پایگاه خبری داوان‌نیوز: مرکز آمار ایران جدیدترین نتایج طرح آمارگیری باغداری در سال ۱۴۰۴ را منتشر کرد که حاوی نوسانات قابل تأمل در میزان تولید و الگوی کشت محصولات دائمی کشور است. بر اساس این گزارش، اگرچه تولید سال ۱۴۰۳ نسبت به سال پایه (۱۴۰۰) رشد داشته، اما آمار سال ۱۴۰۴ مجدداً روند نزولی را تجربه کرده است. در همین حال، ساختار باغ‌های کشور همچنان بر کشت تک‌محصولی متمرکز بوده و پنج محصول استراتژیک، بیش از نیمی از کل تولید باغی را به خود اختصاص داده‌اند.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، مرکز آمار ایران با انتشار گزارش تفصیلی طرح آمارگیری باغداری در سال ۱۴۰۴ اعلام کرد که حجم تولید محصولات دائمی (شامل میوه‌ها و محصولات درختی) در این سال به بیش از ۱۳.۶ میلیون تن رسیده است. این رقم در مقایسه با تولید ۱۱.۵ میلیون تنی سال ۱۴۰۳، رشد قابل توجهی را نشان می‌دهد، اما تحلیل روند سه‌ساله حاکی از یک چرخه ناپایدار است.

بر اساس مقایسه انجام‌شده توسط مرکز آمار، تولید سال ۱۴۰۳ نسبت به سال ۱۴۰۰ حدود ۳ درصد افزایش داشته، اما متأسفانه این روند صعودی دوام نیاورده و تولید سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۱ با ۳ درصد کاهش مواجه شده است. این نوسان نشان‌دهنده تأثیرپذیری بالای بخش باغداری از عواملی نظیر تغییرات اقلیمی، تنش‌های آبی و مدیریت الگوی کشت است.

تمرکز تولید در چند محصول کلیدی:
یکی از مهم‌ترین یافته‌های این طرح، سهم بالای پنج محصول «سیب، پرتقال و نارنگی، انگور، خرما و انار» است. این محصولات در سال ۱۴۰۳ معادل ۶۴ درصد از کل تولیدات باغی کشور را به خود اختصاص داده‌اند که نشان از وابستگی شدید سبد صادراتی و تأمین میوه داخلی به این اقلام دارد. کارشناسان معتقدند این تمرکز، ضمن ایجاد آسیب‌پذیری در برابر آفات و نوسانات قیمتی، فرصت تنوع‌بخشیدن به محصولات مقاوم‌تر را محدود می‌کند.

ساختار باغ‌ها و توزیع جغرافیایی:
مساحت کل باغ‌ها و قلمستان‌های کشور در سال ۱۴۰۴ بالغ بر ۲.۱ میلیون هکتار برآورد شده است که از این میزان، ۷۳ درصد به باغ‌های ساده (تک‌محصولی) و ۲۷ درصد به باغ‌های مخلوط (چندمحصولی) اختصاص دارد. غلبه کشت تک‌محصولی می‌تواند ریسک اقتصادی باغداران را در صورت بروز بحران در یک محصول خاص افزایش دهد.

همچنین تمرکز فضایی باغ‌ها به گونه‌ای است که ۷۰ درصد از کل باغ‌ها و قلمستان‌های کشور تنها در ۱۱ استان متمرکز شده‌اند. این استان‌ها به ترتیب شامل کرمان، فارس، خراسان رضوی، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، یزد، مازندران، سیستان و بلوچستان، قزوین، زنجان و سمنان هستند. این الگوی توزیع، ضرورت برنامه‌ریزی منطقه‌ای برای مدیریت منابع آب و حمایت هدفمند از تولید را دوچندان می‌کند.

