استان ها
مژدهی: کنترل آفات با آموزش، پیشبینی سیلاب با هوش مصنوعی

پایگاه خبری داوان نیوز: رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان، با اشاره به تهدیدات جدی تغییرات اقلیمی و عوامل انسانی برای جنگلهای هیرکانی و کشاورزی این استان، از اجرای پروژههای پژوهشی در سه حوزه اصلی «مدیریت آفات و بیماریها»، «پیشبینی سیلاب» و «آموزش کشاورزان» خبر داد و بر بهرهگیری از فناوریهای نوینی مانند هوش مصنوعی برای حفاظت از منابع طبیعی تأکید کرد.
ناظم رامتین، سردبیر داوان نیوز؛ محمدرضا مژدهی در گفت و گوی اختصاصی گفت: تغییرات اقلیمی و فشار جمعیت، دسترسی به آب سالم در گیلان را به «چالشی جدی» تبدیل کرده و کشاورزی این استان را با تهدید تغییر کاربری اراضی و کاهش بهرهوری مواجه کرده است. دکتر مژدهی در پاسخ به این چالشها، از کاهش خسارت آفات با آموزش به موقع و آغاز پروژههای هوش مصنوعی برای پیشبینی سیلاب خبر داد. مشروح این گفت و گو را می خوانیم:
استان گیلان با وجود سرسبزی و طبیعت بکر، با چالشهای متعددی از جمله تغییرات اقلیمی و عوامل انسانی مواجه است. بهویژه جنگلهای هیرکانی با تهدیدهای جدی روبهرو هستند. مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان برای مقابله با این چالشها و با توجه به تغییرات اقلیمی، چه اقدامات و پژوهشهایی انجام داده است؟
با تشکر از حضور شما، امیدوارم این گفتوگو بتواند به افزایش آگاهی عمومی و معرفی فعالیتهای مرکز تحقیقات کمک کند.
تغییرات اقلیمی پدیدهای جهانی است که طی دو دهه اخیر، تمام کره زمین را تحت تأثیر قرار داده است. اگرچه ممکن است تصور شود استان گیلان از برخی پیامدهای این تغییرات مانند کاهش بارندگی و افزایش دما مصون مانده، اما باید توجه داشت که این استان نیز با چالشهای خاص خود مواجه است.
برای مثال، اگرچه گیلان با پدیده نشست زمین روبهرو نیست، اما دسترسی به آب سالم بهدلیل کاهش بارندگی و هجوم جمعیت به استانهای شمالی، به مشکلی جدی تبدیل شده است. همچنین، کشاورزی در گیلان در حال گذار به کشاورزی مدرن است، اما کوچک بودن قطعات زمینهای کشاورزی، توسعه مکانیزاسیون را با مشکل مواجه کرده و باعث شده بسیاری از کشاورزان نتوانند بهرهوری اقتصادی مناسبی داشته باشند.
این شرایط منجر به فروش زمینهای کشاورزی به افراد غیربومی و تغییر کاربری اراضی شده است. افزایش جمعیت و مصرف منابع، فشار بیشتری بر محیط زیست وارد کرده و وضعیت منابع طبیعی را بحرانی کرده است.
در کنار این عوامل، تغییرات اقلیمی باعث گسترش آفات و بیماریها شده است. برای مثال، در دو دهه گذشته، آفاتی مانند پروانه آمریکایی و بیماری شمشاد، خسارات سنگینی به جنگلهای هیرکانی وارد کردهاند.
مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان با تمرکز بر این چالشها، پروژههای متعددی را در سه حوزه اصلی طراحی و اجرا کرده است:
۱. شناسایی و مدیریت آفات و بیماریها:
– پژوهشهای گستردهای برای شناسایی عوامل تهدیدکننده و روشهای کنترل آنها انجام شده است.
– برای مثال، در مورد طغیان پروانه سفید که سال گذشته خسارات زیادی وارد کرد، با اطلاعرسانی به موقع و برگزاری دورههای آموزشی، خسارت امسال به میزان قابل توجهی کاهش یافت.
