اقتصاد
واکنشها به مصاحبه؛ دوگانگی بین موفقیتها و چالشهای ساختاری
پایگاه خبری داوان نیوز: مصاحبه صدا و سیما با وزیر جهاد کشاورزی نه تنها ابهامات موجود را برطرف نکرد، بلکه افزایش انتقادات از سیاستهای بخش کشاورزی را به دنبال داشت.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، مصاحبه غلامرضا نوری با صداوسیما، دوگانگی آشکاری بین اعلام موفقیتها (پرداخت بخشی از مطالبات، بهبود تراز تجاری) و چالشهای ساختاری (خشکسالی، بحران آب، عدم شفافیت مالی) را نشان داد. در حالی که برخی رسانههای نزدیک به دولت بر تامین امنیت غذایی تاکید کردند، رسانههای مستقل و نهادهای نظارتی فقدان راهکار عملی برای مشکلات فوری کشاورزان را محور تحلیل خود قرار دادند. در ادامه تحلیلی واکنشهای رسانهها و نهادها به مصاحبه غلامرضا نوری دارد؛
محورهای کلیدی مصاحبه
۱. وضعیت پرداخت مطالبات گندمکاران:
– پرداخت ۴۴٪ از مطالبات (۶۵ همت از ۱۵۰ همت کل) و باقیمانده ۸۳ همت بدهی .
– پرداخت متناسب با زمان تحویل گندم: اردیبهشت (۹۰٪)، خرداد (۷۵٪)، تیر (۵۰٪) .
۲. تاثیر خشکسالی بر تولید گندم:
– کاهش ۴۰٪ نزولات آسمانی و کاهش ۲۵-۳۰٪ تولید گندم (از ۱۴ به ۱۱ میلیون تن) .
– پیشبینی خرید ۸.۵ تا ۹ میلیون تن گندم داخلی و برنامهریزی برای واردات ما به التفاوت .
۳. سیاستهای جدید کشت برنج:
– محدودیت کشت برنج به سه استان (نامها ذکر نشد) به دلیل بحران آبی .
– توزیع برنج وارداتی با قیمت ۵۶ تا ۷۰ هزار تومان در فروشگاههای زنجیرهای .
۴. عملکرد تجاری بخش کشاورزی:
– بهبود تراز تجاری از منفی ۱۱ به منفی ۸ میلیارد دلار .
– هدفگذاری افزایش مبادلات کشاورزی با چین به ۲ میلیارد دلار .
واکنشهای رسانهها و نهادها
واکنش رسانهها:
– ایلنا و تسنیم:
تمرکز بر تاخیر در پرداخت مطالبات و هشدار درباره کاهش انگیزه کشاورزان برای تحویل گندم .
– خبرآنلاین:
انتقاد از اظهارات وزیر مبنی بر «مصرف بیشتر آب در کشاورزی ایراد نیست» به عنوان بیتوجهی به بحران آب .
– مهر و ایرنا:
تاکید بر بهبود تراز تجاری و تامین کالاهای اساسی به عنوان نقاط قوت مصاحبه .
مواضع نهادهای حکومتی:
– مجلس شورای اسلامی:
دو سوال از سوی نمایندگان علیآباد کتول و کردکوی درباره مدیریت بحران گندم و پرداخت مطالبات در دستورکار قرار گرفت .
– کمیسیون اقتصادی مجلس:
درخواست گزارش فوری درباره مدیریت اقتصادی در شرایط پس از جنگ ۱۲ روزه و تاثیر آن بر بخش کشاورزی .
جامعه کشاورزی:
– اتحادیه گندمکاران:
اعتراض به تاخیر ۴۸ ساعته در پرداخت را غیرواقعی خواند و عدم پرداخت را عامل اصلی کاهش کشت فصل آینده دانست .
– تشکلهای زیستمحیطی:
مخالفت با سیاست محدودیت کشت برنج فقط به سه استان و تاکید بر ضرورت تدوین الگوی کشت ملی .
تحلیل انتقادی از محتوای مصاحبه
– تناقض در سیاستها:
تاکید بر خودکفایی گندم در کنار کاهش ۳۰٪ی تولید و برنامه واردات، نشاندهنده چالش در تحقق اهداف امنیت غذایی .
– کمبود شفافیت مالی:
عدم ارائه جدول زمانی دقیق برای پرداخت ۸۳ همت باقیمانده به کشاورزان، ابهام در منابع تامین مالی .
