3. تعطیلی صنایع وابسته
– تعطیلی ۲۰% کارگاههای تبدیلی (مانند ربسازی و کنسروسازی) در استانهای مرکزی به دلیل کمبود مواد اولیه .
– کاهش صادرات محصولات باغی به کشورهای همسایه مانند عراق و روسیه .
جدول ۱: مقایسه وضعیت کشاورزی قبل و پس از خروج کارگران افغانستانی
| شاخص | قبل از خروج | پس از خروج | تغییرات |
| هزینه نیروی کار | ۳۰-۵۰ هزار تومان/روز | ۷۰-۱۰۰ هزار تومان/روز | +۶۰% |
| تولید صیفیجات | ۱۰۰% | ۷۰-۷۵% | -۲۵% |
| قیمت گوجهفرنگی | ۱۵ هزار تومان/کیلو | ۲۵ هزار تومان/کیلو | +۶۷% |
| سطح زیرکشت هندوانه | ۱۵۰ هزار هکتار | ۱۱۰ هزار هکتار | -۲۷% |
4. راهکارهای جایگزین: آزمونهای موفق و شکستخورده
۴-۱. مکانیزاسیون و کشاورزی هوشمند
– پروژههای الگویی:
– اجرای طرح کشاورزی هوشمند با حمایت اتحادیه اروپا در استانهای کرمان و خراسان:
– آموزش کشاورزان باقیمانده در استفاده از آبیاری قطرهای (صرفهجویی ۶۰% آب) .
– افزایش عملکرد از ۳ به ۸ تن در هکتار در محصولات استراتژیک .
– تأمین تراکتورهای سبک و ادوات مدرن توسط نهادهای بینالمللی .
۴-۲. جذب نیروی کار داخلی: چالشها و محدودیتها
– تمایل کمتر جوانان ایرانی به کار در مزارع (فقط ۱۵% متقاضیان کار) .
– پروژههای تشویقی دولت:
– معافیت مالیاتی برای کشاورزان استفادهکننده از نیروی کار ایرانی.
– بستههای اشتغال روستایی با حقوق ثابت ۸ میلیون تومان .
۴-۳. ساماندهی نیروهای باقیمانده
– صدور مجوزهای کار هدفمند برای اتباع مجاز در بخشهای بحرانی .
– تشکیل کارگروه مشترک ایران و افغانستان برای نظارت بر تردد قانونی کارگران فصلی .
چالشهای فرابخشی: امنیت، اقتصاد و اخلاق
– معضل امنیتی:
– گزارشهای نفوذ گروههای خرابکار در پوشش کارگران کشاورزی .
– افزایش کنترلهای مرزی با ساخت دیوار ۴ متری در مرز خراسان .
– بحران انسانی:
– آوارگی نسل دوم و سوم افغانهای متولد ایران (حدود ۵۰۰ هزار دانشآموز) .
– اعتراضات جامعه مدنی به سیاستهای “اخراج غیرانسانی” .
– وابستگی ساختاری:
– عدم توسعه مکانیزاسیون طی ۴۰ سال به دلیل اتکا به نیروی کار ارزان .
در جستجوی راه سوم
خروج کارگران افغانستانی پاشنه آشیل کشاورزی ایران را آشکار کرده است. اگرچه سیاستهای امنیتی در کوتاهمدت اجتنابناپذیرند، اما راهکارهای پایدار نیازمند تحول در سه محور است:
۱. گذار از کشاورزی سنتی به سمت الگوهای مکانیزه و هوشمند با حمایتهای بینالمللی .
۲. بازتعریف روابط کار با طراحی نظام سهمبری برای جذب نیروی کار داخلی.
۳. ایجاد کریدورهای قانونی کار فصلی برای اتباع افغان در چارچوب توافقهای دوجانبه .
هشدار کارشناسان: تکرار الگوی “اخراج-بازگشت” (با نرخ ۵۰% بازگشت اخراجیها) نشان میدهد راهکارهای قهری بدون ارائه جایگزینهای اقتصادی محکوم به شکست هستند.
اقتصاد
جهانساز: قیمت خرید تضمینی برگ سبز ۷۲ درصد افزایش یافت
حبیب جهانساز، رئیس سازمان چای کشور، از تشکیل صندوق تخصصی چای با سرمایه ۱۷۰ میلیارد تومانی و پرداخت ۲۸۰ میلیارد تومانی تسهیلات به اعضای آن خبر داد و گفت: امسال به ازای هر هکتار ۱۰ میلیون تومان سرمایه در گردش و تسهیلات ارزانقیمت کود به چایکاران پرداخت میشود.
