اقتصاد
تغییر پارادایم در اقتصاد کشاورزی؛ از محدودیت منابع تا سازوکارهای نوین توسعه
اکبر فتحی، راه نجات کشاورزی ایران را استفاده از ابزارهای نوین مالی مانند انتشار اوراق پروژه، صندوقهای سرمایهگذاری جسورانه و مشارکت عمومی-خصوصی عنوان کرد و گفت: موتور رشد کشاورزی بر پایه «تأمین مالی متنوع، ترکیبی و مبتنی بر بازار» روشن میشود.
پایگاه خبری داوان نیوز: اکبر فتحی، معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، با اشاره به ناکارآمدی روشهای سنتی تأمین مالی در بخش کشاورزی، بر لزوم تغییر رویکرد مدیران از «انتظار برای بودجه دولتی» به «بازیگری فعال در میدان تأمین مالی» تأکید کرد و خواستار عبور از مدل بودجهمحور به سمت مدلهای نوین مالی شد.
آنچه خواهد آمد یادداشت دکتر اکبر فتحی، معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی و رئیس کمیته پایش شعار سال است که میخوانیم؛
سرمایهگذاری در بخش کشاورزی وارد مرحلهای شده است که دیگر روشهای سنتی تأمین منابع مالی پاسخگوی نیازهای گسترده تولید و توسعه نیست. جهش تولید در این بخش تنها با تغییر رویکردهای مالی امکانپذیر است و مدیران ستادی و استانی باید از انتظار برای تزریق بودجه دولتی عبور کنند و به بازیگران فعال میدان تأمین مالی تبدیل شوند.
طی سالهای گذشته بخش قابل توجهی از طرحها و زیرساختهای کشاورزی با اتکا به بودجه عمومی و تسهیلات بانکی اجرا شده، اما حجم سرمایهگذاری مورد نیاز برای تکمیل زنجیره ارزش امروز – از نهاده و تولید تا فرآوری، بستهبندی، بازاریابی، برندینگ و صادرات – چندین برابر گذشته است و این در حالی است که ظرفیتهای بودجهای دولت محدود است و دیگر با نیازهای این بخش تناسب ندارد.
باید به تجربه کشورهایی که توانستهاند ساختار کشاورزی خود را صنعتی، رقابتی و پایدار کنند دقیق شویم، موتور رشد این کشورها بر پایه «تأمین مالی متنوع، ترکیبی و مبتنی بر بازار» فعال شده و دولت تنها نقش تنظیمگر، تسهیلکننده و تضمینکننده بازگشت سرمایه را برعهده دارد.
امروز بخش کشاورزی ایران نیازمند عبور از مدل بودجهمحور به مدلهای جدید تأمین مالی است؛ مدلهایی مانند انتشار اوراق پروژه، صندوقهای سرمایهگذاری جسورانه و توسعهای، مشارکت عمومی– خصوصی، فاینانس داخلی و خارجی، قراردادهای BOT و BLT، استفاده از بازار سرمایه و روشهایی چون تأمین مالی زنجیره ارزش و سلف موازی یکپارچه. این ابزارها علاوه بر تقویت جریان مالی، موجب هدفمند شدن تخصیص منابع، افزایش بهرهوری سرمایه، شفافیت در هزینهکرد و توان رقابتی بالاتر واحدهای تولیدی میشود و از اتلاف منابع جلوگیری میکند.
جذابیت سرمایهگذاری در بخش کشاورزی افزایش یافته، اما هنوز موانعی همچون بروکراسی طولانی، نبود پیشبینیپذیری، عدم دسترسی سریع به مجوزها و پراکندگی مسیری که سرمایهگذار باید طی کند، از ورود گسترده سرمایههای جدید جلوگیری میکند.
یکی از نیازهای فوری، ایجاد یک پنجره واحد واقعی برای سرمایهگذاری کشاورزی است؛ سامانهای که فرآیندها دیجیتال، زماندار و قابل ردیابی باشد تا سرمایهگذار بداند از مرحله درخواست تا صدور مجوز چه زمانی لازم است و چه مرجعی پاسخگوست.