– بحران آب و سیاستهای متناقض:
اعلام محدودیت کشت برنج در ۱۳ استان، در حالی که مصاحبه بر توسعه کشاورزی بدون اصلاح الگوی آبیاری تاکید داشت .
پیشنهادهای کارشناسان
– شفافسازی پرداختها:
ایجاد سامانه رصد لحظهای پرداخت مطالبات گندمکاران (پیشنهاد کمیسیون کشاورزی مجلس) .
– تغییر الگوی کشت:
توسعه کشتهای کمآببر (مانند پسته و زعفران) به جای تمرکز بر گندم آبی .
– تقویت دیپلماسی غذایی:
استفاده از ظرفیت سازمانهایی مانند شانگهای برای جذب سرمایه در صنایع تبدیلی .
جدول خلاصه مواضع کلیدی:
| موضوع | موضع وزیر | واکنش ذینفعان |
| پرداخت مطالبات | ۴۴٪ پرداخت شده | اعتراض به تاخیر ۸۳ همت باقیمانده |
| کشت برنج | محدود به ۳ استان | هشدار محیطزیستی درباره ناکافی بودن |
| تراز تجاری | بهبود به منفی ۸ میلیارد دلار | تاکید رسانهها بر نقش واردات |
اقتصاد
ضوابط جدید واردات نهادههای دامی ابلاغ شد
بر اساس اطلاعیه معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی، کلیه بازرگانان و واردکنندگان نهادههای دامی موظفند از تاریخ یکم آذرماه ۱۴۰۴، محمولههای خود را پس از انجام تشریفات گمرکی، به شرکت پشتیبانی امور دام کشور تحویل دهند.
پایگاه خبری داوان نیوز: وزارت جهاد کشاورزی از الزام تحویل کلیه نهادههای دامی وارداتی به شرکت پشتیبانی امور دام کشور از اول آذر ۱۴۰۴ خبر داد و تضمین کرد که ۹۰ درصد بهای محموله بلافاصله پس از تحویل به واردکنندگان پرداخت میشود.
به گزارش خبرنگار ما، طی اطلاعیهای رسمی، مقررات جدید حاکم بر واردات و توزیع نهادههای دامی، از ابتدای آذرماه سال ۱۴۰۴ به کلیه بازرگانان و واردکنندگان این حوزه ابلاغ شد.
بر اساس این اطلاعیه که توسط معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی منتشر شده است، کلیه واردکنندگان نهادههای دامی موظفند از تاریخ یکم آذر ۱۴۰۴، محمولههای وارداتی خود را پس از انجام تشریفات گمرکی، به شرکت پشتیبانی امور دام کشور تحویل دهند.
مطابق با این مصوبه، شرکت پشتیبانی امور دام کشور مکلف است بلافاصله پس از انتقال مالکیت کالا، مبلغ ۹۰ درصد ارزش ریالی نهادهها را به واردکننده پرداخت کند. باقیمانده ۱۰ درصد نیز پس از حمل کامل و تحویل صددرصدی محموله، تسویه خواهد شد.
معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی نیز حداکثر ظرف هفت روز کاری پس از اعلام شرکت پشتیبانی امور دام مبنی بر تکمیل فرآیند تحویل، نظر نهایی دستگاه را جهت تخصیص ارز به بانک مرکزی اعلام خواهد کرد.
بر اساس این اطلاعیه، واردکنندگان مجازند در صورت تمایل، عملیات حمل کالا تا مقاصد تعیین شده توسط شرکت پشتیبانی امور دام کشور را شخصاً به عهده بگیرند.
واردکنندگانی که نهادههای دامی را از طریق بنادر شمالی کشور وارد میکنند، این امکان را دارند که در صورت تمایل، تا پایان وقت اداری ۱۵ آذر ۱۴۰۴ کالاهای خود را بهصورت نقدی در سامانه بازارگاه عرضه نمایند. این دسته از واردکنندگان نیز مشمول کلیه مزایای مندرج در این اطلاعیه خواهند بود.
این تغییرات در راستای ساماندهی و بهبود فرآیند تأمین نهادههای دامی در کشور اجرایی میشود.
اقتصاد
تغییر پارادایم در اقتصاد کشاورزی؛ از محدودیت منابع تا سازوکارهای نوین توسعه
اکبر فتحی، راه نجات کشاورزی ایران را استفاده از ابزارهای نوین مالی مانند انتشار اوراق پروژه، صندوقهای سرمایهگذاری جسورانه و مشارکت عمومی-خصوصی عنوان کرد و گفت: موتور رشد کشاورزی بر پایه «تأمین مالی متنوع، ترکیبی و مبتنی بر بازار» روشن میشود.
