اقتصاد
تغییر پارادایم در اقتصاد کشاورزی؛ از محدودیت منابع تا سازوکارهای نوین توسعه
اکبر فتحی، راه نجات کشاورزی ایران را استفاده از ابزارهای نوین مالی مانند انتشار اوراق پروژه، صندوقهای سرمایهگذاری جسورانه و مشارکت عمومی-خصوصی عنوان کرد و گفت: موتور رشد کشاورزی بر پایه «تأمین مالی متنوع، ترکیبی و مبتنی بر بازار» روشن میشود.

پایگاه خبری داوان نیوز: اکبر فتحی، معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، با اشاره به ناکارآمدی روشهای سنتی تأمین مالی در بخش کشاورزی، بر لزوم تغییر رویکرد مدیران از «انتظار برای بودجه دولتی» به «بازیگری فعال در میدان تأمین مالی» تأکید کرد و خواستار عبور از مدل بودجهمحور به سمت مدلهای نوین مالی شد.
آنچه خواهد آمد یادداشت دکتر اکبر فتحی، معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی و رئیس کمیته پایش شعار سال است که میخوانیم؛
سرمایهگذاری در بخش کشاورزی وارد مرحلهای شده است که دیگر روشهای سنتی تأمین منابع مالی پاسخگوی نیازهای گسترده تولید و توسعه نیست. جهش تولید در این بخش تنها با تغییر رویکردهای مالی امکانپذیر است و مدیران ستادی و استانی باید از انتظار برای تزریق بودجه دولتی عبور کنند و به بازیگران فعال میدان تأمین مالی تبدیل شوند.
طی سالهای گذشته بخش قابل توجهی از طرحها و زیرساختهای کشاورزی با اتکا به بودجه عمومی و تسهیلات بانکی اجرا شده، اما حجم سرمایهگذاری مورد نیاز برای تکمیل زنجیره ارزش امروز – از نهاده و تولید تا فرآوری، بستهبندی، بازاریابی، برندینگ و صادرات – چندین برابر گذشته است و این در حالی است که ظرفیتهای بودجهای دولت محدود است و دیگر با نیازهای این بخش تناسب ندارد.
باید به تجربه کشورهایی که توانستهاند ساختار کشاورزی خود را صنعتی، رقابتی و پایدار کنند دقیق شویم، موتور رشد این کشورها بر پایه «تأمین مالی متنوع، ترکیبی و مبتنی بر بازار» فعال شده و دولت تنها نقش تنظیمگر، تسهیلکننده و تضمینکننده بازگشت سرمایه را برعهده دارد.
امروز بخش کشاورزی ایران نیازمند عبور از مدل بودجهمحور به مدلهای جدید تأمین مالی است؛ مدلهایی مانند انتشار اوراق پروژه، صندوقهای سرمایهگذاری جسورانه و توسعهای، مشارکت عمومی– خصوصی، فاینانس داخلی و خارجی، قراردادهای BOT و BLT، استفاده از بازار سرمایه و روشهایی چون تأمین مالی زنجیره ارزش و سلف موازی یکپارچه. این ابزارها علاوه بر تقویت جریان مالی، موجب هدفمند شدن تخصیص منابع، افزایش بهرهوری سرمایه، شفافیت در هزینهکرد و توان رقابتی بالاتر واحدهای تولیدی میشود و از اتلاف منابع جلوگیری میکند.
جذابیت سرمایهگذاری در بخش کشاورزی افزایش یافته، اما هنوز موانعی همچون بروکراسی طولانی، نبود پیشبینیپذیری، عدم دسترسی سریع به مجوزها و پراکندگی مسیری که سرمایهگذار باید طی کند، از ورود گسترده سرمایههای جدید جلوگیری میکند.
یکی از نیازهای فوری، ایجاد یک پنجره واحد واقعی برای سرمایهگذاری کشاورزی است؛ سامانهای که فرآیندها دیجیتال، زماندار و قابل ردیابی باشد تا سرمایهگذار بداند از مرحله درخواست تا صدور مجوز چه زمانی لازم است و چه مرجعی پاسخگوست.
سرمایهگذاری ها بایستی مبتنی بر مزیتهای منطقهای باشد منابع نباید صرفاً برای توزیع عادلانه میان استانها تخصیص یابد، بلکه باید به مناطقی برود که نرخ بازده واقعی، بهرهوری بالاتر و مزیت اقتصادی قوی دارند. کشوری که در توسعه منطقهای موفق بوده، ابتدا نقشه مزیت را تعیین کرده و سپس منابع را هدفمند تخصیص داده است.
