پرونده ویژه
فناوریهای نوین و بازار عوامل کنترل بیولوژیک
به نظر میرسد انقلاب مواد بیولوژیک در کشاورزی دیگر تنها یک وعده نیست، بلکه با کمک فناوریهای پیشرفته در حال تبدیل شدن به واقعیتی ملموس است. هوش مصنوعی به عنوان یک تسریعکننده قدرتمند در کشف محصولات جدید، و فناوریهای کشاورزی دقیق به عنوان عاملی برای افزایش کارایی میدانی عمل میکنند.
پایگاه خبری داوان نیوز: بر اساس بررسیهای کارشناسان، همگرایی فناوریهای دیجیتال و زیستفناوری در حال دگرگون کردن عرصه کشاورزی پایدار است و نقش محرکهای زیستی و عوامل کنترل بیولوژیک را به عنوان ارکان اصلی آینده امنیت غذایی تقویت میکند.
به گزارش داوان نیوز، این تحلیلها بر پایه مجموعه مصاحبههای تخصصی با مدیران ارشد شرکتهای پیشرو جهانی در بخش «وضعیت صنعت ۲۰۲۴» نشریه دوماهه «۲BManthly» استوار است. در این گزارش، نگاه این مدیران به این پرسش کلیدی معطوف شده است: کدام جنبههای فناوری کشاورزی بیشترین تأثیر را بر رشد و توسعه مواد بیولوژیکی خواهند داشت؟
هوش مصنوعی و یادگیری ماشین: موتور کشف و پیشبینی
یکی از پرتکرارترین موضوعات در میان پاسخ مدیران، نقش تحولآفرین هوش مصنوعی (AI) و یادگیری ماشین (ML) بود.
کوین هلاش، مدیرعامل شرکت «بایوتالیس»، بر نقش هوش مصنوعی در تسریع فرآیند کشف و غربالگری مواد فعال تأکید کرد. به گفته وی، «هوش مصنوعی میتواند در غربالگری مواد فعال قوی در تمامی حوزهها، از میکروارگانیسمها و عصارههای گیاهی گرفته تا پروتئینها، پپتیدها و RNA، نقش کلیدی ایفا کند.» وی این دسته از مولکولها را یک «پلتفرم فناوری کاملاً جدید» برای حفاظت از محصولات دانست.
پم مارون، رئیس اجرایی شرکت «اینویسیو اسپیشیز»، نیز به قابلیت هوش مصنوعی و یادگیری ماشین در «پیشبینی تأثیر عوامل بیولوژیکی بر محصولات» از طریق تصویربرداری از مزرعه اشاره کرد. وی افزود: «اعمال این فناوریها بر روی پایگاههای داده عظیم ژنوم میکروبی، به ما در پیشبینی دقیقتر مؤثرترین میکروبها برای کنترل بیولوژیک و ارتقای سلامت گیاه کمک شایانی میکند.»
مارک تریمر، رئیس بنیانگذار «دانهام تریمر»، به طور مشخص به تسهیل فرآیند طاقتفرسای غربالگری پرداخت. او خاطرنشان کرد: «دیگر لازم نیست هزاران میکروب را به امید یافتن یک نمونه مؤثر غربالگری کنید. امروزه با هوش مصنوعی، محققان مستقیماً میتوانند توالیهای ژنی خاص را هدف قرار دهند که این روند را به طور چشمگیری کوتاه میکند.»
کشاورزی دقیق: افزایش کارایی با کاربردی هدفمند
بستهبندی اثربخشی مواد بیولوژیک در قالب فناوریهای کاربردی دقیق، دیگر محور کلیدی این تحول است.
ولادیسلاو بولوخوفسکی، مدیرعامل «BTU Biotechnology»، خاطرنشان کرد: «با رشد بازار، توسعهدهندگان فناوری، راهحلهای خود را برای مواد بیولوژیکی تطبیق میدهند.» به گفته وی، فناوریهایی مانند پهپادها، استفاده از ماهواره برای نظارت بر کارایی، و توسعه دستگاههای کاربردی «درون-جویچهای» برای کشاورزان خردهپا، به معرفی و پایش بهتر این محصولات کمک میکنند.
