تجارت
نقشه تجارت جهانی: ایران و بازی بزرگ کریدورهای ترانزیت
در قلب طوفانهای ژئوپلیتیک و بر بستر رقابتهای اقتصادی جدید جهانی، نقشه کریدورهای تجاری جهان در حال ترسیمی مجدد است. ایران، با قرارگیری بر تقاطع قارهای بیهمتا، نه تنها یک گذرگاه جغرافیایی، که کلیدی استراتژیک در قفل دو شاهراه حیاتی قرن حاضر «کریدور بینالمللی شمال-جنوب» و «جاده ابریشم جدید» تبدیل شده است.
پایگاه خبری داوان نیوز: جغرافیا سرنوشت نیست، اما اگر کشوری در چهارراه جهان ایستاده باشد، سرنوشت تجارت جهانی به آن گره میخورد. ایران امروز، با در اختیار داشتن مسیرهای حیاتی کریدور شمال-جنوب و کریدور شرق-غرب، در موقعیتی بینظیر قرار دارد که میتواند خود را از یک «مسیر» به یک «مرکز» تبدیل کند.
به گزارش داوان نیوز، در عصر جهانیشدن، کریدورهای بینالمللی تجاری نه تنها شریانهای حیاتی مبادله کالا و انرژی، بلکه ابزارهای ژئوپلیتیکی مؤثر در تعیین توازن قدرت اقتصادی جهان محسوب میشوند. این کریدورها با اتصال تولیدکنندگان به بازارها، کاهش هزینههای حمل و نقل و زمان ترانزیت، اساس زنجیره تأمین جهانی را شکل میدهند. در میان این شبکه پیچیده، موقعیت جغرافیایی برخی کشورها بهگونهای است که به آنها نقشی استراتژیک و تبدیلناپذیر میبخشد. جمهوری اسلامی ایران، با قرارگیری در چهارراه اوراسیا، یکی از این کشورهای کلیدی است که به ویژه در دو کریدور بزرگ «شمال-جنوب» و «شرق-غرب»، از جایگاهی بیبدیل برخوردار است.
کریدورهای اصلی تجاری جهان: یک نمای کلی
پیش از بررسی عمیق نقش ایران، مروری گذرا بر مهمترین کریدورهای جهانی ضروری است:
1. کریدور اوراسیایی: ابتکار «کمربند و جاده» (BRI) چین، بلندپروازانهترین پروژه زیرساختی عصر حاضر، با هدف اتصال چین به اروپا، آفریقا و آسیای جنوب شرقی از طریق شبکهای از مسیرهای زمینی و دریایی است.
2. کریدورهای دریایی حیاتی: تنگههایی مانند مالاکا، سوئز و پاناما، گلوگاههای ترانزیت انرژی و کالا هستند که امنیت آنها بر اقتصاد جهانی تأثیر مستقیم دارد.
3. کریدورهای منطقهای: مانند کریدور چین-پاکستان (CPEC) یا شبکههای ترابری در اتحادیه اروپا و آسهآن، که به یکپارچگی اقتصادی درونمنطقهای کمک میکنند.
ایران: قلب تپنده کریدورهای شمال-جنوب و شرق-غرب
موقعیت جغرافیایی ایران، آن را به پلی طبیعی بین خلیج فارس و دریای عمان در جنوب، و دریای خزر در شمال، و همچنین بین شبه قاره هند و آسیای مرکزی در شرق، و خاورمیانه و اروپا در غرب تبدیل کرده است. این مزیت ذاتی در قالب دو کریدور بزرگ تجسم مییابد:
۱. کریدور حمل و نقل بینالمللی شمال-جنوب (INSTC):
این کریدور که با مشارکت کشورهای متعددی از جمله روسیه، هند، ایران و جمهوریهای قفقاز و آسیای مرکزی شکل گرفته است، به منظور اتصال اروپا و روسیه به شبه قاره هند و خلیج فارس طراحی شده است. اهمیت آن در چند محور خلاصه میشود:
* کاهش چشمگیر مسافت و زمان: انتقال کالا از بمبئی به مسکو از طریق این کریدور (بیش از ۷۲۰۰ کیلومتر) در مقایسه با مسیر سنتی دریایی از طریق کانال سوئز (بیش از ۱۶۰۰۰ کیلومتر)، تا ۴۰٪ در مسافت و ۵۰٪ در زمان صرفهجویی ایجاد میکند.