سرمایهگذاری ها بایستی مبتنی بر مزیتهای منطقهای باشد منابع نباید صرفاً برای توزیع عادلانه میان استانها تخصیص یابد، بلکه باید به مناطقی برود که نرخ بازده واقعی، بهرهوری بالاتر و مزیت اقتصادی قوی دارند. کشوری که در توسعه منطقهای موفق بوده، ابتدا نقشه مزیت را تعیین کرده و سپس منابع را هدفمند تخصیص داده است.
یکی از چالشهای اساسی بخش کشاورزی نبود سازوکار دقیق برای سنجش اهلیت سرمایهگذاران است توسعه پایدار زمانی ممکن میشود که پروژهها در اختیار صاحبان دانش، تجربه و توان مالی کافی قرار گیرد. به همین دلیل ضرورت دارد نظام رتبهبندی سرمایهگذاران و سازوکار شفاف اهلیتسنجی در این بخش فعال شود تا پروژهها در نیمه راه متوقف نشوند و منابع ملی هدر نرود.
تصمیمگیری در این حوزه باید از سطح برداشتهای ذهنی به سطح «تصمیم مبتنی بر داده» ارتقا پیدا کند و همه پروژهها پیش از شروع، دارای پیوست اقتصادی معتبر و قابل سنجش باشند تا شاخصهایی مانند نرخ بازده سرمایه، دوره بازگشت، میزان اثرگذاری بر بهرهوری آب، کاهش ضایعات و سهم در زنجیره ارزش قابل ارزیابی و کنترل باشد.
جهش تولید در بخش کشاورزی یک شعار نیست بلکه ضرورتی تاریخی برای افزایش بهرهوری، کاهش هزینه تمامشده، توسعه صنایع تبدیلی، رشد صادرات و تقویت امنیت غذایی کشور است. اگر تغییر در مدل تأمین مالی جدی گرفته شود، پروژههای نیمهتمام تکمیل میشوند، سرمایههای سرگردان جذب تولید میشود و کشاورزی ایران وارد دورهای جدید و پایدار از رشد و رقابتپذیری خواهد شد؛ دورهای که در آن سرعت، شفافیت، بازده سرمایه و ارزش افزوده جایگزین انتظار برای منابع محدود دولتی میشود.
وزارت جهاد کشاورزی دورهای تازه را آغاز کرده و با تغییر نگاه از «هزینهکرد منابع» به «تحریک تولید، جذب سرمایه و توسعه پایدار زنجیره ارزش»، در تلاش است تا زمینههای تحول ساختاری در بخش کشاورزی کشور را فراهم آورد.
اکبر فتحی
معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی و رئیس کمیته پایش شعار سال
اقتصاد
جهانساز: قیمت خرید تضمینی برگ سبز ۷۲ درصد افزایش یافت
حبیب جهانساز، رئیس سازمان چای کشور، از تشکیل صندوق تخصصی چای با سرمایه ۱۷۰ میلیارد تومانی و پرداخت ۲۸۰ میلیارد تومانی تسهیلات به اعضای آن خبر داد و گفت: امسال به ازای هر هکتار ۱۰ میلیون تومان سرمایه در گردش و تسهیلات ارزانقیمت کود به چایکاران پرداخت میشود.
پایگاه خبری داوان نیوز: رئیس سازمان چای کشور امروز از آغاز برداشت برگ سبز چای در استانهای گیلان و مازندران خبر داد و با اشاره به شرایط مساعد جوی و بارندگیهای مؤثر، پیشبینی کرد تولید امسال نسبت به سال گذشته بیش از ۳۰ درصد رشد داشته باشد.
به گزارش خبرنگار ما، حبیب جهانساز، رئیس سازمان چای کشور، در حاشیه برداشت برگ سبز چای در لاهیجان اظهار داشت: بارندگیهای مناسب در زمستان و بهار، باغات چای را برای بهرهبرداری آماده کرده است و تا دیروز بیش از ۲۵۶ تن برگ سبز از چایکاران گیلان و مازندران خریداری شده است.
وی با بیان اینکه مجموع خرید امسال به ۱۳۵ هزار تن خواهد رسید، افزود: قیمت برگ سبز چای درجه یک نسبت به سال گذشته ۷۲ درصد و درجه دو ۶۷ درصد افزایش یافته که گامی مؤثر در حمایت از تولیدکنندگان است.