پم مارون به دو فناوری کلیدی دیگر در این حوزه اشاره کرد: «فناوریهای “ببین و اسپری کن”» و «تشخیص پاتوژن و حشرات در زمان واقعی» که با زمانبندی دقیق عملیات، کارایی عوامل بیولوژیک را به حداکثر میرسانند.
همافزایی ژنتیک و زیستشناسی: گذر از نسل جدید محصولات
مارک تریمر به همگرایی عمیقتر بین زیستشناسی و ژنتیک به عنوان یک حوزه امیدبخش آینده نگاه کرد. وی اظهار داشت: «من فکر میکنیم در آینده شاهد همافزایی بین ژرمپلاسم و ژنتیک و استفاده از زیستشناسی خواهیم بود.» این دیدگاه حاکی از توسعه نسل جدیدی از محصولات کشاورزی است که به طور ذاتی با عوامل بیولوژیک هماهنگتر و پاسخگوتر هستند.
چالش نهایی: توجیه اقتصادی و رقابت در بازار
در نهایت، کارل بولکمنز، مدیر ارشد استراتژی «بایوفرست»، هشدار داد که تمام این فناوریها در گروی یک شرط اساسی به نتیجه خواهند رسید. به عقیده وی، «بیشترین تأثیر نهایی از توسعه محصولاتی حاصل میشود که بسیار مؤثر بوده و برای کشاورز به مراتب گرانتر از آفتکشهای مصنوعی نباشند، در حالی که باید حاشیه سود جذابی برای کانالهای توزیع فراهم کنند که حداقل با سود آفتکشهای شیمیایی برابری کند.»
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، به نظر میرسد انقلاب مواد بیولوژیک در کشاورزی دیگر تنها یک وعده نیست، بلکه با کمک فناوریهای پیشرفته در حال تبدیل شدن به واقعیتی ملموس است. هوش مصنوعی به عنوان یک تسریعکننده قدرتمند در کشف محصولات جدید، و فناوریهای کشاورزی دقیق به عنوان عاملی برای افزایش کارایی میدانی عمل میکنند. با این حال، موفقیت نهایی این تحول، در گروی ایجاد تعادل بین اثربخشی فنی و توجیه اقتصادی برای تمامی حلقههای زنجیره تأمین، از تولیدکننده تا کشاورز خواهد بود.
پرونده ویژه
اولتیماتوم واردکنندگان کود و سم: یا آزادسازی فوری یا مرگ تدریجی کشاورزی
رئیس انجمن واردکنندگان سرماه کود ایران با هشدار درباره «پاشنه آشیل» شدن نهادههای کشاورزی برای دولت، اعلام کرد: هماکنون با ۶۰ درصد کمبود کود مواجهیم و ثبتسفارشها با موفقیت انجام نشده است. وی خواستار آزادسازی فوری و بدون قید و شرط واردات کالاهای اساسی از کشورهای همسانه شد و گفت: اگر دولت نگذارد این کالاها بیاید، امنیت غذایی که امروز به آن افتخار میکنیم، در معرض خطر جدی قرار میگیرد.
پایگاه خبری داوان نیوز: رئیس انجمن واردکنندگان سم و کود ایران با اشاره به نقش کلیدی نهادههای کشاورزی در تأمین امنیت غذایی کشور، نسبت به عواقب تداوم مشکلات ثبتسفارش و ترخیص کالاهای اساسی هشدار داد و خواستار آزادسازی فوری واردات شد.
به گزارش خبرنگار ما، یکی از دستاوردهای برجسته ایران در دوران جنگ تحمیلی، تأمین امنیت غذایی با تکیه بر تولید داخل بود؛ بهطوری که بر اساس اعلام مسئولان، ۸۵ درصد محصولات غذایی مورد نیاز کشور در آن مقطع توسط تولیدکنندگان داخلی تأمین میشد. به گفته کارشناسان، تحقق چنین شاخصی نیازمند پیشنیازهایی است که از مهمترین آنها میتوان به تأمین بهموقع و کافی «سرماهکود» (کودهای پایه و اساسی) اشاره کرد. نبود این نهادهای حیاتی میتواند به «پاشنه آشیل» دولت در حوزه کشاورزی تبدیل شود.
