اقتصاد
خروج اتباع افغان؛ پاشنه آشیل کشاورزی آشکار شد

پایگاه خبری داوان نیوز: خروج گسترده اتباع افغانستانی از ایران در پی سیاستهای جدید امنیتی و اقتصادی، بخش کشاورزی را با بحران بیسابقهای مواجه کرده است.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی(DA1news): خروج کارگران افغانستانی پاشنه آشیل کشاورزی ایران را آشکار کرده است. اگرچه سیاستهای امنیتی در کوتاهمدت اجتنابناپذیرند، اما راهکارهای پایدار نیازمند تحول در سه محور است: این گزارش با بررسی نقش حیاتی کارگران افغان در زنجیره تولید محصولات کشاورزی، پیامدهای خروج آنها و راهکارهای جایگزین را تحلیل میکند.
چهار دهه همزیستی و وابستگی متقابل
افغانستانیها طی ۴۰ سال گذشته بهویژه در بخشهای کاربردی کشاورزی ایران نقش محوری ایفا کردهاند. بر اساس آمارهای رسمی، بیش از ۷۰% نیروی کار کشاورزی در استانهای شرقی و مرکزی ایران (مانند خراسان، یزد و سیستان و بلوچستان) را اتباع افغان تشکیل میدهند . این وابستگی در مشاغلی مانند کشت فصلی، آبیاری و برداشت محصولات مشهودتر است.
نقش کارگران افغان در کشاورزی ایران: ستونهای نامرئی
– حضور انبوه در بخشهای حیاتی:
– سهم ۵۰ تا ۷۵% در تولید محصولات آببر مانند گوجهفرنگی، خیار و هندوانه .
– فعالیت در مزارع فصلی و دامداریها با دستمزد پایین (حدود ۳۰-۵۰% کمتر از نیروی کار ایرانی) و انعطافپذیری بالا .
– مهارتهای خاص:
– تخصص در روشهای سنتی آبیاری و سازگاری با شرایط سخت کاری در مناطق کویری .
– نقش کلیدی در زنجیره تأمین محصولات تازه به دلیل امکان حملونقل مستقیم به بازارهای محلی .
پیامدهای خروج: بحران در سه لایه
1. تورم و اختلال زنجیره تأمین
– افزایش ۴۰-۶۰% هزینه تولید محصولات به دلیل نیاز به جذب نیروی کار ایرانی با دستمزد بالاتر و بیمه .
– کاهش ۲۵-۳۰% تولید محصولات فصلی مانند صیفیجات در استانهای خراسان و اصفهان .
– رشد قیمت مواد غذایی تا ۳۵% برای محصولاتی مانند گوجهفرنگی و هندوانه .
2. فشار بر منابع آب و تغییر الگوی کشت
– اسراف منابع آبی به دلیل بازگشت به روشهای سنتی آبیاری توسط کشاورزان ایرانی .
– تغییر الگوی کشت به محصولات کمآببر مانند جو و گندم که ارزش اقتصادی پایینتری دارند .
3. تعطیلی صنایع وابسته
– تعطیلی ۲۰% کارگاههای تبدیلی (مانند ربسازی و کنسروسازی) در استانهای مرکزی به دلیل کمبود مواد اولیه .
– کاهش صادرات محصولات باغی به کشورهای همسایه مانند عراق و روسیه .
جدول ۱: مقایسه وضعیت کشاورزی قبل و پس از خروج کارگران افغانستانی
| شاخص | قبل از خروج | پس از خروج | تغییرات |
| هزینه نیروی کار | ۳۰-۵۰ هزار تومان/روز | ۷۰-۱۰۰ هزار تومان/روز | +۶۰% |
| تولید صیفیجات | ۱۰۰% | ۷۰-۷۵% | -۲۵% |
| قیمت گوجهفرنگی | ۱۵ هزار تومان/کیلو | ۲۵ هزار تومان/کیلو | +۶۷% |
| سطح زیرکشت هندوانه | ۱۵۰ هزار هکتار | ۱۱۰ هزار هکتار | -۲۷% |
4. راهکارهای جایگزین: آزمونهای موفق و شکستخورده
۴-۱. مکانیزاسیون و کشاورزی هوشمند
– پروژههای الگویی:
– اجرای طرح کشاورزی هوشمند با حمایت اتحادیه اروپا در استانهای کرمان و خراسان:
– آموزش کشاورزان باقیمانده در استفاده از آبیاری قطرهای (صرفهجویی ۶۰% آب) .
– افزایش عملکرد از ۳ به ۸ تن در هکتار در محصولات استراتژیک .
