پایگاه خبری Da1news: نعناع فلفلی (Mentha x piperita) گیاه معطر و علفی چند ساله است که به خانواده Lamiaceae خانواده (رزماری و اسطوخودوس) تعلق دارد. این گیاه را نمی توان از طریق بذر کاشت و تنها از طریق رویشی (استولن ها، قلمه ها و ریشه) تکثیر می شود. این گیاه در طول فصل بهار و تابستان رشد می کند و برگ های نعنایی که حاوی اسانس هستند را تولید می کند. اسانس نعناع فلفلی به طور گسترده به عنوان یک عامل طعم دهنده در نوشیدنی ها، بستنی ها، خمیردندان ها، آدامس ها و غیره استفاده می شود. اسانس نعناع فلفلی در صنایع دارویی و بهداشتی و مراقبت های شخصی به طور گسترده استفاده می شود. برگ های نعناع تازه به غذاهای مختلف اضافه می شود. در طول دو دهه اخیر به دلیل خواص ضد آسپاسم و تقویت سیستم گوارشی چای نعناع بسیار محبوب شده است. موارد کاربرد زیاد و ارزش بالای اسانس نعناع این گیاه را به یک کالای ارزشمند جهانی تبدیل کرده است. ایالات متحده آمریکا، کانادا، استرالیا، انگلستان، ژاپن، نیوزیلند، چین و هند از تولید کنندگان عمده نعناع فلفلی در جهان هستند.

نحوه کاشت نعناع فلفلی در خانه

نعناع فلفلی به راحتی از طریق ریزوم در خاکی که به خوبی زهکشی شده باشد و تابش کامل یا جزئی آفتاب را برای آن فراهم آورده رشد خواهد کرد. موارد و نکاتی که باید در کاشت و نگهداری از گیاه دارویی نعنا در نظر داشته باشید به صورت زیر است. برای فراگیری و آموزش کامل کاشت نعناع فلفلی در ادامه مقاله مارا همراهی کنید.
• نعناع فلفلی یک گیاه هیبرید است که نمی توان آن را از طریق بذر کاشت و از طریق قلمه کردن ساقه های سالم و بالغی که از یک گیاهی که به خوبی ایجاد شده است تکثیر می شود.
• روش دیگر و مرسوم تکثیر نعناع فلفلی استفاده از ریزوم می باشد. ریزوم به راحتی رشد کرده و شما میتوانید با خرید ریزوم نعناع فلفلی مزرعه خود را احداث کنید.
• ساده ترین روش آموزش کامل کاشت نعناع فلفلی پیدا کردن یک رانر یا ساقه رونده است. رانر یک ساقه است که از گیاه رشد کرده و ریشه های توسعه یافته ای دارد. از آنجا که این گیاه دارای ریشه های توسعه یافته است، رانر شانس بیشتری برای زنده ماندن و رشد دارد.
• در صورت عدم دستیابی به رانر, می توان از قلمه نعناع فلفلی استفاده کنیم. برای تهیه یک قلمه خوب ما باید حدود ۱ سانتیمتر از بالای یک گره را برش زنیم به طوری که شاخه های جوان از آن رشد کند. ما نیازی به برگ های زیادی در شاخه ای که بریده ایم نداریم. شاخه یا شاخه های بریده شده را در آب قرار دهید و اجازه دهید تا ریشه های کوچک سفید ظاهر شوند. تقریبا ۲ هفته طول می کشد تا ریشه ها با طول مناسبی رشد کنند. باید آب را حداقل هر ۳ روز یکبار عوض کنیم.
• انتخاب یک نقطه مناسب برای کاشت نعناع فلفلی بسیار مهم است، نعناع فلفلی یک گیاه تهاجمی است که می تواند به بخش هایی گسترش پیدا کند که شما نمی خواهید. باید از طریق موانع طبیعی مانند سنگ ها و غیره از این عمل جلوگیری کنیم تا نعناع فلفلی به قسمت های دیگر زمین گسترش پیدا نکند. درصورتی که میخواهید کل زمین را پوشش دهد میتوانید این اجازه را به آنها بدهید.
• بعد از کاشت نعناع فلفلی، باید در طول سال اول به طور منظم آبیاری را انجام دهیم اما نباید بیش از حد آبیاری را انجام دهیم و خاک خیلی خیس شود.
• در اواخر بهار تا اوایل پاییز برگ های نعناع فلفلی تازه را برداشت کنیم.
• اگر چه این گیاه به خوبی در خاک های معمولی رشد می کند اما در خاک هایی که در طول بهار کود به آن اضافه شده و به خوبی آبیاری شده است رشد بسیار خوبی دارد.
• در اغلب موارد، در زمستان بخش های بالایی گیاه خشک می شود و کاهش پیدا می کند اما در بهار بعدی بازسازی می شود.

