با ما همراه باشید

گزارش

اعتماد گمشده اقتصادی؛ وقتی قواعد بازی ناگهان تغییر می‌کند

اعتماد اقتصادی، حلقه مفقوده زنجیره ارزش کشاورزی ایران؛ از مزرعه تا سفره. نوسان سیاست‌های خرید تضمینی، بی‌ثباتی در بازار نهاده‌ها و تصمیم‌های ناگهانی در تجارت محصولات کشاورزی، امروز اعتماد تولیدکنندگان، توزیع‌کنندگان و حتی مصرف‌کنندگان را به دستگاه‌های متولی این بخش به مخاطره انداخته است. بحرانی که ثبات امنیت غذایی و پایداری توسعه بخش کشاورزی را منوط به بازنگری اساسی در شیوه تعامل دولت با بازیگران خصوصی کرده است. این گزارش تحلیلی، به واکاوی عمق این بی‌اعتمادی و راه‌های خروج از آن می‌پردازد.

منتشر شده

در

پایگاه خبری داوان نیوز: اعتماد اقتصادی بازیگران زنجیره ارزش کشاورزی شامل تولیدکنندگان، بهره‌برداران، توزیع‌کنندگان و مصرف‌کنندگان به سیاست‌های دولت و نهادهای متولی بخش کشاورزی، یکی از ارکان اساسی توسعه پایدار کشاورزی محسوب می‌شود.

به گزارش داوان نیوز، بخش کشاورزی با سهم حدود ۱۰ درصدی در تولید ناخالص داخلی و اشتغال نزدیک به ۱۸ درصدی جمعیت کشور، نقشی حیاتی در امنیت غذایی و اقتصادی ایران ایفا می‌کند. اعتماد بازیگران این بخش به سیاست‌های دولتی، به ویژه در بستر تحریم‌ها و نوسانات اقتصادی، عاملی تعیین‌کننده در افزایش سرمایه‌گذاری، بهبود بهره‌وری و توسعه پایدار این بخش است. این گزارش با تمرکز بر وزارت جهاد کشاورزی به عنوان نهاد اصلی سیاست‌گذار، به تحلیل جایگاه اعتماد اقتصادی در روابط دولت و بخش خصوصی کشاورزی می‌پردازد.

مفهوم اعتماد اقتصادی در کشاورزی
اعتماد اقتصادی در این حوزه به معنای اطمینان فعالان بخش کشاورزی به ثبات، شفافیت، کارایی و قابل پیش‌بینی بودن سیاست‌ها و تصمیم‌های نهادهای حاکمیتی است. این اعتماد زمانی محقق می‌شود که سیاست‌ها:
– مبتنی بر واقعیت‌های میدانی و نیازهای ذی‌نفعان باشد
– در بلندمدت ثبات داشته باشد
– به صورت عادلانه و شفاف اجرا شود
– نتایج قابل اندازه‌گیری و مثبت برای ذی‌نفعان ایجاد کند

بررسی اعتماد هر گروه از بازیگران به سیاست‌های دولتی

۱. تولیدکنندگان و بهره‌برداران کشاورزی
این گروه که ستون فقرات بخش کشاورزی هستند، با چالش‌های متعددی روبرو بوده‌اند که اعتماد آنان را تحت تأثیر قرار داده است:

الف) چالش‌های اعتمادسازی:
– نوسانات قیمت خرید تضمینی محصولات استراتژیک
– تاخیر در پرداخت‌های دولتی
– تغییرات ناگهانی در سیاست‌های واردات و صادرات
– نبود بیمه‌های کارآمد و جامع برای پوشش ریسک‌های تولید
– ضعف در زیرساخت‌های آبیاری، نگهداری و انتقال محصولات

ب) انتظارات از دولت و وزارت جهاد کشاورزی:
– ثبات در سیاست‌های قیمت‌گذاری و خرید تضمینی
– بهبود دسترسی به نهاده‌های تولید با کیفیت و قیمت مناسب
– توسعه نظام بیمه‌ای کارآمد و پرداخت به موقع خسارات
– سرمایه‌گذاری در پژوهش‌های کاربردی و انتقال یافته‌ها به مزرعه
– تسهیل دسترسی به اعتبارات بانکی با نرخ سود مناسب

۲. توزیع‌کنندگان و زنجیره تأمین
این گروه شامل بنکداران، عمده‌فروشان، حمل‌کنندگان و خرده‌فروشان است که اعتماد آنان به سیاست‌ها بر کارایی کل زنجیره تأثیر می‌گذارد.