پایگاه خبری داوان نیوز: رئیس سازمان چای کشور امروز از آغاز برداشت برگ سبز چای در استانهای گیلان و مازندران خبر داد و با اشاره به شرایط مساعد جوی و بارندگیهای مؤثر، پیشبینی کرد تولید امسال نسبت به سال گذشته بیش از ۳۰ درصد رشد داشته باشد.
به گزارش خبرنگار ما، حبیب جهانساز، رئیس سازمان چای کشور، در حاشیه برداشت برگ سبز چای در لاهیجان اظهار داشت: بارندگیهای مناسب در زمستان و بهار، باغات چای را برای بهرهبرداری آماده کرده است و تا دیروز بیش از ۲۵۶ تن برگ سبز از چایکاران گیلان و مازندران خریداری شده است.
وی با بیان اینکه مجموع خرید امسال به ۱۳۵ هزار تن خواهد رسید، افزود: قیمت برگ سبز چای درجه یک نسبت به سال گذشته ۷۲ درصد و درجه دو ۶۷ درصد افزایش یافته که گامی مؤثر در حمایت از تولیدکنندگان است.
جهانساز با اشاره به تخصیص اعتبارات دولتی تصریح کرد: ۱۰۰ میلیارد تومان برای خرید تضمینی برگ سبز چای در بودجه سال جاری پیشبینی شده و هیچ مشکلی در این زمینه وجود ندارد. همچنین ۴۰۰ ناظر مالی و کیفی برای نظارت بر فرایند خرید سازماندهی شدهاند و نزدیک به ۱۳۰ کارخانه چایسازی قرارداد خرید منعقد کردهاند.
صادرات به ۲۷ کشور جهان
رئیس سازمان چای کشور خاطرنشان کرد: چای ایرانی به ۲۷ کشور جهان از جمله ترکیه، روسیه، چین، هندوستان، آذربایجان و ارمنستان صادر میشود و سال گذشته نزدیک به ۲۰ میلیون دلار ارزآوری برای کشور داشته است، اما اولویت اصلی ما تأمین بازار داخلی و افزایش سهم چای ایرانی در سبد مصرفی خانوارهاست.
جهانساز در ادامه از تشکیل صندوق تخصصی چای با سرمایه ۱۷۰ میلیارد تومانی خبر داد و گفت: این صندوق سال گذشته ۲۸۰ میلیارد تومان تسهیلات به اعضای خود پرداخت کرده است. همچنین امسال به ازای هر هکتار ۱۰ میلیون تومان سرمایه در گردش در اختیار چایکاران قرار گرفته است.
وی با اشاره به پوشش بیمهای چایکاران توسط این صندوق افزود: کشاورزانی که رضایتنامه را امضا کنند، صندوق به نیابت از آنان اقدام به بیمه میکند. همچنین تسهیلات ارزانقیمت برای خرید کود شیمیایی و تأمین سرمایه در گردش کارخانجات در نظر گرفته شده است.
اقتصاد
شکاف میان حمایت و تورم؛ کالابرگ در برابر نهادههای دولتیِ ناپدیدشده
تهران- ایرنا- همزمان با اعلام آمادگی مجلس برای افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی، نایب رئیس کمیسیون کشاورزی با افشای شکاف ۲ برابری قیمت نهادهها (سویا از ۶ هزار و ۸۰۰ تومان به ۱۲ هزار تومان) هشدار داد که بدون اصلاح زنجیره تامین و نظارت بر انبارها، افزایش کالابرگ صرفاً «مسکنی موقتی» برای التیام التهابات بازار مرغ و تخممرغ خواهد بود.
پایگاه خبری داوان نیوز: با افزایش سرسامآور قیمت مرغ و تخممرغ در بازار و اذعان مقامات مجلس به اینکه «مبلغ فعلی کالابرگ جوابگوی نیاز خانوار نیست، دولت در آستانه تصمیم برای افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی قرار گرفته است؛ اقدامی که نمایندگان آن را ضرورتی برای مقابله با «نقص در خرید طلایی نهادهها» و حفظ قدرت خرید مردم ارزیابی میکنند.
به گزارش داوان نیوز، همزمان با اظهارات مقامات دولتی مبنی بر احتمال افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی، وزرا و نمایندگان مجلس با تأکید بر «شرایط جنگی» و فشارهای اقتصادی، از این اقدام به عنوان یک ضرورت انکارناپذیر برای حفظ سفره مردم یاد میکنند. اما در سوی دیگر میدان، آمارها از افزایش چشمگیر قیمت نهادههای دامی و نوسانات شدید در بازار مرغ و تخممرغ حکایت دارد؛ وضعیتی که تحلیلگران را به این نتیجه میرساند که افزایش کالابرگ بدون رفع ریشههای تورمی، فقط یک مسکن موقتی است.