نحوه کاشت تجاری نعناع فلفلی

در طول دو دهه اخیر، کاشت نعناع فلفلی به خاطر اسانس یا برگ های تازه یا خشک شده توجه زیادی را به خود جلب کرده است. نعناع فلفلی یک گیاه است که می تواند در یک محیط معتدل رشد کند و محصولات مختلفی از آن تولید می شود. اکثر کشاورزان، نعناع فلفلی را به خاطر اسانسی که دارد پرورش می دهند که می تواند درآمد خوبی داشته باشد. برگ های تازه را باید در طول یا بعد از شکوفه دهی کامل برداشت کرد .(در ماه های تابستان. اولین برداشت به طور معمول برای تقطیر و اسانس گیری استفاده می شود. چند ماه بعد در اوایل پاییز بسیاری از کشاورزان برداشت دوم را برای مصرف برگ های تازه یا خشک کردن انجام می دهند. به این ترتیب کشاورزان از دو منبع درآمد بهره مند می شوند.
گیاه نعناع فلفلی یک گیاه مقاوم است و تقریبا در هر خاکی که زهکشی خوبی دارد رشد می کند. کاشت، آبیاری، کوددهی، کنترل علف های هرز و برداشت بسیار مهم هستند و روی محصول نهایی تاثیر می گذارد. این فعالیت ها هزینه بر است. روش های فراوری، نگهداری و تقطیر نیز روی کمیت و کیفیت اسانس روغن تاثیر می گذارد.

عملیات کاشت:

قبل از کاشت بایستی زمین را شخم عمیق زده و با کودهای دامی پوسیده ( ۴۰ تن در هکتار ) و کودهای کامل ماکرو ( ۵۰۰ کیلوگرم درهکتار ) زمین را تقویت نمود. تراکم مناسب کاشت در هر هکتار حدود ۷۰۰۰۰ بوته است که بوته ها باید به فاصله ۳۰تا ۵۰ سانتیمتر و به عمق ۱۰ تا ۱۲ سانتیمتر کشت شوند . برای کشت از بوته هایی که ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر طول و ۳ تا ۵ برگ دارند و یا ریشه های جانبی که ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر طول و ۳ تا ۴ جوانه دارند استفاده می شود . کشت بصورت کرتی برای نعناع فلفلی مناسب است . متوسط عمر مزارع نعناع فلفلی ۳ تا ۴ سال است و نیاز به دوره تناوب ۴ ساله دارد یعنی چهار سال پس از برداشت نهایی می توان دوباره در همان زمین نعناع را کشت کرد .

عملیات داشت :

بلافاصله پس از کاشت آبیاری صورت می گیرد و باتوجه به اینکه ریشه های این گیاه سطحی است نیاز به آبیاری با فاصله زمانی کم می باشد . در ابتدای رشد گیاه هم باید با علفهای هرز مبارزه نمود. در طول دوره رشد نیز از کودهای شیمیایی اوره و یا کودهای مرکب مایع بصورت محلولپاشی و یا سرک همراه با آب آبیاری استفاده می شود .

برداشت :

در سال ۲ تا ۳ بار محصول را می توان برداشت نمود . چین اول در خرداد و تیر ، چین دوم شهریور و چین سوم آذرماه می باشد. برای انجام عملیات برداشت بوته ها را از فاصله ۴ تا ۵ سانتیمتری سطح خاک درو می کنند که با دست یا ماشین دروگر انجام می گیرد و بسته به نیاز بازار مصرف بصورت تریا خشک بفروش می رسد.