الف) چالش‌های اعتمادسازی:
– سیاست‌های ناگهانی در ممنوعیت یا آزادسازی صادرات
– دخالت‌های مستقیم دولت در بازار در شرایط خاص
– ضعف نظام استاندارد و کنترل کیفیت یکپارچه
– ناکارآمدی سیستم‌های حمل و نقل و نگهداری سردخانه‌ای
– بوروکراسی اداری پیچیده در دریافت مجوزها

ب) انتظارات از نهادهای سیاست‌گذار:
– شفافیت در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با تجارت محصولات کشاورزی
– ایجاد بورس محصولات کشاورزی برای قیمت‌گذاری شفاف
– توسعه زیرساخت‌های لجستیک و نگهداری محصولات
– یکسان‌سازی و ساده‌سازی فرآیندهای صدور مجوز
– تقویت نظام نظارتی برای جلوگیری از احتکار و بازارسیاهی

۳. مصرف‌کنندگان نهایی
اعتماد مصرف‌کننده به سیاست‌های دولت در حوزه کشاورزی بر امنیت غذایی و سلامت جامعه تأثیر مستقیم دارد.

الف) چالش‌های اعتمادسازی:
– نوسانات شدید قیمت محصولات اساسی
– نگرانی‌های ایمنی و سلامت مواد غذایی
– عدم شفافیت در برچسب‌گذاری و ردیابی محصولات
– تبلیغات ضد و نقیض در مورد کیفیت محصولات داخلی و وارداتی

ب) انتظارات از سیاست‌گذاران:
– تضمین ثبات قیمت محصولات اساسی
– نظارت مؤثر بر کیفیت و سلامت محصولات کشاورزی
– شفاف‌سازی اطلاعات مربوط به تولید و توزیع
– آموزش و آگاهی‌بخشی در مورد الگوی مصرف صحیح

نقش وزارت جهاد کشاورزی و نهادهای مرتبط
وزارت جهاد کشاورزی به عنوان نهاد اصلی سیاست‌گذار، نقش محوری در ایجاد یا تضعیف اعتماد اقتصادی دارد. عملکرد این وزارتخانه در حوزه‌های زیر بر سطح اعتماد مؤثر است:

نقاط قوت:
– گستردگی شبکه کارشناسی در سطح استان‌ها و شهرستان‌ها
– دارا بودن پژوهشگاه‌ها و مؤسسات تحقیقاتی تخصصی
– تجربه تاریخی در مدیریت بحران‌های بخش کشاورزی

نقاط ضعف نیازمند بهبود:
– ناهماهنگی درون‌سازمانی و موازی‌کاری
– ضعف در پیاده‌سازی سیاست‌ها در سطح عملیاتی
– کمبود تعامل نظام‌مند با تشکل‌های بخش خصوصی
– ناتوانی در پیش‌بینی و مدیریت بحران‌های احتمالی

چالش‌های کلان در مسیر اعتمادسازی

۱. چالش‌های ساختاری:
– ناهماهنگی بین دستگاه‌های متعدد دخیل در بخش کشاورزی
– تداخل وظایف نهادهای حاکمیتی و بخش خصوصی
– ضعف در نظام آماری و اطلاعاتی یکپارچه

۲. چالش‌های سیاستی:
– گرایش به سیاست‌های کوتاه‌مدت و انتخاباتی
– فقدان برنامه‌ریزی راهبردی بلندمدت
– ناپایداری در تخصیص منابع بودجه‌ای

۳. چالش‌های اجرایی:
– ضعف در نظارت بر اجرای سیاست‌ها
– ناکارآمدی نظام پایش و ارزیابی
– مقاومت در برابر تغییر و اصلاح روش‌های سنتی

