پایگاه خبری داوان‌نیوز: مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، با رهاسازی زنبور «براکون» در مزارع دانه های روغنی، رسماً استفاده از سموم شیمیایی را در مبارزه با آفت خطرناک «کارادرینا» کنار گذاشت؛ طرحی که ضمن حذف پهپادهای سمپاش، گامی بلند در مسیر کشاورزی پایدار و تولید محصولات سالم محسوب میشود.

به گزارش خبرنگار ما، در شرایطی که تغییرات اقلیمی و طغیان آفات برگ‌خوار نظیر «کارادرینا» کشت آفتابگردان، سویا و کنجد را با تهدیدی جدی روبه رو کرده، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر با کنار گذاشتن رویکردهای متداول شیمیایی، گامی راهبردی به سوی کشاورزی پایدار برداشته است. این مؤسسه با عملیاتی سازی طرح «کنترل بیولوژیک مبتنی بر زنبور براکون» در مزارع تحقیقاتی خود، نه‌تنها الگویی کارآمد برای مدیریت هوشمند آفات ارائه داده، بلکه وابستگی به سموم پرخطر را به چالش کشیده است.

پایان عصر سموم شیمیایی؛ چرایی تغییر رویکرد

مهدی غفاری، رئیس بخش تحقیقات دانه های روغنی مؤسسه، با اشاره به مقاومت روزافزون آفات به سموم و دشواریهای عملیاتی سمپاشی در مزارع با بوته‌های بلند (که ناگزیر به استفاده از پهپاد است)، تأکید میکند: رهاسازی زنبور براکون، نه‌تنها معضلات فنی و زیست‌محیطی را مرتفع ساخته، بلکه به عنوان راهکاری مقرون به صرفه و سازگار با اکوسیستم، افق جدیدی در کنترل زیستی گشوده است.

این اظهارنظر، بیانگر گذار از نگرش صرفاً مبارزه شیمیایی به نگاه سیستمی در مدیریت تلفیقی آفات است؛ رویکردی که در اسناد بالادستی کشاورزی ایران نیز بر آن تأکید شده، اما تا پیش از این، کمتر به مرحله اجرایی در مقیاس مزرعه رسیده بود.

مکانیسم شکارگری هوشمند؛ چگونه زنبور براکون عمل میکند؟

در این طرح که با همکاری واحدهای فناور ایستگاه تحقیقات قزوین اجرا شده، از توانایی پارازیتوئیدی زنبور براکون علیه لاروهای شبپره‌ها بهره‌گیری میشود. محمد مهدی عبداللهی، کارشناس طرح، جزئیات این فرآیند را چنین تشریح میکند:

– ردیابی شیمیایی: زنبور با شناسایی ردپای فرومون‌های لارو، طعمه را دقیقاً هدفگیری میکند.
– فلج‌سازی هدفمند: با تزریق زهر ملایم، لارو را بدون کشتن آن، فلج ساخته و بستر مناسبی برای تخم‌ریزی فراهم میآورد.
– چرخه تکامل کنترلگر: نوزادان زنبور طی ۷ تا ۱۰ روز با تغذیه از بافته‌ای میزبان، جمعیت آفت را به‌طور طبیعی و بدون نیاز به مداخله شیمیایی کاهش میدهند.

این استراتژی، نمونه ای از «کشاورزی مبتنی بر خدمات اکوسیستمی» است که در آن به جای سرکوب کامل، تعادل جمعیتی در مزرعه برقرار می‌شود.

سادگی عملیاتی؛ مناسب برای همه کشاورزان

یکی از نقاط قوت این روش، سهولت اجرا و عدم نیاز به تجهیزات پیچیده است. بر اساس نتایج تحقیقاتی، رهاسازی تنها ۳ تا ۴ لیوان حاوی زنبورهای بالغ در هر هکتار، میتواند بخش عمده ای از آلودگی را مهار کند. این ویژگی، امکان پذیرش گسترده این فناوری را توسط کشاورزان سنتی و صنعتی فراهم می‌آورد و بار مالی و فنی مدیریت آفات را به میزان چشمگیری کاهش میدهد.

