پایگاه خبری داوان‌نیوز: رتبه‌های اول تا سیزدهم جهانی ایران در ۲۶ محصول باغبانی در سال ۲۰۲۴، در حالی در سایت فائو ثبت شده که کارشناسان نسبت به تداوم این جایگاه با توجه به قاچاق گسترده زعفران، کاهش صادرات و از دست رفتن بازارهای هدف هشدار میدهند.

به گزارش خبرنگار ما و بر اساس تازه ترین گزارش سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، ایران در سال ۲۰۲۴ میلادی موفق شده در تولید ۲۶ محصول عمده باغبانی، رتبه‌های نخست تا سیزدهم جهان را به خود اختصاص دهد، آن هم در شرایطی که رژیم تحریم ها، صنعت کشاورزی کشور را با چالشهای عدیدهای مواجه کرده است .

عملکرد درخشان یا وضعیت موجود؟

مطابق داده های فائو، ایران در سال ۲۰۲۴ توانسته جایگاه خود را در هفت محصول ارتقا دهد و در ۱۲ محصول دیگر، رتبه سال قبل را حفظ کند که از پویایی بخش باغبانی در شرایط نامساعد اقتصادی حکایت دارد .

در صدر این موفقیت‌ها، زعفران، گل محمدی و خرما با کسب رتبه نخست جهانی، جایگاه تثبیت‌شده‌ای برای ایران به ارمغان آورده‌اند. همچنین پسته، زردآلو، هلو و شلیل موفق به کسب رتبه دوم، و به، گیلاس و انجیر رتبه سوم جهانی را از آن خود کرده‌اند. ایران همچنین در تولید سیب، گردو، آلبالو و آلو در جایگاه چهارم، بادام و کیوی در رتبه پنجم، و پرتقال در رتبه ششم قرار دارد. محصولاتی نظیر انگور، لیمو، سایر مرکبات و قارچ خوراکی نیز رتبه هفتم را کسب کردهاند .

زنگ خطر پشت آمارها

با وجود رتبه های قابل قبول جهانی، بررسی عمیقتر نشان میدهد که کسب رتبه‌های بالا در تولید، لزوماً به معنای تسلط بر بازارهای جهانی یا بهره‌مندی از منافع اقتصادی آن نیست. بررسیها حاکی از آن است که صادرات زعفران ایران، با وجود مقام نخست جهانی، با کاهش چشمگیری مواجه شده و قاچاق گسترده این محصول، تهدیدی جدی برای تداوم این جایگاه به شمار میرود. کارشناسان معتقدند حدود ۱۰ تن زعفران در ماه به صورت قاچاق از کشور خارج میشود که این رقم، سهم قابل‌توجهی از تولید سالانه را شامل می‌شود .

علاوه بر این، تعرفه‌های بالای صادراتی و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، دسترسی به بازارهای کلیدی مانند آمریکا، عربستان، هند و چین را با مانع مواجه کرده و مسیر تجارت قانونی را به سمت بازارهای خاکستری و قاچاق سوق داده است. از دست دادن بازارهایی مانند عراق و سوریه به نفع رقبایی چون ترکیه، زنگ خطری برای آینده صادرات محصولات کشاورزی ایران است .

چشم‌انداز کلی: خودکفایی در سایه چالش‌های ساختاری

با وجود دستاوردهای باغبانی، بخش کشاورزی ایران با چالشهای ساختاری متعددی روبروست. بررسی‌ها نشان میدهد که بهای تمام‌شده و قیمت نهایی محصولات کشاورزی در ایران، به شدت تحت تأثیر نرخ ارز و نوسانات آن قرار دارد و تحریم‌ها فشار مضاعفی بر قیمت کالاهای اساسی وارد کرده است. به عنوان مثال، نرخ ارز مؤثر واقعی، مهمترین عامل تعیین کننده قیمت جو در ایران شناخته شده و تحریم ها به طور مستقیم به افزایش قیمت این محصول دامن زدهاند .

اگرچه وزیر جهاد کشاورزی از افزایش ۱۹ درصدی تولیدات بخش کشاورزی و کاهش چشمگیر واردات گندم از هفت به ۱.۸ میلیون تن خبر داده، اما این خودکفایی نسبی نیز با چالشهایی چون خشکسالی، الگوی مصرف نادرست، و تداوم تحریمها تهدید میشود .

