استان ها
انار ایران در محاصره خشکسالی و تغییر اقلیم

پایگاه خبری داوان نیوز: ایران با تولید سالانه بیش از یک میلیون و سیصد هزار تن انار، جایگاه سوم جهان را در تولید این میوه دارد، اما تغییرات اقلیمی و کمآبی بهعنوان تهدیداتی جدی، پایداری این بخش را با چالش مواجه کردهاند.
به گزارش ناظم رامتین خبرنگار داوان نیوز؛ ایران، این خاستگاه تاریخی و سومین تولیدکننده بزرگ انار در جهان، امروز با چالشی عمیق دست و پنجه نرم میکند. یاقوت سرخ باغاتش، که زمانی نماد برکت و سلامت بود، اینک در گیرودار دو تهدید جدیِ «خشکسالی مزمن» و «تغییرات اقلیمی» قرار گرفته است. از باغات افسانهای فارس تا مزارع پرآوازه ساوه، نفسهای درختان انار به شماره افتاده و زنگ هشدار برای یکی از نمادهای کشاورزی ایران به صدا درآمده است. این گزارش روایتی است از جایگاه، تهدیدها و آینده تولید این میوه بهشتی، با نگاهی ویژه به انار ملس ساوه، که آیینه تمامنمای این بحران ملی است.
ایران از دیرباز یکی از خاستگاهها و تولیدکنندگان اصلی انار در جهان بوده است. بر اساس آمار رسمی وزارت جهاد کشاورزی در سال ۱۴۰۳:
– سطح زیر کشت: حدود ۹۶ هزار و ۷۲۳ هکتار از باغات کشور به کشت انار (بارور و غیربارور) اختصاص دارد.
– میزان تولید: پیشبینی میشود برداشت انار در سال جاری به یک میلیون و ۳۴۴ هزار تن برسد. این در حالی است که تولید در سال گذشته یک میلیون و ۳۳۰ هزار تن بود.
– رتبه جهانی: ایران با این حجم تولید، رتبه سوم جهان را پس از هند و چین در اختیار دارد. البته از نظر سرانه تولید، ایران در مقام نخست جهانی قرار میگیرد.
استانهای پیشرو در تولید انار به ترتیب سهم از کل تولید کشور:
| استان | سهم از تولید کشور |
| فارس | ۳۱ درصد |
| مرکزی | ۱۲ درصد |
| یزد | ۹ درصد |
| سمنان | ۸ درصد |
| خراسان رضوی | ۷ درصد |
تهدیدات اقلیمی و محیطی
باغات انار ایران، بهویژه در مناطق مرکزی و حاشیه کویر، با چالشهای طبیعی جدی روبرو هستند که ادامه تولید را با مخاطره مواجه کردهاند.
– کمآبی و خشکسالی طولانی: انار اگرچه به کمآبی نسبتاً مقاوم است، اما استمرار خشکسالی و کاهش جدی منابع آب زیرزمینی، حیات درختان کهنسال را تهدید میکند. در مناطقی مانند ابرکوه، کاهش منابع آبی بهطور مستقیم بر کمیت و کیفیت محصول تاثیر گذاشته است.
– تغییرات اقلیمی و سرمازدگیهای غیرمنتظره: تغییر الگوهای آب و هوایی منجر به بروز سرمازدگیهای بهاره و پاییزه خارج از عرف شده است. به عنوان مثال:
– سرمازدگی شدید فروردین ۱۴۰۳ در منطقه خلیلآباد استان خراسان رضوی، پیشبینی کاهش ۳۰ درصدی تولید را در پی داشت.
– شهرستان ابرکوه نیز در پاییز ۱۴۰۴ کاهش ۴۰ درصدی تولید را به دلیل گرمای بیش از حد تابستان و خاموشی چاههای کشاورزی تجربه کرد.
– آفات و بیماریها: با تضعیف درختان به دلیل تنش آبی و گرمایی، آفاتی مانند کرم گلوگاه انار و مگس میوه مدیترانهای خسارات بیشتری وارد میکنند.
نمونه: تولید انار در ساوه
شهرستان ساوه از جمله قطبهای اصلی و نامآشنای تولید انار در ایران است که “انار ملس ساوه” از ارقام معروف و پرمتقاضی در بازارهای داخلی و خارجی محسوب میشود.