– تأمین تراکتورهای سبک و ادوات مدرن توسط نهادهای بینالمللی .
۴-۲. جذب نیروی کار داخلی: چالشها و محدودیتها
– تمایل کمتر جوانان ایرانی به کار در مزارع (فقط ۱۵% متقاضیان کار) .
– پروژههای تشویقی دولت:
– معافیت مالیاتی برای کشاورزان استفادهکننده از نیروی کار ایرانی.
– بستههای اشتغال روستایی با حقوق ثابت ۸ میلیون تومان .
۴-۳. ساماندهی نیروهای باقیمانده
– صدور مجوزهای کار هدفمند برای اتباع مجاز در بخشهای بحرانی .
– تشکیل کارگروه مشترک ایران و افغانستان برای نظارت بر تردد قانونی کارگران فصلی .
چالشهای فرابخشی: امنیت، اقتصاد و اخلاق
– معضل امنیتی:
– گزارشهای نفوذ گروههای خرابکار در پوشش کارگران کشاورزی .
– افزایش کنترلهای مرزی با ساخت دیوار ۴ متری در مرز خراسان .
– بحران انسانی:
– آوارگی نسل دوم و سوم افغانهای متولد ایران (حدود ۵۰۰ هزار دانشآموز) .
– اعتراضات جامعه مدنی به سیاستهای “اخراج غیرانسانی” .
– وابستگی ساختاری:
– عدم توسعه مکانیزاسیون طی ۴۰ سال به دلیل اتکا به نیروی کار ارزان .
در جستجوی راه سوم
خروج کارگران افغانستانی پاشنه آشیل کشاورزی ایران را آشکار کرده است. اگرچه سیاستهای امنیتی در کوتاهمدت اجتنابناپذیرند، اما راهکارهای پایدار نیازمند تحول در سه محور است:
۱. گذار از کشاورزی سنتی به سمت الگوهای مکانیزه و هوشمند با حمایتهای بینالمللی .
۲. بازتعریف روابط کار با طراحی نظام سهمبری برای جذب نیروی کار داخلی.
۳. ایجاد کریدورهای قانونی کار فصلی برای اتباع افغان در چارچوب توافقهای دوجانبه .
هشدار کارشناسان: تکرار الگوی “اخراج-بازگشت” (با نرخ ۵۰% بازگشت اخراجیها) نشان میدهد راهکارهای قهری بدون ارائه جایگزینهای اقتصادی محکوم به شکست هستند.

اقتصاد
رشد ۱۰ درصدی تولید چای در کشور؛ ۹۱ هزار تن برگ سبز خریداری شد
با وجود افزایش ۱۰ درصدی تولید و پرداخت ۱۳۴ میلیارد تومان تسهیلات ۴ درصدی به چایکاران، صنعت چای ایران در آستانه فصل برداشت پاییزه با چالش جدی تأمین ۴۰۰ میلیارد تومان باقیمانده از تعهدات دولتی و ضرورت حفظ باغات در گیلان و مازندران مواجه است؛ هرچند صادرات ۴ هزار تنی به اروپا و آسیا، نویدبخش تعادل در بازار داخلی است.

پایگاه خبری داواننیوز: صنعت چای کشور در فصل برداشت امسال با رشد قابل توجهی همراه بوده و آمارهای رسمی نشان از افزایش ۹ تا ۱۰ درصدی تولید نسبت به سال گذشته دارد. رئیس سازمان چای کشور با اعلام آخرین وضعیت تولید، خرید برگ سبز، پرداخت مطالبات و بازار داخلی و خارجی، از برنامههای حمایتی و راهبردهای این سازمان برای تقویت جایگاه چای ایرانی پرده برداشت.
به گزارش خبرنگار اقتصادی ما، حبیب جهانساز با ارائه گزارشی جامع از روند فعلی صنعت چای، اظهار داشت: تاکنون بیش از ۹۱ هزار تن برگ سبز چای از باغات استانهای شمالی خریداری شده که ارزش ریالی آن به حدود ۳ هزار و ۳۳۹ میلیارد تومان رسیده است. وی با اشاره به تداوم عملیات برداشت، افزود: به طور میانگین روزانه ۸۰۰ تن برگ سبز توسط چایکاران برداشت و روانه کارخانجات میشود.
رئیس سازمان چای کشور با بیان اینکه تولید چای خشک از مرز ۲۰ هزار و ۸۰۰ تن عبور کرده، تصریح کرد: کارخانجات چایسازی همچنان با تقاضای بالا برای دریافت برگ سبز مواجه هستند و فصل برداشت تا پایان مهرماه ادامه خواهد داشت.