یکی از چالشهای اساسی بخش کشاورزی نبود سازوکار دقیق برای سنجش اهلیت سرمایهگذاران است توسعه پایدار زمانی ممکن میشود که پروژهها در اختیار صاحبان دانش، تجربه و توان مالی کافی قرار گیرد. به همین دلیل ضرورت دارد نظام رتبهبندی سرمایهگذاران و سازوکار شفاف اهلیتسنجی در این بخش فعال شود تا پروژهها در نیمه راه متوقف نشوند و منابع ملی هدر نرود.
تصمیمگیری در این حوزه باید از سطح برداشتهای ذهنی به سطح «تصمیم مبتنی بر داده» ارتقا پیدا کند و همه پروژهها پیش از شروع، دارای پیوست اقتصادی معتبر و قابل سنجش باشند تا شاخصهایی مانند نرخ بازده سرمایه، دوره بازگشت، میزان اثرگذاری بر بهرهوری آب، کاهش ضایعات و سهم در زنجیره ارزش قابل ارزیابی و کنترل باشد.
جهش تولید در بخش کشاورزی یک شعار نیست بلکه ضرورتی تاریخی برای افزایش بهرهوری، کاهش هزینه تمامشده، توسعه صنایع تبدیلی، رشد صادرات و تقویت امنیت غذایی کشور است. اگر تغییر در مدل تأمین مالی جدی گرفته شود، پروژههای نیمهتمام تکمیل میشوند، سرمایههای سرگردان جذب تولید میشود و کشاورزی ایران وارد دورهای جدید و پایدار از رشد و رقابتپذیری خواهد شد؛ دورهای که در آن سرعت، شفافیت، بازده سرمایه و ارزش افزوده جایگزین انتظار برای منابع محدود دولتی میشود.
وزارت جهاد کشاورزی دورهای تازه را آغاز کرده و با تغییر نگاه از «هزینهکرد منابع» به «تحریک تولید، جذب سرمایه و توسعه پایدار زنجیره ارزش»، در تلاش است تا زمینههای تحول ساختاری در بخش کشاورزی کشور را فراهم آورد.
اکبر فتحی
معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی و رئیس کمیته پایش شعار سال

اقتصاد
رشد ۱۰ درصدی تولید چای در کشور؛ ۹۱ هزار تن برگ سبز خریداری شد
با وجود افزایش ۱۰ درصدی تولید و پرداخت ۱۳۴ میلیارد تومان تسهیلات ۴ درصدی به چایکاران، صنعت چای ایران در آستانه فصل برداشت پاییزه با چالش جدی تأمین ۴۰۰ میلیارد تومان باقیمانده از تعهدات دولتی و ضرورت حفظ باغات در گیلان و مازندران مواجه است؛ هرچند صادرات ۴ هزار تنی به اروپا و آسیا، نویدبخش تعادل در بازار داخلی است.

پایگاه خبری داواننیوز: صنعت چای کشور در فصل برداشت امسال با رشد قابل توجهی همراه بوده و آمارهای رسمی نشان از افزایش ۹ تا ۱۰ درصدی تولید نسبت به سال گذشته دارد. رئیس سازمان چای کشور با اعلام آخرین وضعیت تولید، خرید برگ سبز، پرداخت مطالبات و بازار داخلی و خارجی، از برنامههای حمایتی و راهبردهای این سازمان برای تقویت جایگاه چای ایرانی پرده برداشت.
به گزارش خبرنگار اقتصادی ما، حبیب جهانساز با ارائه گزارشی جامع از روند فعلی صنعت چای، اظهار داشت: تاکنون بیش از ۹۱ هزار تن برگ سبز چای از باغات استانهای شمالی خریداری شده که ارزش ریالی آن به حدود ۳ هزار و ۳۳۹ میلیارد تومان رسیده است. وی با اشاره به تداوم عملیات برداشت، افزود: به طور میانگین روزانه ۸۰۰ تن برگ سبز توسط چایکاران برداشت و روانه کارخانجات میشود.
رئیس سازمان چای کشور با بیان اینکه تولید چای خشک از مرز ۲۰ هزار و ۸۰۰ تن عبور کرده، تصریح کرد: کارخانجات چایسازی همچنان با تقاضای بالا برای دریافت برگ سبز مواجه هستند و فصل برداشت تا پایان مهرماه ادامه خواهد داشت.
