دانستنی ها
گوجه فرنگی؛ از آمریکای جنوبی تا مزارع ایران

پایگاه خبری DA1news: گوجه فرنگی (با نام علمی *Solanum lycopersicum*) یکی از پرمصرفترین و محبوبترین سبزیجات در جهان است که امروزه در آشپزی ملل مختلف جایگاه ویژهای دارد. اما این گیاه مسیر جالبی را از آمریکای جنوبی تا رسیدن به مزارع ایران طی کرده است.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، گوجه فرنگی امروزه به یکی از اجزای اصلی رژیم غذایی مردم جهان تبدیل شده است. در ایران نیز این محصول با وجود سابقه نسبتاً کوتاه کشت، جایگاه ویژه ای در کشاورزی و صنایع غذایی پیدا کرده است. توسعه روشهای نوین کشت و اصلاح نژاد این گیاه میتواند به افزایش کیفیت و کمیت تولید آن در ایران و جهان کمک کند.در این گزارش نگاهی اجمالی به تاریخچه کاشت گوجه فرنگی در جهان و ایران خواهیم داشت که در ادامه می آید.
خاستگاه گوجه فرنگی
گوجه فرنگی بومی مناطق غربی آمریکای جنوبی، از جمله پرو، اکوادور و بولیوی است. اولین بار توسط اقوام آزتک و اینکا در مکزیک و آمریکای مرکزی کشت شد. این گیاه در قرن شانزدهم پس از کشف قاره آمریکا توسط اروپاییها به سایر نقاط جهان معرفی شد.
ورود گوجه فرنگی به اروپا
اسپانیاییها در اوایل قرن شانزدهم گوجه فرنگی را به اروپا آوردند. در ابتدا، بسیاری از مردم اروپا آن را سمی و غیرقابل خوردن میدانستند، زیرا به خانواده سیبزمینی (Solanaceae) تعلق دارد که برخی از اعضای آن سمی هستند. با این حال، به تدریج و به ویژه در ایتالیا و اسپانیا، گوجه فرنگی به عنوان یک ماده غذایی پذیرفته شد.
گسترش در جهان
تا قرن هجدهم، گوجه فرنگی در سراسر اروپا، خاورمیانه و آسیا گسترش یافت. در بسیاری از کشورها ابتدا به عنوان یک گیاه زینتی کشت میشد، اما بعداً به دلیل طعم و کاربردهای آشپزی، جایگاه خود را در کشاورزی و تغذیه پیدا کرد.
تاریخچه کاشت گوجه فرنگی در ایران
ورود گوجه فرنگی به ایران به دوره قاجار برمیگردد. برخی منابع معتقدند که این گیاه در اواسط قرن نوزدهم میلادی (حدود ۱۸۵۰ میلادی) از طریق ترکیه و روسیه به ایران وارد شد. در ابتدا، کشاورزان ایرانی نسبت به کاشت آن تردید داشتند، اما به مرور زمان و با افزایش آگاهی از فواید آن، گوجه فرنگی به یکی از محصولات اصلی کشاورزی ایران تبدیل شد.
مناطق اصلی کشت گوجه فرنگی در ایران
امروزه استانهای فارس، اصفهان، خوزستان، آذربایجان شرقی و غربی از مهمترین مناطق تولید گوجه فرنگی در ایران هستند. ایران یکی از تولیدکنندگان بزرگ گوجه فرنگی در جهان است و این محصول نقش مهمی در صنایع تبدیلی مانند تولید رب گوجه فرنگی دارد.

