بازرگانی
قیمت حبوبات؛ لوبیا چیتی هم کالای لوکس شد
پایگاه خبری داوان نیوز: افزایش قیمت حبوبات در ۱۴۰۴ نتیجه ترکیبی سیاستگذاریهای نادرست ارزی و صادراتی، اختلال در زنجیره تأمین، و شوکهای محیطی (کمآبی) است.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی (DA1news): بدون اصلاح ساختاری، حبوبات به کالایی لوکس تبدیل خواهد شد و نقض امنیت غذایی را تشدید میکند. راهحل پایدار، افزایش تولید داخلی با حمایت از کشاورزی و مدیریت هوشمند واردات است.
روند قیمتها: جهش بیسابقه
– لوبیا چیتی: افزایش ۱۶۶% در یک سال (از ۹۹,۵۴۸ تومان در فروردین ۱۴۰۳ به ۲۶۵,۵۶۲ تومان در فروردین ۱۴۰۴) و رسیدن به ۵۰۰,۰۰۰ تومان برای نمونههای درجهیک در تیر ۱۴۰۴ .
– سایر حبوبات:
– لپه: افزایش ۱۲۶%
– لوبیا قرمز: افزایش ۱۱۲%
– نخود: رشد ۱۴۱% (از ۹۴,۰۰۰ به ۲۲۸,۰۰۰ تومان برای ۹۰۰ گرم) .
– نماد گرانی: لوبیا چیتی به کالایی لوکس تبدیل شده و قیمت بستهبندی ۹۰۰ گرمی آن به ۵۴۰,۰۰۰ تومان رسیده است .
علل افزایش قیمت: تحلیل چندبعدی
الف. عوامل ساختاری تولید و واردات
– وابستگی به واردات: ۷۰-۶۵% نیاز کشور (حدود ۲۵۰,۰۰۰ تن) از طریق واردات تأمین میشود. کشورهای تأمینکننده شامل امارات، اتیوپی، ترکمنستان و هند هستند .
– کاهش تولید داخلی:
– کمآبی در استانهای غربی (کرمانشاه، آذربایجان) که ۳۰% تولید را تأمین میکنند .
– عدم حمایت از کشاورزان خردهپا و نبود برنامهریزی برای تنوع محصولات کشاورزی .
ب. سیاستهای دولتی و ارزی
– حذف ارز ترجیحی: واردات حبوبات از ارز ۲۸,۵۰۰ تومانی به ارز نیمایی (۷۰,۰۰۰ تومانی) تغییر یافت که ۴۵% افزایش هزینه را موجب شد .
– تأخیر در ثبتسفارش واردات: وزارت جهاد کشاورزی نسبت به هشدارهای کمبود ۴۰,۰۰۰ تنی حبوبات در زمستان ۱۴۰۳ بیتفاوت بود .
– صادرات بیضابطه: سودآوری صادرات به دلیل نرخ ارز بالا، باعث خروج حبوبات از چرخه تأمین داخلی شد. عدم محدودیتهای صادراتی بهموقع توسط دولت تشدیدکننده بود .
ج. اختلال در زنجیره تأمین و بازار
– مشکلات گمرکی: توقف ۱۱,۰۰۰ تن لوبیا در گمرک به دلیل مالیات بر ارزش افزوده .
– احتکار و سوداگری: دلالان با انبار کردن حبوبات و فروش در قیمتهای بالاتر به بیثباتی بازار دامن زدند .
– افزایش هزینههای جانبی: شامل حملونقل، بستهبندی و افزایش قیمت نهادههایی مانند کود و سم .
تأثیر بر مصرفکنندگان و تغییر الگوی مصرف
– جایگزینی پروتئینها: خانوادهها پس از گرانی گوشت، حبوبات را جایگزین کردند، اما اکنون حتی منابع گیاهی پروتئین نیز غیرقابل دسترس شدهاند .
– تغییر سبد خرید:
– کاهش تقاضای لوبیا چیتی و افزایش استقبال از لوبیا قرمز (با قیمت نصف لوبیا چیتی) .
– عدس و نخود به کالاهای لوکس تبدیل شدهاند .
– شوک معیشتی: فشار اقتصادی بر خانوارهای کمدرآمد که امنیت غذایی آنها را تهدید میکند .