* دسترسی به بازارهای محصور در خشکی: ایران برای کشورهای محصور در خشکی آسیای مرکزی (مانند ترکمنستان، قزاقستان، ازبکستان) و قفقاز (مانند ارمنستان و آذربایجان)، کوتاهترین و اقتصادیترین مسیر دسترسی به آبهای آزاد و بازارهای جنوبی است. بنادر کلیدی ایران مانند بندر شهید رجایی و بندر چابهار، دروازه این دسترسی استراتژیک هستند.
* امنیت و ثبات مسیر: در شرایطی که مسیرهای دریایی جایگزین ممکن است با مخاطرات امنیتی یا ترافیک سنگین مواجه باشند، کریدور شمال-جنوب یک گزینه امن و قابل اطمینان ارائه میدهد.
۲. کریدور شرق-غرب (جاده ابریشم جدید):
این کریدور، شاخهای حیاتی از ابتکار کمربند و جاده چین است که آسیای شرقی و مرکزی را از طریق ایران به ترکیه و سپس اروپا متصل میکند. ایران در این مسیر با شبکه ریلی گسترده خود، به ویژه خط ریلی راهآهن ترانس ایران و خطوط در حال توسعه به سمت مرزهای شرقی و غربی، نقش قطب اتصالدهنده را بازی میکند. تکمیل پروژههایی مانند خط ریلی ایران – آذربایجان و ارتقای خط ایران – ترکیه، ظرفیت ترانزیت ایران در این محور را به طور تصاعدی افزایش خواهد داد.
اهمیت استراتژیک و اقتصادی کریدورهای مرتبط با ایران:
* تنوعبخشی به مسیرهای ترانزیت جهانی: ایران گزینهای موثر برای کاهش وابستگی جهانی به یک یا دو مسیر خاص (مانند کانال سوئز یا تنگه مالاکا) و ایجاد تعادل در شبکه لجستیک جهان است.
* ایجاد درآمد و اشتغال: توسعه ترانزیت، سرمایهگذاری گسترده در زیرساختهای بندری، ریلی، جادهای و لجستیکی را به دنبال دارد که محرکی قوی برای رشد اقتصادی، ایجاد شغل و توسعه مناطق مرزی ایران محسوب میشود.
* ابزار دیپلماسی اقتصادی: موقعیت ترانزیتی به ایران این توانایی را میدهد که به یک هب منطقهای و بینالمللی تبدیل شود و از این مزیت به عنوان ابزاری برای گسترش همکاریهای اقتصادی و تقویت نفوذ ژئوپلیتیک خود استفاده کند.
* تسهیل تجارت درونمنطقهای: این کریدورها به کشورهای همسایه ایران امکان میدهد تا مازاد تولید خود را با هزینه کمتر به بازارهای دورتر صادر کنند و واردات خود را نیز تسهیل نمایند.
چالشها و فرصتهای پیش رو:
با وجود پتانسیل فوقالعاده، تحقق کامل این نقش با چالشهایی روبروست:
* تحریمهای بینالمللی: محدودیتهای مالی و بانکی، جذب سرمایهگذاری خارجی در پروژههای زیرساختی کلان را با مشکل مواجه کرده است.
* نیاز به مدرنیزاسیون زیرساختها: بخشی از شبکه حمل و نقل ایران نیاز به نوسازی و هماهنگی با استانداردهای بینالمللی (مانند عرض ریل، ظرفیت بارگیری و سیستمهای مدیریت لجستیک) دارد.