وضعیت مالی و تسهیلات حمایتی:
جهانساز در خصوص مطالبات چایکاران، از پرداخت حدود ۷۵ درصد مبالغ خرید برگ سبز خبر داد و گفت: سهم دولت در این بخش به ۴۰۰ میلیارد تومان رسیده و ۴۰۰ میلیارد تومان دیگر نیز باقی مانده که بهزودی پرداخت خواهد شد. وی همچنین از اختصاص ۱۳۴ میلیارد تومان تسهیلات با نرخهای ترجیحی در سال مالی ۱۴۰۵ یاد کرد و افزود: نرخ سود این تسهیلات برای چایکاران ۴ درصد و برای کارخانجات ۸ درصد تعیین شده است.
رئیس سازمان چای کشور با اشاره به اصلاحات استاندارد در بازار داخلی، اعلام کرد: انواع چای تولیدی آماده عرضه به سبد خانوار است و سیاست اصلی، افزایش مصرف چای داخلی و کاهش وابستگی به واردات، همراه با تأمین کامل نیاز بازار میباشد. در حوزه صادرات نیز از صادرات ۴ هزار تن چای به کشورهای همسایه، اروپایی و آسیایی خبر داد و تأکید کرد: واردات صرفاً به میزان نیاز و برای تکمیل تقاضای بازار انجام میشود.
جهانساز در بخش پایانی سخنان خود، حفظ کاربری اراضی باغی و زراعی بهویژه باغات چای در گیلان و مازندران را خط قرمز سازمان برشمرد و گفت: هرگونه تغییر کاربری صرفاً در چارچوب قوانین و ضوابط مجاز خواهد بود. وی حمایت از چایکاران، تثبیت باغات، توسعه صادرات و بهرهمندی از تسهیلات هدفمند را محورهای اصلی برنامههای سازمان چای کشور اعلام کرد.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، با توجه به رشد تولید داخلی، افزایش پرداخت مطالبات، و سیاستهای متوازن در حوزه واردات و صادرات، به نظر میرسد صنعت چای کشور در مسیر خودکفایی نسبی و ارتقای کیفیت گام برمیدارد. اما تحقق کامل اهداف مستلزم استمرار حمایتهای دولتی، مدیریت بهینه منابع آبی و هوشمندی در بازاریابی محصولات ایرانی در عرصه بینالمللی است. سازمان چای کشور تأکید دارد که با حفظ باغات و افزایش بهرهوری، میتوان سهم چای داخلی را در سبد مصرفی خانوار به سطح مطلوبتری رساند.
اقتصاد
هشدار معاون وزیر جهاد کشاورزی: قیمتشکنیِ غیرواقعی، تولید را تهدید میکند
در شرایطی که نرخ تورم روند کاهشی ملایمی به خود گرفته، معاون برنامهریزی وزارت جهاد کشاورزی با ترسیم خط قرمز اقتصادی برای سیاستگذاران، اعلام کرد: کاهش قیمت کالاهای کشاورزی تا مرز زیاندهی تولیدکننده، نه تنها تورم را مهار نمیکند، بلکه با توقف واردات صرفهدار (همانند ذرت) و کاهش سطح زیر کشت، زنجیره تأمین را با بحران روبهرو میکند و روند افزایش مجدد قیمتها در ماههای آینده را تسریع میبخشد.

پایگاه خبری داواننیوز: اکبر فتحی، معاون برنامهریزی و امور اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، نسبت به عواقب کاهش قیمتهای کشاورزی به زیر سطح اقتصادی هشدار داد و بر لزوم شکلگیری «قیمتهای تعادلی» برای حفظ منافع تولیدکننده و مصرفکننده تأکید کرد.
به گزارش خبرنگار ما، نشست تخصصی کارگروه امنیت غذایی و تنظیم بازار کالاهای کشاورزی امروز سهشنبه (۲۰ مرداد ماه) با محوریت بررسی وضعیت نرخها و مدیریت زنجیره تأمین برگزار شد. اکبر فتحی در این جلسه با اشاره به نوسانات فصلی بازار، اظهار داشت که کاهش طبیعی قیمت محصولات در فصل برداشت، نباید بهانهای برای اعمال فشارهای غیرکارشناسی بر زنجیره تولید شود.