چشمانداز و راهکارهای پیشنهادی
الف. اقدامات فوری
– تسهیل واردات: آغاز ثبتسفارش واردات ۱۲ قلم حبوبات از تیر ۱۴۰۴ که ممکن است تا ۲۰% کاهش قیمت را موجب شود .
– ترخیص کالاهای گمرکی: حل مشکل ۱۱,۰۰۰ تن لوبیا بلوکهشده در گمرک .
ب. راهبردهای بلندمدت
– کاهش وابستگی به واردات:
– سرمایهگذاری در آبیاری مدرن در استانهای غربی.
– حمایت از کشاورزان با پرداخت یارانه کود و بذر .
– مدیریت بازار و نظارت:
– ایجاد سامانه رصد قیمت توسط سازمانهای نظارتی برای مقابله با احتکار.
– تعیین سقف صادرات در زمان کمبود داخلی .
– بازنگری سیاست ارزی: تخصیص ارز ترجیحی کنترلشده برای حبوبات اساسی .
جدول خلاصهای از قیمتهای شاخص حبوبات (تیر ۱۴۰۴)
| نوع حبوبات | قیمت هر کیلوگرم (تومان) | تغییرات سالانه |
| لوبیا چیتی | ۴۰۰,۰۰۰ – ۵۵۵,۰۰۰ | +۱۶۶% |
| لوبیا قرمز | ۱۹۰,۰۰۰ – ۲۰۰,۰۰۰ | +۱۱۲% |
| لپه | ۲۰۰,۰۰۰ – ۲۵۰,۰۰۰ | +۱۲۶% |
| نخود | ۱۲۰,۰۰۰ – ۱۳۵,۰۰۰ | +۱۴۱% |
| عدس | ۱۱۰,۰۰۰ – ۱۵۰,۰۰۰ | +۶۶% |
جدول حجم واردات حبوبات در ۱۴۰۳
| نوع حبوبات | حجم واردات (تن) | کشورهای اصلی تأمینکننده |
| لوبیا چیتی | ۱۲,۲۶۰ | امارات، اتیوپی، ازبکستان |
| لوبیا قرمز | ۱۰,۷۰۹ | امارات، قرقیزستان، ترکیه |
| نخود | ۷۱,۹۹۷ | امارات، هند، کانادا |
استان ها
علیمحمدی: صدور مجوزهای کشاورزی به ۵۰ روز کاهش یافت
رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی از یک رکوردشکنی اداری در این بخش خبر داد و گفت: فرآیند صدور مجوزها که زمانی نزدیک به ۹ ماه (۲۷۰ روز) به طول میانجامید، اکنون به تنها ۵۰ روز کاهش یافته است و به زودی به زیر یک ماه میرسد.
پایگاه خبری داوان نیوز: کاهش چشمگیر زمان صدور مجوزها از ۲۷۰ روز به ۵۰ روز از یک سو، و هشدار نسبت به تأثیر منفی محدودیتهای انرژی بر امنیت غذایی از سوی دیگر، محورهای اظهارات رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی در بازدید از استان چهارمحال و بختیاری بود.
به گزارش داوان نیوز، حجتالله علیمحمدی، رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی جمهوری اسلامی ایران، از کاهش چشمگیر فرآیند صدور مجوزها در این حوزه خبر داد و گفت: زمان صدور مجوزها از ۲۷۰ روز به حدود ۵۰ روز کاهش یافته است و هدف ما رسیدن به زیر یک ماه با همکاری اتاق اصناف کشاورزی است.
وی با اشاره به مأموریت جدید این سازمان در حوزه شناسهدار کردن محصولات کشاورزی افزود: این اقدام که به ما محول شده، قطعاً در افزایش کمّی و کیفی تولیدات مؤثر خواهد بود و گامی اساسی در جهت ساماندهی و شفافسازی زنجیره تولید است.
علیمحمدی در ادامه با انتقاد از اعمال محدودیتهای بیضابطه در تخصیص آب، گاز و برق در بخش کشاورزی تصریح کرد: این محدودیتها نهتنها گرهگشا نیست، بلکه شرایط تولید را سختتر میکند. به عنوان نمونه در بازدید از استان چهارمحال و بختیاری، اولین و مهمترین مشکل فعالان بخش کشاورزی، همین محدودیتهای بدون پشتوانه فنی بود.
رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی با تأکید بر لزوم بهینهسازی مصرف به جای اعمال محدودیت گفت: نگاه ما باید به سمت مصرف بهینه باشد، نه صرفاً محدود کردن. اگر فقط به فکر محدودیت باشیم، با کاهش تولید و کمبود مواد غذایی مواجه خواهیم شد و ناچار به واردات خواهیم بود.
وی با اشاره به ظرفیتهای بالای استان چهارمحال و بختیاری در بخش کشاورزی، به ویژه در حوزه دام و گلخانه، خواستار ورود جدی استاندار برای رفع موانع و گرههای پیش روی فعالان این بخش شد.
علیمحمدی در پایان تأکید کرد: با صنعتیسازی کشاورزی و بهرهگیری از توان فنی و مهندسی، میتوان ضمن تأمین امنیت غذایی، اقتدار این بخش را نیز افزایش داد و به اهداف تعیینشده در سیاستهای کلان کشور دست یافت.
بازرگانی
بودجه ۱۴۰۵ تولید را هدف گرفته است/ ۶ شرط بخش خصوصی برای ارز تکنرخی
هشدار اتاق ایران درباره افزایش ۴۶ درصدی مالیات شرکتها در بودجه ۱۴۰۵ و اعلام ۶ پیششرط برای موفقیت طرح ارز تکنرخی. جزئیات نشست روسای اتاقهای سراسر کشور را بخوانید.
پایگاه خبری داوان نیوز: در نشست اخیر شورای روسای اتاقهای سراسر کشور که به میزبانی اتاق بازرگانی ایران برگزار شد، مهمترین چالشهای اقتصادی پیش روی بخش تولید در سال آینده مورد بررسی قرار گرفت. در این جلسه، مواضع رسمی اتاق ایران در قبال لایحه بودجه ۱۴۰۵، سیاست ارز تکنرخی و الزامات تنظیم بازار پایان سال تبیین شد.
به گزارش داوان نیوز، محمدرضا بهرامن، نایبرئیس اتاق ایران، در این نشست با قرائت بیانیه هیاترئیسه اتاق ایران، نسبت به رویکرد دولت در لایحه بودجه سال آینده هشدار داد. وی با بیان اینکه سیاستهای مالیاتی، ارزی و گمرکی پیشبینیشده با الزامات تقویت بخش مولد اقتصاد همراستا نیست، گفت: بررسیها نشان میدهد مالیات بر شرکتها در لایحه بودجه ۱۴۰۵ با رشد ۴۶ درصدی پیشبینی شده است. این افزایش چشمگیر در شرایط رکود اقتصادی، فشار مضاعفی بر بنگاهها وارد کرده و میتواند به تعطیلی واحدهای تولیدی منجر شود.
بهرامن با اشاره به ناهمگنی توزیع معافیتهای مالیاتی افزود: در حال حاضر، همه بنگاهها متناسب با وزن اقتصادی خود مالیات نمیپردازند که این موضوع فشار مضاعفی بر بخش شفاف و رسمی اقتصاد تحمیل میکند.
به گفته وی، ترکیب درآمدهای مالیاتی دولت نشان میدهد که ۷۲ درصد از این منابع از دو محل «مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی» (۴۲ درصد) و «مالیات بر ارزشافزوده» (۳۰ درصد) تأمین میشود که این یعنی تولیدکنندگان و مصرفکنندگان اصلیترین منابع تأمین بودجه دولت در سال آینده خواهند بود.
۶ پیشنیاز بخش خصوصی برای اجرای موفق ارز تکنرخی
نایبرئیس اتاق ایران در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به حمایت بخش خصوصی از اجرای سیاست ارز تکنرخی، این اقدام را پیششرطی برای ارتقای شفافیت اقتصادی، حذف رانت و تقویت صادرات دانست. با این حال، وی بر لزوم رعایت شش پیشنیاز اساسی برای موفقیت این سیاست تأکید کرد:
1. هدفمندسازی حمایتها: اجرای برنامههای حمایتی کارآمد برای جبران آثار تورمی بر سفره خانوارها، چرا که پرداخت کالابرگ الکترونیکی بهتنهایی کافی نیست.