وضعیت مالی و تسهیلات حمایتی:
جهانساز در خصوص مطالبات چایکاران، از پرداخت حدود ۷۵ درصد مبالغ خرید برگ سبز خبر داد و گفت: سهم دولت در این بخش به ۴۰۰ میلیارد تومان رسیده و ۴۰۰ میلیارد تومان دیگر نیز باقی مانده که بهزودی پرداخت خواهد شد. وی همچنین از اختصاص ۱۳۴ میلیارد تومان تسهیلات با نرخهای ترجیحی در سال مالی ۱۴۰۵ یاد کرد و افزود: نرخ سود این تسهیلات برای چایکاران ۴ درصد و برای کارخانجات ۸ درصد تعیین شده است.
رئیس سازمان چای کشور با اشاره به اصلاحات استاندارد در بازار داخلی، اعلام کرد: انواع چای تولیدی آماده عرضه به سبد خانوار است و سیاست اصلی، افزایش مصرف چای داخلی و کاهش وابستگی به واردات، همراه با تأمین کامل نیاز بازار میباشد. در حوزه صادرات نیز از صادرات ۴ هزار تن چای به کشورهای همسایه، اروپایی و آسیایی خبر داد و تأکید کرد: واردات صرفاً به میزان نیاز و برای تکمیل تقاضای بازار انجام میشود.
جهانساز در بخش پایانی سخنان خود، حفظ کاربری اراضی باغی و زراعی بهویژه باغات چای در گیلان و مازندران را خط قرمز سازمان برشمرد و گفت: هرگونه تغییر کاربری صرفاً در چارچوب قوانین و ضوابط مجاز خواهد بود. وی حمایت از چایکاران، تثبیت باغات، توسعه صادرات و بهرهمندی از تسهیلات هدفمند را محورهای اصلی برنامههای سازمان چای کشور اعلام کرد.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، با توجه به رشد تولید داخلی، افزایش پرداخت مطالبات، و سیاستهای متوازن در حوزه واردات و صادرات، به نظر میرسد صنعت چای کشور در مسیر خودکفایی نسبی و ارتقای کیفیت گام برمیدارد. اما تحقق کامل اهداف مستلزم استمرار حمایتهای دولتی، مدیریت بهینه منابع آبی و هوشمندی در بازاریابی محصولات ایرانی در عرصه بینالمللی است. سازمان چای کشور تأکید دارد که با حفظ باغات و افزایش بهرهوری، میتوان سهم چای داخلی را در سبد مصرفی خانوار به سطح مطلوبتری رساند.
اقتصاد
هشدار معاون وزیر جهاد کشاورزی: قیمتشکنیِ غیرواقعی، تولید را تهدید میکند
در شرایطی که نرخ تورم روند کاهشی ملایمی به خود گرفته، معاون برنامهریزی وزارت جهاد کشاورزی با ترسیم خط قرمز اقتصادی برای سیاستگذاران، اعلام کرد: کاهش قیمت کالاهای کشاورزی تا مرز زیاندهی تولیدکننده، نه تنها تورم را مهار نمیکند، بلکه با توقف واردات صرفهدار (همانند ذرت) و کاهش سطح زیر کشت، زنجیره تأمین را با بحران روبهرو میکند و روند افزایش مجدد قیمتها در ماههای آینده را تسریع میبخشد.

پایگاه خبری داواننیوز: اکبر فتحی، معاون برنامهریزی و امور اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، نسبت به عواقب کاهش قیمتهای کشاورزی به زیر سطح اقتصادی هشدار داد و بر لزوم شکلگیری «قیمتهای تعادلی» برای حفظ منافع تولیدکننده و مصرفکننده تأکید کرد.
به گزارش خبرنگار ما، نشست تخصصی کارگروه امنیت غذایی و تنظیم بازار کالاهای کشاورزی امروز سهشنبه (۲۰ مرداد ماه) با محوریت بررسی وضعیت نرخها و مدیریت زنجیره تأمین برگزار شد. اکبر فتحی در این جلسه با اشاره به نوسانات فصلی بازار، اظهار داشت که کاهش طبیعی قیمت محصولات در فصل برداشت، نباید بهانهای برای اعمال فشارهای غیرکارشناسی بر زنجیره تولید شود.
وی با تأکید بر این نکته کلیدی که «فشار برای کاهش قیمت کالاها به زیر سطح اقتصادی، در نهایت به زیان مصرفکننده تمام خواهد شد»، تصریح کرد: اگر قیمتها از مرز بهرهوری اقتصادی پایینتر روند، انگیزه تولید از بین رفته و در میانمدت، کشور با کمبود عرضه و افزایش مجدد قیمتها مواجه خواهد شد. بنابراین، مدیریت هوشمندانه فاصله «تولید تا مصرف» و حذف واسطههای غیرضروری، مهمتر از کاهش دستوری قیمتهاست.