روششناسی آماری:
مرکز آمار ایران تأکید کرده که داده‌های این طرح از طریق روش نمونه‌گیری و با استفاده از چارچوب سرشماری عمومی کشاورزی سال ۱۴۰۳ گردآوری شده است که اعتبار علمی نتایج را تضمین می‌کند.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، نگاهی به ارقام منتشرشده نشان می‌دهد که بخش باغداری کشور با وجود پتانسیل بالای تولید، همچنان درگیر نوسانات سالانه و وابستگی به چند محصول و چند استان خاص است. افت ۳ درصدی تولید در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۱، زنگ خطری برای برنامه‌ریزان بخش کشاورزی محسوب می‌شود که نیازمند توجه به بهره‌وری آب، اصلاح الگوی کشت و توسعه باغ‌های مخلوط مقاوم به خشکی است. کارشناسان توصیه می‌کنند برای تثبیت تولید و کاهش ریسک، سیاست‌های تشویقی برای تنوع‌بخشی به محصولات و پراکندگی جغرافیایی کشت در دستور کار قرار گیرد.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: نتایج طرح آمارگیری کشتارگاههای رسمی کشور در خرداد ۱۴۰۵ نشان میدهد که عرضه گوشت قرمز با رشد ۱۱ درصدی نسبت به ماه قبل، به ۴۱ هزار و ۲۰۸ تن افزایش یافته است؛ با این حال، عرضه گوشت طیور در این ماه با کاهش ۲۴ درصدی نسبت به خرداد سال گذشته همراه بوده و مجموع تولید انواع طیور به ۱۷۴ هزار و ۸۵۴ تن رسیده است.

به گزارش آمارهای رسمی منتشرشده از سوی مراجع ذی‌صلاح، نتایج طرح آمارگیری کشتار دام و طیور در کشتارگاههای رسمی کشور برای ماه خرداد ۱۴۰۵ حاکی از تغییرات محسوس در حجم عرضه انواع گوشت سفید و قرمز نسبت به ماه مشابه سال قبل و همچنین ماه گذشته است.

بر اساس این گزارش، کل گوشت قرمز عرضه شده در کشتارگاه های رسمی کشور در خردادماه امسال به ۴۱ هزار و ۲۰۸ تن رسیده است. بررسی ترکیب این میزان تولید نشان میدهد که گوشت گاو و گوساله با سهم ۵۷.۳ درصدی (معادل ۲۳ هزار و ۶۳۹ تن)، بیشترین وزن کل گوشت قرمز را به خود اختصاص داده است. در رتبه های بعدی، گوشت گوسفند و بره با ۱۳ هزار و ۷۹۰ تن (۳۳.۵ درصد)، گوشت بز و بزغاله با ۲ هزار و ۸۹۳ تن (۷ درصد) و سایر انواع دام با ۸۸۶ تن (۲.۲ درصد) قرار دارند.

بررسی روند تغییرات در بخش گوشت قرمز نشان میدهد که عرضه این فرآورده در خرداد ۱۴۰۵ نسبت به ماه قبل (اردیبهشت) با افزایش ۱۱ درصدی مواجه شده است؛ هرچند که در مقایسه با مدت مشابه سال ۱۴۰۴، کاهش ۳ درصدی را تجربه کرده است. در این بازه زمانی یکساله، تولید گوشت گوسفند و بره ۵ درصد، بز و بزغاله ۱ درصد، گاو و گوساله ۲ درصد و گاومیش ۲۷ درصد کاهش یافته، در حالی که عرضه گوشت شتر با افزایش ۳ درصدی همراه بوده است.

در مقابل، آمار کشتارگاه های رسمی در حوزه طیور حاکی از عرضه ۱۷۴ هزار و ۸۵۴ تن گوشت انواع طیور در خرداد ۱۴۰۵ است. سهم گوشت مرغ با ۱۶۹ هزار و ۲۳۹ تن معادل ۹۶.۸ درصد کل تولید بوده و پس از آن، گوشت بوقلمون با ۳ هزار و ۱۷۲ تن (۱.۸ درصد) و سایر ماکیان با ۲ هزار و ۴۴۳ تن (۱.۴ درصد) در جایگاه های بعدی قرار گرفتهاند.

هرچند عرضه گوشت طیور در این ماه نسبت به اردیبهشت امسال حدود ۸ درصد افزایش یافته، اما مقایسه عملکرد خرداد ۱۴۰۵ با خرداد ۱۴۰۴ از کاهش چشمگیر ۲۴ درصدی در حجم کل تولید گوشت طیور کشتارگاه های رسمی کشور حکایت دارد.

لازم به ذکر است که آمارهای ارائه شده صرفاً مربوط به کشتار دام و طیور در کشتارگاه های رسمی تحت پوشش این طرح است و بخش قابل توجهی از کشتار دام سبک در خارج از این مراکز انجام می شود که در این گزارش لحاظ نشده است.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: در اقدامی مهم و راهبردی برای ساماندهی بازار نهاده‌های کشاورزی، نشست تخصصی بررسی و تعیین تکلیف مجوزهای فروشندگی سموم، کود، بذر و نهال با حضور نهادهای کلیدی و متولی این حوزه در مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور برگزار شد. این جلسه که با هدف رفع خلأهای نظارتی و تجمیع فرآیندهای پراکنده صدور مجوز تشکیل شد، میتواند سرآغازی بر تحولی اساسی در ساختار عرضه نهاده‌های کشاورزی و تضمین سلامت محصولات غذایی باشد.