جهانساز با اشاره به تخصیص اعتبارات دولتی تصریح کرد: ۱۰۰ میلیارد تومان برای خرید تضمینی برگ سبز چای در بودجه سال جاری پیشبینی شده و هیچ مشکلی در این زمینه وجود ندارد. همچنین ۴۰۰ ناظر مالی و کیفی برای نظارت بر فرایند خرید سازماندهی شدهاند و نزدیک به ۱۳۰ کارخانه چایسازی قرارداد خرید منعقد کردهاند.
صادرات به ۲۷ کشور جهان
رئیس سازمان چای کشور خاطرنشان کرد: چای ایرانی به ۲۷ کشور جهان از جمله ترکیه، روسیه، چین، هندوستان، آذربایجان و ارمنستان صادر میشود و سال گذشته نزدیک به ۲۰ میلیون دلار ارزآوری برای کشور داشته است، اما اولویت اصلی ما تأمین بازار داخلی و افزایش سهم چای ایرانی در سبد مصرفی خانوارهاست.
جهانساز در ادامه از تشکیل صندوق تخصصی چای با سرمایه ۱۷۰ میلیارد تومانی خبر داد و گفت: این صندوق سال گذشته ۲۸۰ میلیارد تومان تسهیلات به اعضای خود پرداخت کرده است. همچنین امسال به ازای هر هکتار ۱۰ میلیون تومان سرمایه در گردش در اختیار چایکاران قرار گرفته است.
وی با اشاره به پوشش بیمهای چایکاران توسط این صندوق افزود: کشاورزانی که رضایتنامه را امضا کنند، صندوق به نیابت از آنان اقدام به بیمه میکند. همچنین تسهیلات ارزانقیمت برای خرید کود شیمیایی و تأمین سرمایه در گردش کارخانجات در نظر گرفته شده است.
اقتصاد
شکاف میان حمایت و تورم؛ کالابرگ در برابر نهادههای دولتیِ ناپدیدشده
تهران- ایرنا- همزمان با اعلام آمادگی مجلس برای افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی، نایب رئیس کمیسیون کشاورزی با افشای شکاف ۲ برابری قیمت نهادهها (سویا از ۶ هزار و ۸۰۰ تومان به ۱۲ هزار تومان) هشدار داد که بدون اصلاح زنجیره تامین و نظارت بر انبارها، افزایش کالابرگ صرفاً «مسکنی موقتی» برای التیام التهابات بازار مرغ و تخممرغ خواهد بود.
پایگاه خبری داوان نیوز: با افزایش سرسامآور قیمت مرغ و تخممرغ در بازار و اذعان مقامات مجلس به اینکه «مبلغ فعلی کالابرگ جوابگوی نیاز خانوار نیست، دولت در آستانه تصمیم برای افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی قرار گرفته است؛ اقدامی که نمایندگان آن را ضرورتی برای مقابله با «نقص در خرید طلایی نهادهها» و حفظ قدرت خرید مردم ارزیابی میکنند.
به گزارش داوان نیوز، همزمان با اظهارات مقامات دولتی مبنی بر احتمال افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی، وزرا و نمایندگان مجلس با تأکید بر «شرایط جنگی» و فشارهای اقتصادی، از این اقدام به عنوان یک ضرورت انکارناپذیر برای حفظ سفره مردم یاد میکنند. اما در سوی دیگر میدان، آمارها از افزایش چشمگیر قیمت نهادههای دامی و نوسانات شدید در بازار مرغ و تخممرغ حکایت دارد؛ وضعیتی که تحلیلگران را به این نتیجه میرساند که افزایش کالابرگ بدون رفع ریشههای تورمی، فقط یک مسکن موقتی است.
کالابرگ، از حمایت هدفمند تا واکنش به بحران
در روزهای اخیر، چند تن از اعضای کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، از جمله عبدالکریم هاشمی نخلابراهیمی و عباس قدرتی زوارم، خواستار افزایش فوری اعتبار کالابرگ الکترونیکی شدهاند. هاشمی نخلابراهیمی، نماینده میناب، در گفتوگو با خبرنگار ما این اقدام را «در شرایط جنگی و فشارهای اقتصادی» یک ضرورت دانست و تأکید کرد: کالابرگ الکترونیکی یکی از ابزارهای مؤثر برای حمایت هدفمند از دهکهای پایین است و افزایش آن میتواند قدرت خرید مردم را تقویت کند.