سید مهدی حسینی یزدی، رئیس انجمن واردکنندگان سم و کود ایران ، با اشاره به عدم موفقیت ثبتسفارشها، اظهار داشت: از دولت درخواست داریم برای تداوم تولید و حفظ امنیت غذایی، هرچه سریعتر واردات کالاهای مهم و ضروری را آزاد کند تا کشاورزان با خیالی آسوده به فعالیت خود ادامه دهند.
وی افزود: تشکلهای بخش کشاورزی، بهویژه انجمن واردکنندگان کود، با فشار مستمر از طریق مکاتبات، مصاحبهها و پیگیریهای متعدد، موفق شدند موضوع امنیت غذایی را به دغدغه اصلی مسئولان تبدیل کنند؛ تا جایی که رئیس مجلس اخیراً اعلام کرد ۸۵ درصد امنیت غذایی کشور تأمین شده است. این موفقیت حاصل تلاش تشکلها برای تأمین مستمر نهادهها بوده است.
حسینی یزدی با تشریح وضعیت کنونی تصریح کرد: در شرایط جنگ اقتصادی و تحریمها، سه مشکل اساسی گریبانگیر صنعت کود شده است:
۱. کاهش شدید توان مالی شرکتهای واردکننده (تا ۵۰ درصد)
۲. ثبت سفارشهای ناموفق و برنامهریزی نامناسب (مانند اعلام دیرهنگام بازگشایی سامانه تجارت به مدت محدود)
۳. برگشت کالاهای اساسی نظیر سنگ، کود و بذر از گمرکات، علیرغم تأمین از کشورهای هند و چین
رئیس انجمن واردکنندگان سم و کود ایران تأکید کرد: بارها با مسئولان مربوطه و رئیس سازمان توسعه تجارت مذاکره کرده و نامهنگاری انجام دادهایم. پیشنهاد دادیم که واردات بدون قید و شرط از کشورهای همسایه مانند ترکیه (که کالاهای اروپایی از آن مسیر قابل تأمین است) آزاد شود. نگرانی دولت مبنی بر ایجاد مازاد بر نیاز منطقی نیست؛ چراکه هماکنون با کمبود ۶۰ درصدی مواجه هستیم.
وی با انتقاد شدید از تصمیم اخیر برای بازگشایی ۲۴ ساعته سامانه جامع تجارت (با اعلام ساعت ۲ بعد از ظهر و اجرا از ساعت ۲۴ همان روز) گفت: چنین اقدام بدون برنامهای نشاندهنده عدم آمادگی است و بعید میدانم به نتیجه برسد. کدام شرکتها با این مهلت کوتاه میتوانند پروفرما و خط اعتباری بگیرند؟
حسینییزدی در پایان اظهار داشت: الحمدالله امروز سرمایه اجتماعی ما امنیت غذایی است، اما این دستاورد حاصل زحمات ۸ تا ۱۰ ماه پیش است؛ زمانی که موفق شدیم آفتزدایی، تأمین گندم و محصولات گلخانهای را مدیریت کنیم. اکنون با گرانیهای جهانی در آمریکا و مشکلات پتروشیمی، وقت آن رسیده که دولت و مسئولان بجنبند. خواهش من از دولت این است که اجازه دهند ما تأمینکنندگان، کالاها را بدون مانع وارد کنیم تا زنجیره تولید کشاورزی ایران قطع نشود.
پرونده ویژه
سه عامل گرانی سموم کشاورزی: مواد اولیه، دستمزد و ریسک کشتیرانی
مسعود گیلآبادی، رئیس انجمن تولیدکنندگان سموم کشاورزی، سه دسته مشکل عمده را پیش روی تولید سم کشور دانست: قطع عرضه حلال زایلن از پتروشیمیها، افزایش کارمزدهای گمرکی و هزینههای ارزی کشتیرانی، و تأخیر در تخصیص ارز. وی خواستار اولویتدهی وزارت جهاد به صنعت سم شد که پایه امنیت غذایی محسوب میشود.
پایگاه خبری داوان نیوز: مسعود گیلآبادی، رئیس انجمن تولیدکنندگان سموم کشاورزی، با اشاره به مشکلات متعدد در تأمین مواد اولیه، افزایش هزینههای تولید و تغییرات تعرفهای، نسبت به بروز کمبود سم در فصل زراعی پیشِ رو هشدار داد و خواستار تسهیلگری فوری دولت و وزارت جهاد کشاورزی شد.