وی با تأکید بر این نکته کلیدی که «فشار برای کاهش قیمت کالاها به زیر سطح اقتصادی، در نهایت به زیان مصرفکننده تمام خواهد شد»، تصریح کرد: اگر قیمتها از مرز بهرهوری اقتصادی پایینتر روند، انگیزه تولید از بین رفته و در میانمدت، کشور با کمبود عرضه و افزایش مجدد قیمتها مواجه خواهد شد. بنابراین، مدیریت هوشمندانه فاصله «تولید تا مصرف» و حذف واسطههای غیرضروری، مهمتر از کاهش دستوری قیمتهاست.
معاون وزیر جهاد کشاورزی در بخش دیگری از سخنان خود به روند تورم در ماههای اخیر اشاره کرد و گفت: نرخ تورم از خردادماه سیر نزولی ملایمی به خود گرفته و پیشبینی میشود در ماههای آینده، بازار به ثبات و تعدیل نسبی دست یابد. وی تأکید کرد که تحلیل قیمتها باید بر اساس «نرخهای ارشادی جدید» صورت گیرد، نه دادههای تاریخی، چرا که با توجه به آزادسازی نرخ ارز، بازگشت قیمتها به سطوح پیشین ممکن نیست و این انتظار، خطایی راهبردی در تحلیل بازار است.
فتحی در تشریح وضعیت دو محصول راهبردی، به موضوع قیمت برنج ایرانی اشاره و بیان کرد: نوسانات قیمت برنج در استانهای شمالی و بازار خردهفروشی در فصل برداشت، یک روند فصلی و قابل پیشبینی است که جای نگرانی ندارد و با پایان فصل، مجدداً به تعادل میرسد.
وی در خصوص بازار ذرت نیز با ارائه یک تحلیل اقتصادی جالب توجه گفت: کاهش قیمت ذرت تا آستانه ۴۰ هزار تومان، به گونهای شد که ثبت سفارشهای وارداتی برای فعالان اقتصادی به صرفه نبود و عملاً واردات متوقف شد. این موضوع نشان میدهد که قیمتها باید در محدودهای قرار گیرند که هم تأمین مستمر کالا در بازار تضمین شود و هم حاشیه سود عادلانه برای تولیدکننده داخلی حفظ گردد.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، اظهارات معاون وزیر جهاد کشاورزی نشاندهنده تغییر رویکرد از سیاستهای قیمتگذاری دستوری به سمت تنظیمگری هوشمندانه بازار است. کارشناسان اقتصادی معتقدند که یافتن نقطه تعادل میان قیمت تمامشده تولید و قدرت خرید مصرفکننده، کلید اصلی تحقق امنیت غذایی پایدار در شرایط تورمی کنونی است. هرگونه مداخله شتابزده برای کاهش قیمت، ضمن تضعیف تولید داخلی، چرخه معیوب کمبود و گرانی را در آینده تشدید خواهد کرد.
اقتصاد
فتحی عنوان کرد: از سرکوب قیمت تا اقتصاد تولید؛ ۶۰ همت اوراق و کاهش ۱۰۰ درصدی بروکراسی
اکبر فتحی، معاون برنامه ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، روز گذشته در تشریح عملکرد دوساله این وزارتخانه اعلام کرد: «برای نخستین بار، سیاستهای تنظیم بازار از سرکوب قیمت به اقتصادی سازی تولید تغییر جهت داده، کارگروه امنیت غذایی مستقل شد، و پرداخت خسارت های بیمه به روز گردید؛ تحولاتی که با وجود مقاومت های اجرایی، اکنون به جذب ۶۰ همت اوراق مالی انجامیده است.

پایگاه خبری داواننیوز: معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی از تحول بنیادین در سیاستهای این وزارتخانه طی دو سال گذشته خبر داد و گفت: با تشکیل کارگروههای تخصصی تنظیم بازار و امنیت غذایی، راهاندازی سامانه های یکپارچه، و جذب ۶۰ همت اوراق مالی، گامهای عملی برای اقتصادیسازی تولید و عبور از سیاستهای قیمتسرکوبکننده برداشته شده است.
به گزارش خبرنگار ما، وزارت جهاد کشاورزی در دو سال اخیر دستخوش تغییرات بنیادین در حوزه سیاستگذاری، ساختار اجرایی و شفافسازی فرآیندها شده است. اکبر فتحی، معاون برنامهریزی و اقتصادی این وزارتخانه، روز شنبه (۱۷ مردادماه) در جلسه شورای مدیران، گزارشی از عملکرد دوساله ارائه کرد که نشاندهنده حرکت از رویکردهای سنتی به سمت مدیریت دادهمحور و اقتصادیسازی تولید است.