عباس قدرتی زوارم، سخنگوی کمیسیون برنامه و بودجه، نیز با اشاره به اینکه «مبلغ فعلی کالابرگ جوابگوی نیاز خانوار نیست»، خواستار درک دقیق مدیران از وضعیت اقتصادی جامعه شد. مجید دوستعلی، نماینده کرمان، نیز هرگونه افزایش حمایتهای معیشتی از جمله کالابرگ را «اقدامی پسندیده و قابل دفاع» ارزیابی کرد.
این اجماع در مجلس در حالی شکل میگیرد که دولت هنوز به طور رسمی میزان افزایش را اعلام نکرده، اما فضای سیاسی حاکی از آن است که افزایش اعتبار کالابرگ به ابزاری برای مدیریت نارضایتیهای معیشتی تبدیل شده است.
افزایش قیمت نهادهها؛ زخم کهنه بازار اقلام اساسی
اما داستان تنها به حمایتهای تقاضا ختم نمیشود. گزارشهای میدانی و اظهارات کارشناسی نشان میدهد که ریشه اصلی گرانی، نه در کمبود فیزیکی، که در شکاف عمیق میان قیمت نهادههای دولتی و آزاد است.
علیرضا عباسی، نایبرئیس کمیسیون کشاورزی مجلس، در تشریح دلایل نوسانات اخیر بازار مرغ و تخممرغ، به صراحت گفت: دولت قیمت سویای عرضهشده را حدود ۶ هزار و ۸۰۰ تومان اعلام کرده بود، اما امروز این محصول در بازار آزاد بالای ۱۲ هزار تومان معامله میشود.
وی با انتقاد از عملکرد وزارت جهاد کشاورزی افزود: متأسفانه در زمانی که نهاده در بازارهای جهانی با قیمت مناسب در دسترس بود، اقدام به خرید و ذخیرهسازی نکردند.
این فاصله ۲ تا ۳ برابری قیمت نهادهها، تولیدکننده را ناچار به افزایش قیمت تمامشده محصول نهایی میکند. عباسی با مثالی از بازار تخممرغ هشدار داد که کاهش تقاضا در گذشته باعث کشتار مرغهای مادر شده و امروز نتیجه آن به صورت افزایش قیمت خود را نشان داده است.
تحلیل: آیا کالابرگ به تنهایی کافی است؟
نکته قابل تأمل در موضعگیریها، تأکید چندباره نمایندگان بر «شرایط جنگی» و «کاهش صادرات» است. قدرتی زوارم تصریح کرد که «با توجه به کاهش صادرات، دولت باید مانع از تشدید مشکلات معیشتی شود.» این در حالی است که عباسی هشدار میدهد: مشکل اصلی ما قیمت است. اگر سفره مردم آسیب ببیند و قدرت خرید کاهش یابد، تقاضا کم شده و در چرخه بعدی به تولید ضربه میزند.
از این منظر، افزایش کالابرگ الکترونیکی میتواند به طور موقت از افت بیشتر تقاضا جلوگیری کند، اما بدون مداخله در زنجیره تأمین نهادهها و کنترل قیمتهای جهانی، صرفاً به معنای انتقال فشار تورم به بودجه دولت و به تعویق انداختن بحران است.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، نمایندگان مجلس در حالی بر افزایش اعتبار کالابرگ تأکید دارند که عباسی از دولت خواسته است نظارت را از «ویترین مغازهها» به «مرحله تأمین مواد اولیه و نهادهها» عقب ببرد. آرای نمایندگان مجلس نشانگر آن است که در صورت عدم اصلاح نظام تأمین و توزیع نهادههای دامی، افزایش کالابرگ بدون پشتوانه تولید پایدار، نه تنها مشکل معیشت را حل نمیکند، بلکه ممکن است تورم را نیز تغذیه نماید.
در شرایط کنونی، مجلس به نظر میرسد با درک فشار بر مردم، بسته حمایت از کالابرگ را به عنوان یک اقدام فوری به دولت توصیه میکند؛ اما کارشناسان معتقدند پایداری بازار در گرو اقدام همزمان در سه سطح «تأمین نهاده، تنظیم تولید و نظارت بر عرضه» است، نه فقط تزریق پول به سمت تقاضا.
