پایگاه خبری داوان نیوز: تفاهمنامه سه‌جانبه وزارت جهاد کشاورزی، همراه اول و دیجی‌کالا با هدف توانمندسازی ۶.۵ میلیون زن روستایی و عشایری، حذف واسطه‌ها و دسترسی مستقیم آنان به بازارهای دیجیتال و بین‌المللی منعقد شد.

به گزارش خبرنگار ما، تفاهمنامه همکاری سه جانبه میان وزارت جهاد کشاورزی، گروه همراه اول و شرکت دیجی کالا با هدف توانمندسازی زنان روستایی و عشایری منعقد شد. این توافق امروز (سه شنبه) در راستای اجرای بند «ت» ماده ۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت، به امضای معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، قائممقام همراه اول و مدیرعامل دیجیکالا رسید.

اکبر فتحی، معاون وزیر جهاد کشاورزی، در این مراسم با تأکید بر نقش توسعه روشهای الکترونیکی در تحول اقتصادی زندگی زنان روستایی و عشایری، گفت: هدف، حذف واسطهها و دسترسی مستقیم تولیدکنندگان به بازارهای نوین و بینالمللی است. وی ناکارآمدی نظام بازرگانی را از چالشهای بخش کشاورزی دانست و افزود: دولت چهاردهم توسعه بازارها و بهبود نظام بازرگانی را در اولویت قرار داده است.

همچنین طاهره قیومی، مشاور وزیر جهاد کشاورزی، با اشاره به جمعیت ۶.۵ میلیونی زنان فعال روستایی و عشایری کشور، اعلام کرد: در گام نخست، شناسنامه ۶ هزار تولیدکننده زن شاخص تهیه شده و پیشبینی میشود طی دو سال، آموزشهای لازم برای حضور در بازارهای دیجیتال در تمام استانها ارائه شود.

جبرئیل برادری، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان تهران نیز از آغاز روند توانمندسازی دیجیتال زنان روستایی و عشایری در استان تهران خبر داد و گفت: بیش از ۴۹۰۰ زن روستایی در ۴۲ صندوق عضو هستند و طی دو تا سه سال گذشته با برگزاری ۳۰ نمایشگاه محلی، زمینه حذف واسطه ها و فروش مستقیم محصولات فراهم شده است. وی همچنین از تولید سالانه ۷۰ هزار تن محصولات کشاورزی و دامی توسط بیش از سه هزار خانوار عشایری استان تهران خبر داد.

این تفاهمنامه با تأکید بر آموزش مستمر در حوزه تجارت الکترونیک و بازاریابی دیجیتال، گامی مهم در جهت افزایش درآمد و پایداری اقتصاد خانواده های روستایی و عشایری ارزیابی میشود.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: نشست هم‌اندیشی ساماندهی و رتبه‌بندی ۴ هزار و ۵۰۰ صندوق اعتبارات خرد زنان روستایی و عشایری با تأکید بر راه‌اندازی سامانه ملی پشتیبانی یکپارچه و گذر از ساختار سنتی به تأمین مالی دیجیتال، به میزبانی دفتر توسعه فعالیت‌های کشاورزی زنان روستایی و عشایری در موسسه آموزش و ترویج کشاورزی برگزار شد.

به گزارش خبرنگار ما به نقل از روابط عمومی موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، در این نشست، ثریا قاسمی، مدیرکل دفتر توسعه فعالیت‌های کشاورزی زنان روستایی و عشایری، به تشریح وضعیت موجود این صندوق‌ها پرداخت و بر ضرورت ایجاد یک نظام رتبه‌بندی کارآمد و آسیب‌شناسی دقیق عملکرد آن‌ها تأکید کرد. وی همچنین برنامه اقدام ملی برای راه‌اندازی «سامانه ملی و پشتیبانی یکپارچه» صندوق‌های اعتبارات خرد را تشریح نمود.