2. مدیریت حوزههای آبخیز و پیشبینی سیلاب:
– پروژههایی برای پیشبینی وقوع سیل و آتشسوزی در مناطق سیلخیز استان اجرا شده و نتایج آن در اختیار دستگاههای اجرایی قرار گرفته است.
۳. آموزش و ترویج روشهای نوین:
– با اجرای دورههای آموزشی و ایجاد مزارع نوآوری، سعی کردهایم یافتههای پژوهشی را به سرعت به دست کشاورزان برسانیم.
مرکز تحقیقات از فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی و اینترنت اشیا در حوزه پژوهشهای جنگلی استفاده کرده است؟
یکی از مشکلات اصلی در حوزه جنگل، گستردگی بسیار زیاد آن است. در حالی که در حوزه باغبانی و زراعی میتوان با همکاری بخش خصوصی و مالکان، پروژهها را به سرعت پیش برد، در حوزه منابع طبیعی این امر پیچیدهتر است.
خوشبختانه سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، در یک سال اخیر، ورود جدی به حوزه هوش مصنوعی و اینترنت اشیا داشته است. همکاران ما در مرکز، پروژههایی را در قالب رویدادهای علمی تعریف کردهاند که از جمله آنها میتوان به پیشبینی وقوع سیلاب در مناطق بالادست و اطلاعرسانی به موقع به مناطق پاییندست اشاره کرد.
این راه آغاز شده و امیدواریم با تجهیز مرکز به فناوریهای نوین، بتوانیم از این ابزارها برای حفاظت بهتر از منابع طبیعی استفاده کنیم.
در حوزه محصولات استراتژیک گیلان مانند زیتون و کیوی، چه اقدامات پژوهشی انجام شده است؟
ایستگاه تحقیقات زیتون گیلان، با ۶۰ سال سابقه، یکی از قدیمیترین ایستگاههای تحقیقاتی کشور است. در گذشته، زیتون تنها به صورت سنتی و برای تهیه روغن شکسته مصرف میشد، اما امروزه با پژوهشهای انجامشده، روشهای برداشت و فرآوری آن بهبود یافته است.
برای مثال:
– روشهای برداشت مکانیزه جایگزین روشهای سنتی شده که باعث حفظ سلامت درختان میشود.
– روشهای کنسروی زیتون گسترش یافته و زنجیره ارزش این محصول تکمیلتر شده است.
– در زمینه آفات و بیماریها، پژوهشهای گستردهای روی مگس میوه زیتون انجام شده و دستورالعملهای فنی در اختیار کشاورزان قرار گرفته است.
در مورد کیوی نیز، با توجه به اهمیت صادرات این محصول، پژوهشهایی برای کاهش باقیمانده سموم و استفاده از روشهای بیولوژیک کنترل آفات انجام شده است. این اقدامات به استانداردسازی محصول و توسعه صادرات کمک شایانی کرده است.

این پژوهشها تا چه اندازه در عرصه کشاورزی نمایان شده و کشاورزان از نتایج آن بهره بردهاند؟
نمونه بارز تأثیر پژوهشها در حوزه زیتون، تغییر نگرش کشاورزان و مصرفکنندگان به کیفیت روغن زیتون است. در گذشته، تصور میشد روغن زیتونی که بوی تندتری دارد، کیفیت بالاتری دارد، اما امروزه با معرفی استانداردهای ارزیابی حسی، روغنهای باکیفیتتر شناسایی و معرفی میشوند.
کشاورزانی که اصول باغداری را رعایت میکنند، امروزه محصولی با کیفیت بالاتر و قیمت مناسبتر به بازار عرضه میکنند. جالب است بدانید که روغن زیتون تولیدی در شهرستان رودبار، در شورای بینالمللی زیتون در اسپانیا، به عنوان یکی از بهترین روغنهای جهان شناخته شده است.
وضعیت خاک استان گیلان چگونه است و مرکز تحقیقات چه اقداماتی برای حفظ و بهبود آن انجام داده است؟
هرجا انسان دخالت کرده، تعادل طبیعت بر هم خورده است. متأسفانه در سالهای گذشته، بهرهبرداری بیرویه از خاک، آب و هوا، فشار زیادی بر محیط زیست وارد کرده است.