به گزارش خبرنگار داوان نیوز، گیلآبادی مشکلات صنعت سموم کشاورزی را به سه دسته تقسیم کرد: مشکلات داخلی مرتبط با تأمین مواد اولیه، موانع اداری و ارزی، و افزایش هزینههای نهادهها و حملونقل.
وی مهمترین چالش فعلی را کمبود حلال زایلن دانست و تصریح کرد: این ماده از طریق پتروشیمیها تأمین میشد، اما با از خط خارج شدن چند پتروشیمی، زایلن مقرر بود در بورس عرضه شود، اما با قیمت بالایی انجام خواهد شد.
رئیس انجمن تولیدکنندگان سموم کشاورزی افزود: نامهنگاریهای گستردهای انجام دادهایم تا وزارت جهاد کشاورزی اولویت تأمین مواد اولیه را به صنعت سمدهد، چراکه سموم کشاورزی یکی از پایههای امنیت غذایی کشور محسوب میشود.
گیلآبادی همچنین به مشکل تخصیص ارز و تشریفات اداری اشاره کرد و گفت: انتظار داریم ویرایش ثبت سفارشها و افزایش اعتبار آنها در سامانهها تسهیل شود تا فعالان اقتصادی مجبور به مراجعه حضوری نباشند. تسریع در تخصیص ارز توسط وزارت جهاد، یک ضرورت فوری است.
وی یکی دیگر از معضلات اخیر را تغییر تعرفههای گمرکی و افزایش کارمزدها دانست و هشدار داد: افزایش پایه حقوق گمرکی، هزینه تمامشده سموم را به شدت بالا میبرد و نهایتاً بر قیمت خرید کشاورز تأثیر میگذارد. دولت باید هرچه سریعتر برای این موضوع چارهاندیشی کند.
قیمت سموم داخلی ۱۰ تا ۱۵ درصد گران شده است
رئیس انجمن سموم کشاورزی با بیان اینکه قیمت سموم تولید داخل نسبت به سال گذشته ۱۰ تا ۱۵ درصد افزایش یافته، اظهار داشت: ما در فروردینماه افزایش قیمتی نداشتیم، اما در اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت مجبور به اعمال این افزایش شدیم، در حالی که این رقم در برابر رشد واقعی هزینهها بسیار ناچیز است.
وی عوامل دیگری مانند افزایش هزینه دستمزد، ریسک کشتیرانی و دریافت هزینههای ارزی توسط شرکتهای حملونقل را نیز تشدیدکننده وضعیت کنونی دانست و تأکید کرد: از طرف دیگر، شنیدهها حاکی از افزایش ۱۵ تا ۲۰ درصدی قیمت مواد اولیه در چین است که فشار مضاعفی ایجاد میکند.
هشدار برای فصل زراعی آینده
گیلآبادی در پایان با اشاره به شروع فصل زراعی آینده از شهریورماه، خاطرنشان کرد: اگر تسهیلگری لازم انجام نشود و دولت ورود پیدا نکند، با کمبود شدید سموم کشاورزی مواجه خواهیم شد. ممکن است دو ماه آینده کمبود محسوس نباشد، اما باید از همین الان چارهاندیشی کرد. انتظار داریم ستاد تنظیم بازار هرچه سریعتر ورود کند و هزینههای گزاف حملونقل و تعرفهها را حذف یا تعدیل نماید.
پرونده ویژه
نقشه راه شبکه ملی الگوی کشاورزی تببین شد
تنها ۱۰ درصد کشاورزان کشور در سطح «خوب تا عالی» تولید میکنند و شکاف ۸۰ درصدی عملکرد بین مزارع نمونه و متوسط، سازمان تات را به اجرای طرح ملی «مزارع الگویی» با هدف ایجاد ۵۰ هزار مزرعه طی پنج سال واداشت.
پایگاه خبری داوان نیوز: معاون سازمان تات و رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی از اختلاف عملکرد چشمگیر میان کشاورزان نمونه و متوسط کشور خبر داد و گفت: طرح ایجاد «شبکه ملی مزارع الگویی» با هدف کاهش این شکاف و افزایش بهرهوری تا سطح ۵۰ هزار مزرعه در سراسر کشور اجرا میشود.