حسین مهدی‌دوست، رئیس هیأت مدیره و مدیرعامل شرکت مادر تخصصی صندوق حمایت از توسعه سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی، با اعلام اینکه هم‌اکنون ۲۰ صندوق شهرستانی با بیش از ۲۰ هزار عضو در ۹ استان کشور فعال است، گفت: ساختار تأمین مالی و پوشش جامع سهامداری در این صندوق‌ها ضعیف بوده و راه‌اندازی صندوق‌های استانی می‌تواند راهکاری مؤثر برای تقویت آن‌ها باشد. وی با استناد به بند «ج» ماده ۳۳ قانون برنامه هفتم پیشرفت، آمادگی این شرکت را برای هدایت سرمایه‌ها به سمت فعالیت‌های اقتصادی سودآور اعلام کرد.

در ادامه، شعبانعلی فمی و مرضیه کشاورز، اعضای هیأت علمی دانشگاه تهران، ایجاد الگوهای جدید مبتنی بر سند راهبردی بالادستی و فعالیت در زنجیره ارزش کامل اقتصادی را خواستار شدند. این اساتید دانشگاه تهران بر دو محور اساسی تأکید کردند:

اتصال بخش رسمی و غیررسمی تشکل‌های کشاورزی.
حرکت به سمت «نسل سوم توسعه جوامع محلی» (توسعه دیجیتال‌محور).
گذر از سه مرحله تیپ‌شناسی، شناسایی مدل بلوغ نهایی و ایجاد صندوق‌هایی با تاب‌آوری بالا تحت نظارت یک «داشبورد هوشمند ملی» اجتناب‌ناپذیر است.

صندوق‌ها نیازمند حمایت قانونی
پیمان فلسفی، نماینده مجلس شورای اسلامی، نیز در این نشست با اشاره به برنامه هفتم پیشرفت، گفت: رشد اقتصادی در حوزه کشاورزی و نقش زنان روستایی و عشایری از اهمیت بالایی برخوردار است، اما متأسفانه سهم مالی و اقتصادی این ۴ هزار و ۵۰۰ صندوق اعتبارات خرد بسیار اندک است.

وی افزود: این صندوق‌ها نیازمند حمایت قانونی برای استفاده از ظرفیت‌های نهادهای مالی و علمی هستند و من آمادگی خود را برای همکاری در پیشبرد اهداف این طرح اعلام می‌دارم.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، این نشست با حضور پیمان فلسفی (نماینده مجلس)، شعبانعلی فمی و مرضیه کشاورز (اساتید دانشگاه تهران)، حسین مهدی‌دوست (مدیرعامل شرکت مادر تخصصی صندوق حمایت از سرمایه‌گذاری کشاورزی)، ثریا قاسمی (مدیرکل دفتر توسعه فعالیت‌های کشاورزی زنان روستایی و عشایری)، جمعی از روسا و معاونان دفتر و مشاوران موسسه آموزش و ترویج کشاورزی برگزار شد.

پایگاه خبری داوان نیوز: روستای «رشته» در جزیره قشم، روزگاری مانند بسیاری از روستاهای ایران، با چالش مهاجرت جوانان و رکود اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کرد. امروز اما این روستا به یکی از «بهترین روستاهای گردشگری جهان» از نگاه سازمان جهانی گردشگری بدل شده است. این تحول شگفت‌انگیز، کلید واژه‌ای به نام «احیای جامعه‌محور» دارد؛ الگویی که ثابت می‌کند ماندن و ساختن در روستا، نه تنها ممکن که سودآور است.

به گزارش داوان نیوز، احیا و آبادانی روستاها نیازمند گذار از مدل‌های سنتی کمک‌رسانی به سمت توانمندسازی جوامع محلی با بهره‌گیری از دارایی‌های منحصربه‌فرد آنهاست. چارچوب و نمونه‌های عینی ارائه شده در ادامه، نشان می‌دهند که چگونه می‌توان به رشد پایدار در مناطق روستایی دست یافت و روند کاهش جمعیت را معکوس کرد.