بر اسااین گزارش، گوجه فرنگی یکی از محصولات مهم کشاورزی ایران است که علاوه بر تأمین نیاز داخلی، به عنوان یک کالای صادراتی نیز نقش مهمی در اقتصاد کشاورزی کشور ایفا میکند. ایران با تولید سالانه بیش از ۶ میلیون تن گوجه فرنگی، در زمره ۱۰ تولیدکننده برتر جهان قرار دارد و بخشی از این تولیدات به صورت تازه، رب، پوره و دیگر فرآورده ها به کشورهای مختلف صادر میشود.
وضعیت صادرات گوجه فرنگی ایران
۱. صادرات گوجه فرنگی تازه
ایران به دلیل تنوع آب و هوایی و خاک حاصلخیز، در بیشتر ماه های سال قادر به تولید گوجه فرنگی است. مهمترین مقاصد صادراتی گوجه فرنگی تازه ایران شامل:
– کشورهای همسایه: عراق، روسیه، ترکمنستان، افغانستان، قطر و امارات متحده عربی
– کشورهای دورتر: اوکراین، پاکستان، هند و برخی کشورهای اروپایی مانند رومانی
چالشها:
– حمل ونقل و انبارداری: گوجه فرنگی تازه به دلیل حساسیت به ضربه و فسادپذیری بالا، نیازمند زنجیره سرد و حملونقل سریع است.
– رقابت با ترکیه و چین: این کشورها با قیمتهای رقابتی و کیفیت بسته بندی بهتر، سهم بازار را از ایران میگیرند.
۲. صادرات فراورده های گوجه فرنگی (رب، پوره، کنسانتره)
صنایع تبدیلی گوجه فرنگی در ایران پیشرفته است و رب گوجه فرنگی یکی از مهمترین محصولات صادراتی کشاورزی محسوب میشود.
– مقاصد اصلی: عراق، افغانستان، تاجیکستان، آذربایجان، ارمنستان و برخی کشورهای اروپایی و آفریقایی
– برندهای معروف صادراتی: محصولات شرکتهای ایرانی مانند «زرماکارون»، «رامک» و «سولیکو» در بازارهای جهانی شناخته شده هستند.
مزیتهای ایران در صادرات رب:
– طعم و کیفیت بالا به دلیل استفاده از گوجه فرنگی با ماده خشک مناسب
– قیمت رقابتی نسبت به رقبایی مانند چین و ترکیه
چالشها:
– وابستگی به بازارهای سنتی (بهویژه عراق و افغانستان)
– مشکلات بسته بندی و بازاریابی بینالمللی
آمار و ارقام صادرات
– براساس گزارش سازمان توسعه تجارت ایران، در سال ۱۴۰۱، بیش از ۲۰۰ هزار تن رب گوجه فرنگی به ارزش ۱۲۰ میلیون دلار صادر شد.
– صادرات گوجه فرنگی تازه نیز در برخی سالها به ۵۰ هزار تن رسیده است.
فرصت های توسعه صادرات
۱. تنوع بخشی به بازارهای صادراتی (هدف گیری کشورهای آفریقایی و اروپای شرقی)
۲. بهبود کیفیت بسته بندی و برندسازی
۳. توسعه کشت گلخانه ای برای تولید در تمام فصول
۴. استفاده از روشهای نوین فرآوری برای افزایش ارزش افزوده
صادرات گوجه فرنگی و فراورده های آن یکی از ظرفیتهای مهم اقتصادی ایران است که با رفع چالشهای لجستیکی، بازاریابی و بسته بندی، میتواند سهم بیشتری در بازار جهانی به دست آورد. توسعه صنایع تبدیلی و افزایش کیفیت محصولات، کلید موفقیت ایران در رقابت با کشورهایی مانند چین، ترکیه و ایتالیا است.
منابع:
– تحقیقات تاریخی در مورد گیاهان زراعی
– مقالات کشاورزی ایران و جهان
– اسناد تاریخی دوره قاجار
– آمارهای گمرک ایران
– گزارشهای سازمان توسعه تجارت
– داده های وزارت جهاد کشاورزی

دانستنی ها
استفاده از کربنات پتاسیم صنعتی در تولید کشمش ممنوع شد
کشمشهایی که با کربنات پتاسیم صنعتی تولید شوند، سلامت مصرفکنندگان را به خطر میاندازند؛ جهاد کشاورزی کاشمر استفاده از این ماده سرطانزا را ممنوع و نظارت بر مراکز فروش را تشدید کرد.