خوشبختانه موسسه تحقیقات خاک کشور، پروژه پایش خاکهای کشور را در دست اجرا دارد و استان گیلان نیز یکی از استانهای تحت پوشش این پروژه است.
امروزه با افزایش آگاهی عمومی، مردم خود به حفاظت از خاک و محیط زیست توجه بیشتری نشان میدهند. برای مثال، در بحث زیباسازی فضای سبز شهری، پیشنهاد کردیم از گونههای بومی گیلان برای کاشت در حاشیه شهرها استفاده شود که این طرح با استقبال مسئولان مواجه شد.
این اقدامات، همراه با روشهای نوین آبیاری و حفظ منابع آبی، میتواند به بهبود کیفیت خاک و دستیابی به کشاورزی پایدار کمک کند.
آینده منابع طبیعی و کشاورزی گیلان را چگونه ارزیابی میکنید؟
با وجود چالشهای موجود، من به آینده امیدوارم. افزایش آگاهی عمومی، همکاری دستگاههای اجرایی و بهکارگیری فناوریهای نوین، میتواند وضعیت منابع طبیعی و کشاورزی گیلان را به سمت بهبود سوق دهد. اگرچه پژوهشها اثرات بلندمدت دارند، اما با اجرای دورههای آموزشی و ترویج یافتهها، میتوانیم در بازه زمانی پنج تا شش ساله، تغییرات مثبت بزرگی را شاهد باشیم.

استان ها
روز مزرعه ذرت در نیشابور؛ انتقال دانش فنی در قالب شبکه ملی مزارع الگویی
مزرعه الگویی ابوالفضل شاه آبادی در روستای علی آباد تکه نیشابور میزبان جمعی از کارشناسان، محققان و بهره برداران شهرستانهای نیشابور، زبرخان و میان جلگه بود تا در قالب طرح شبکه ملی مزارع الگویی، آخرین یافته های تحقیقاتی درباره تغذیه، مبارزه با علف های هرز و مدیریت بیماری سیاهک ذرت، با تدریس سعید خاوری خراسانی از مرکز تحقیقات خراسان رضوی، به صورت عملی و چهره به چهره به کشاورزان انتقال یابد.

پایگاه خبری داواننیوز: در راستای اجرای طرح شبکه ملی مزارع الگویی و با هدف افزایش نفوذ دانش فنی در بخش کشاورزی، روز مزرعه ذرت در قطب تولید علوفه استان خراسان رضوی، یعنی شهرستان نیشابور، برگزار شد.
به گزارش خبرنگار ما، روز یکشنبه ۱۸ مردادماه ۱۴۰۵، رویداد ترویجی «روز مزرعه ذرت» با حضور جمعی از کارشناسان استانی و شهرستانی، محققان و کشاورزان شهرستانهای نیشابور، زبرخان و میانجلگه در مزرعه الگویی ابوالفضل شاهآبادی، واقع در روستای علیآباد تکه از توابع بخش مرکزی نیشابور برگزار شد.
این برنامه آموزشی در چارچوب طرح «شبکه ملی مزارع الگویی کشاورزی» و با همکاری معاونت امور هماهنگی ترویج سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی اجرا گردید. تدریس این دوره بر عهده سعید خاوری خراسانی، محقق برجسته ذرت و گیاهان علوفهای مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی بود.
اهداف طرح مزارع الگویی؛ ارتباط مستقیم کشاورز پیشرو با کارشناسان و محققان
در حاشیه این رویداد، حمیدرضا کبیریان، معاون هماهنگی ترویج سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی، با تشریح سازوکار طرح شبکه ملی مزارع الگویی اظهار داشت: در این طرح، یک کشاورز پیشرو و موفق به عنوان “کشاورز مرجع” انتخاب میشود که ارتباط مستقیمی با کارشناسان مروج پهنه جهاد کشاورزی دارد. این کارشناسان نیز به صورت شبکه ای با محققان و مراکز فناوری و دانشبنیان کشاورزی در تعامل هستند. در این ساختار، گروهی از کشاورزان تابعی از تجربیات و اقدامات عملی کشاورز مرجع بهرهمند شده و زمینه برای افزایش نفوذ دانش، ارتقای بهره وری و انتقال مؤثر یافته های تحقیقاتی به عرصه تولید فراهم میشود.»