– رقم غالب: رقم غالب و شناختهشده این منطقه “ملس ساوه” است که به دلیل طعم بینظیر و کیفیت بالا، از ارقام مهم صادراتی ایران به شمار میرود.
– چالشهای مشترک: اگرچه گزارش مستقیمی از میزان دقیق کاهش تولید در ساوه در نتایج جستجو موجود نیست، اما این شهرستان نیز در مناطق مرکزی ایران واقع شده و به طور قطع از تاثیرات گسترده پدیده خشکسالی و نوسانات دمایی در امان نمانده است. مشکلاتی مانند کمبود آب و خاموشی چاههای کشاورزی که در گزارشهای استانهای همجوار (مانند ابرکوه و خلیلآباد) به آنها اشاره شد، به احتمال فراگیر در منطقه ساوه نیز وجود دارند.
راهکارهای مقابله و سازگاری
برای نجات باغات انار و حفظ این سرمایه ملی، راهکارهای زیر میتواند موثر باشد:
– اجرای سیستمهای آبیاری نوین: گسترش سیستمهای آبیاری زیرسطحی کمفشار برای بهینهسازی مصرف آب و افزایش بهرهوری ضروری است.
– توسعه صنایع تبدیلی و فرآوری: ایجاد کارخانههای صنایع تبدیلی برای تولید آب انار، کنسانتره، لواشک و سایر فرآوردهها میتواند هم از ضایعات جلوگیری کند و هم ارزش افزوده بالایی ایجاد نماید.
– مدیریت آفات و آموزش باغداران: اجرای برنامههای مدون مبارزه با آفات کلیدی مانند کرم گلوگاه انار و آموزش روشهای نوین مدیریت باغ به باغداران.
– تأمین منابع آبی پایدار: این امر نیازمند عزم ملی و برنامهریزی بلندمدت برای حل بحران آب در بخش کشاورزی است.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، انار ایران با برخورداری از تنوع ژنتیکی کمنظیر و کیفیت بالا، یک میراث کشاورزی و اقتصادی ارزشمند است. با این حال، این ثروت ملی تحت تاثیر تهدیدات پیچیده تغییرات اقلیمی و کمآبی قرار گرفته است.
حفظ این جایگاه و عبور از بحران پیشرو، نیازمند تدبیر، برنامهریزی جامع و تخصیص منابع است. تجربه مناطق مختلف از ساوه تا خلیلآاد نشان میدهد که تنها با حمایت از باغداران، استفاده از فناوریهای نوین و حرکت به سمت کشاورزی پایدار میتوان این یاقوت سرخ ایرانی را برای نسلهای آینده حفظ کرد.

استان ها
روز مزرعه ذرت در نیشابور؛ انتقال دانش فنی در قالب شبکه ملی مزارع الگویی
مزرعه الگویی ابوالفضل شاه آبادی در روستای علی آباد تکه نیشابور میزبان جمعی از کارشناسان، محققان و بهره برداران شهرستانهای نیشابور، زبرخان و میان جلگه بود تا در قالب طرح شبکه ملی مزارع الگویی، آخرین یافته های تحقیقاتی درباره تغذیه، مبارزه با علف های هرز و مدیریت بیماری سیاهک ذرت، با تدریس سعید خاوری خراسانی از مرکز تحقیقات خراسان رضوی، به صورت عملی و چهره به چهره به کشاورزان انتقال یابد.

پایگاه خبری داواننیوز: در راستای اجرای طرح شبکه ملی مزارع الگویی و با هدف افزایش نفوذ دانش فنی در بخش کشاورزی، روز مزرعه ذرت در قطب تولید علوفه استان خراسان رضوی، یعنی شهرستان نیشابور، برگزار شد.
به گزارش خبرنگار ما، روز یکشنبه ۱۸ مردادماه ۱۴۰۵، رویداد ترویجی «روز مزرعه ذرت» با حضور جمعی از کارشناسان استانی و شهرستانی، محققان و کشاورزان شهرستانهای نیشابور، زبرخان و میانجلگه در مزرعه الگویی ابوالفضل شاهآبادی، واقع در روستای علیآباد تکه از توابع بخش مرکزی نیشابور برگزار شد.
این برنامه آموزشی در چارچوب طرح «شبکه ملی مزارع الگویی کشاورزی» و با همکاری معاونت امور هماهنگی ترویج سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی اجرا گردید. تدریس این دوره بر عهده سعید خاوری خراسانی، محقق برجسته ذرت و گیاهان علوفهای مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی بود.