راهکارهای تقویت اعتماد اقتصادی بخش خصوصی کشاورزی

۱. راهکارهای نهادی:
– تشکیل شورای عالی هماهنگی بخش کشاورزی با حضور نمایندگان تمام ذی‌نفعان
– تقویت نقش تشکل‌های مردمی و صنفی در طراحی و نظارت بر سیاست‌ها
– ایجاد دبیرخانه دائمی ارتباط دولت و بخش خصوصی کشاورزی

۲. راهکارهای سیاستی:
– تدوین سند راهبردی توسعه کشاورزی با افق ۲۰ ساله و ضمانت اجرایی
– اعلام عمومی و الزام‌آور کردن چارچوب سیاست‌های کلان بخش
– طراحی نظام انگیزشی پایدار برای سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی

۳. راهکارهای اجرایی:
– استقرار سامانه شفاف اطلاعات بازار محصولات کشاورزی
– ایجاد نظام ردیابی محصولات از مزرعه تا سفره
– توسعه بیمه‌های کشاورزی جامع و کارآمد
– راه‌اندازی صندوق توسعه پایدار کشاورزی با مشارکت بخش خصوصی

۴. راهکارهای ارتباطی و مشارکتی:
– برگزاری منظم نشست‌های مشترک سیاست‌گذاران و فعالان بخش
– ایجاد پلتفرم دیجیتال برای دریافت پیشنهادات و گزارش مشکلات
– توسعه نظام رسیدگی به شکایات و حل اختلافات سریع

اعتماد اقتصادی بخش خصوصی کشاورزی به سیاست‌های دولت، سرمایه‌ای اجتماعی است که ایجاد آن زمان‌بر و نیازمند عزم جدی است، اما از دست دادن آن می‌تواند سریع و با تبعات گسترده همراه باشد. وزارت جهاد کشاورزی و دیگر نهادهای سیاست‌گذار باید با رویکردی مشارکتی، شفاف و مسئولانه، به بازسازی و تقویت این اعتماد بپردازند. توسعه کشاورزی پایدار در گرو همکاری سازنده دولت و بخش خصوصی است که محور آن اعتماد متقابل و تعامل مستمر می‌باشد.

پیشنهادات
۱. تشکیل کارگروه ملی اعتمادسازی در بخش کشاورزی با حضور تمام ذی‌نفعان
۲. طراحی و اجرای برنامه ملی “شفافیت و پاسخگویی در سیاست‌های کشاورزی”
۳. ایجاد نظام ارزیابی مستقل از عملکرد سیاست‌های بخش کشاورزی
۴. توسعه آموزش‌های تخصصی برای کارشناسان دولتی در حوزه تعامل با بخش خصوصی
۵. استفاده از ظرفیت فناوری اطلاعات برای بهبود ارتباط و اعتمادسازی

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، تقویت اعتماد اقتصادی در بخش کشاورزی نه تنها به توسعه این بخش می‌انجامد، بلکه گامی اساسی در جهت تحقق امنیت غذایی، کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی و توسعه متوازن مناطق روستایی کشور خواهد بود.

پرونده ویژه

فلوپیرام کاوش؛ تجربه موفق آمریکای جنوبی و پتانسیل آن در ایران

همزمان با هشدار کارشناسان نسبت به افزایش مقاومت آفات و خسارت ۱۰۰ میلیارد دلاری نماتدها به کشاورزی جهان، شرکت دانش‌بنیان کاوش کیمیای کرمان در همایش ملی نماتدشناسی، از جدیدترین دستاورد خود با نام “فلوپیرام کاوش” رونمایی کرد تا پاسخی علمی و کم‌خطر به بحران کاهش عملکرد محصولات استراتژیک باشد.

منتشر شده

در

پایگاه خبری داوان نیوز: شرکت کاوش کیمیای کرمان، با حضور فعال در سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران، از جدیدترین محصول خود با نام «فلوپیرام کاوش» رونمایی کرد. این نماتدکش نسل جدید که با تکیه بر دانش روز و فناوری‌های پیشرفته تولید شده است، نویدبخش تحولی اساسی در مبارزه با آفات خاکزی و نماتدهای مهلک محصولات کشاورزی خواهد بود.

