پایگاه خبری داوان‌نیوز: افزایش بی‌سابقه مصرف سوخت در ماشین‌آلات کشاورزی، زنگ خطری برای اقتصاد تولیدکنندگان و محیط‌زیست به صدا درآورده است؛ اما آیا تراکتور و کمباین در مزرعه گندم به اندازه زمین برنج سوخت می‌سوزانند؟ بررسی‌ها نشان می‌دهد که پاسخ منفی است و تفاوت فاحش در میزان مصرف سوخت میان محصولات زراعی مختلف، ریشه در نوع عملیات خاک‌ورزی، روش آبیاری و سطح مکانیزاسیون دارد.

به گزارش خبرنگار ما، بخش کشاورزی در دهه‌های اخیر دستخوش تحولات عظیمی در جهت مکانیزاسیون شده است. این تغییر، اگرچه به افزایش چشمگیر بهره‌وری و تولید کمک کرده، اما همزمان با افزایش قابل‌توجهی در مصرف انرژی، به‌ویژه سوخت‌های فسیلی، همراه بوده است. بررسی علل این افزایش مصرف سوخت و الگوی آن در زمین‌های زراعی مختلف، گامی اساسی در جهت مدیریت بهینه منابع و دستیابی به کشاورزی پایدار است.

۱. علل افزایش مصرف سوخت ماشین‌آلات کشاورزی

شواهد نشان می‌دهد که مصرف انرژی در بخش کشاورزی، روندی صعودی داشته است. برای مثال، تحقیقات در چین نشان می‌دهد که مصرف انرژی کل برای تولید محصولات عمده بین سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۸، حدود ۲۵ درصد افزایش یافته است . این افزایش عمدتاً ناشی از عوامل زیر است:

گسترش مکانیزاسیون و افزایش عملیات ماشینی: مهم‌ترین عامل افزایش مصرف سوخت، جایگزینی روزافزون نیروی انسانی و حیوانی با ماشین‌آلات است. تقریباً تمام مراحل تولید از شخم و کاشت تا داشت و برداشت، به استفاده از تراکتور، کمباین و سایر ادوات مکانیزه وابسته شده است . انرژی مصرفی ناشی از عملیات ماشینی (مانند شخم، کاشت و برداشت مکانیزه) بین سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۸ بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته است .
افزایش عملیات آبیاری مکانیزه: تغییر روش‌های آبیاری از سیستم‌های ثقلی و کم‌فشار به سمت سیستم‌های تحت فشار مانند آبیاری بارانی و قطره‌ای، اگرچه در مصرف آب صرفه‌جویی می‌کند، اما نیازمند انرژی بالایی برای پمپاژ آب است. مصرف انرژی برای زهکشی و آبیاری در همین دوره، به طور متوسط ۷۵ درصد افزایش یافته است . مطالعات جهانی نیز نشان می‌دهد که آبیاری مدرن، سهم قابل‌توجهی در مصرف انرژی بخش کشاورزی دارد .
تغییر در ساختار مصرف انرژی: در گذشته، سهم عمده انرژی مصرفی در کشاورزی به صورت غیرمستقیم و از طریق کودهای شیمیایی تأمین می‌شد. اما با افزایش مکانیزاسیون، سهم انرژی مستقیم (سوخت ماشین‌آلات) به سرعت در حال افزایش است و فاصله آن با انرژی غیرمستقیم در حال کاهش است .

۲. تفاوت مصرف سوخت در زمین‌های زراعی مختلف (گندم، سویا، پنبه و برنج)

پاسخ به این سوال مثبت است؛ مصرف سوخت ماشین‌آلات کشاورزی در زمین‌های مختلف زراعی به طور قابل‌توجهی متفاوت است. این تفاوت ناشی از عوامل متعددی است که در ادامه به تفکیک بررسی می‌شوند.

میزان مکانیزاسیون و نوع عملیات: محصولات مختلف به دلیل ماهیت کاشت، داشت و برداشت، به سطوح متفاوتی از مکانیزاسیون نیاز دارند. به عنوان مثال، در تولید سویا و برنج، عملیات ماشینی (مانند کاشت، داشت و برداشت) سهم غالب انرژی مصرفی را تشکیل می‌دهد. در مقابل، برای محصول پنبه، مصرف انرژی عمدتاً به مصرف کودهای شیمیایی (انرژی غیرمستقیم) مرتبط است، هرچند که برداشت مکانیزه پنبه نیز انرژی‌بر است .