2. تأمین سرمایه در گردش: دولت باید با ابزارهای متنوع تأمین مالی، زمینه افزایش ۴ تا ۵ برابری نیاز نقدینگی واحدهای تولیدی را فراهم کند.
3. پرهیز از قیمتگذاری دستوری: دولت نباید برای کالاها و نهادههای تولید قیمت تعیین کند.
4. اصلاح رویههای ارزی: حذف فرآیندهای زائد در ثبت سفارش و تخصیص ارز ضروری است.
5. عدم مداخله نهادی در نرخ ارز: بانک مرکزی و سایر نهادها باید از تعیین دستوری نرخ ارز خودداری کنند.
6. دیپلماسی اقتصادی فعال: پیگیری رفع تحریمها و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی برای توسعه روابط بینالمللی.
منبع: اتاق بازرگانی ایران
بازرگانی
صادرات کشاورزی در مسیر کاهش/ رشد ۳.۲ درصدی ارزش واحد محصولات
عراق و امارات متحده عربی با اختصاص ۶۰ درصد از وزن کل محمولهها، همچنان مقاصد اصلی صادرات کشاورزی ایران در ۹ ماهه سال جاری هستند. با وجود محدودیت بازارها به کشورهای همسایه از نظر وزنی، از منظر ارزش، کشورهای فرامنطقهای نظیر چین و هند نیز سهم قابل توجهی در سبد صادراتی پیدا کردهاند.
پایگاه خبری داوان نیوز: صادرات محصولات کشاورزی ایران در ۹ ماهه نخست سال ۱۴۰۴ با کاهش ۹ درصدی وزن به ۵.۵ میلیون تن و افت ۶ درصدی ارزش به ۴.۳ میلیارد دلار رسید. با این حال، رشد ۳.۲ درصدی ارزش واحد هر تن کالا به ۷۹۴ دلار، نشاندهنده تغییر ترکیب صادرات به نفع محصولات با ارزشافزوده بالاتر است.
به گزارش داوان نیوز، در ۹ ماهه نخست سال ۱۴۰۴، میزان صادرات محصولات کشاورزی ایران با کاهش ۹ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل به ۵.۵ میلیون تن رسید. ارزش این صادرات نیز با افت ۶ درصدی به ۴.۳ میلیارد دلار کاهش یافت. بررسی ها نشان میدهد شیب نزولی ارزش صادرات نسبت به وزن آن کندتر بوده که بیانگر رشد قیمتهای واحد محصولات صادراتی در این دوره است.
بر اساس آمارهای تجارت خارجی، ارزش هر تن کالای صادراتی بخش کشاورزی در ۹ ماهه سال جاری با ۳.۲ درصد افزایش به ۷۹۴ دلار رسید، در حالی که این رقم در دوره مشابه سال ۱۴۰۳ معادل ۷۶۸.۸ دلار بود.
صادرات محصولات کشاورزی در نه ماهه سال 1403 و 1404

۱۰ محصول برتر صادراتی از نظر وزن و ارزش
در بازه زمانی یادشده، ۱۰ قلم کالای کشاورزی ۸۹ درصد از کل وزن صادرات را به خود اختصاص دادند. «سایر سبزیجات» با سهم ۲۹ درصد در صدر قرار گرفت و پس از آن «هندوانه و خربزه» (۱۳ درصد)، «شیر و فرآوردههای آن» (۱۲ درصد)، «گوجهفرنگی تازه» (۱۱ درصد)، «سیب» (۶ درصد)، «پیاز و موسیر تازه» (۴ درصد)، «سایر میوههای تازه» (۴ درصد)، «خرما» (۴ درصد)، «مرکبات» (۳ درصد) و «سیبزمینی» (۳ درصد) در رتبههای بعدی جای گرفتند.
از منظر ارزش نیز ۱۰ محصول نخست با مجموع سهم ۸۴ درصد، بیشترین ارزآوری را داشتند. «شیر و فرآوردههای آن» با ۲۲ درصد بیشترین سهم را به خود اختصاص داد و پس از آن «پسته و مغز پسته» (۱۷ درصد)، «سایر سبزیجات تازه» (۹ درصد)، «گوجهفرنگی تازه» (۷ درصد)، «سایر میوههای تازه» (۶ درصد)، «خرما» (۶ درصد)، «هندوانه و خربزه» (۵ درصد)، «ماهی» (۴ درصد)، «کیوی تازه» (۴ درصد) و «سیب» (۴ درصد) قرار دارند.