پایگاه خبری داواننیوز: با آغاز فصل برداشت انگور، مدیریت جهاد کشاورزی کاشمر نسبت به استفاده از پودر کربنات پتاسیم صنعتی در فرآیند تولید کشمش هشدار داد و آن را به دلیل خطرات جدی برای سلامت مصرفکنندگان، ممنوع اعلام کرد.
به گزارش خبرنگار ما، کاظم قربانپور، مدیر جهاد کشاورزی کاشمر، با اشاره به روشهای سنتی و صنعتی تولید کشمش، اظهار داشت که تسریع در فرآیند خشککردن انگور با استفاده از محلولهای قلیایی امکانپذیر است. این محلول که در میان کشاورزان به «تیزاب» معروف است، به طور استاندارد از ترکیب پودر کربنات پتاسیم خوراکی و روغن سبزه تهیه میشود. غوطهوری انگور در این محلول، با ایجاد شکافهای ظریف روی پوست حبهها، به افزایش سرعت تبخیر آب و جذب بهتر انرژی گرمایی کمک کرده و روند تبدیل انگور به کشمش را به شکل محسوسی تسریع میکند .
با این حال، مدیر جهاد کشاورزی کاشمر نسبت به ورود افراد سودجو و عرضهکنندگان غیرمجاز در فصل برداشت هشدار داد. به گفته قربانپور، این افراد ممکن است پودر کربنات پتاسیم صنعتی را به جای نوع خوراکی آن به کشاورزان عرضه کنند. وی تأکید کرد که نوع صنعتی این ماده به دلیل وجود ناخالصیهایی نظیر فلزات سنگین، برای سلامتی انسان بسیار خطرناک و سرطانزا است و استفاده از آن در هرگونه ماده غذایی اکیداً ممنوع میباشد .
در پاسخ به این تهدید، کارشناسان مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان کاشمر نظارت خود بر مراکز عرضه و فروش این مواد شیمیایی را تشدید کردهاند. از کشاورزان خواسته شده است تا با دقت و آگاهی کامل نسبت به خرید کربنات پتاسیم اقدام کرده و صرفاً از محصولاتی استفاده کنند که دارای تأییدیههای بهداشتی لازم برای مصارف غذایی هستند . این اقدام در راستای حفظ سلامت عمومی و تأمین امنیت غذایی جامعه صورت میگیرد.
دانستنی ها
طرح ملی شناسایی پایلوتهای الگویی باغبانی آغاز شد
برای نخستین بار در کشور، طرح ملی شناسایی و راهاندازی پایلوتهای الگویی باغبانی با محوریت شناسایی باغهای پیشرو و انتقال فناوری به زنجیره تولید، توسط مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی وزارت جهاد کشاورزی آغاز شد.

پایگاه خبری داواننیوز: باغداران و تولیدکنندگان سراسر کشور به زودی صاحب الگوهای عملیاتی موفق در زمینه مدیریت باغ، آبیاری، تغذیه و کنترل آفات میشوند؛ طرح ملی پایلوتهای الگویی باغبانی با هدف انتقال مستقیم فناوریهای نوین از پژوهش به مزرعه، رسماً کلید خورد.
به گزارش خبرنگار ما، رئیس مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی کشور از آغاز اجرای طرح ملی شناسایی و ایجاد پایلوتهای الگویی باغبانی با محوریت انتقال فناوریهای نوین به زنجیره تولید خبر داد.
محیالدین پیرخضری، رئیس این مؤسسه، با اعلام این خبر گفت: این طرح ملی در راستای توسعه باغبانی نوین، افزایش بهرهوری تولید و تسریع در انتقال دستاوردهای پژوهشی به مزارع و باغهای کشور، در دستور کار قرار گرفته است.
وی افزود: محور اصلی این برنامه، شناسایی باغهای موفق و پیشرویی است که از فناوریهای روز، مدیریت علمی و روشهای پایدار بهره میبرند تا ضمن معرفی آنها به عنوان الگو، زمینه برای اشاعه نوآوری در سراسر بخش باغبانی فراهم شود.
پیرخضری با تأکید بر اینکه این طرح برای اولین بار در کشور و به عنوان یکی از محورهای کلیدی برنامه ملی توسعه و ترویج باغبانی اجرا میشود، خاطرنشان کرد: آموزش بهرهبرداران، ترویج الگوهای موفق تولید و انتقال مستقیم فناوری، از مهمترین اهداف این طرح به شمار میرود.
رئیس مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، ارتقای بهرهوری آب، نهادهها و عوامل تولید در واحدهای باغبانی را از دیگر اولویتهای این طرح برشمرد و اضافه کرد: توسعه الگوهای موفق در زمینه مدیریت باغ، تغذیه گیاه، آبیاری، کنترل آفات و بیماریها، همچنین مدیریت پس از برداشت، از مؤلفههای اصلی این برنامه است.
وی در ادامه به اهداف جانبی این طرح ملی اشاره کرد و گفت: ایجاد مراکز نمایشی و آموزشی برای کارشناسان و مروجان، تقویت تعامل میان بخش تحقیق و اجرا، مستندسازی تجارب تولیدکنندگان پیشرو، و حمایت از تولید پایدار به منظور ارتقای کیفیت و افزایش رقابتپذیری محصولات باغبانی در بازارهای داخلی و خارجی، از دیگر برنامههای کلیدی این طرح محسوب میشود.
دانستنی ها
هشدار سازمان حفظ نباتات درباره توزیع سم سایپرمترین تقلبی در بازار
هشدار فوری سازمان حفظ نباتات به کشاورزان: سم «سایپرمترین» با تاریخ تولید ۱۴۰۳ و شماره بچ ۶۳۰۰۵۲۳۶ کاملاً تقلبی است و در استانهای کرمان و آذربایجان غربی توزیع شده؛ این سازمان ضمن اعلام پایش سراسری، از کشاورزان خواست نهادهها را فقط از مراکز مجاز تهیه کرده و بطریهای پلیاتیلنی را به عنوان نشانه تقلب تشخیص دهند.