ضرورت افزایش سطح زیر کشت ذرت دانهای در خراسان رضوی
سعید خاوری خراسانی، مدرس این روز مزرعه، با اشاره به وضعیت تولید ذرت دانهای در استان گفت: خراسان رضوی یکی از بزرگترین مصرفکنندگان ذرت دانهای در کشور است، در حالی که سطح زیر کشت این محصول در استان بسیار پایین است. با توجه به مزیت اقتصادی قابلتوجه ذرت دانهای و افزایش حدود ۴۰۰ درصدی قیمت آن در بازار، توسعه سطح کشت این محصول یک ضرورت اجتنابناپذیر محسوب میشود.
وی در ادامه به وضعیت کشت ذرت علوفهای اشاره کرد و افزود:سطح زیر کشت ذرت علوفهای در استان بین ۱۸ تا ۲۳ هزار هکتار در نوسان است که بسته به شرایط اقلیمی و اقتصادی سالانه تغییر میکند.
هشدار درباره حساسیت رقم پرمصرف ۷۰۴ به بیماری سیاهک
خاوری خراسانی با تأکید بر اهمیت انتخاب رقم مناسب، خاطرنشان کرد: رقم سینگل کراس ۷۰۴ از ارقام بسیار شناخته شده و پرطرفدار در کشت ذرت علوفه ای است، اما این رقم حساسیت بالایی به بیماری سیاهک دارد. چنانچه میزان آلودگی به سیاهک از ۵ درصد فراتر رود، این امر میتواند باعث بروز مشکلات جدی از جمله سقط جنین در دامهای سنگین شود؛ بنابراین پایش دقیق مزارع و مدیریت به موقع بیماری از اولویت های کلیدی تولید محسوب میشود.
در ادامه این برنامه، مدرس روز مزرعه بهصورت تعاملی و در قالب گفت وگوی دوسویه با کشاورزان، مباحث تخصصی درباره تغذیه بهینه ذرت، روشهای نوین مبارزه با علف های هرز و مراحل کلیدی داشت را ارائه داد و به پرسش های حاضران پاسخ داد.
نیشابور؛ قطب تولید ذرت علوفه ای استان با ۲۶۸۰ هکتار کشت
گفتنی است شهرستان نیشابور به عنوان قطب تولید ذرت علوفه ای خراسان رضوی، سطحی معادل ۲ هزار و ۶۸۰ هکتار از اراضی کشاورزی خود را به این محصول اختصاص داده است. در این رویداد آموزشی، مزرعه الگویی ابوالفضل شاه آبادی در سطح ۲۶ هکتار به عنوان مزرعه مرجع و ۱۹ کشاورز تابعی با مساحت تجمیعی ۵۷۱ هکتار تحت پوشش این طرح قرار گرفتند.
در پایان این روز مزرعه، شرکت کنندگان شامل کشاورزان، کارشناسان و محققان از بخش های مختلف مزرعه الگویی بازدید کرده و نکات فنی و تجربیات عملی خود را به صورت چهره به چهره و در فضایی تعاملی تبادل نظر کردند.
آذربایجان غربی
آذربایجان غربی صاحب انجمن صنفی نهالکاران شد / گامی بلند برای ساماندهی قطب تولید نهال کشور
تولید نهال استاندارد و عرضه شفاف آن، دغدغه دیرینه باغداران آذربایجان غربی بود که حالا با تشکیل انجمن صنفی نهالکاران و امضای تفاهمنامه سه جانبه با نهادهای ملی، به یک مطالبه رسمی تبدیل شده است؛ استانی که با این اقدام، جایگاه سوم کشور را در رسمیسازی تشکلهای نهالکاری به خود اختصاص داد.