تنظیم بازار بدون سرکوب قیمت
فتحی با اعلام تشکیل کارگروه تنظیم بازار محصولات کشاورزی ذیل ستاد تنظیم بازار کشور، این اقدام را گامی بیسابقه در جهت خروج از سیاستهای قیمتسرکوبکننده دانست و تأکید کرد: با وجود مقاومتهای گسترده، موفق شدیم این کارگروه را عملیاتی کنیم تا سیاستهای اقتصادیسازی تولید در سطح ملی دنبال شود.
وی از شکلگیری کارگروه امنیت غذایی در وزارت جهاد کشاورزی پس از کشوقوسهای فراوان خبر داد و آن را اقدامی راهبردی برای تقویت نقش این وزارتخانه در سیاستگذاری کلان امنیت غذایی کشور توصیف کرد.
معاون برنامهریزی و اقتصادی با اشاره به راهاندازی سامانههای نوین و داشبورد مدیریتی، از کاهش ۱۰۰ درصدی بروکراسی و افزایش چشمگیر سرعت صدور مجوزها نسبت به ابتدای دولت چهاردهم سخن گفت و یکپارچگی سامانهها را عامل اصلی این تحول دانست.
اقتصادیسازی تولید با دادههای بهروز
مجموعه سامانههای راهاندازیشده در دولت جدید، به گفته فتحی، محور تحقق هدف اصلی وزارتخانه یعنی «اقتصادیکردن تولید» قرار گرفتهاند. وی همچنین از تشکیل نخستین کارگروه ملی بهینهسازی مصرف انرژی در این وزارتخانه خبر داد و اظهار داشت: برای اولینبار، میزان مصرف انرژی در زیربخشهای مختلف به تفکیک حاملها استخراج شده و این دادهها در تصمیمگیریهای اخیر درباره سوخت نقش تعیینکننده داشتهاند.
فتحی با اشاره به تحول در صندوق بیمه کشاورزی، از بهروز شدن پرداخت خسارتها بدون تأخیر خبر داد و گفت: اگرچه امکان پرداخت کامل وجود ندارد، اما همین تغییر رویه، رضایت استانها را به طور محسوسی افزایش داده است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به روشهای نوین تأمین مالی اشاره کرد و گفت: استفاده از ابزارهای غیرنقدی که ابتدا حتی با تردید بانک مرکزی مواجه بود، اکنون به جذب ۶۰ همت اوراق در بخش کشاورزی انجامیده است؛ در حالی که در گذشته حتی جذب یک همت نیز غیرممکن به نظر میرسید.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، گزارش عملکرد دوساله وزارت جهاد کشاورزی نشان از عزم جدی برای عبور از مدیریت سنتی به سمت حکمرانی دادهبنیاد دارد. تشکیل کارگروههای تخصصی، شفافسازی فرآیندها، و حرکت به سوی تأمین مالی نوین، همگی حاکی از تحول در نگرش سیاستگذاران بخش کشاورزی است. با این حال، چالشهایی نظیر پرداخت ناقص خسارتهای بیمهای و مقاومتهای اجرایی در مسیر تنظیم بازار، همچنان نیازمند نظارت و پایش مستمر هستند. آنچه مسلم است، گامهای برداشتهشده در دولت چهاردهم، افق تازهای برای اقتصادیسازی تولید و امنیت غذایی پایدار ترسیم کرده است.
آموزش4 هفته پیشانگورتان کشمشی نشود!؟ ۵ توصیه فوری برای باغداران انگور
خبرهای سازمانی2 هفته پیشدستورالعمل جدید پروانههای گلخانه به تمام استانها ابلاغ میشود
پرونده ویژه4 هفته پیشلطفعلیزاده خبر داد: پارک کشاورزی وارد فاز جدید مأموریتگرایی شد
آموزش4 هفته پیشتشتک آبخور، یکی از ارکان مدیریت پایدار آب در باغهای مدرن
گوناگون4 هفته پیشهمافزایی سیاستگذاران و نخبگان فناوری؛ ایرانمال میزبان همایش ملی شرکتهای دانشبنیان
دانستنی ها4 هفته پیشبرنامه معاونت آموزش و ترویج کشاورزی برای بهینهسازی انرژی اعلام شد
خبرهای سازمانی4 هفته پیشسرمایه پنهان: آغاز برنامه ملی ثبت دانش بومی کشاورزان توسط سازمان تات
مقالات4 هفته پیشکشاورزیِ هوشمند در ایران؛ از آرمانِ «دادهمحوری» تا واقعیتِ «زیرساختگریز»

