به گزارش خبرنگار ما، ابوالفضل فرجی، معاون سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات)، در سیصد و پنجاه و هفتمین نشست شورای تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی مازندران، اهداف طرح «شبکه ملی الگوی کشاورزی» را تشریح کرد. وی این طرح را گامی بنیادین برای انسجام فعالیتهای تحقیقاتی و تسریع انتقال دانش به مزارع عنوان نمود.
فرجی با استناد به آخرین آمار مرکز ملی آمار در سال ۱۴۰۳، اظهار داشت: در حال حاضر حدود ۴ میلیون و ۳۰۰ هزار بهرهبردار در بخش کشاورزی کشور فعال هستند که از این تعداد، سهم استان گلستان ۳۰۰ هزار نفر است.
وی با اشاره به یک چالش اساسی افزود: متأسفانه اختلاف عملکرد قابلتوجهی بین کشاورزان نمونه و ایستگاههای تحقیقاتی با میانگین سایر کشاورزان وجود دارد. بهطوری که تنها بیش از ۱۰ درصد از بهرهبرداران در رده «خوب تا عالی» قرار میگیرند و ۸۰ تا ۹۰ درصد باقیمانده در سطوح «ضعیف تا متوسط» فعالیت میکنند.
رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، علل این شکاف بزرگ را عواملی نظیر کوچکی قطعات اراضی، سرمایهگذاری پایین، محدودیتهای لجستیکی، کیفیت نامناسب خاک، کمبود امکانات آبیاری و مهمتر از همه، ضعف در انتقال دانش فنی به مزارع برشمرد.
فرجی با تأکید بر محدودیت ظرفیت دولت برای پوشش کامل نیازهای بخش کشاورزی، برنامه اصلی سازمان تات را «کاهش این اختلاف عملکرد» اعلام کرد و گفت: امسال برنامه داریم از ظرفیت کشاورزان نمونه بهصورت سیستماتیک و فعال برای آموزش همتایان همجوارشان استفاده کنیم.
وی از ایجاد حدود ۵۰ هزار مزرعه الگویی در سطح کشور به عنوان اهداف کلان این استراتژی نام برد و تصریح کرد: در یک افق پنجساله، هدف ما ایجاد حداقل یک مزرعه الگویی در هر روستا با مشارکت کشاورزان پیشرو است. این مزارع به کانونی برای فعالیتهای ترویجی و آموزشی تبدیل خواهند شد.
معاون سازمان تات خاطرنشان کرد: این طرح ضمن کمک به رفع مسائل فنی کشاورزان نمونه، افزایش بهرهوری حدود یک میلیون بهرهبردار دیگر را هدف گرفته است. در نهایت، اجرای این برنامه منجر به افزایش تولید مواد غذایی، پایداری تولیدات کشاورزی و تقویت امنیت ملی خواهد شد.
فرجی در پایان ابراز امیدواری کرد که با اجرای این برنامه، تحولی مطلوب در بخش تولید و امنیت غذایی کشور رقم بخورد.
-
دانستنی ها3 هفته پیشتغییر در نرم مبارزه؛ دستورالعمل فنی و اجرايي مبارزه با سن غلات
-
سرخط4 هفته پیشالگوی کشت محصولات گلخانه و محیط های کنترل شده تدوین شد
-
استان ها4 هفته پیشهزار جریبی: افزایش 50 درصدی تولید گندم، عدم ممنوعیت کشت برنج
-
آموزش4 هفته پیشکرم گلوگاه انار؛ مدیریت تلفیقی راهکاری مؤثر
-
خبرهای سازمانی3 هفته پیشسال 1405 در سازمان تات: سال آموزش و ترویج یافتهها و فناوریها
-
استان ها2 هفته پیشنشست فنی گیاهپزشکی مازندران؛ بیماریهای غلات و علفهای هرز کشت پاییزه بررسی شد
-
پرونده ویژه4 هفته پیشپژوهشهای حشرهشناسی، بیمهی آیندهی کشاورزی ایران
-
پرونده ویژه3 هفته پیشخروج از واکنش سنتی به سمت مدیریت هوشمند/ نوید رونمایی از لاین امیدبخش گندم