کالابرگ، از حمایت هدفمند تا واکنش به بحران
در روزهای اخیر، چند تن از اعضای کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، از جمله عبدالکریم هاشمی نخلابراهیمی و عباس قدرتی زوارم، خواستار افزایش فوری اعتبار کالابرگ الکترونیکی شدهاند. هاشمی نخلابراهیمی، نماینده میناب، در گفتوگو با خبرنگار ما این اقدام را «در شرایط جنگی و فشارهای اقتصادی» یک ضرورت دانست و تأکید کرد: کالابرگ الکترونیکی یکی از ابزارهای مؤثر برای حمایت هدفمند از دهکهای پایین است و افزایش آن میتواند قدرت خرید مردم را تقویت کند.
عباس قدرتی زوارم، سخنگوی کمیسیون برنامه و بودجه، نیز با اشاره به اینکه «مبلغ فعلی کالابرگ جوابگوی نیاز خانوار نیست»، خواستار درک دقیق مدیران از وضعیت اقتصادی جامعه شد. مجید دوستعلی، نماینده کرمان، نیز هرگونه افزایش حمایتهای معیشتی از جمله کالابرگ را «اقدامی پسندیده و قابل دفاع» ارزیابی کرد.
این اجماع در مجلس در حالی شکل میگیرد که دولت هنوز به طور رسمی میزان افزایش را اعلام نکرده، اما فضای سیاسی حاکی از آن است که افزایش اعتبار کالابرگ به ابزاری برای مدیریت نارضایتیهای معیشتی تبدیل شده است.
افزایش قیمت نهادهها؛ زخم کهنه بازار اقلام اساسی
اما داستان تنها به حمایتهای تقاضا ختم نمیشود. گزارشهای میدانی و اظهارات کارشناسی نشان میدهد که ریشه اصلی گرانی، نه در کمبود فیزیکی، که در شکاف عمیق میان قیمت نهادههای دولتی و آزاد است.
علیرضا عباسی، نایبرئیس کمیسیون کشاورزی مجلس، در تشریح دلایل نوسانات اخیر بازار مرغ و تخممرغ، به صراحت گفت: دولت قیمت سویای عرضهشده را حدود ۶ هزار و ۸۰۰ تومان اعلام کرده بود، اما امروز این محصول در بازار آزاد بالای ۱۲ هزار تومان معامله میشود.
وی با انتقاد از عملکرد وزارت جهاد کشاورزی افزود: متأسفانه در زمانی که نهاده در بازارهای جهانی با قیمت مناسب در دسترس بود، اقدام به خرید و ذخیرهسازی نکردند.
این فاصله ۲ تا ۳ برابری قیمت نهادهها، تولیدکننده را ناچار به افزایش قیمت تمامشده محصول نهایی میکند. عباسی با مثالی از بازار تخممرغ هشدار داد که کاهش تقاضا در گذشته باعث کشتار مرغهای مادر شده و امروز نتیجه آن به صورت افزایش قیمت خود را نشان داده است.
تحلیل: آیا کالابرگ به تنهایی کافی است؟
نکته قابل تأمل در موضعگیریها، تأکید چندباره نمایندگان بر «شرایط جنگی» و «کاهش صادرات» است. قدرتی زوارم تصریح کرد که «با توجه به کاهش صادرات، دولت باید مانع از تشدید مشکلات معیشتی شود.» این در حالی است که عباسی هشدار میدهد: مشکل اصلی ما قیمت است. اگر سفره مردم آسیب ببیند و قدرت خرید کاهش یابد، تقاضا کم شده و در چرخه بعدی به تولید ضربه میزند.
از این منظر، افزایش کالابرگ الکترونیکی میتواند به طور موقت از افت بیشتر تقاضا جلوگیری کند، اما بدون مداخله در زنجیره تأمین نهادهها و کنترل قیمتهای جهانی، صرفاً به معنای انتقال فشار تورم به بودجه دولت و به تعویق انداختن بحران است.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، نمایندگان مجلس در حالی بر افزایش اعتبار کالابرگ تأکید دارند که عباسی از دولت خواسته است نظارت را از «ویترین مغازهها» به «مرحله تأمین مواد اولیه و نهادهها» عقب ببرد. آرای نمایندگان مجلس نشانگر آن است که در صورت عدم اصلاح نظام تأمین و توزیع نهادههای دامی، افزایش کالابرگ بدون پشتوانه تولید پایدار، نه تنها مشکل معیشت را حل نمیکند، بلکه ممکن است تورم را نیز تغذیه نماید.