اهداف طرح مزارع الگویی؛ ارتباط مستقیم کشاورز پیشرو با کارشناسان و محققان
در حاشیه این رویداد، حمیدرضا کبیریان، معاون هماهنگی ترویج سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی، با تشریح سازوکار طرح شبکه ملی مزارع الگویی اظهار داشت: در این طرح، یک کشاورز پیشرو و موفق به عنوان “کشاورز مرجع” انتخاب میشود که ارتباط مستقیمی با کارشناسان مروج پهنه جهاد کشاورزی دارد. این کارشناسان نیز به صورت شبکه ای با محققان و مراکز فناوری و دانشبنیان کشاورزی در تعامل هستند. در این ساختار، گروهی از کشاورزان تابعی از تجربیات و اقدامات عملی کشاورز مرجع بهرهمند شده و زمینه برای افزایش نفوذ دانش، ارتقای بهره وری و انتقال مؤثر یافته های تحقیقاتی به عرصه تولید فراهم میشود.»
ضرورت افزایش سطح زیر کشت ذرت دانهای در خراسان رضوی
سعید خاوری خراسانی، مدرس این روز مزرعه، با اشاره به وضعیت تولید ذرت دانهای در استان گفت: خراسان رضوی یکی از بزرگترین مصرفکنندگان ذرت دانهای در کشور است، در حالی که سطح زیر کشت این محصول در استان بسیار پایین است. با توجه به مزیت اقتصادی قابلتوجه ذرت دانهای و افزایش حدود ۴۰۰ درصدی قیمت آن در بازار، توسعه سطح کشت این محصول یک ضرورت اجتنابناپذیر محسوب میشود.
وی در ادامه به وضعیت کشت ذرت علوفهای اشاره کرد و افزود:سطح زیر کشت ذرت علوفهای در استان بین ۱۸ تا ۲۳ هزار هکتار در نوسان است که بسته به شرایط اقلیمی و اقتصادی سالانه تغییر میکند.
هشدار درباره حساسیت رقم پرمصرف ۷۰۴ به بیماری سیاهک
خاوری خراسانی با تأکید بر اهمیت انتخاب رقم مناسب، خاطرنشان کرد: رقم سینگل کراس ۷۰۴ از ارقام بسیار شناخته شده و پرطرفدار در کشت ذرت علوفه ای است، اما این رقم حساسیت بالایی به بیماری سیاهک دارد. چنانچه میزان آلودگی به سیاهک از ۵ درصد فراتر رود، این امر میتواند باعث بروز مشکلات جدی از جمله سقط جنین در دامهای سنگین شود؛ بنابراین پایش دقیق مزارع و مدیریت به موقع بیماری از اولویت های کلیدی تولید محسوب میشود.
در ادامه این برنامه، مدرس روز مزرعه بهصورت تعاملی و در قالب گفت وگوی دوسویه با کشاورزان، مباحث تخصصی درباره تغذیه بهینه ذرت، روشهای نوین مبارزه با علف های هرز و مراحل کلیدی داشت را ارائه داد و به پرسش های حاضران پاسخ داد.
نیشابور؛ قطب تولید ذرت علوفه ای استان با ۲۶۸۰ هکتار کشت
گفتنی است شهرستان نیشابور به عنوان قطب تولید ذرت علوفه ای خراسان رضوی، سطحی معادل ۲ هزار و ۶۸۰ هکتار از اراضی کشاورزی خود را به این محصول اختصاص داده است. در این رویداد آموزشی، مزرعه الگویی ابوالفضل شاه آبادی در سطح ۲۶ هکتار به عنوان مزرعه مرجع و ۱۹ کشاورز تابعی با مساحت تجمیعی ۵۷۱ هکتار تحت پوشش این طرح قرار گرفتند.
در پایان این روز مزرعه، شرکت کنندگان شامل کشاورزان، کارشناسان و محققان از بخش های مختلف مزرعه الگویی بازدید کرده و نکات فنی و تجربیات عملی خود را به صورت چهره به چهره و در فضایی تعاملی تبادل نظر کردند.