ارزشمندترین کالاهای صادراتی؛ جهش ۲۷۷ درصدی قیمت روغن نباتی
در میان محصولات کشاورزی، زعفران با ارزش واحد ۹۳۰ هزار دلار به ازای هر تن، گرانترین کالای صادراتی شناخته شد. پس از آن خاویار با ۶۴۲.۸ هزار دلار، پسته با ۷۳ هزار دلار، میگو با ۳۲ هزار دلار، روده و بادکنک و شکمبه حیوانی با ۷ هزار دلار و روغن نباتی با ۳.۴ هزار دلار در هر تن قرار دارند.
مقایسه قیمت این محصولات با ۹ ماهه نخست سال ۱۴۰۳ نشان میدهد ارزش واحد زعفران و خاویار هر دو ۷ درصد، و روغن نباتی ۲۷۷ درصد افزایش یافته است. در مقابل، ارزش هر تن پسته و مغز آن ۱۹ درصد و محصولات دامی (روده، بادکنک و شکمبه) ۲۳ درصد کاهش داشته، در حالی که قیمت میگو تغییری نکرده است.

عراق و امارات در صدر مقاصد صادراتی؛ تنوع بیشتر در ارزش نسبت به وزن
از نظر وزن، عراق با سهم ۳۹ درصد مهمترین مقصد صادرات کشاورزی ایران بوده و پس از آن امارات متحده عربی (۲۱ درصد)، روسیه (۱۰ درصد)، پاکستان (۵ درصد) و افغانستان (۴ درصد) در رتبههای بعدی قرار دارند. سایر کشورهای هدف شامل عمان، ترکمنستان، هند، ترکیه و قطر هر کدام سهمی بین ۲ تا ۳ درصد دارند.
نکته قابل توجه آنکه تمامی ۱۰ مقصد نخست از نظر وزنی، کشورهای همسایه (با مرز زمینی یا دریایی) هستند و به جز روسیه، همگی در قاره آسیا واقع شدهاند. این امر نشاندهنده تمرکز صادرات کشاورزی ایران بر بازارهای منطقهای است.
اما از نظر ارزش، تنوع مقاصد بیشتر است. عراق با ۲۴ درصد از ارزش صادرات همچنان رتبه اول را دارد و پس از آن امارات (۱۶ درصد)، روسیه (۱۱ درصد)، پاکستان (۶ درصد) و ترکیه (۵ درصد) قرار میگیرند. در رتبههای ششم تا دهم نیز کشورهای هند، افغانستان، چین، جمهوری آذربایجان و قزاقستان با سهمی بین ۳ تا ۵ درصد حضور دارند. حضور کشورهای غیرهمسایه همچون هند، چین و قزاقستان در این فهرست، حاکی از تنوع بیشتر بازارهای هدف از نظر ارزشی نسبت به وزن صادرات است.
-
خبرهای سازمانی2 هفته پیشتوسعه متوازن؛ توزیع جغرافیایی پروژهها، عدالت منطقهای
-
گزارش3 هفته پیشبازار برنج ۱۴۰۵: از شوک هزینه تولید تا سناریوهای تنظیم بازار
-
آذربایجان شرقی4 هفته پیشبرگزیدگان نمونه ملی کشاورزی آذربایجان شرقی معرفی شدند
-
مقالات3 هفته پیشچالش قیمت روی میز گندم؛ حمایت از تولید یا مهار تورم؟
-
تجارت3 هفته پیشتولید زردچوبه با فناوری کشت بافت؛ مراقب زردچوبههای قاچاق باشید
-
استان ها2 هفته پیشحمایت از تولیدات بانوان روستایی در قالب نمایشگاه تخصصی در مشهد
-
پرونده ویژه3 هفته پیشپیوند تحقیقات و مزرعه، دستاورد ملی برای کشاورزی گیلان
-
چند رسانه ای3 هفته پیشافزایش تولید،نقشه صادرات؛ داستان موفقیت کشاورز نخبه کرمانشاهی