پایگاه خبری داواننیوز: انجمن صنفی نهالکاران آذربایجان غربی با هدف ساماندهی تولید و نظارت بر عرضه نهال، گامی ساختاری در جهت شفافسازی این صنعت راهبردی برداشت. این انجمن که با حضور نمایندگان نهادهای نظارتی و پس از برگزاری انتخابات هیئت مدیره شکل گرفت، استان را به عنوان سومین قطب رسمی کشور پس از فارس و اصفهان در مسیر کیفیسازی تولیدات باغبانی قرار میدهد .
به گزارش خبرنگار ما، آذربایجان غربی به عنوان یکی از قطبهای اصلی تولید نهال کشور، گام بلندی در جهت ساماندهی و نظارت بر این صنعت حیاتی برداشت. با هدف ساماندهی تولیدات و نظارت بر عرضه نهال، انجمن صنفی نهالکاران این استان، با حضور نمایندگان اداره کار، رفاه اجتماعی و مدیریت باغبانی استان، تشکیل و اعضای هیئتمدیره آن در جلسهای در سازمان جهاد کشاورزی استان انتخاب شدند.
این رویداد در حالی رقم میخورد که مدیر باغبانی استان در این نشست بر جایگاه راهبردی آذربایجان غربی تأکید کرد و آن را قطب تولید نهال کشور دانست. وی همچنین از برنامهریزیهای جدی برای شناسایی و مدیریت نهالستانهای فاقد مجوز خبر داد و گفت: ساماندهی نهالستانهای غیرمجاز به عنوان یک اولویت اساسی در دستور کار مدیریت باغبانی قرار دارد.
یکی از محورهای کلیدی این نشست، تشریح تفاهمنامه همکاری سهجانبه میان معاونت باغبانی، مؤسسه بذر و نهال کشور و اتاق اصناف کشاورزی کشور بود که به عنوان چتری برای نظارت بر کیفیت تولید و عرضه نهال در نظر گرفته شده است. این تفاهمنامه، زمینهساز همافزایی بیشتر نهادهای متولی در راستای ارتقای استانداردهای تولید و تضمین سلامت نهالهای عرضهشده به باغداران خواهد بود.
مدیر باغبانی استان در ادامه از برنامههای آتی این مدیریت برای ساماندهی عرضه محصول خبر داد و به پیگیری راهاندازی نمایشگاه تخصصی عرضه نهال در شهرستان میاندوآب اشاره کرد. این نمایشگاه میتواند بستری برای ارتباط مستقیم تولیدکنندگان و بهرهبرداران و نیز فرصتی برای عرضه نهالهای استاندارد و شناسنامهدار فراهم آورد و گامی مؤثر در جهت شفافسازی و رقابت سالم در بازار نهال باشد.
شایان ذکر است که با تشکیل این انجمن، استان آذربایجان غربی پس از استانهای فارس و اصفهان، به عنوان سومین استانی شناخته میشود که موفق به رسمیسازی انجمن صنفی نهالکاران در سطح کشور شده است. این دستاورد، نشاندهنده عزم جدی مسئولان استانی برای ساماندهی یکی از مهمترین حلقههای زنجیره تولید محصولات باغی و حرکت به سمت یک نظام منسجم و قانونمند در این حوزه است.
آذربایجان شرقی
ارزیابی راهبردی انتقال آب ارس؛ محور نشست هماهنگی کارشناسان وزارت جهاد در مرند
دشت یکانات در آستانه تحول آبی؛ نشست هماهنگی برای ارزیابی میدانی پروژه انتقال آب از رودخانه مرزی ارس، با حضور رئیس مؤسسه پژوهشهای اقتصاد کشاورزی و معاون رئیس سازمان و مدیر جهاد کشاورزی شهرستان مرند برگزار شد تا ضمن تحلیل علمی بهرهوری، پیامدهای معیشتی این طرح بزرگ ملی بر جوامع محلی بررسی شود.

پایگاه خبری داواننیوز: در راستای سیاستهای ارزیابی راهبردی طرحهای کلان بخش کشاورزی، نشست هماهنگی تخصصی با محوریت بازدید میدانی از پروژه انتقال آب از رودخانه مرزی ارس به دشت یکانات، با حضور مقامات ارشد پژوهشی وزارت جهاد کشاورزی در شهرستان مرند برگزار شد.