آذربایجان غربی
آذربایجان غربی صاحب انجمن صنفی نهالکاران شد / گامی بلند برای ساماندهی قطب تولید نهال کشور
تولید نهال استاندارد و عرضه شفاف آن، دغدغه دیرینه باغداران آذربایجان غربی بود که حالا با تشکیل انجمن صنفی نهالکاران و امضای تفاهمنامه سه جانبه با نهادهای ملی، به یک مطالبه رسمی تبدیل شده است؛ استانی که با این اقدام، جایگاه سوم کشور را در رسمیسازی تشکلهای نهالکاری به خود اختصاص داد.

پایگاه خبری داواننیوز: انجمن صنفی نهالکاران آذربایجان غربی با هدف ساماندهی تولید و نظارت بر عرضه نهال، گامی ساختاری در جهت شفافسازی این صنعت راهبردی برداشت. این انجمن که با حضور نمایندگان نهادهای نظارتی و پس از برگزاری انتخابات هیئت مدیره شکل گرفت، استان را به عنوان سومین قطب رسمی کشور پس از فارس و اصفهان در مسیر کیفیسازی تولیدات باغبانی قرار میدهد .
به گزارش خبرنگار ما، آذربایجان غربی به عنوان یکی از قطبهای اصلی تولید نهال کشور، گام بلندی در جهت ساماندهی و نظارت بر این صنعت حیاتی برداشت. با هدف ساماندهی تولیدات و نظارت بر عرضه نهال، انجمن صنفی نهالکاران این استان، با حضور نمایندگان اداره کار، رفاه اجتماعی و مدیریت باغبانی استان، تشکیل و اعضای هیئتمدیره آن در جلسهای در سازمان جهاد کشاورزی استان انتخاب شدند.
این رویداد در حالی رقم میخورد که مدیر باغبانی استان در این نشست بر جایگاه راهبردی آذربایجان غربی تأکید کرد و آن را قطب تولید نهال کشور دانست. وی همچنین از برنامهریزیهای جدی برای شناسایی و مدیریت نهالستانهای فاقد مجوز خبر داد و گفت: ساماندهی نهالستانهای غیرمجاز به عنوان یک اولویت اساسی در دستور کار مدیریت باغبانی قرار دارد.
یکی از محورهای کلیدی این نشست، تشریح تفاهمنامه همکاری سهجانبه میان معاونت باغبانی، مؤسسه بذر و نهال کشور و اتاق اصناف کشاورزی کشور بود که به عنوان چتری برای نظارت بر کیفیت تولید و عرضه نهال در نظر گرفته شده است. این تفاهمنامه، زمینهساز همافزایی بیشتر نهادهای متولی در راستای ارتقای استانداردهای تولید و تضمین سلامت نهالهای عرضهشده به باغداران خواهد بود.
مدیر باغبانی استان در ادامه از برنامههای آتی این مدیریت برای ساماندهی عرضه محصول خبر داد و به پیگیری راهاندازی نمایشگاه تخصصی عرضه نهال در شهرستان میاندوآب اشاره کرد. این نمایشگاه میتواند بستری برای ارتباط مستقیم تولیدکنندگان و بهرهبرداران و نیز فرصتی برای عرضه نهالهای استاندارد و شناسنامهدار فراهم آورد و گامی مؤثر در جهت شفافسازی و رقابت سالم در بازار نهال باشد.
شایان ذکر است که با تشکیل این انجمن، استان آذربایجان غربی پس از استانهای فارس و اصفهان، به عنوان سومین استانی شناخته میشود که موفق به رسمیسازی انجمن صنفی نهالکاران در سطح کشور شده است. این دستاورد، نشاندهنده عزم جدی مسئولان استانی برای ساماندهی یکی از مهمترین حلقههای زنجیره تولید محصولات باغی و حرکت به سمت یک نظام منسجم و قانونمند در این حوزه است.
آذربایجان شرقی
ارزیابی راهبردی انتقال آب ارس؛ محور نشست هماهنگی کارشناسان وزارت جهاد در مرند
دشت یکانات در آستانه تحول آبی؛ نشست هماهنگی برای ارزیابی میدانی پروژه انتقال آب از رودخانه مرزی ارس، با حضور رئیس مؤسسه پژوهشهای اقتصاد کشاورزی و معاون رئیس سازمان و مدیر جهاد کشاورزی شهرستان مرند برگزار شد تا ضمن تحلیل علمی بهرهوری، پیامدهای معیشتی این طرح بزرگ ملی بر جوامع محلی بررسی شود.