معاون وزیر جهاد کشاورزی در بخش دیگری از سخنان خود به روند تورم در ماههای اخیر اشاره کرد و گفت: نرخ تورم از خردادماه سیر نزولی ملایمی به خود گرفته و پیشبینی میشود در ماههای آینده، بازار به ثبات و تعدیل نسبی دست یابد. وی تأکید کرد که تحلیل قیمتها باید بر اساس «نرخهای ارشادی جدید» صورت گیرد، نه دادههای تاریخی، چرا که با توجه به آزادسازی نرخ ارز، بازگشت قیمتها به سطوح پیشین ممکن نیست و این انتظار، خطایی راهبردی در تحلیل بازار است.
فتحی در تشریح وضعیت دو محصول راهبردی، به موضوع قیمت برنج ایرانی اشاره و بیان کرد: نوسانات قیمت برنج در استانهای شمالی و بازار خردهفروشی در فصل برداشت، یک روند فصلی و قابل پیشبینی است که جای نگرانی ندارد و با پایان فصل، مجدداً به تعادل میرسد.
وی در خصوص بازار ذرت نیز با ارائه یک تحلیل اقتصادی جالب توجه گفت: کاهش قیمت ذرت تا آستانه ۴۰ هزار تومان، به گونهای شد که ثبت سفارشهای وارداتی برای فعالان اقتصادی به صرفه نبود و عملاً واردات متوقف شد. این موضوع نشان میدهد که قیمتها باید در محدودهای قرار گیرند که هم تأمین مستمر کالا در بازار تضمین شود و هم حاشیه سود عادلانه برای تولیدکننده داخلی حفظ گردد.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، اظهارات معاون وزیر جهاد کشاورزی نشاندهنده تغییر رویکرد از سیاستهای قیمتگذاری دستوری به سمت تنظیمگری هوشمندانه بازار است. کارشناسان اقتصادی معتقدند که یافتن نقطه تعادل میان قیمت تمامشده تولید و قدرت خرید مصرفکننده، کلید اصلی تحقق امنیت غذایی پایدار در شرایط تورمی کنونی است. هرگونه مداخله شتابزده برای کاهش قیمت، ضمن تضعیف تولید داخلی، چرخه معیوب کمبود و گرانی را در آینده تشدید خواهد کرد.
اقتصاد
فتحی عنوان کرد: از سرکوب قیمت تا اقتصاد تولید؛ ۶۰ همت اوراق و کاهش ۱۰۰ درصدی بروکراسی
اکبر فتحی، معاون برنامه ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، روز گذشته در تشریح عملکرد دوساله این وزارتخانه اعلام کرد: «برای نخستین بار، سیاستهای تنظیم بازار از سرکوب قیمت به اقتصادی سازی تولید تغییر جهت داده، کارگروه امنیت غذایی مستقل شد، و پرداخت خسارت های بیمه به روز گردید؛ تحولاتی که با وجود مقاومت های اجرایی، اکنون به جذب ۶۰ همت اوراق مالی انجامیده است.

پایگاه خبری داواننیوز: معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی از تحول بنیادین در سیاستهای این وزارتخانه طی دو سال گذشته خبر داد و گفت: با تشکیل کارگروههای تخصصی تنظیم بازار و امنیت غذایی، راهاندازی سامانه های یکپارچه، و جذب ۶۰ همت اوراق مالی، گامهای عملی برای اقتصادیسازی تولید و عبور از سیاستهای قیمتسرکوبکننده برداشته شده است.
به گزارش خبرنگار ما، وزارت جهاد کشاورزی در دو سال اخیر دستخوش تغییرات بنیادین در حوزه سیاستگذاری، ساختار اجرایی و شفافسازی فرآیندها شده است. اکبر فتحی، معاون برنامهریزی و اقتصادی این وزارتخانه، روز شنبه (۱۷ مردادماه) در جلسه شورای مدیران، گزارشی از عملکرد دوساله ارائه کرد که نشاندهنده حرکت از رویکردهای سنتی به سمت مدیریت دادهمحور و اقتصادیسازی تولید است.