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، آمارهای فائو، تصویری دوگانه از وضعیت کشاورزی ایران ارائه میدهند. از یک سو، رتبه‌های بالای تولید باغبانی نشان از پتانسیل بالای اقلیمی و توانمندی‌های علمی و عملیاتی کشور دارد و از سوی دیگر، شکاف عمیق میان تولید و بهره‌برداری اقتصادی، مانع اصلی تبدیل این ظرفیتها به قدرت صادراتی پایدار است. در حالی که آمارها نشان از جهش تولید دارند، اعداد صادرات رو به افول، گویای آن است که رتبه‌های تولیدی، بدون همراهی با سیاستهای کارآمد تجاری و رفع موانع ساختاری، صرفاً به آرایشی آماری در کارنامه اقتصادی کشور تبدیل خواهند شد که نه تنها منفعتی برای کشاورز و اقتصاد کشور ندارد، بلکه به واسطه قاچاق و خروج غیررسمی محصولات، به ضایع شدن سرمایه‌های ملی نیز دامن خواهد زد.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: محمدصادق مفتح، قائم‌مقام وزیر صمت، افزایش قیمت‌ها را ناشی از چالش‌های وارداتی و در چارچوب «گرانیِ مجاز» ارزیابی کرد و درباره برنج خارجی نیز بر ثبات قیمت تأکید نمود.

به گزارش خبرنگار ما، محمدصادق مفتح، قائم‌مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت در امور بازرگانی، با ابراز رضایت از وضعیت بازار در ایام پایانی سال، اعلام کرد که با همکاری مستمر مدیران و تلاش‌های شبانه‌روزی اصناف، بازار کشور در این دوره با کمبود کالا مواجه نشده و روند قیمت‌ها نیز ثابت و منطقی ارزیابی می‌شود.

مفتح با اشاره به بازخوردهای مردمی تأکید کرد: به‌طور کلی، از عملکرد بازار رضایت داریم و مردم نیز اغلب بر همین نظر هستند.

وی در ادامه به موضوع افزایش قیمت‌ها پرداخت و با تأکید بر تمایز «گرانی» و «گران‌فروشی» گفت: وقتی نهاده‌های تولید با مشکلات وارداتی روبه‌رو شوند، طبیعتاً هزینه‌ها بالا می‌رود و این پدیده را گرانی می‌نامیم، نه گران‌فروشی. تا زمانی که افزایش قیمت در چارچوب مجاز و متعارف باشد، نه تنها مشکلی ندارد، بلکه برای تداوم تولید و تجارت ضروری است؛ اما اگر از حد معمول فراتر رود، وارد حوزۀ گران‌فروشی خواهد شد.

قائم‌مقام وزیر صمت با قاطعیت تصریح کرد: در هیچ یک از کالاهای مصرفی، شاهد گران‌فروشی نبوده‌ایم. وی در خصوص بازار برنج نیز توضیح داد: قیمت برنج داخلی تحت تأثیر سیاست‌های حمایتی دولت قرار دارد و ممکن است افزایش یابد، اما در مورد برنج خارجی، ثبات قیمت در بازار کاملاً محسوس و مشهود است.

پایگاه خبری داوان نیوز: قیمت انواع حبوبات در بازار تهران در تاریخ ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ با افزایش محسوسی نسبت به ماه قبل مواجه شد؛ به طوری که بسته ۹۰۰ گرمی نخود و لوبیا قرمز جگری با ۴۲۰ هزار تومان و مخلوط نخود و لوبیا با ۴۳۰ هزار تومان به گران‌ترین اقلام این گروه تبدیل شدند.

به گزارش خبرنگار ما، بررسی آخرین نرخ‌های بازار حبوبات در تاریخ ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که قیمت اغلب محصولات نسبت به ماه گذشته روند صعودی داشته است. بر اساس این گزارش، گران‌ترین حبوبات عرضه‌شده در بسته‌بندی ۹۰۰ گرمی، نخود و لوبیا قرمز جگری با قیمت ۴۲۰،۰۰۰ تومان و مخلوط نخود و لوبیا با ۴۳۰،۰۰۰ تومان به فروش می‌رسد.

همچنین عدس درشت با بسته ۹۰۰ گرمی ۳۴۵،۰۰۰ تومان و قیمت فله ۳۱۰،۰۰۰ تومان به ازای هر کیلوگرم عرضه می‌شود. در مقابل، گندم بلغور با بسته ۹۰۰ گرمی ۱۵۰،۰۰۰ تومان و جوی بلغور ۱۶۵،۰۰۰ تومان، ارزان‌ترین اقلام این گروه هستند.

قیمت انواع حبوبات در تاریخ یادشده به شرح جدول زیر است:

کارشناسان علت اصلی افزایش قیمت‌ها را نوسانات نرخ ارز، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و کاهش واردات برخی اقلام عنوان می‌کنند. پیش‌بینی می‌شود تقاضا برای حبوباتی نظیر نخود و لپه افزایش یابد که می‌تواند قیمت‌ها را تحت تأثیر بیشتری قرار دهد.