به گزارش خبرنگار داوان نیوز، حسین نسایی، مسئول فنی شرکت کاوش کیمیای کرمان (عضو گروه کارواش)، طی سخنانی در سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران به تشریح ویژگی‌های منحصربه‌فرد این محصول و اهمیت مدیریت نوین آفات پرداخت. وی با اشاره به چالش یکصد ساله استفاده از آفت‌کش‌های شیمیایی گفت: متاسفانه خوش‌بینی اولیه نسبت به حذف کامل آفات با سموم شیمیایی نه تنها محقق نشد، بلکه شاهد افزایش مقاومت و سازگاری عواملی مانند قارچ‌ها، باکتری‌ها و نماتدها نسبت به این مولکول‌ها بوده‌ایم. این تهدید رو به رشد، نیازمند نگاهی عمیق‌تر و استفاده از فناوری‌های کارآمدتر است.

نسایی در ادامه به آمار خسارت‌بار نماتدها اشاره کرد و افزود: بر اساس جدیدترین آمار، نماتدها سالانه حدود 100 میلیارد دلار به محصولات کشاورزی در جهان خسارت وارد می‌کنند. در ایران نیز محصولات کلیدی مانند سیب‌زمینی در معرض خطر آفات مهاجمی همچون نماتد سیست طلایی قرار دارند که به دلیل تغییرات اقلیمی و تجارت جهانی، دامنه شیوع آن روزبه‌روز در حال گسترش است.

چرا “فلوپیرام کاوش” یک محصول استراتژیک است؟

مسئول فنی شرکت کاوش کیمیای کرمان در بخش دیگری از صحبت‌های خود، به معرفی مزایای رقابتی و فنی نماتدکش جدید پرداخت که آن را به گزینه‌ای ایده‌آل برای کشاورزان تبدیل می‌کند:

– ایمنی بالا (کم‌خطر): بر اساس رده‌بندی سازمان بهداشت جهانی (WHO)، این محصول در رده “U” (Unlikely to present acute hazard) قرار دارد و فاقد سمیت حاد است (LD50 بیش از 5000 میلی‌گرم). این ویژگی، ایمنی کاربران، مصرف‌کنندگان و محیط زیست را تضمین می‌کند.
– دوره کارنس کوتاه: دوره کارنس (فاصله زمانی آخرین مصرف تا برداشت محصول) این نماتدکش تنها سه روز است که در مقایسه با محصولات قدیمی با کارنس 90 روزه، انقلابی در امنیت غذایی و سلامت جامعه محسوب می‌شود.
– اثر دوگانه (نماتدکش و قارچکش): ماده موثره “فلوپیرام” علاوه بر کنترل نماتدها (از طریق مختل کردن زنجیره تنفسی میتوکندری)، خاصیت قارچکشی نیز دارد و بیماری‌های مهم خاکزی نظیر پیتیوم، فوزاریوم و آلترناریا را نیز کنترل می‌کند. این ویژگی منجر به سلامت بن‌ریشه، افزایش جذب مواد غذایی و در نهایت حداکثر شدن بهره‌وری محصول می‌شود.
– خاصیت سیستمیک و ماندگاری در خاک: این ترکیب پس از مصرف، جذب گیاه شده و به صورت سیستمیک در آن حرکت می‌کند. همچنین با ماندگاری در لایه اصلی خاک (5 تا 20 سانتی‌متری) و حرکت افقی، محافظتی پایدار (به طور متوسط 80 روز) از گیاه در برابر حملات نماتدها به عمل می‌آورد.
– مصرف پایین و بهینه: میزان مصرف بسیار پایین (بین 0.5 تا 1.25 لیتر در هکتار) در مقایسه با محصولات سنتی (تا 25 کیلوگرم در هکتار)، آن را به محصولی اقتصادی و دوستدار محیط زیست تبدیل کرده است.
– انعطاف در زمان مصرف: به دلیل سازگاری بالای این ترکیب با گیاه، می‌توان آن را بلافاصله پس از نشاکاری یا در مراحل ابتدایی کشت مورد استفاده قرار داد.