تاریخ و فواصل کاشت

– کشت و تکثیر نعناع از طریق اندام های زیر زمینی را می توان در پاییز یا در بهار انجام داد.
– خاک در فصل پاییز از رطوبت کافی برخوردار است درنتیجه این فصل را زمان مناسبی برای کشت نعناع می دانند.
– مناسب ترین زمان برای کشت بهاره اواسط بهار می باشد.

روش کاشت

– تکثیر از طریق استولون:
– مناسب ترین روش تکثیر نعناع است.
– پس از بارندگی یا آبیاری سبک، پایه های مادری 2 تا 3 ساله را از زمین خارج می کنند.
– پایه های انتخابی عاری از عوامل بیماریزا باشند.
– باید 70% استولون سفید و 30% سبز باشد (قسمت سبز خارج از زمین قرار می گیرد).
– رطوبت استولون ها از 80% کمتر نباشد.
– برای هر هکتار زمین 1/4 تا 1/6 تن استولون.

تکثیر از طریق قلمه های ساقه:

– از شاخه های جوان و سبز پایه مادری، 2 تا 3 قلمه که حداقل 2 جفت برگ داشته باشند.
– کشت در خزانه هوای آزاد با بستری از خاک نرم و در سایه.
– با آبیاری مرتب،ریشه دار شدن در 2 تا 3 هفته.
– تکثیر از طریق پاجوش:
– پاجوش هایی به ارتفاع 8 تا 10 سانتی متر.
– برای هر هکتار زمین 112 تا 134 هزار پاجوش نیاز است.
– در سال، 2 تا 3 بار محصول را می توان برداشت نمود.
– مرحله ی گلدهی زمان مناسب برای برداشت محصول می باشد (دارای حداکثر مقدار اسانس).

مراقبت و نگهداری

– برای توسعه سطح برگ ها، کاربرد مواد غذایی محلول به صورت محلول پاشی.
– آبیاری بسیار مهم است: وقتی که ارتفاع به 8 تا 10 سانتی متر می رسد، پس از تشکیل شاخه های جوان، در مرحله جوانه زنی، پس از اولین برداشت، پس از رویش مجدد
– مبارزه با علف های هرز، به دو روش شیمیایی و مکانیکی
– مبارزه با عوامل بیماریزا
– مبارزه با آفات
– مبارزه با رشد گونه های دیگر نعناع
– محققان: تا قبل از خرداد نباید محصول را برداشت کرد زیرا اسانس در این مرحله کیفیت مطلوبی ندارد
– زمان مناسب اولین برداشت: آخر خرداد تا 25 تیر
– دومین برداشت: 10 مرداد تا 15 مهر
– سومین برداشت: تا 15 آذر

برداشت محصول

– در سال، 2 تا 3 بار محصول را می توان برداشت نمود
– مرحله ی گلدهی زمان مناسب برای برداشت محصول می باشد (دارای حداکثر مقدار اسانس)
– در سطوح وسیع برداشت مکانیزه
– گیاهان از فاصله 4 تا 5 سانتی متری از سطح زمین بریده می شوند
– برای مدتی روی زمین می مانند تا حدود 25 تا 40% رطوبت آن ها تبخیر شود
– بیشتر باقی ماندن روی زمین، تاثیر منفی دارد
– محققان: تا قبل از خرداد نباید محصول را برداشت کرد زیرا اسانس در این مرحله کیفیت مطلوبی ندارد
– زمان مناسب اولین برداشت: آخر خرداد تا 25 تیر
– دومین برداشت: 10 مرداد تا 15 مهر
– سومین برداشت: تا 15 آذر

موارد استفاده و خواص درمانی

– مداوای دل درد و نفخ شکم، محرک، ضدعفونی کننده،ضد اسپاسم،معرق، صفرا آور،ضد سرفه، حشره کش
– عطر و طعم نعناع برای خوش طعم شدن دارو های بدمزه مورد استفاده

منبع: سایت یکتابان