* رقابت با مسیرهای جایگزین: کشورهایی مانند ترکیه، پاکستان و آذربایجان نیز با ارائه مسیرهای رقیب، در حال جذب سهمی از ترانزیت منطقه هستند.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، ایران با دارا بودن موقعیت جغرافیایی منحصر به فرد، در کانون دو کریدور حیاتی قرن بیست و یکم، یعنی کریدور شمال-جنوب و شرق-غرب قرار دارد. این موقعیت، فرصتی تاریخی برای تبدیل شدن به یکی از کانونهای اصلی تجارت و ترانزیت در اوراسیا است. با این حال, بهرهبرداری کامل از این فرصت، نیازمند عزم ملی، مدیریت کارآمد، عقد توافقهای پایدار با کشورهای همسایه و اصلیترین عامل، ثبات سیاسی و اقتصادی و تعامل سازنده با جامعه بینالمللی برای رفع موانع بیرونی است. در صورت تحقق این شرایط، ایران میتواند نه تنها رونق اقتصادی داخلی را شتاب بخشد، بلکه سهمی تعیینکننده در کارایی و امنیت زنجیره تأمین جهانی ایفا نماید.
تجارت
زعفران ایران تشنه برند ملی؛ صادرات ۳۲۵ تن، هویت جهانی صفر
بزرگترین صادرکننده زعفران جهان، کوچکترین سهم را از سود تجارت این محصول میبرد. نبود «برند ملی»، نوسانات شدید قیمت و مشکلات بازگشت ارز، «طلای سرخ» ایران را در مسیر قاچاق و صادرات غیررسمی قرار داده است؛ در حالی که شورای ملی زعفران از پذیرش نرخ پایه ارزی جدید توسط دولت خبر میدهد.
پایگاه خبری داوان نیوز: ایران با در اختیار داشتن بزرگترین بازار صادرات زعفران جهان و ثبت رکورد صادرات ۳۲۵ تنی، همچنان از ارزشافزوده نهایی «طلای سرخ» بیبهره است. شورای ملی زعفران از تلاش برای ثبت «برند ملی» در ۶۰ کشور هدف خبر میدهد تا پایانی بر هویتزدایی از محصول ایرانی در بازارهای جهانی باشد.
به گزارش خبرنگار داوان نیوز، زعفران که به دلیل ارزش اقتصادی و ارزآوری بالا به «طلای سرخ» شهرت دارد، گرانترین محصول کشاورزی جهان محسوب میشود. جمهوری اسلامی ایران با اختلاف، بزرگترین تولیدکننده و صادرکننده این محصول ارزشمند است. آمارها نشان میدهد که ایران سالانه حداقل ۲۲۰ تن زعفران صادر میکند؛ رقمی که در بیشتر سالها به ۲۶۰ تن رسیده و حداکثر تا ۳۲۵ تن نیز افزایش یافته است.
مزیت مطلق ایران در سایه نبود هویت جهانی
علیرغم اینکه زعفران تنها محصولی است که ایران در تولید و صادرات آن از مزیت مطلق برخوردار است، سهم ایران از ارزشافزوده نهایی زنجیره تجارت این محصول ناچیز است. بررسیها نشان میدهد که بیشتر مصرفکنندگان نهایی در بازارهای جهانی، کشورهای واسطه یا برندهای خصوصی دیگر را به جای مبدأ اصلی، تولیدکننده زعفران میشناسند؛ در حالی که این کشورها صرفاً زعفران ایرانی را بستهبندی مجدد کرده و با نام خود به بازار عرضه میکنند. این روند باعث شده تا کمترین سود و ارزشافزوده عاید تولیدکنندگان و صادرکنندگان ایرانی شود.