حسین نسایی در پایان بر قابلیت منحصربه‌فرد این محصول به عنوان ضدعفونی‌کننده بذر (مصرف در کشورهای پیشرفته‌ای همچون برزیل و آمریکا برای محصول سویا) تاکید کرد و گفت: فلوپیرام کاوش با دوز مصرف پایین و ایمنی بالا، پ réponس به نیاز مبرم کشاورزی مدرن ایران برای مقابله با آفات مقاوم و حفظ امنیت غذایی است. میزان مصوب این محصول برای مزارع سیب‌زمینی 625 میلی‌لیتر در هکتار تعیین شده است.

شرکت کاوش کیمیای کرمان با ارائه این محصول، گامی بلند در جهت توسعه کشاورزی پایدار و دانش‌بنیان در کشور برداشته است.

ادامه مطلب

پرونده ویژه

تهدید خاموش کشاورزی ایران در همایش ملی نماتدشناسی بررسی شد

سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران، با گردهمایی اساتید برجسته و شرکت‌های دانش‌بنیان در دانشگاه تربیت مدرس، علاوه بر تجلیل از پیشکسوتان این عرصه، میزبان رونمایی از یک نماتدکش کاملاً بومی و ایرانی بود.

منتشر شده

در

پایگاه خبری داوان نیوز: سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران با هدف بررسی جدیدترین دستاوردهای پژوهشی در حوزه مدیریت آفات خاکزی و با تأکید بر نقش آن در امنیت غذایی، به میزبانی دانشگاه تربیت مدرس برگزار شد.

به گزارش خبرنگار داوان نیوز، سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران با حضور گسترده اساتید برجسته، پژوهشگران، دانشجویان دکتری و کارشناسی ارشد رشته گیاه‌پزشکی و همچنین نمایندگان شرکت‌های دانش‌بنیان، به میزبانی دانشگاه تربیت مدرس برگزار شد.

این رویداد علمی معتبر که بستری برای تبادل آخرین دستاوردهای بنیادی و کاربردی در حوزه نماتدشناسی فراهم آورد، با تجلیل از پیشکسوتان و چهره‌های ماندگار این عرصه در کشور همراه بود.

مراسم افتتاحیه با سخنرانی دکتر ابراهیم پورجم، رئیس انجمن نماتدشناسی ایران، و دکتر محمدرضا رضاپناه، رئیس اتحادیه انجمن‌های علوم گیاه‌پزشکی، آغاز شد. این سخنرانان که از چهره‌های کلیدی و پیشگام این حوزه در کشور بشمار می روند، بر نقش حیاتی پژوهش‌های کاربردی نماتدشناسی در افزایش بهره‌وری کشاورزی و تأمین امنیت غذایی پایدار تأکید کردند. در ادامه، دکتر هادی کریمی‌پور فرد، دبیر علمی همایش، به تشریح روند داوری مقالات و کیفیت آثار ارسالی پرداخت.

تقدیر از مقام علمی پیشکسوتان و رونمایی از فناوری بومی
در بخش ویژه این رویداد، از یک عمر تلاش علمی و تأثیرگذار استادان پیشکسوت نماتدشناسی ایران قدردانی به عمل آمد. این حرکت نمادین، پاسداشت نیم قرن تلاش بی‌وقفه برای توسعه این دانش راهبردی در کشور بود.

همچنین، سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران محلی برای نمایش توانمندی شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی بود. در این راستا، حسین نسائی از شرکت کاوش کیمیای کرمان، ضمن حضور در همایش، به معرفی یک نماتدکش بومی و کاملاً ایرانی پرداخت. این محصول که نتیجه تحقیقات گسترده تیم فنی این شرکت است، گامی مؤثر در جهت خودکفایی و کاهش وابستگی به واردات سموم شیمیایی محسوب می‌شود و نویدبخش تحولی در مدیریت پایدار بیماری‌های گیاهی است.