نیاز به آبیاری (به‌ویژه آبیاری تحت فشار): محصولاتی مانند برنج و پنبه که معمولاً به آبیاری فراوان نیاز دارند، به ویژه اگر از سیستم‌های تحت فشار استفاده شود، مصرف سوخت بیشتری برای پمپاژ آب خواهند داشت. در مقابل، گندم دیم یا سویا که ممکن است وابستگی کمتری به آبیاری داشته باشند، مصرف سوخت کمتری در این بخش خواهند داشت. بر اساس یک مطالعه جهانی، محصولاتی مانند نیشکر و پنبه به دلیل نیاز آبی بالا، جزو انرژی‌برترین محصولات از نظر انرژی آبیاری محسوب می‌شوند .

انرژی مصرفی به ازای هر واحد سطح و محصول: تحقیقات نشان می‌دهد که مصرف انرژی به ازای هر هکتار برای محصول گندم بیشتر از برنج، ذرت و سویا است. این می‌تواند به دلیل عملیات خاک‌ورزی بیشتر یا نیاز به نهاده‌های دیگر باشد. با این حال، هنگامی که انرژی مصرفی به ازای هر کیلوگرم محصول محاسبه می‌شود، الگو تغییر می‌کند و محصول سویا و کلزا انرژی‌برتر از دیگر غلات ظاهر می‌شوند .

ساختار مصرف انرژی (نقشه مصرف انرژی هر محصول): همان‌طور که اشاره شد، سهم منابع مختلف انرژی (سوخت مستقیم ماشین‌آلات در مقابل کودهای شیمیایی) برای هر محصول متفاوت است. به عنوان مثال، سهم انرژی ناشی از مصرف کود در پنبه بسیار بالاست، در حالی که برای سویا و برنج، سهم عملیات ماشینی برجسته‌تر است. این نشان می‌دهد که برای هر محصول، الگوی خاصی از مصرف انرژی وجود دارد .

نتیجه‌گیری

افزایش مصرف سوخت در ماشین‌آلات کشاورزی نتیجه‌ی اجتناب‌ناپذیر فرآیند مکانیزاسیون و تغییر روش‌های آبیاری به سمت سیستم‌های نوین است. این افزایش، یکسان نبوده و به شدت تحت تأثیر نوع محصول زراعی قرار دارد. تفاوت در میزان مکانیزاسیون، نیاز آبی، نوع عملیات کشاورزی و حتی ساختار نهاده‌های مصرفی، باعث می‌شود که مصرف سوخت برای تولید گندم، سویا، پنبه و برنج کاملاً متفاوت باشد.

شناخت این تفاوت‌ها و علل زمینه‌ساز آن، به کشاورزان، برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران این امکان را می‌دهد تا با انتخاب الگوی کشت مناسب، بهینه‌سازی عملیات ماشینی، بهبود راندمان آبیاری و استفاده از سوخت‌های پاک‌تر، گامی موثر در جهت کاهش هزینه‌ها و حفظ محیط زیست بردارند.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: در بیست و سومین نمایشگاه تخصصی ادوات کشاورزی همدان، گفت وگویی اختصاصی با سید محمود کشفی، کارشناس شرکت تراشکده، انجام دادیم. وی از پیشتازی این شرکت در تولید ردیفکارهای دقیقکار پنوماتیک، کشت مستقیم و فناوریهای نوین پایش بذر خبر داد و بر لزوم بهروزرسانی دانش کشاورزان با کمک نهادهای آموزشی تأکید کرد.

به گزارش خبرنگار ما، مهندس کشفی با اشاره به سابقه ۲۸ ساله تراشکده در تولید ادوات کشت دقیق اظهار داشت: ما اولین تولیدکننده ردیفکارهای پیشرفته در ایران هستیم و محصولات ما شامل ردیفکارهای یک ردیفه، دو ردیفه (دوقلو)، کشت مستقیم بدون خاکورزی و اخیراً دستگاههای مخصوص کشت حبوبات (به ویژه نخود) هستند که با استقبال خوبی در استانهای لرستان، کرمانشاه و مؤسسه تحقیقات دیم مراغه مواجه شده اند.

وی با بیان اینکه این دستگاهها مورد تأیید مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی قرار گرفته اند، افزود: همه محصولات ما دارای یک سال گارانتی و ۱۰ سال تضمین خدمات پس از فروش هستند. تا به امروز بیش از ۱۰ هزار دستگاه در روستاهای کشور توزیع شده و خوشبختانه هیچگونه شکایت یا گلایه ای از سوی کشاورزان نداشته ایم.