تلاش برای خلق «برند ملی زعفران ایران»
شورای ملی زعفران ایران به عنوان متولی اصلی ساماندهی این صنعت، سالهاست که بر ضرورت ایجاد یک هویت مستقل برای زعفران ایران در بازارهای بینالمللی تأکید دارد. در این راستا، «برند ملی زعفران ایران» در داخل کشور طراحی و به ثبت رسیده است.
علی شریعتیمقدم، رئیس شورای ملی زعفران ایران با اشاره به جزئیات اقدامات بینالمللی این شورا اظهار داشت: انجمن در حال پیگیری ثبت این برند در ۶۰ کشور هدف صادراتی زعفران ایران است. برای این منظور با سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) وارد مذاکره شدهایم. پس از برگزاری نشست مشترک با حضور نمایندگان WIPO، سازمان مالکیت فکری ایران و اتاق بازرگانی مشهد، و همچنین برگزاری یک دوره دو ماهه آموزش مجازی برندینگ با تدریس اساتید WIPO، مدارک و درخواست ثبت برند به این سازمان ارسال شده است.
وی افزود: پیشبینی میکنیم ظرف سه ماه آینده پاسخ اولیه از سوی سازمان جهانی مالکیت فکری دریافت شود. اگرچه فرآیند انتقال هزینه ثبت برند به دلیل مشکلات ناشی از تحریمهای بانکی با کندی مواجه است، اما امیدواریم حداکثر تا اردیبهشتماه سال آینده این مهم محقق شود.
پس از ثبت جهانی، این برند ملی در کنار برندهای خصوصی روی بستهبندیها درج خواهد شد تا هویت کشور تولیدکننده و اصالت و خلوص زعفران ایرانی را تضمین کند.
قیمت پایه ارزی؛ چالش دیرینه صادرات رسمی
یکی دیگر از مسائل کلیدی در مسیر صادرات رسمی زعفران، تعیین قیمت پایه ارزی به عنوان مبنای تعهد بازگشت ارز حاصل از صادرات است. هرگونه خطا در تعیین این قیمت، فاصله میان ارز تعهدشده و ارز برگشتی را افزایش داده و به افزایش صادرات غیررسمی (قاچاق) و کاهش صادرات رسمی دامن میزند.
شریعتیمقدم در این خصوص توضیح داد: «در سالهای گذشته، اختلاف میان نرخ ارز رسمی و نرخ ارز بازار همواره دردسرساز بوده است. خوشبختانه هماکنون با حمایت وزارت جهاد کشاورزی، سازمان توسعه تجارت ایران و نماینده اتاق ایران در گروه تعیین ارزش گمرک، استدلالهای شورای ملی زعفران مورد پذیرش قرار گرفته و در تعیین قیمت پایه صادراتی لحاظ میشود.»
موانع پیشروی صادرات زعفران
شورای ملی زعفران ایران، موارد زیر را مهمترین چالشهای جاری در مسیر صادرات این محصول استراتژیک برشمرده است:
1. نوسانات شدید قیمت در بازار داخلی که صادرکنندگان را از ارائه قیمتهایی با اعتبار حتی یک هفته عاجز کرده است.
2. مشکلات بازگشت ارز حاصل از صادرات به دلیل محدودیتهای بانکی و تحریمها.
3. پیوند شرط معافیت مالیاتی صادرات با ایفای تعهد ارزی که منجر به اخذ مالیات از صادرات میشود.
4. عدم حمایت از صادرات زعفران در بستهبندیهای زیر ۱۰ گرم که مستقیماً وارد سبد مصرفی مشتری نهایی میشود.
5. کمبود تبلیغات هدفمند در بازارهای جهانی برای تبیین کیفیت و خلوص زعفران ایرانی.
6. عدم تأمین منابع مالی کافی برای حضور مؤثر در نمایشگاههای بینالمللی مواد غذایی.