مرور جدیدترین یافته‌های پژوهشی در محورهای تخصصی
بخش علمی همایش با ارائه سخنرانی‌های تخصصی و وزین توسط پژوهشگران برجسته کشور ادامه یافت. محورهای اصلی این گردهمایی که جدیدترین چالش‌ها و راهکارهای این رشته را پوشش می‌داد، عبارت بودند از:

– تنوع زیستی و سیستماتیک نماتدها: شامل مطالعات نوین در زمینه نماتدهای انگل گیاهی، نماتدهای آزادزی و بیمارگر حشرات.
– اکولوژی و بیماری‌زایی: بررسی پراکنش جغرافیایی، زیست‌شناسی و مکانیسم‌های بیماری‌زایی نماتدهای خسارت‌زا.
– کنترل بیولوژیک: کاربردهای نوین نماتدهای بیمارگر حشرات در برنامه‌های مدیریت تلفیقی آفات (IPM).
– مدیریت پایدار: راهکارهای نوین در کنترل و مهار نماتدهای انگل گیاهی با رویکرد کاهش مصرف سموم شیمیایی.

در این نشست‌ها، پژوهشگرانی نظیر رضا قرین، جواد کریمی، مهسا مفتاحی، فاطمه شکاری ماهونکی و مهدی نصر اصفهانی به ارائه دستاوردهای تحقیقاتی حول محور همایش پرداختند که با استقبال و پرسش‌های تخصصی حاضران مواجه شد.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران با ایجاد پیوندی مؤثر میان دانشگاه، بخش تحقیقات و صنعت، بار دیگر ثابت کرد که سرمایه‌گذاری بر روی دانش نماتدشناسی، نقشی کلیدی در افزایش بهره‌وری کشاورزی و حفظ سرمایه‌های ملی در مقابل آفات خاموش و مخرب خاکزی ایفا می‌کند.

 

ادامه مطلب

سردبیر

طراحی هوشمند نیروگاه‌های خورشیدی؛ کلید حفظ سلامت خاک و افزایش بهره‌وری کشاورزی

توسعه نیروگاه‌های خورشیدی اگر بدون مطالعه و طراحی صحیح انجام شود، به‌جای کمک به محیط زیست، به فشردگی خاک، کاهش تنوع میکروبی و اختلال در چرخه مواد مغذی منجر خواهد شد. تحقیقات جدید نشان می‌دهد که معماری پنل‌های فتوولتائیک (شامل ارتفاع و فاصله آن‌ها) نقش کلیدی در جلوگیری از تخریب اراضی ایفا می‌کند.

منتشر شده

در

پایگاه خبری داوان نیوز: یک مطالعه جامع جدید نشان می‌دهد که سیستم‌های کشاورزی-خورشیدی (Agrivoltaics) با تغییر بنیادین رطوبت، دما و فعالیت میکروبی خاک، منجر به ایجاد مناطق ناهمگن در زیر و بین پنل‌ها می‌شوند. محققان تأکید می‌کنند که طراحی و مدیریت صحیح این تأسیسات می‌تواند سلامت خاک را احیا کرده و تاب‌آوری محصولات را به ویژه در مناطق تخریب‌شده و خشک افزایش دهد.

به گزارش داوان نیوز، تحقیقات جدید منتشرشده در مجله تخصصی pv به رهبری تیمی از دانشگاهیان در اندونزی، پرده از تأثیرات عمیق و چندلایه سایه‌اندازی پنل‌های فتوولتائیک (PV) بر فرآیندهای بنیادین خاک برداشته است. این مطالعه با مرور آخرین یافته‌های علمی، نشان می‌دهد که این تأسیسات نه تنها بر ریزاقلیم و عملکرد محصولات تأثیر می‌گذارند، بلکه ساختار شیمیایی، بیولوژیکی و فیزیکی خاک را برای همیشه دگرگون می‌کنند.

معماری پنل‌ها و معمای رطوبت خاک

بودیمان میناسنی، نویسنده اصلی این تحقیق، در گفتگو با مجله pv به حل یک تناقض مهم در پژوهش‌های پیشین اشاره کرد. وی توضیح داد: “بررسی ما نشان می‌دهد که خاک‌های مستقیماً زیر پنل‌ها عموماً خشک‌تر از مناطق باز اطراف هستند. گزارش‌های پیشین که از رطوبت بالاتر در این مناطق خبر می‌دادند، ناشی از دوره‌های کوتاه‌مدت نظارت، اثر سیستم‌های آبیاری قطره‌ای یا تجمع رطوبت در خطوط قطره‌ای پنل‌ها بوده است و شرایط واقعی و پایدار خاک را منعکس نمی‌کند.”