اقتصاد
بانکها دستور تعویق اقساط را نادیده میگیرند/ مردم زیر فشار تماسها و پیامکها
در حالی که وزارت اقتصاد دستور تعویق اقساط و عدم دریافت جریمه دیرکرد را ابلاغ کرده، برخی بانکها همچنان رویه سابق را دنبال کرده و با پیامک و تماس، مردمِ درگیر با رکود بازار را تحت فشار قرار دادهاند؛ عضو کمیسیون اقتصادی مجلس این رفتار را محکوم کرد و خواهان ورود فوری دولت شد.
پایگاه خبری داوان نیوز: بانکهایی که از اجرای مصوبه تعویق سررسید اقساط سرپیچی میکنند و با اعمال فشار بر مردم، آرامش معیشتی را برهم زدهاند، منتظر برخورد قاطع دولت و پیگیری ویژه کمیسیون اقتصادی باشند.
به گزارش خبرنگار ما، زهرا خدادادی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، با اشاره به لزوم همراهی بانکها با مردم در شرایط دشوار اقتصادی، از بیتوجهی برخی بانکها به دستورالعمل وزارت اقتصاد انتقاد کرد.
وی با اعلام اینکه بانکها موظف به تعویق سررسید اقساط تسهیلات و چشمپوشی از جرایم دیرکرد هستند، گفت: «متأسفانه شاهدیم که شماری از بانکها این دستورات را نادیده گرفته و همان رویه پیشین خود را بدون تغییر دنبال میکنند.»
خدادادی افزود: در شرایطی که کسبوکارها و درآمد مردم با اختلال جدی مواجه شده، بانکها با ارسال پیامک و تماسهای مکرر، وامگیرندگان را تحت فشار قرار میدهند. وضعیت بازار عادی نیست و اگر بود، نیازی به چنین اقداماتی وجود نداشت. درک شرایط کنونی اصناف و بازاریان یک ضرورت اجتنابناپذیر است.
این نماینده مجلس تأکید کرد: اگر بازار و معیشت مردم به ثبات برسد، خودبه خود مشتریان بانکی بدون نیاز به هیچ پیامک یا تماسی اقساط خود را پرداخت خواهند کرد؛ چراکه رونق درآمدها، بهترین ضامن بازپرداخت بهم وقع تسهیلات است.
خدادادی با انتقاد از سهل انگاری برخی بانکها در اجرای مصوبات اقتصادی، تصریح کرد: دولت باید قاطعانه وارد عمل شده و با بانکهای متخلف برخورد کند تا زمینه نارضایتی عمومی از بین برود.
وی در پایان با اشاره به پیگیریهای مستمر کمیسیون اقتصادی مجلس از همان روزهای ابتدایی «جنگ رمضان» در حوزه مسائل معیشتی، خاطرنشان کرد: این کمیسیون جلسات متعددی با وزرا و مسئولان مربوطه برگزار کرده و موضوع تعویق اقساط و بخشودگی جرایم دیرکرد همواره یکی از محورهای اصلی بوده است. اکنون نیز با توجه به سرپیچی برخی بانکها از دستور وزارت اقتصاد، این موضوع را تا حصول نتیجه مطلوب پیگیری خواهیم کرد.
منبع: خبرگزاری خانه ملت
-
دانستنی ها3 هفته پیشتغییر در نرم مبارزه؛ دستورالعمل فنی و اجرايي مبارزه با سن غلات
-
سرخط4 هفته پیشالگوی کشت محصولات گلخانه و محیط های کنترل شده تدوین شد
-
استان ها4 هفته پیشهزار جریبی: افزایش 50 درصدی تولید گندم، عدم ممنوعیت کشت برنج
-
آموزش4 هفته پیشکرم گلوگاه انار؛ مدیریت تلفیقی راهکاری مؤثر
-
خبرهای سازمانی3 هفته پیشسال 1405 در سازمان تات: سال آموزش و ترویج یافتهها و فناوریها
-
استان ها2 هفته پیشنشست فنی گیاهپزشکی مازندران؛ بیماریهای غلات و علفهای هرز کشت پاییزه بررسی شد
-
پرونده ویژه4 هفته پیشپژوهشهای حشرهشناسی، بیمهی آیندهی کشاورزی ایران
-
علوم و آموزش2 هفته پیشرقم «لاهیج»؛ تقویت انگیزه نوسازی باغها با معرفی رقم جدید چای