پیام راهبردی مؤسسه به بهره‌برداران

غفاری در پایان با تأکید بر نتایج امیدبخش این طرح زیستی، از همه کشاورزان دانه‌های روغنی دعوت کرد تا با جایگزینی این روش به‌جای سموم، ضمن کاهش هزینه‌های تولید، گامی اساسی در جهت تولید محصولات سالم و احیای سلامت خاک و آب بردارند. او خاطرنشان ساخت: این مسیر، نه یک گزینه تجملاتی، بلکه یک ضرورت برای بقای کشاورزی پایدار در اقلیم در حال تغییر ایران است.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، اقدام مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر در عملیاتی‌سازی کنترل زیستی با زنبور براکون، فراتر از یک گزارش فنی، نمادی از تغییر پارادایم در نگاه به آفات است؛ نگاهی که آنها را نه دشمن، بلکه بخشی از چرخه طبیعی میداند و با بهره‌گیری از دانش بوم‌شناختی، تهدید را به فرصتی برای بازآفرینی سلامت مزارع تبدیل میکند. این الگو، اگر با حمایتهای آموزشی و تسهیلاتی برای کشاورزان همراه شود، میتواند سرآغازی برای تحول جدی در زراعت دانه‌های روغنی کشور و کاهش چشمگیر مصرف سموم شیمیایی باشد.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: اگر باغ شما هم درگیر مگس میوه است، پیش از هر اقدامی سه روش تله گذاری، طعمه پاشی و دفن میوه های آلوده را بشناسید. دکتر رنجبر، رئیس بخش گیاهپزشکی مرکز تحقیقات جنوب کرمان، در این گزارش، زمانبندی دقیق و اشتباهات رایج در کنترل این آفت را تشریح کرده است.

به گزارش خبرنار ما، هر ساله میلیونها تن میوه در باغات ایران، به ویژه در جنوب کرمان، طعمه مگس‌های میوه میشوند؛ آفتی که نه‌تنها کیفیت محصول را کاهش میدهد، بلکه صادرات را نیز با چالش جدی مواجه می‌کند. اما برخلاف تصور رایج، سمپاشی گسترده و بی‌هدف نه تنها کارایی ندارد، بلکه به مقاومت آفت و حذف دشمنان طبیعی دامن میزند. در این گزارش، به سراغ دکتر سمیه رنجبر، رئیس بخش گیاهپزشکی مرکز تحقیقات جنوب کرمان، رفته ایم تا از مدیریت این آفت بگوید.

شکاف بین تئوری و عمل: چرا سمپاشی جواب نمیدهد؟
دکتر رنجبر با اشاره به زیستشن اسی مگس میوه تأکید میکند: لارو این آفت در عمق بافت میوه رشد میکند و سموم تماسی هرگز به آن نمی‌رسند. از سوی دیگر، سمپاشی‌های بی‌موقع، زنبورهای پارازیتوئید را که شکارچی طبیعی مگس هستند، نابود میکنند. به باور ایشان، یکی از علل اصلی شکست مبارزه شیمیایی، نبود هماهنگی بین باغداران و زمانبندی نادرست است.

تله گذاری؛ سلاح اول، اما مغفول
بر اساس توصیه های این متخصص، تله های مکفیل یا بطری های پلاستیکی حاوی طعمه پروتئینی (سراتینکس یا هیدرولیزات) باید یک ماه پیش از تغییر رنگ میوه نصب شوند. اما آنچه در عمل کمتر رعایت میشود:
– ارتفاع نصب استاندارد (۱.۵ تا ۲ متر)
– ایجاد ۳ سوراخ متناسب برای ورود حشره
– بازدید هفتگی و تعویض مایع طعمه هر ۱۵ روز

تحلیل ما نشان میدهد که بسیاری از باغداران، تله ها را به صورت سلیقه ای نصب کرده و از پایش مستمر غافل میشوند؛ غفلتی که به معنای از دست دادن زمان طلایی مهار جمعیت آفت است.

طعمه پاشی؛ روشی که باید جایگزین سمپاشی سراسری شود
دکتر رنجبر بر طعمه پاشی نقطه ای (لکهای یا نواری) تأکید ویژه ای دارد و ترکیب پیشنهادی را چنین اعلام میکند: ۳۰ سیسی پروتئین هیدرولیزات + ۲ سیسی حشره کش مجاز + ۹۶۸ سیسی آب
این محلول، برخلاف سمپاشی عمومی، فقط نقاط محدودی از درخت را پوشش میدهد و مگس ها را پیش از تخمگذاری حذف میکند. بااینحال، چالش اصلی تأمین مواد اولیه استاندارد و آموزش صحیح کشاورزان برای اجرای این روش است.