تنظیم بازار بدون سرکوب قیمت
فتحی با اعلام تشکیل کارگروه تنظیم بازار محصولات کشاورزی ذیل ستاد تنظیم بازار کشور، این اقدام را گامی بیسابقه در جهت خروج از سیاستهای قیمتسرکوبکننده دانست و تأکید کرد: با وجود مقاومتهای گسترده، موفق شدیم این کارگروه را عملیاتی کنیم تا سیاستهای اقتصادیسازی تولید در سطح ملی دنبال شود.
وی از شکلگیری کارگروه امنیت غذایی در وزارت جهاد کشاورزی پس از کشوقوسهای فراوان خبر داد و آن را اقدامی راهبردی برای تقویت نقش این وزارتخانه در سیاستگذاری کلان امنیت غذایی کشور توصیف کرد.
معاون برنامهریزی و اقتصادی با اشاره به راهاندازی سامانههای نوین و داشبورد مدیریتی، از کاهش ۱۰۰ درصدی بروکراسی و افزایش چشمگیر سرعت صدور مجوزها نسبت به ابتدای دولت چهاردهم سخن گفت و یکپارچگی سامانهها را عامل اصلی این تحول دانست.
اقتصادیسازی تولید با دادههای بهروز
مجموعه سامانههای راهاندازیشده در دولت جدید، به گفته فتحی، محور تحقق هدف اصلی وزارتخانه یعنی «اقتصادیکردن تولید» قرار گرفتهاند. وی همچنین از تشکیل نخستین کارگروه ملی بهینهسازی مصرف انرژی در این وزارتخانه خبر داد و اظهار داشت: برای اولینبار، میزان مصرف انرژی در زیربخشهای مختلف به تفکیک حاملها استخراج شده و این دادهها در تصمیمگیریهای اخیر درباره سوخت نقش تعیینکننده داشتهاند.
فتحی با اشاره به تحول در صندوق بیمه کشاورزی، از بهروز شدن پرداخت خسارتها بدون تأخیر خبر داد و گفت: اگرچه امکان پرداخت کامل وجود ندارد، اما همین تغییر رویه، رضایت استانها را به طور محسوسی افزایش داده است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به روشهای نوین تأمین مالی اشاره کرد و گفت: استفاده از ابزارهای غیرنقدی که ابتدا حتی با تردید بانک مرکزی مواجه بود، اکنون به جذب ۶۰ همت اوراق در بخش کشاورزی انجامیده است؛ در حالی که در گذشته حتی جذب یک همت نیز غیرممکن به نظر میرسید.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، گزارش عملکرد دوساله وزارت جهاد کشاورزی نشان از عزم جدی برای عبور از مدیریت سنتی به سمت حکمرانی دادهبنیاد دارد. تشکیل کارگروههای تخصصی، شفافسازی فرآیندها، و حرکت به سوی تأمین مالی نوین، همگی حاکی از تحول در نگرش سیاستگذاران بخش کشاورزی است. با این حال، چالشهایی نظیر پرداخت ناقص خسارتهای بیمهای و مقاومتهای اجرایی در مسیر تنظیم بازار، همچنان نیازمند نظارت و پایش مستمر هستند. آنچه مسلم است، گامهای برداشتهشده در دولت چهاردهم، افق تازهای برای اقتصادیسازی تولید و امنیت غذایی پایدار ترسیم کرده است.
آموزش4 هفته پیشانگورتان کشمشی نشود!؟ ۵ توصیه فوری برای باغداران انگور
خبرهای سازمانی2 هفته پیشدستورالعمل جدید پروانههای گلخانه به تمام استانها ابلاغ میشود
پرونده ویژه4 هفته پیشلطفعلیزاده خبر داد: پارک کشاورزی وارد فاز جدید مأموریتگرایی شد
آموزش4 هفته پیشتشتک آبخور، یکی از ارکان مدیریت پایدار آب در باغهای مدرن
گوناگون4 هفته پیشهمافزایی سیاستگذاران و نخبگان فناوری؛ ایرانمال میزبان همایش ملی شرکتهای دانشبنیان
دانستنی ها4 هفته پیشبرنامه معاونت آموزش و ترویج کشاورزی برای بهینهسازی انرژی اعلام شد
خبرهای سازمانی4 هفته پیشسرمایه پنهان: آغاز برنامه ملی ثبت دانش بومی کشاورزان توسط سازمان تات
مقالات4 هفته پیشکشاورزیِ هوشمند در ایران؛ از آرمانِ «دادهمحوری» تا واقعیتِ «زیرساختگریز»

