اصول پایه‌ای احیای روستایی

جذب و نگهداشت جمعیت در مناطق روستایی بر پایه یک رویکرد چندبعدی استوار است که بر ایجاد زیست‌بومی پایدار برای زندگی، کار و نوآوری متمرکز است. اصول زیر بنیادین هستند:

– توانمندسازی جوامع محلی: ابتکارات موفق، توسعه مبتنی بر رهبری جامعه محلی را در اولویت قرار می‌دهند؛ جایی که ساکنان، مشارکت‌کنندگان فعال و ذی‌نفعان اصلی هستند، نه فقط دریافت‌کنندگان کمک. این امر، حس مالکیت محلی را تقویت و پایداری بلندمدت را تضمین می‌کند.
– ایجاد موتورهای اقتصادی: ایجاد فرصت‌های اقتصادی مقرون‌به‌صرفه برای توقف مهاجرت و جذب ساکنان جدید امری حیاتی است. این امر اغلب مستلزم حرکت فراتر از کشاورزی سنتی و تنوع‌بخشی به بخش‌هایی مانند گردشگری، فناوری و صنایع خلاق است.
– سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های توانمندساز: زیرساخت‌های قابل اطمینان دیجیتال و فیزیکی—شامل دسترسی به اینترنت، حمل‌ونقل و خدمات بهداشتی- پایه‌ای غیرقابل چشم‌پوشی برای زندگی روستایی مدرن و فعالیت اقتصادی است.
– تعهد به پایداری: پایداری محیط زیستی، اجتماعی و اقتصادی باید در تمامی طرح‌های توسعه تنیده شود. این امر اطمینان می‌دهد که رشد به بهای از دست رفتن میراث فرهنگی یا محیط طبیعی که منحصربه‌فرد بودن مناطق روستایی را شکل می‌دهند، تمام نمی‌شود.

نمونه‌های موفق از رنسانس روستایی ایران

روستاهای ایران نمونه‌های قدرتمند و بومی‌شده‌ای از چگونگی اجرای موفق این اصول ارائه می‌دهند که چندین مورد از آنها مورد تحسین بین‌المللی سازمان جهانی گردشگری ملل متحد (UNWTO) قرار گرفته‌اند.

رشته: نمادی از گردشگری جامعه‌محل
روستای رشته (سوهیلی) در قشم نشان می‌دهد که چگونه یک جامعه می‌تواند اقتصادی در هماهنگی با طبیعت بسازد.
– راهبرد اصلی: گردشگری زیست‌محیطی جامعه‌محور با محوریت حفاظت از جنگل‌های حرا.
– اقدامات کلیدی: مردم محلی قایق‌های موتوری پرسروصدا را با کرجی‌های ساکت شناور جایگزین کردند تا اکوسیستم را حفظ کنند. خانواده‌ها نهال‌های حرا را در خانه پرورش داده و سپس می‌کارند که کل جامعه را در حفاظت درگیر می‌کند. این روستا همچنین از طریق برگزاری جشنواره‌های غذایی و بازارهای محلی، گردشگری غذایی را توسعه داده است.
– تاثیر و شناسایی: روستای رشته در سال ۲۰۲۵ به عنوان “بهترین روستای گردشگری” توسط UNWTO انتخاب شد و به الگویی برای گردشگری سبز و مشارکت جامعه تبدیل شده است.