روش زراعی؛ راهکاری ارزان اما فراموش شده
جمعآوری روزانه میوه های آلوده (روی درخت و ریخته روی زمین) و دفن آنها در گودال های ۵۰ سانتیمتری، به گفته دکتر رنجبر، هزینه ای نزدیک به صفر دارد، اما در عمل کمتر باغداری به آن پایبند است. تحلیل ما نشان میدهد که این روش، در کنار تله‌گذاری، میتواند جمعیت آفت را تا ۷۰ درصد کاهش دهد، مشروط بر اینکه به صورت گروهی و در تمام باغات یک منطقه اجرا شود.

گره کور مدیریتی: نبود عزم جمعی
مهمترین هشدار دکتر رنجبر به مسئولان و کشاورزان این است: مدیریت مگس میوه در مناطق آلوده، یک پروژه فردی نیست؛ اگر حتی یک باغ در منطقه ای آلوده، تله گذاری یا طعمه پاشی نکند، کل زحمات بینتیجه می‌ماند این جمله، بار دیگر ضرورت تشکیل کارگروه های محلی و نظارت منظم نهادهای ترویجی را گوشزد میکند.

به  گزارش اخبار روزانه کشاورزی، آمارها نشان میدهد که در سالهای اخیر، خسارت مگس میوه در استان کرمان روند صعودی داشته است؛ اما راهکارهای علمی مانند تله گذاری هدفمند، طعمه پاشی هوشمند و اقدامات زراعی، درصورت اجرای هماهنگ، میتوانند این روند را معکوس کنند. آنچه امروز بیش از هر چیز نیاز است، گذار از روشهای سنتی و انفرادی به راهبردهای جمعی و دانشبنیان است؛ راهبردی که نه تنها نیازمند سرمایه، که نیازمند اراده مشترک باغداران، محققان و نهادهای اجرایی است.

توصیه پایانی دکتر رنجبر به باغداران:
پیش از هر اقدامی، جمعیت آفت را با تله های پایشی بسنجید، سپس زمان و نوع مداخله را تعیین کنید. به یاد داشته باشید که مبارزه با مگس میوه، یک جنگ هوشمندانه است، نه یک عملیات سطحی.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: احداث یک تشتک ساده در پای درخت، علاوه بر صرفه‌جویی تا ۳۰ درصدی در مصرف آب، می‌تواند رشد ریشه را تا دو برابر افزایش داده و از بیماری‌های خطرناک طوقه جلوگیری کند. در این گزارش، اصول علمی و نکات طلایی اجرای این روش کم‌هزینه را بخوانید.

به گزارش واحد آموزش پایگاه خبری داوان‌نیوز،  کارشناسان تأکید دارند که احداث تشتک آبخور در پای درخت، یکی از مؤثرترین و کم‌هزینه‌ترین روش‌ها برای بهبود آبیاری، تغذیه و سلامت درختان است. این اقدام ساده، نقشی کلیدی در افزایش راندمان آبیاری و کاهش هدررفت منابع دارد.

مزایای علمی تشتک پای درخت:
– ذخیره و هدایت آب: تشتک باعث می‌شود آب آبیاری و بارندگی در محدوده ریشه‌های فعال متمرکز شده و نفوذ آن به عمق خاک افزایش یابد.
– بهبود راندمان آبیاری: با جلوگیری از رواناب سطحی، مصرف آب بهینه شده و هر قطره در جای خود استفاده می‌شود.
– تقویت رشد ریشه: رطوبت یکنواخت در ناحیه ریشه، رشد ریشه‌های مویین را تحریک کرده و جذب عناصر غذایی را افزایش می‌دهد.
– کاهش فرسایش خاک: از شسته شدن خاک و کودهای اطراف درخت جلوگیری می‌کند.
– افزایش کارایی کود: کودهای محلول در آب در محدوده ریشه باقی می‌مانند و تغذیه درخت مؤثرتر می‌شود.

هشدار فنی مهم:
کارشناسان تأکید می‌کنند که تشتک هرگز نباید به تنه درخت بچسبد. فاصله‌ای بین ۱۵ تا ۳۰ سانتی‌متر (بسته به سن درخت) از تنه رعایت شود تا از بروز پوسیدگی طوقه، بیماری‌های قارچی و خفگی ریشه جلوگیری گردد.

توصیه تخصصی:
قطر تشتک بهتر است تقریباً برابر با گستردگی سایه‌انداز درخت (خط چکه) باشد و هر سال با رشد درخت، بزرگ‌تر شود تا آب به‌درستی به ریشه‌های فعال در حال توسعه برسد.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، احداث صحیح تشتک، گامی اساسی در کشاورزی پایدار و مدیریت هوشمندانه آب است. باغداران محترم می‌توانند با رعایت این اصول، سلامت درختان خود را تضمین و عملکرد باغ را افزایش دهند.