پایگاه خبری داواننیوز: سازمان حفظ نباتات کشور با صدور اطلاعیهای نسبت به توزیع حشرهکش تقلبی «سایپرمترین EC40%» در بازار هشدار داد و اعلام کرد: این سموم تقلبی که کیفیت محصولات کشاورزی و امنیت غذایی را تهدید میکنند، در استانهای آذربایجان غربی و جنوب کرمان مشاهده شدهاند.
به گزارش خبرنگار ما، این محمولههای تقلبی در بستهبندیهای نیملیتری با تاریخ تولید ۱۴۰۳/۱۲ و شماره بچ ۶۳۰۰۵۲۳۶ عرضه شدهاند که با مشخصات کالای اصلی تفاوتهای آشکاری دارند.
تفاوتهای کالای اصلی و تقلبی
بر اساس اعلام سازمان حفظ نباتات، کشاورزان و بهرهبرداران میتوانند با توجه به نشانههای زیر، کالای اصلی را از نمونههای تقلبی تشخیص دهند:

– نوع بطری: کالای اصلی در بطری پت دهانه ۴۵ نیملیتری بستهبندی میشود، در حالی که نمونه تقلبی در بطری پلیاتیلن عرضه شده است.
– فرمت شماره بچ (Batch Number): در کالای اصلی شماره بچ با علامت BN و با فرمت «۰۰۴ ۱۴۰ B» درج شده، اما در نمونههای تقلبی عبارت «Batch No» و فرمتی کاملاً متفاوت به کار رفته است.
سازمان حفظ نباتات تأکید کرده است که کالای مذکور در دو سال گذشته تولید نشده است و نمونههای موجود در بازار قطعاً تقلبی هستند.
پیگیری قضایی و پایش سراسری
سازمان حفظ نباتات با توجه به احتمال توزیع گستردهتر این سموم تقلبی در سایر نقاط کشور، دستور پایش سراسری و بازرسی مستمر از فروشگاههای عرضه نهادههای کشاورزی را صادر کرده است. واحدهای ذیربط موظف شدهاند اصالت محمولهها را از طریق اسناد خرید و فروش و شاخصهای رهگیری بررسی کنند.
این سازمان تأکید کرد: با هرگونه تخلف در عرضه سموم خارج از ضوابط قانونی قاطعانه برخورد شده و متخلفان به مراجع قضایی معرفی خواهند شد.
درخواست از کشاورزان
از کشاورزان و بهرهبرداران خواسته شده است نهادههای مورد نیاز خود را تنها از مراکز معتبر و دارای مجوز تهیه کنند و در صورت مشاهده موارد مشکوک، مراتب را سریعاً به مراکز خدمات کشاورزی یا مدیریتهای حفظ نباتات استان خود اطلاع دهند.
آموزش4 هفته پیشانگورتان کشمشی نشود!؟ ۵ توصیه فوری برای باغداران انگور
خبرهای سازمانی2 هفته پیشدستورالعمل جدید پروانههای گلخانه به تمام استانها ابلاغ میشود
پرونده ویژه4 هفته پیشلطفعلیزاده خبر داد: پارک کشاورزی وارد فاز جدید مأموریتگرایی شد
آموزش4 هفته پیشتشتک آبخور، یکی از ارکان مدیریت پایدار آب در باغهای مدرن
دانستنی ها4 هفته پیشبرنامه معاونت آموزش و ترویج کشاورزی برای بهینهسازی انرژی اعلام شد
خبرهای سازمانی4 هفته پیشسرمایه پنهان: آغاز برنامه ملی ثبت دانش بومی کشاورزان توسط سازمان تات
مقالات4 هفته پیشکشاورزیِ هوشمند در ایران؛ از آرمانِ «دادهمحوری» تا واقعیتِ «زیرساختگریز»
گزارش3 هفته پیشچالش گرانی، فرصت صادرات؛ صادرات ریگ دوسویه «کشت سبز طاها» به عراق و تاجیکستان





