کارشناسان صنعت زعفران معتقدند تا زمانی که زنجیره ارزش این محصول از تولید تا بازاریابی جهانی ساماندهی نشود، ایران علیرغم داشتن مزیت مطلق تولید، همچنان سهمی ناچیز از سود نهایی «طلای سرخ» خواهد برد.
—
برچسبهای پیشنهادی (Tags):
زعفران ایران، صادرات زعفران، طلای سرخ، برند ملی زعفران، شورای ملی زعفران، سازمان جهانی مالکیت فکری، WIPO، بازگشت ارز صادراتی، قیمت پایه ارزی، مزیت مطلق، بستهبندی زعفران
تجارت
پایان انبارگردانی بادام مامایی؛ رفع ممنوعیت صادرات و فصل تازه برای باغداران
با لغو ممنوعیت صادرات مغز بادام مامایی، درهای بازارهای بینالمللی به روی مرغوبترین بادام ایران گشوده شد و اکنون فرصتی طلایی برای جهش صادرات غیرنفتی، حمایت از باغداران و اشتغالزایی پایدار در مناطق روستایی فراهم شده است.
پایگاه خبری داوان نیوز: با پیگیریهای مستمر بخش خصوصی و همکاری مؤثر دستگاههای اجرایی، ممنوعیت صادرات مغز بادام مامایی چهارمحال و بختیاری برداشته شد. این تصمیم، زمینهساز ورود به بازارهای جهانی، افزایش درآمد ارزی، ایجاد اشتغال پایدار روستایی و رونق اقتصادی استان خواهد شد.
به گزارش خبرنگار ما، پس از پیگیریهای فنی و کارشناسیشده توسط کمیسیون کشاورزی، منابع طبیعی، آب و محیطزیست اتاق بازرگانی استان و همکاری نزدیک با سازمان جهاد کشاورزی، سرانجام ممنوعیت صادرات «مغز بادام مامایی» لغو شد.
این محصول ارزشمند که به دلیل کیفیت استثنایی، طعم مطلوب و ارزش تغذیهای بالا، یکی از مرغوبترین انواع بادام در سطح کشور و جهان محسوب میشود، تا پیش از این با مشکلات جدی در فروش و صادرات مواجه بود. باغداران و واحدهای فرآوری اغلب ناچار به عرضه با قیمت پایین یا نگهداری محصول در انبارها بودند.
با برداشته شدن این مانع مهم، انتظار میرود شاهد افزایش حجم صادرات، رشد ارزش افزوده و تقویت زنجیره تولید تا صادرات این محصول استراتژیک باشیم. کارشناسان اقتصادی معتقدند این اقدام، ضمن حمایت مستقیم از باغداران سختکوش استان، به ایجاد اشتغال پایدار در مناطق روستایی و افزایش درآمدهای ارزی غیرنفتی کمک شایانی خواهد کرد.
این موفقیت، نمادی از همکاری مؤثر و سازنده بین بخش خصوصی و دولتی است و میتواند به عنوان الگویی برای رفع سایر موانع صادراتی در کشور مطرح شود. امید میرود با این تحول، فصل تازهای از شکوفایی باغداری و صادرات در چهارمحال و بختیاری آغاز شده و ثمرات آن هرچه سریعتر به سفره باغداران، جوانان جویای کار و اقتصاد منطقه برسد.
تجارت
واردات بدون انتقال ارز؛ پیشنهاد اتاق ایران برای جلوگیری از خلل در تولید
آیا واردات بدون انتقال ارز میتواند اقتصاد ایران را از بحران کمبود مواد اولیه نجات دهد؟ رئیس کمیسیون واردات اتاق ایران با اشاره به آسیبهای زیرساختی بنادر در جنگ رمضان و بروز وقفه در تامین کالا، بر ضرورت بازنگری فوری در مقررات وارداتی کشور تاکید کرد.