به گزارش خبرنگار ما، این جلسه هماهنگی با حضور مجتبی پالوج، رئیس مؤسسه پژوهشهای برنامهریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، و ابراهیم جاودان، عضو هیئت علمی این مؤسسه، تشکیل شد. در این گردهمایی، هیئت کارشناسی به همراه الهیاری (معاون رئیس سازمان و مدیر جهاد کشاورزی شهرستان مرند)، معاون فنی و اجرایی، رئیس اداره فنی و زیربنایی، رئیس مرکز جهاد کشاورزی یکانات و مسئول روابط عمومی مدیریت، به بررسی ابعاد مختلف این طرح بزرگ پرداختند.
هدف اصلی از این نشست، همافزایی و تبادل نظر کارشناسی برای فراهمسازی بستر ارزیابی دقیق و همهجانبه از اثرات پیادهسازی پروژه آبرسانی در دشت یکانات اعلام شد.
محورهای راهبردی و تخصصی بازدید میدانی (تحلیل طرح):
بر اساس چارچوب تعیینشده در این نشست، ارزیابی میدانی پروژه حول چهار محور کلیدی زیر متمرکز خواهد بود که هر یک نقشی حیاتی در موفقیت طرح ایفا میکنند:
۱. تحلیل میدانی بهرهوری: بررسی اثرات مستقیم و فوری پروژه بر افزایش کمی و کیفی تولیدات کشاورزی و راندمان مصرف آب در مزارع منطقه.
۲. ارزیابی اقتصادی و معیشتی: سنجش پیامدهای اقتصادی طرح بر درآمد، ارزشافزوده و سطح رفاه خانوارهای بهرهبردار و کشاورزان محلی.
۳. پایداری اجتماعی و توسعه روستایی: پایش شاخصهای عدالت اجتماعی، مهاجرتزدایی و پایداری معیشت در جوامع روستایی دشت یکانات.
۴. مدلسازی و انطباق با سیاستهای کلان: تطبیق دادههای میدانی با راهبردهای کلان وزارت جهاد کشاورزی به منظور اصلاح فرآیندهای اجرایی و سیاستگذاریهای آتی.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، مسئولان تأکید کردند که این ارزیابی تخصصی با رویکردی علمی و فرادستگاهی، نهتنها به دنبال بهرهبرداری بهینه از ظرفیتهای ملی و منابع آبی مرزی است، بلکه گامی اساسی در جهت تقویت زیرساختهای توسعه پایدار کشاورزی در منطقه شمالغرب کشور محسوب میشود. نتایج این پایش علمی، مبنای تصمیمگیریهای آتی در حوزه امنیت غذایی و مدیریت منابع آب قرار خواهد گرفت.
آموزش4 هفته پیشانگورتان کشمشی نشود!؟ ۵ توصیه فوری برای باغداران انگور
خبرهای سازمانی2 هفته پیشدستورالعمل جدید پروانههای گلخانه به تمام استانها ابلاغ میشود
پرونده ویژه4 هفته پیشلطفعلیزاده خبر داد: پارک کشاورزی وارد فاز جدید مأموریتگرایی شد
آموزش4 هفته پیشتشتک آبخور، یکی از ارکان مدیریت پایدار آب در باغهای مدرن
گوناگون4 هفته پیشهمافزایی سیاستگذاران و نخبگان فناوری؛ ایرانمال میزبان همایش ملی شرکتهای دانشبنیان
دانستنی ها4 هفته پیشبرنامه معاونت آموزش و ترویج کشاورزی برای بهینهسازی انرژی اعلام شد
خبرهای سازمانی4 هفته پیشسرمایه پنهان: آغاز برنامه ملی ثبت دانش بومی کشاورزان توسط سازمان تات
مقالات4 هفته پیشکشاورزیِ هوشمند در ایران؛ از آرمانِ «دادهمحوری» تا واقعیتِ «زیرساختگریز»


