پایگاه خبری داواننیوز: در راستای سیاستهای ارزیابی راهبردی طرحهای کلان بخش کشاورزی، نشست هماهنگی تخصصی با محوریت بازدید میدانی از پروژه انتقال آب از رودخانه مرزی ارس به دشت یکانات، با حضور مقامات ارشد پژوهشی وزارت جهاد کشاورزی در شهرستان مرند برگزار شد.
به گزارش خبرنگار ما، این جلسه هماهنگی با حضور مجتبی پالوج، رئیس مؤسسه پژوهشهای برنامهریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی، و ابراهیم جاودان، عضو هیئت علمی این مؤسسه، تشکیل شد. در این گردهمایی، هیئت کارشناسی به همراه الهیاری (معاون رئیس سازمان و مدیر جهاد کشاورزی شهرستان مرند)، معاون فنی و اجرایی، رئیس اداره فنی و زیربنایی، رئیس مرکز جهاد کشاورزی یکانات و مسئول روابط عمومی مدیریت، به بررسی ابعاد مختلف این طرح بزرگ پرداختند.
هدف اصلی از این نشست، همافزایی و تبادل نظر کارشناسی برای فراهمسازی بستر ارزیابی دقیق و همهجانبه از اثرات پیادهسازی پروژه آبرسانی در دشت یکانات اعلام شد.
محورهای راهبردی و تخصصی بازدید میدانی (تحلیل طرح):
بر اساس چارچوب تعیینشده در این نشست، ارزیابی میدانی پروژه حول چهار محور کلیدی زیر متمرکز خواهد بود که هر یک نقشی حیاتی در موفقیت طرح ایفا میکنند:
۱. تحلیل میدانی بهرهوری: بررسی اثرات مستقیم و فوری پروژه بر افزایش کمی و کیفی تولیدات کشاورزی و راندمان مصرف آب در مزارع منطقه.
۲. ارزیابی اقتصادی و معیشتی: سنجش پیامدهای اقتصادی طرح بر درآمد، ارزشافزوده و سطح رفاه خانوارهای بهرهبردار و کشاورزان محلی.
۳. پایداری اجتماعی و توسعه روستایی: پایش شاخصهای عدالت اجتماعی، مهاجرتزدایی و پایداری معیشت در جوامع روستایی دشت یکانات.
۴. مدلسازی و انطباق با سیاستهای کلان: تطبیق دادههای میدانی با راهبردهای کلان وزارت جهاد کشاورزی به منظور اصلاح فرآیندهای اجرایی و سیاستگذاریهای آتی.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، مسئولان تأکید کردند که این ارزیابی تخصصی با رویکردی علمی و فرادستگاهی، نهتنها به دنبال بهرهبرداری بهینه از ظرفیتهای ملی و منابع آبی مرزی است، بلکه گامی اساسی در جهت تقویت زیرساختهای توسعه پایدار کشاورزی در منطقه شمالغرب کشور محسوب میشود. نتایج این پایش علمی، مبنای تصمیمگیریهای آتی در حوزه امنیت غذایی و مدیریت منابع آب قرار خواهد گرفت.
آموزش4 هفته پیشانگورتان کشمشی نشود!؟ ۵ توصیه فوری برای باغداران انگور
خبرهای سازمانی2 هفته پیشدستورالعمل جدید پروانههای گلخانه به تمام استانها ابلاغ میشود
پرونده ویژه4 هفته پیشلطفعلیزاده خبر داد: پارک کشاورزی وارد فاز جدید مأموریتگرایی شد
آموزش4 هفته پیشتشتک آبخور، یکی از ارکان مدیریت پایدار آب در باغهای مدرن
دانستنی ها4 هفته پیشبرنامه معاونت آموزش و ترویج کشاورزی برای بهینهسازی انرژی اعلام شد
خبرهای سازمانی4 هفته پیشسرمایه پنهان: آغاز برنامه ملی ثبت دانش بومی کشاورزان توسط سازمان تات
مقالات4 هفته پیشکشاورزیِ هوشمند در ایران؛ از آرمانِ «دادهمحوری» تا واقعیتِ «زیرساختگریز»
گزارش3 هفته پیشچالش گرانی، فرصت صادرات؛ صادرات ریگ دوسویه «کشت سبز طاها» به عراق و تاجیکستان

