پایگاه خبری داوان نیوز:رئیس کمیسیون واردات اتاق ایران با اشاره به آسیب زیرساختهای بنادر در پی جنگ رمضان، خواستار تطبیق مقررات وارداتی با شرایط اضطرار و اجرای طرح «واردات بدون انتقال ارز» برای تامین مواد اولیه و ماشینآلات شد.
بدنه خبر:
به گزارش خبرنگار اقتصادی داوان نیوز، با توجه به شرایط اضطرار حاکم بر اقتصاد کشور و آسیبهای واردشده به برخی زیرساختهای کلیدی، فعالان بخش خصوصی بر بازنگری فوری در مقررات وارداتی تاکید دارند. هدف اصلی این تغییرات، تسهیل فرآیند واردات برای حفظ تداوم تولید و تامین نیازهای اساسی کشور اعلام شده است.
احمدرضا فرشچیان، رئیس کمیسیون واردات اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، با اشاره به تبعات اقتصادی جنگ اخیر (رمضان) اظهار داشت: این جنگ تحمیلی مشکلاتی را در بنادر کشور ایجاد کرده که بخشی از زیرساختها دچار آسیب شدهاند، هرچند این آسیبها ممکن است به وضوح قابل مشاهده نباشد. در حال حاضر در فرآیند تامین کالا از کشورهای تامینکننده با وقفههای اساسی مواجه هستیم و احتمال بروز کمبودهای موقت وجود دارد.
این فعال اقتصادی با بیان اینکه ضرورت اصلی امروز کشور، «تسهیل در مقررات وارداتی» است، افزود: دولت، سازمان توسعه تجارت و بانک مرکزی باید تسهیل قوانین مربوط به واردات را در اولویت قرار دهند. بسیاری از مقررات موجود مربوط به دوران ثبات و شرایط عادی است، در حالی که اکنون با مسائل جدید و اضطراری روبرو هستیم. بانک مرکزی و وزارت صنعت، معدن و تجارت باید قوانین و شرایط را با وضعیت جنگ و اضطرار تطبیق دهند تا در روند تولید، واردات و تامین کالا خللی ایجاد نشود.
فرشچیان که عضو هیات نمایندگان اتاق ایران نیز هست، در یک پیشنهاد مشخص، بر ضرورت اجرای طرح «واردات بدون انتقال ارز» تاکید کرد و توضیح داد: ما معتقدیم اجرای ۱۰۰ درصدی واردات بدون انتقال ارز میتواند به کشور کمک شایانی کند. این روش منحصراً به تامین مواد اولیه، ماشینآلات و نیازهای اساسی کشور اختصاص خواهد یافت و قرار نیست کالاهای لوکس از این طریق وارد شوند. از آنجا که ارز مربوط به این کالاها را دولت تامین میکند، هیچ فشاری به بازار ارز کشور وارد نخواهد شد.
-
دانستنی ها3 هفته پیشتغییر در نرم مبارزه؛ دستورالعمل فنی و اجرايي مبارزه با سن غلات
-
سرخط4 هفته پیشالگوی کشت محصولات گلخانه و محیط های کنترل شده تدوین شد
-
استان ها4 هفته پیشهزار جریبی: افزایش 50 درصدی تولید گندم، عدم ممنوعیت کشت برنج
-
آموزش4 هفته پیشکرم گلوگاه انار؛ مدیریت تلفیقی راهکاری مؤثر
-
خبرهای سازمانی3 هفته پیشسال 1405 در سازمان تات: سال آموزش و ترویج یافتهها و فناوریها
-
استان ها2 هفته پیشنشست فنی گیاهپزشکی مازندران؛ بیماریهای غلات و علفهای هرز کشت پاییزه بررسی شد
-
پرونده ویژه4 هفته پیشپژوهشهای حشرهشناسی، بیمهی آیندهی کشاورزی ایران
-
علوم و آموزش2 هفته پیشرقم «لاهیج»؛ تقویت انگیزه نوسازی باغها با معرفی رقم جدید چای