در شرایط کنونی، مجلس به نظر میرسد با درک فشار بر مردم، بسته حمایت از کالابرگ را به عنوان یک اقدام فوری به دولت توصیه میکند؛ اما کارشناسان معتقدند پایداری بازار در گرو اقدام همزمان در سه سطح «تأمین نهاده، تنظیم تولید و نظارت بر عرضه» است، نه فقط تزریق پول به سمت تقاضا.
اقتصاد
بانکها دستور تعویق اقساط را نادیده میگیرند/ مردم زیر فشار تماسها و پیامکها
در حالی که وزارت اقتصاد دستور تعویق اقساط و عدم دریافت جریمه دیرکرد را ابلاغ کرده، برخی بانکها همچنان رویه سابق را دنبال کرده و با پیامک و تماس، مردمِ درگیر با رکود بازار را تحت فشار قرار دادهاند؛ عضو کمیسیون اقتصادی مجلس این رفتار را محکوم کرد و خواهان ورود فوری دولت شد.
پایگاه خبری داوان نیوز: بانکهایی که از اجرای مصوبه تعویق سررسید اقساط سرپیچی میکنند و با اعمال فشار بر مردم، آرامش معیشتی را برهم زدهاند، منتظر برخورد قاطع دولت و پیگیری ویژه کمیسیون اقتصادی باشند.
به گزارش خبرنگار ما، زهرا خدادادی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، با اشاره به لزوم همراهی بانکها با مردم در شرایط دشوار اقتصادی، از بیتوجهی برخی بانکها به دستورالعمل وزارت اقتصاد انتقاد کرد.
وی با اعلام اینکه بانکها موظف به تعویق سررسید اقساط تسهیلات و چشمپوشی از جرایم دیرکرد هستند، گفت: «متأسفانه شاهدیم که شماری از بانکها این دستورات را نادیده گرفته و همان رویه پیشین خود را بدون تغییر دنبال میکنند.»
خدادادی افزود: در شرایطی که کسبوکارها و درآمد مردم با اختلال جدی مواجه شده، بانکها با ارسال پیامک و تماسهای مکرر، وامگیرندگان را تحت فشار قرار میدهند. وضعیت بازار عادی نیست و اگر بود، نیازی به چنین اقداماتی وجود نداشت. درک شرایط کنونی اصناف و بازاریان یک ضرورت اجتنابناپذیر است.
این نماینده مجلس تأکید کرد: اگر بازار و معیشت مردم به ثبات برسد، خودبه خود مشتریان بانکی بدون نیاز به هیچ پیامک یا تماسی اقساط خود را پرداخت خواهند کرد؛ چراکه رونق درآمدها، بهترین ضامن بازپرداخت بهم وقع تسهیلات است.
خدادادی با انتقاد از سهل انگاری برخی بانکها در اجرای مصوبات اقتصادی، تصریح کرد: دولت باید قاطعانه وارد عمل شده و با بانکهای متخلف برخورد کند تا زمینه نارضایتی عمومی از بین برود.
وی در پایان با اشاره به پیگیریهای مستمر کمیسیون اقتصادی مجلس از همان روزهای ابتدایی «جنگ رمضان» در حوزه مسائل معیشتی، خاطرنشان کرد: این کمیسیون جلسات متعددی با وزرا و مسئولان مربوطه برگزار کرده و موضوع تعویق اقساط و بخشودگی جرایم دیرکرد همواره یکی از محورهای اصلی بوده است. اکنون نیز با توجه به سرپیچی برخی بانکها از دستور وزارت اقتصاد، این موضوع را تا حصول نتیجه مطلوب پیگیری خواهیم کرد.
منبع: خبرگزاری خانه ملت
-
دانستنی ها3 هفته پیشتغییر در نرم مبارزه؛ دستورالعمل فنی و اجرايي مبارزه با سن غلات
-
سرخط3 هفته پیشالگوی کشت محصولات گلخانه و محیط های کنترل شده تدوین شد
-
استان ها4 هفته پیشهزار جریبی: افزایش 50 درصدی تولید گندم، عدم ممنوعیت کشت برنج
-
آموزش4 هفته پیشکرم گلوگاه انار؛ مدیریت تلفیقی راهکاری مؤثر
-
خبرهای سازمانی3 هفته پیشسال 1405 در سازمان تات: سال آموزش و ترویج یافتهها و فناوریها
-
استان ها2 هفته پیشنشست فنی گیاهپزشکی مازندران؛ بیماریهای غلات و علفهای هرز کشت پاییزه بررسی شد
-
پرونده ویژه4 هفته پیشپژوهشهای حشرهشناسی، بیمهی آیندهی کشاورزی ایران
-
علوم و آموزش2 هفته پیشرقم «لاهیج»؛ تقویت انگیزه نوسازی باغها با معرفی رقم جدید چای