کارشناس تراشکده با اشاره به تنوع کاربری این ردیفکارها تصریح کرد: «این دستگاهها قادر به کشت انواع دانههای ردیفی نظیر ذرت، سویا، آفتابگردان، چغندرقند، حبوبات و صیفیجات هستند و تنها با تعویض صفحه مخصوص هر بذر، دقت کاشت در حد مطلوبی انجام میشود.

فناوریهای نوین در ردیفکارهای تراشکده:
کشفی از تجهیز محصولات به سیستم پایش ریزش بذر (مانیتورینگ دیجیتال) خبر داد و گفت: سیستمهای دیجیتال نصبشده روی دستگاه، در صورت بروز اشکال در هر واحد کاشت، شماره واحد را به راننده اعلام میکنند تا سریعاً مشکل رفع شود. همچنین دستگاهها به سیستم طیفانگار برای ایجاد نوار آبیاری قطرهای مجهز شدهاند که به کاهش تلفات و افزایش بهرهوری کمک میکند.

وی در پاسخ به سؤالی درباره نقش هوش مصنوعی در این ادوات توضیح داد:  اگرچه بهدلیل محدودیتهایی نتوانستهایم بهطور کامل با علم روز پیش برویم، اما آمادگی کامل برای استفاده از فناوریهای نوین و هوش مصنوعی را داریم و بر اساس سفارش مشتری، این سیستمها را روی دستگاه نصب میکنیم.

چالشهای آموزشی و لزوم ترویج کشت مستقیم:
مهندس کشفی با انتقاد از کمبود آموزشهای ترویجی در روستاها گفت: متأسفانه بسیاری از کشاورزان با مفهوم کشت مستقیم (بدون خاکورزی) آشنا نیستند و مزایای آن را نمیدانند، در حالی که این روش میتواند ۱۵ تا ۲۰ روز زمان کشت را جلو بیندازد، از استهلاک ماشینآلات بکاهد و کیفیت محصول را بهبود بخشد. ما از سازمان جهاد کشاورزی درخواست داریم که کلاسهای آموزشی بیشتری برگزار کند.

وی تأکید کرد: شرکت تراشکده همواره پس از فروش، کارشناسان خود را برای آموزش رایگان کشاورزان به زمینهای کشاورزی اعزام کرده است و در حال حاضر نیز از طریق نمایندگی‌های استانی، خدمات آموزشی و پشتیبانی ارائه میشود. اگر سازمان ترویج کشاورزی درخواست همکاری کند، ما بدون هیچ چشم‌داشتی در این دوره‌ها شرکت کرده و تجربیات خود را در اختیار کشاورزان قرار می‌دهیم.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، سید محمود کشفی در پایان با ابراز امیدواری از توسعه همکاریهای آموزشی با نهادهای دولتی، تأکید کرد که شرکت تراشکده با بهرهگیری از فناوریهای روز و تولید داخلی، گامی مؤثر در جهت افزایش بهرهوری کشاورزی و کاهش هزینه های تولید برداشته است و آماده پاسخگویی به نیازهای متنوع کشاورزان در سراسر کشور میباشد.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: گرانی و تأمین سخت مواد اولیه، قیمت ادوات کشاورزی را نجومی کرده است؛ اما یک تولیدکننده همدانی با اتکا به نوآوری و تولید داخلی، نه تنها کشاورزان را راضی نگه داشته، که پای صادرات به تاجیکستان و عراق را نیز به میان کشیده است.

به گزارش خبرنگار ما، بیست و سومین نمایشگاه تخصصی ماشین آلات کشاورزی همدان، محلی برای رونمایی از توانمندیهای تولیدکنندگان داخلی بود. در این رویداد، خبرنگار ما گفت وگویی اختصاصی با مهندس لطف اللهی، مدیرعامل مجموعه تولیدی ادوات کشاورزی کشت سبز طاها، انجام داده است تا از آخرین دستاوردها، چالشها و چشم انداز این واحد صنعتی مطلع شود.

جناب آقای لطفاللهی، لطفاً ابتدا مجموعه خودتان و محصولات تولیدی را معرفی کنید.