پایگاه خبری داوان نیوز: اکبر فتحی، معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، با اشاره به ناکارآمدی روشهای سنتی تأمین مالی در بخش کشاورزی، بر لزوم تغییر رویکرد مدیران از «انتظار برای بودجه دولتی» به «بازیگری فعال در میدان تأمین مالی» تأکید کرد و خواستار عبور از مدل بودجهمحور به سمت مدلهای نوین مالی شد.
آنچه خواهد آمد یادداشت دکتر اکبر فتحی، معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی و رئیس کمیته پایش شعار سال است که میخوانیم؛
سرمایهگذاری در بخش کشاورزی وارد مرحلهای شده است که دیگر روشهای سنتی تأمین منابع مالی پاسخگوی نیازهای گسترده تولید و توسعه نیست. جهش تولید در این بخش تنها با تغییر رویکردهای مالی امکانپذیر است و مدیران ستادی و استانی باید از انتظار برای تزریق بودجه دولتی عبور کنند و به بازیگران فعال میدان تأمین مالی تبدیل شوند.
طی سالهای گذشته بخش قابل توجهی از طرحها و زیرساختهای کشاورزی با اتکا به بودجه عمومی و تسهیلات بانکی اجرا شده، اما حجم سرمایهگذاری مورد نیاز برای تکمیل زنجیره ارزش امروز – از نهاده و تولید تا فرآوری، بستهبندی، بازاریابی، برندینگ و صادرات – چندین برابر گذشته است و این در حالی است که ظرفیتهای بودجهای دولت محدود است و دیگر با نیازهای این بخش تناسب ندارد.
باید به تجربه کشورهایی که توانستهاند ساختار کشاورزی خود را صنعتی، رقابتی و پایدار کنند دقیق شویم، موتور رشد این کشورها بر پایه «تأمین مالی متنوع، ترکیبی و مبتنی بر بازار» فعال شده و دولت تنها نقش تنظیمگر، تسهیلکننده و تضمینکننده بازگشت سرمایه را برعهده دارد.
امروز بخش کشاورزی ایران نیازمند عبور از مدل بودجهمحور به مدلهای جدید تأمین مالی است؛ مدلهایی مانند انتشار اوراق پروژه، صندوقهای سرمایهگذاری جسورانه و توسعهای، مشارکت عمومی– خصوصی، فاینانس داخلی و خارجی، قراردادهای BOT و BLT، استفاده از بازار سرمایه و روشهایی چون تأمین مالی زنجیره ارزش و سلف موازی یکپارچه. این ابزارها علاوه بر تقویت جریان مالی، موجب هدفمند شدن تخصیص منابع، افزایش بهرهوری سرمایه، شفافیت در هزینهکرد و توان رقابتی بالاتر واحدهای تولیدی میشود و از اتلاف منابع جلوگیری میکند.
جذابیت سرمایهگذاری در بخش کشاورزی افزایش یافته، اما هنوز موانعی همچون بروکراسی طولانی، نبود پیشبینیپذیری، عدم دسترسی سریع به مجوزها و پراکندگی مسیری که سرمایهگذار باید طی کند، از ورود گسترده سرمایههای جدید جلوگیری میکند.
یکی از نیازهای فوری، ایجاد یک پنجره واحد واقعی برای سرمایهگذاری کشاورزی است؛ سامانهای که فرآیندها دیجیتال، زماندار و قابل ردیابی باشد تا سرمایهگذار بداند از مرحله درخواست تا صدور مجوز چه زمانی لازم است و چه مرجعی پاسخگوست.
سرمایهگذاری ها بایستی مبتنی بر مزیتهای منطقهای باشد منابع نباید صرفاً برای توزیع عادلانه میان استانها تخصیص یابد، بلکه باید به مناطقی برود که نرخ بازده واقعی، بهرهوری بالاتر و مزیت اقتصادی قوی دارند. کشوری که در توسعه منطقهای موفق بوده، ابتدا نقشه مزیت را تعیین کرده و سپس منابع را هدفمند تخصیص داده است.
یکی از چالشهای اساسی بخش کشاورزی نبود سازوکار دقیق برای سنجش اهلیت سرمایهگذاران است توسعه پایدار زمانی ممکن میشود که پروژهها در اختیار صاحبان دانش، تجربه و توان مالی کافی قرار گیرد. به همین دلیل ضرورت دارد نظام رتبهبندی سرمایهگذاران و سازوکار شفاف اهلیتسنجی در این بخش فعال شود تا پروژهها در نیمه راه متوقف نشوند و منابع ملی هدر نرود.