کندلوس: قدرت میراث فرهنگی
روستای کندلوس، واقع در جنگل‌های هیرکانی مازندران، نشان می‌دهد که سرمایه فرهنگی چگونه می‌تواند محرک توسعه باشد.
– راهبرد اصلی: بهره‌گیری از میراث فرهنگی و اقتصاد دانش‌بنیان.
– اقدامات کلیدی: این روستا یک موزه معتبر تأسیس کرده، بافت تاریخی خود را حفظ کرده و برای محصولات محلی خود برندسازی کرده است. این روستا با راه‌اندازی مسیر ادبی “مینا و وطنی”، میراث غنی ادبی خود را در گردشگری ادغام کرده است.
– تاثیر و شناسایی: کندلوس که در سال ۲۰۲۵ توسط UNWTO به رسمیت شناخته شد، ثابت می‌کند که حفاظت فرهنگی می‌تواند موتوری قدرتمند برای تاب‌آوری اقتصادی و مدلی از گردشگری باارزش و تحت کنترل جامعه باشد.

شفیع‌آباد: توانمندسازی بیابانی با محوریت زنان
در قلب دشت لوت کرمان، شفیع‌آباد نمونه‌ای از توانمندسازی اجتماعی است که محرک دگرگونی اقتصادی است.
– راهبرد اصلی: کارآفرینی تعاونی با رهبری زنان.
– اقدامات کلیدی: یک تعاونی زنان به نام “دختران خورشید”، صنایع دستی محلی را احیا کردند و بخشی از سود را برای مرمت قنات‌های باستانی صرف کردند. این تلاش‌ها به توسعه گردشگری زیست‌محیطی بیابانی، با مدیریت اقامتگاه‌های بوم‌گردی و تورهای راهنما گسترش یافت.
– تاثیر و شناسایی: انتخاب شفیع‌آباد توسط UNWTO در سال ۲۰۲۵، برجسته‌کننده مدلی موفق از پایداری اجتماعی و توانمندسازی زنان است که یک روستای بیابانی را به مقصدی بین‌المللی برای گردشگری تبدیل کرده است.

مدل “دهیار، بلد محلی”: دهیاران به عنوان محرک
این برنامه که در تربت جام اجرا شد، اهمیت رهبری محلی در گردشگری را برجسته می‌کند.
– راهبرد اصلی: توانمندسازی دهیاران به عنوان راهنمایان محلی رسمی.
– اقدامات کلیدی: به دهیاران آموزش داده شد تا به عنوان سفیران فرهنگی عمل کنند و بینش عمیقی از تاریخ، طبیعت و آداب و رسوم محلی به گردشگران ارائه دهند. بهبود زیرساخت‌ها، مانند اتوبوس‌های گردشگری و اینترنت بهتر، از این ابتکار حمایت کرد.
– تاثیر و شناسایی: این برنامه در طول تعطیلات نوروز ۱۴۰۳، میزبان بیش از ۱۰,۰۰۰ گردشگر بود و نشان داد که سرمایه‌گذاری در سرمایه انسانی محلی، راهبردی بسیار موثر برای احیای روستایی است.

چارچوب راهبردی برای جذب و ماندگاری در روستاها

نتیجه‌گیری و مسیر پیش رو

نمونه‌های رشته، کندلوس، شفیع‌آباد و برنامه “دهیار” نقشه راه روشنی ارائه می‌دهند. آنها نشان می‌دهند که کلید جذب و ماندگاری جمعیت در مناطق روستایی، نه تقلید صرف از مدل‌های شهری، بلکه تقویت استراتژیک ویژگی‌های متمایز روستایی است. موفقیت از طریق موارد زیر حاصل می‌شود:

– تقدیس ویژگی‌های خاص محلی و پرهیز از راه حل‌های یکسان برای همه.
– قرار دادن جامعه در رانندگی پروژه‌های توسعه.
– ساخت اقتصادهایی که در هماهنگی با محیط زیست و فرهنگ محلی کار می‌کنند.

این امر مستلزم تلاش صبورانه و مشترک دولت، بخش خصوصی و جامعه مدنی است. با درس گرفتن از این نمونه‌های موفق، سایر جوامع روستایی می‌توانند مسیرهای منحصربه‌فرد خود را به سوی آینده‌ای پویا و پایدار ترسیم کنند.