مجموعه تولیدی کشت سبز طاها در استان همدان، شهرستان همدان مستقر است. محصولات ما شامل:
– پلاستیک‌های کشاورزی (کف‌کش، مارکر)،
– انواع کودکار (با قابلیت کوددهی و بدون آن)،
– ریگاهای یکطرفه و هیدرولیک دوسویه (از ۸ پر تا ۱۲ پر)،
– سم‌پاشها با ظرفیت ۱۰۰ لیتر تا ۸۰۰ لیتر و بوم‌های ۸، ۱۰، ۱۲ و ۱۴ متری.

بیشتر قطعات تولید داخلی است، اما برخی قطعات مانند پمپ‌های سمپاش از چین، ترکیه یا ایتالیا تأمین میشود. مونتاژ نهایی و تولید پلاستیک‌ها کاملاً توسط تیم ما انجام میگیرد. امیدواریم با این محصولات گامی مؤثر در خدمت به کشاورزان و بهبود تولیدات کشاورزی برداریم.

با توجه به افزایش قیمت مواد اولیه، تولیدکنندگان با چه چالشهایی روبهرو هستند؟

متأسفانه تأمین برخی مواد اولیه مانند ورق و لوله که عمدتاً وارداتی‌اند، با مشکل مواجه شده است. گاهی مجبوریم مواد را با قیمت بسیار بالاتر از بازار آزاد تهیه کنیم که این امر به افزایش قیمت نهایی محصولات منجر شده و قدرت خرید کشاورزان را کاهش داده است.

محصولات شما بیشتر در کدام بخشهای کشاورزی کاربرد دارند؟

پلاستیک‌های ما در کشت صیفیجات و جالیز (مانند خربزه، هندوانه، گوجه، بادمجان و خیار) استفاده میشوند. سم‌پاشها برای تمام محصولات از جمله یونجه، غلات، سیبزمینی و ذرت کاربرد دارند. ریگاهای دوسویه نیز مخصوص یونجه و علوفه طراحی شده‌اند.

آیا برنامه خاصی برای تولید محصولات جدید دارید؟

بله، واحد نوآوری مجموعه در حال کار روی دستگاههای جدیدی است که بتواند در منطقه و حتی کل کشور مفید واقع شود. دستگاه «مارچ» (مالچپاش) یکی از ابتکارات ماست که در یک مرحله، عملیات شیارزنی، کوددهی، خاکدهی، غلط کزنی و پلاستیک کشی را انجام میدهد. این دستگاه در سالهای خشکسالی با صرفه جویی در مصرف آب و سموم و کاهش علف های هرز، نقشی کلیدی ایفا میکند و کشاورزان از آن رضایت کامل دارند.

آیا تولیدات شما تحت نظارت استاندارد قرار دارند؟

قطعاً. تمام دستگاه ها با تأییدیه جهاد کشاورزی تولید می شوند و خود ما نیز پیش از عرضه، تستهای کیفی انجام میدهیم.

پرفروشترین و موفقترین محصول شما کدام بوده است؟

ریگای دوسویه ما از ۸ پر تا ۱۳ پر، استقبال فوق العاده ای داشته است. این دستگاه در استان اردبیل برای سیب زمینی و در مناطق دیگر برای بادام زمینی و علوفه کاربرد دارد و واقعاً کاربردی و کارآمد است.

چه میزان به رشد بازار و صادرات امیدوارید؟

خوشبختانه امسال صادرات به کشورهای تاجیکستان و عراق داشتیم. کشاورزان این کشورها با دیدن فیلم عملکرد دستگاههای ما، استقبال خوبی کردند و این روزن های برای ارزآوری و توسعه بازار شد. از نظر کیفیت و قیمت، توان رقابت در بازارهای داخلی و خارجی را داریم.

پیشنهاد شما به شرکتهای تازه‌وارد در این صنعت چیست؟

با وجود تحریمها، صنعت ادوات کشاورزی رشد چشمگیری داشته است. به همکاران توصیه میکنم با تلاش و تحقیق، محصولات به‌روز و باکیفیت تولید کنند تا کشاورزان عزیز رضایت داشته باشند و این چرخه تولید و توسعه پایدار بماند.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، گفتوگوی اختصاصی با مدیرعامل کشت سبز طاها در نمایشگاه همدان، نشان از عزم راسخ تولیدکنندگان داخلی برای خودکفایی و ارزآوری دارد؛ مسیری که با حمایت کشاورزان و سیاستگذاریهای هوشمندانه، هموارتر خواهد شد.