تصمیمگیری در این حوزه باید از سطح برداشتهای ذهنی به سطح «تصمیم مبتنی بر داده» ارتقا پیدا کند و همه پروژهها پیش از شروع، دارای پیوست اقتصادی معتبر و قابل سنجش باشند تا شاخصهایی مانند نرخ بازده سرمایه، دوره بازگشت، میزان اثرگذاری بر بهرهوری آب، کاهش ضایعات و سهم در زنجیره ارزش قابل ارزیابی و کنترل باشد.
جهش تولید در بخش کشاورزی یک شعار نیست بلکه ضرورتی تاریخی برای افزایش بهرهوری، کاهش هزینه تمامشده، توسعه صنایع تبدیلی، رشد صادرات و تقویت امنیت غذایی کشور است. اگر تغییر در مدل تأمین مالی جدی گرفته شود، پروژههای نیمهتمام تکمیل میشوند، سرمایههای سرگردان جذب تولید میشود و کشاورزی ایران وارد دورهای جدید و پایدار از رشد و رقابتپذیری خواهد شد؛ دورهای که در آن سرعت، شفافیت، بازده سرمایه و ارزش افزوده جایگزین انتظار برای منابع محدود دولتی میشود.
وزارت جهاد کشاورزی دورهای تازه را آغاز کرده و با تغییر نگاه از «هزینهکرد منابع» به «تحریک تولید، جذب سرمایه و توسعه پایدار زنجیره ارزش»، در تلاش است تا زمینههای تحول ساختاری در بخش کشاورزی کشور را فراهم آورد.
اکبر فتحی
معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی و رئیس کمیته پایش شعار سال
اقتصاد
تحریمهای داخلی، بلای جان کشاورزی شده است
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس، «تحریمهای داخلی» و «ناترازیهای مدیریتی» را مهمترین عامل عقبماندگی بخش کشاورزی خواند و بر لزوم تحقق اهداف برنامه هفتم برای دستیابی به امنیت غذایی و رشد ۸ درصدی اقتصاد تأکید کرد.
پایگاه خبری داوان نیوز: نادر قلی ابراهیمی، امنیت غذایی را «عامل راهبردی توسعه» خواند و گفت: برای ایستادن روی پای خود، باید سهم صادرات کشاورزی را به ۲۳ درصد برسانیم و سه درصد از رشد اقتصادی را از طریق افزایش بهرهوری محقق کنیم.
به گزارش خبرنگار ما، دکتر نادر قلی ابراهیمی، عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس، در مراسم هفتمین دوره «هفته ملی کتاب کشاورزی و منابع طبیعی» با تشریح چالشهای پیش روی بخش کشاورزی، بر ضرورت تحقق اهداف سند برنامه هفتم توسعه برای دستیابی به امنیت غذایی پایدار تأکید کرد.
نماینده مردم اراک، خنداب و کمیجان، امنیت غذایی را یکی از عوامل راهبردی و پیشران توسعه کشور خواند و اظهار داشت: در شرایط کنونی که با چالشهای ژئوپلیتیکی و امنیتی مواجهیم، همانطور که در جنگ ۱۲ روزه نیز مشاهده شد، هنوز محدودیتهایی برای تأمین برخی نهادههای کشاورزی و دامی وجود دارد و این موضوع ادامه دار است. این وضعیت نشان میدهد برای خوداتکایی، باید تحقق اهداف سند برنامه هفتم توسعه و شاخصهای عملکردی بخش کشاورزی که از اسناد اثرگذار نظام است، جدی گرفته شود.
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس خاطرنشان کرد: بر اساس این سند،ما باید به رشد ۸ درصدی اقتصاد، تحقق ۸ درصدی رشد صادرات بخش کشاورزی و افزایش سهم صادرات محصولات کشاورزی به ۲۳ درصد دست یابیم. در حال حاضر حدود ۶۵ درصد صادرات مربوط به صنعت، ۲۰ تا ۲۵ درصد به معدن و مابقی به خدمات مهندسی و محصولات کشاورزی اختصاص دارد.
ابراهیمی با بیان اینکه متأسفانه کارکرد سال اول برنامه هفتم در تمام بخشها نمره قبولی نگرفت، تصریح کرد: عملکرد بخش کشاورزی زیر ۵۰ درصد و بخش آب نیز با عملکردی حدود ۲۵ تا ۳۰ درصدی در برخی شاخصها، نشان میدهد هنوز نتوانستهایم توانایی لازم برای حرکت برنامهدار و هدفمند را تدارک ببینیم.