به گزارش خبرنگار ما، این نشست که با حضور نمایندگانی از دبیرخانه مجوزهای وزارت جهاد کشاورزی، اتاق اصناف کشاورزی، سازمان حفظ نباتات، معاونت آب و خاک، مؤسسه ثبت و گواهی بذر و نهال و سازمان نظام مهندسی برگزار شد، حاکی از عزم جدی دستگاههای متولی برای ساماندهی یکی از حساسترین بخشهای زنجیره تولید کشاورزی دارد.

چالشهای موجود و ضرورت اقدام فوری

در سالهای اخیر، پراکندگی ضوابط و تعدد متولیان صدور مجوز، عملاً به عاملی برای کاهش کیفیت نظارت و افزایش هزینههای اجرایی تبدیل شده بود. از جمله مباحث کلیدی مطرحشده در این جلسه، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

۱. ایمنی عمومی و حریم واحدها: یکی از دغدغههای اصلی، رعایت حریم واحدهای عرضه نهادهها از مناطق مسکونی است. با توجه به ماهیت خطرناک سموم دفع آفات و مواد شیمیایی کودی، عدم رعایت فاصله استاندارد با اماکن مسکونی، تهدیدی جدی برای سلامت شهروندان به شمار میرود.
۲. استانداردسازی انبارها: مقرر شد الزامات فنی مربوط به انبارهای نگهداری این مواد با نگاه ویژه به ایمنی و جلوگیری از حوادث احتمالی، بازنگری و بهروزرسانی شود.
۳. بازنگری چکلیستهای فنی: سازمان نظام مهندسی مکلف شد چکلیستهای نظارتی خود را با هدف افزایش دقت در اعطای مجوزها و جلوگیری از صدور مجوز برای واحدهای فاقد صلاحیت، اصلاح کند.

روند یکپارچه‌سازی و تدوین دستورالعمل واحد

مهمترین دستاورد این نشست، تأکید بر یکپارچه‌سازی فرآیند صدور مجوزها و تدوین دستورالعملهای تخصصی است. این اقدام نه‌تنها به شفافیت بیشتر فرآیندها کمک میکند، بلکه زمینه را برای تسهیل فرآیندهای اجرایی و ارتقای کیفیت خدمات ارائهشده به کشاورزان و بهره برداران فراهم میآورد.

در این راستا، تصمیمات عملیاتی روشنی اتخاذ شد:
کاربرگ راهنما: مقرر شد کاربرگ راهنمای صدور مسئول فنی گیاهپزشکی که توسط سازمان نظام مهندسی تهیه شده، پس از اعمال اصلاحات نهایی به دبیرخانه وزارت جهاد کشاورزی ارسال شود تا مبنای عمل قرار گیرد.
یکپارچه‌سازی مهلت تعیین تکلیف: دستگاههای ذیربط موظف شدند در مهلتی مقرر، بررسی های نهایی خود را درباره ضوابط فنی و الزامات پروانه کسب به دبیرخانه مجوزها اعلام کنند تا فرآیند تعیین تکلیف نهایی و یکپارچه‌سازی بر اساس مصوبات این جلسه به صورت جدی پیگیری و اجرایی شود.

این تحول در ساختار صدور مجوز، فراتر از یک اقدام اداری، یک ضرورت راهبردی در حوزه امنیت غذایی کشور است. ساماندهی عرضه نهاده‌های کشاورزی به طور مستقیم با سلامت محصول نهایی (میوه، سبزی و غلات) در ارتباط است. با اجرایی شدن مصوبات این جلسه، شاهد کاهش تخلفات در حوزه فروش سموم و کودهای تقلبی یا غیراستاندارد، افزایش ضریب امنیت بهداشتی جامعه و تسهیل سرمایه گذاری قانونمند در این بخش خواهیم بود.

با این حال، چالش اصلی در مرحله اجرا و نظارت مستمر است. موفقیت این طرح به میزان هماهنگی میان دستگاههای متعدد و توانایی سازمان نظام مهندسی و اتاق اصناف در پایش میدانی واحدهای عرضه بستگی دارد. امید است که با نهایی شدن دستورالعمل ها در موعد مقرر، شاهد گامی بلند در جهت ارتقای سلامت کشاورزی و ایمنی غذایی در کشور باشیم.