بر اساس این پژوهش، پیکربندی پنل‌ها – شامل ارتفاع از سطح زمین، فاصله و جهت نصب – منجر به ایجاد یک الگوی رطوبتی سه‌گانه می‌شود:
1. مناطق سایه‌اندیشی شده (زیر پنل‌ها): با کاهش تبخیر و تعرق، دمای پایین‌تر و نوسانات رطوبتی محدودتر مواجه هستند.
2. خطوط قطره‌ای (لبه پنل‌ها): به دلیل تمرکز رواناب ناشی از بارندگی، به شدت مرطوب‌تر از سایر نقاط هستند.
3. مناطق باز (بین پنل‌ها): بارندگی طبیعی و مستقیم را دریافت کرده و معمولاً از حاصلخیزی بالاتری برخوردارند.

پیامدهای شیمیایی و بیولوژیکی: از فشردگی خاک تا کاهش کربن آلی

یافته‌های این تحقیق هشدار می‌دهد که اگرچه سیستم‌های کشاورزی-خورشیدی می‌توانند راندمان مصرف آب را بهبود بخشند، اما نصب و مدیریت نامناسب آن‌ها منجر به فشردگی خاک و کاهش کربن آلی می‌شود. این تغییرات، جوامع میکروبی خاک را تحت تأثیر قرار داده، فراوانی و تنوع آن‌ها را کاهش داده و در نتیجه چرخه مواد مغذی را با اختلال مواجه می‌سازد.

میناسنی افزود: “سایه‌اندازی پنل‌ها رژیم حرارتی و رطوبتی خاک را تغییر می‌دهد که این امر بر فعالیت میکروارگانیسم‌ها تأثیر می‌گذارد. در برخی محیط‌ها، این تغییرات به فرآیندهای تشکیل خاک نیز گسترش یافته و منجر به کاهش آبشویی و حتی تجمع نمک در لایه‌های سطحی خاک می‌شود.”

با این حال، پژوهشگران به نکات مثبتی نیز اشاره کردند. کشت گیاهان پوششی کم‌رشد و مراتع گل‌های وحشی در زیر پنل‌ها می‌تواند با افزایش ورودی کربن و زیست‌توده میکروبی، تا حدودی از تخریب زیستی خاک جلوگیری کند. همچنین، سایه‌اندازی در مناطق خشک و نیمه‌خشک با کاهش دمای خاک و تنش گیاهی، می‌تواند فتوسنتز و کارایی مصرف آب را در برخی محصولات افزایش دهد.

توصیه‌های کلیدی برای آینده انرژی و کشاورزی

محققان در این مقاله، ویژگی‌های طراحی مانند ارتفاع پنل، فاصله ردیف‌ها و سیستم‌های ردیاب خورشیدی را به عنوان عوامل تعیین‌کننده در میزان تأثیر بر تنوع زیستی و سلامت خاک معرفی می‌کنند. این عوامل در تعامل با انتخاب نوع محصول، روش‌های آبیاری، شخم‌زنی وحتی ادغام دام، نتایج نهایی را شکل می‌دهند.

میناسنی در بخش پایانی سخنان خود تأکید کرد: “برای تضمین آینده‌ای که در آن هم انرژی پاک و هم تولید پایدار غذا تأمین شود، طراحی نیروگاه‌های خورشیدی باید با دقت و وسواس بیشتری انجام شود. ما نیازمند تطبیق شیوه‌های مدیریت زمین با این شرایط جدید و پایش مداوم شاخص‌های کیفیت خاک هستیم.”

وی خاطرنشان کرد که اگرچه سیستم‌های با طراحی خوب می‌توانند سلامت خاک را به ویژه در اراضی تخریب‌شده بهبود بخشند، اما اثرات بلندمدت این تأسیسات بر تکامل و توسعه خاک هنوز به طور کامل ناشناخته است و این حوزه نیازمند پژوهش‌های بیشتری در آینده خواهد بود.

ادامه مطلب
پیام ما

پرطرفدار

کلیه حقوق این پایگاه خبری متعلق به داوان‌نیوز است.