تحریمهای داخلی، مهمترین عامل عدم اقدام مؤثر
وی مهمترین عامل عدم اقدام مؤثر در شرایط سخت تحریمهای خارجی را «تحریمهای داخلی و ناترازیهای مدیریتی» دانست و گفت: این ناترازیها در بخشهای مختلف مشهود است که مهمترین آن، موضوع تأمین مالی است.
نماینده مردم اراک، خنداب و کمیجان در مجلس شورای اسلامی، تحقق رشد ۸ درصدی اقتصاد و دستیابی به ۴۰ درصد رشد اقتصادی در پایان برنامه را منوط به نقشآفرینی حوزه نرمافزاری و فکری دانست و اظهار داشت: سه درصد از این هشت درصد رشد باید از طریق حوزه نرمافزاری، فکری و افزایش بهرهوری محقق شود که این امر مستقیماً به چهار و نیم میلیون کشاورز بازمیگردد.
بخش کشاورزی مانند مادری که از جانش میدهد!
ابراهیمی با اشاره به تخصیص کمتر از دو و نیم درصد از منابع عمومی کشور به بخش کشاورزی، این وضعیت را نامناسب خواند و افزود: این بخش در حال تغذیه کشور از بنمایه خودش است؛ مانند مادری که از جانش به کودکش شیر میدهد. این رویه برای کشوری در شرایط سخت تحریم و با ناترازی مدیریتی، برازنده نیست.
وی خاطرنشان کرد: اگرچه در بودجه ۱۴۰۴ حدود ۱۷۰ هزار میلیارد تومان اعتبار به این بخش اضافه شد، اما این میزان کافی نیست. قوانینی مانند «تأمین مالی»، «جهش تولید دانشبنیان» و «رفع موانع تولید» فرصتهای جدیدی هستند که باید توسط خود بخش فراهم شوند.
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس از وجود ۲۵ تا ۳۰ میلیارد دلار ارز و معادل ۲ تا ۳ هزار هزار میلیارد تومان نقدینگی سرگردان در جامعه خبر داد و گفت: سؤال اینجاست چرا این منابع نمیتواند در اختیار بخش کشاورزی قرار گیرد؟ امسال ۱۱.۵ میلیارد دلار ارز ترجیحی تخصیص یافت، اما چرا ۹۶ میلیارد دلار ارز حاصل از صادرات به کشور برگشت نمیکند؟ این یک سؤال و دغدغه نظارتی جدی ما در مجلس است.
اخذ عوارض صادرات مواد خام؛ منبع مالی مغفول مانده
ابراهیمی در ادامه به ماده (۹۹) قانون برنامه هفتم و بند (پ) قانون بودجه اشاره کرد که بر اخذ عوارض و مالیات از صادرات مواد خام و نیمهخام تأکید دارد و گفت: چرا تاکنون این عوارض اخذ نشده است؟ با چه مجوزی مواد خام و نیمهخام صادر میشود؟ اینها منابع مالی هستند که در قانون پیشبینی شدهاند و باید با همت جمعی احقاق شوند.
وی در پایان بر ضرورت ایجاد عزم ملی و برنامهریزی منسجم برای رفع موانع تولید و توسعه پایدار بخش کشاورزی تأکید و تصریح کرد: ما در مجلس به عنوان خادمان مردم، وظیفه خود میدانیم که زمینههای لازم برای تحقق این اهداف را فراهم کنیم.
-
اقتصاد2 هفته پیشتغییر پارادایم در اقتصاد کشاورزی؛ از محدودیت منابع تا سازوکارهای نوین توسعه
-
دانستنی ها9 ماه پیشکسب و کار؛ شرایط ورود به شغل سم فروشی چیست؟
-
آموزش8 ماه پیشگام به گام با کاشت نهال های کشت بافتی خرمای مجول (قسمت اول؛ انتخاب زمین)
-
بازرگانی1 سال پیشآیا قیمت کود یارانه ای را می دانید؟
-
اسلایدر3 هفته پیشهمایش ملی «تغییر اقلیم»؛ یافتن راهکارهای مدیریت پایدار
-
اسلایدر8 ماه پیشروش های کشت، صادرات و استان های فعال در کشت تنباکو
-
خبرهای سازمانی3 هفته پیشانتقاد تند آنجفی؛ «دستفرمان خطا» ما را به بحران کشانده
-
استان ها7 ماه پیشکشت، صادرات و مناطق مهم تولید سیر در ایران

