پایگاه خبری داوان نیوز: یک پژوهش ملی و پنج‌ساله که امروز با حضور مقامات ارشد وزارت جهاد کشاورزی در مؤسسه تحقیقات خاک و آب رونمایی شد، پرده از واقعیتی مهم برداشت: برخلاف شایعات گسترده در فضای مجازی، میزان نیترات در محصولات استراتژیکی همچون گندم و برنج ایرانی نه‌تنها نگران‌کننده نیست، بلکه پس از بازبینی استانداردهای ملی، سلامت آن‌ها به‌طور کامل تأیید شده است.

به گزارش داوان نیوز، در مراسم رونمایی از طرح کلان «پایش نیترات محصولات کشاورزی»، کریم شهبازی، رئیس بخش آزمایشگاه‌های مؤسسه تحقیقات خاک و آب، با ارائه جزئیاتی از این مطالعه گسترده گفت: «در این طرح که از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ به‌عنوان بزرگترین پژوهش پایشی کشور اجرا شد، ۵۸۲۱ نمونه از ۲۷ استان مورد آنالیز دقیق قرار گرفت.»*

وی با اشاره به نتایج شگفت‌انگیز این پژوهش افزود:
– سیب‌زمینی: تنها ۲ درصد از نمونه‌ها دارای نیترات بالاتر از حد استاندارد بودند.
– گوجه‌فرنگی: هیچ نمونه‌ای با آلودگی بالاتر از حد مجاز مشاهده نشد.
– گندم و برنج: پس از چهار سال چالش کارشناسی، مبانی تعیین حدود مجاز نیترات در این محصولات استراتژیک اصلاح و ادعاهای پیشین مبنی بر آلودگی بالا به‌طور کامل رد شد.

شهبازی با هشدار نسبت به روند افزایشی نیترات در سال‌های اخیر تصریح کرد: میانگین نیترات در چهار سال اخیر از ۳۰ به ۴۵ میلی‌گرم بر کیلوگرم افزایش یافته است. هرچند همچنان زیر سقف استاندارد هستیم، این روند نیازمند مدیریت پیشگیرانه و مصرف بهینه کودهای شیمیایی است.

تغییر نگرش اساسی در ارزیابی تحقیقات کشاورزی
غلامرضا گل‌محمدی، معاون وزیر و رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات)، در این مراسم از تغییر رویکرد این سازمان از «تحقیق برای تحقیق» به «تحقیق برای توسعه و اثربخشی» خبر داد.

وی تأکید کرد: صرف مقاله‌محوری دیگر ملاک ارزیابی پژوهشگران نیست. اثربخشی، تولید دانش فنی و قابلیت ترویج یافته‌ها در مزرعه، معیار اصلی ارتقای علمی اعضای هیئت‌علمی از سال ۱۴۰۴ خواهد بود. گل‌محمدی همچنین از پیگیری برای ایجاد «پایه تشویقی» ویژه پژوهشگران برگزیده خبر داد.

پیوند ناگسستنی پژوهش و اجرا
مجید آنجفی، معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی، با اشاره به نقش محوری مؤسسات تحقیقاتی در تصمیم‌سازی‌های کلان گفت: تمام آنچه در حوزه اجرا و تولید محصولات زراعی اتفاق می‌افتد، باید مبتنی بر نتایج تحقیقات باشد. پایش ملی نیترات نمونه‌ای موفق از این همکاری است که نشان داد تولیدات زراعی کشور در چارچوب استانداردهای سلامت قرار دارند.

وی با تأکید بر بازگشت به جوهره فنی وزارتخانه افزود: تمرکز صرف بر مسائل بازار نباید ما را از کار تخصصی غافل کند. برای نخستین‌بار، کارگروه ملی الگوی کشت با مشارکت وزارت نیرو و سازمان برنامه تشکیل شده و میزان آب قابل برنامه‌ریزی هر دشت مستند شده است.

رونمایی از نقشه‌های خاک؛ گامی برای مدیریت بحران
در بخش دیگری از این رویداد، از «نقشه‌های جدید خاک‌های سدیمی» کشور رونمایی شد. هادی اسدی رحمانی، رئیس مؤسسه تحقیقات خاک و آب، با هشدار نسبت به مغفول ماندن موضوع قلیاییت خاک گفت: نباید اجازه داد آنچه برای بحران آب کشور رخ داد، برای خاک نیز تکرار شود. نتایج این پایش‌ها نشان می‌دهد خاک‌های کشور در حوزه شوری و کاهش حاصلخیزی با افت کیفیت مواجه هستند و این نقشه‌ها ابزاری کلیدی برای تدوین الگوی کشت و پیشگیری از تخریب بیشتر اراضی است.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، این مراسم که با حضور معاون وزیر جهاد کشاورزی، معاون امور زراعت و جمعی از پژوهشگران برتر برگزار شد، بار دیگر بر ضرورت استفاده از داده‌های علمی برای اقناع سیاست‌گذاران و مدیریت بحران‌های آتی مانند کم‌آبی و کاهش حاصلخیزی خاک تأکید کرد. با اجرای این طرح‌های کلان، مرجعیت علمی مؤسسات تابعه وزارت جهاد کشاورزی در تضمین سلامت غذایی کشور به‌عنوان یک دستاورد مهم به اثبات رسید.

پایگاه خبری داوان نیوز: با هدف جلوگیری از پراکندگی نظارت‌ها و ایجاد زنجیره منسجم بازرسی، سازمان حفظ نباتات کشور مانور سراسری نظارت بر مراکز قرنطینه، کلینیک‌ها و فروشگاه‌های آفت‌کش را کلید زد.

به گزارش خبرنگار داوان نیوز، مریم جلیلی‌مقدم، رئیس سازمان حفظ نباتات کشور، از اجرای یک برنامه هماهنگ و فراگیر برای ساماندهی و یکپارچه‌سازی نظارت‌ها بر فعالیت‌های تخصصی گیاه‌پزشکی در کشور خبر داد.

وی با تأکید بر اینکه هم‌افزایی میان واحدهای اجرایی و نظارتی در دستور کار ملی قرار گرفته است، اظهار داشت: یکپارچه‌سازی نظارت‌ها، رویکرد محوری سازمان حفظ نباتات برای ارتقای کیفیت خدمات و تضمین سلامت محصولات کشاورزی است.

مانور سراسری نظارت در ۲۸ بهمن؛ بازرسی از زنجیره تأمین تا توزیع

بر اساس این گزارش، مانور سراسری نظارت بر خدمات گیاه‌پزشکی روزهای دوشنبه و سه‌شنبه (۲۷ و ۲۸ بهمن‌ماه ۱۴۰۴) به‌طور همزمان در تمامی استان‌های کشور برگزار می‌شود. این عملیات نظارتی با محوریت مدیریت‌های استانی حفظ نباتات و مشارکت سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی اجرا خواهد شد.

در جریان این طرح، اکیپ‌های تخصصی نظارت بر عملکرد مراکز کلیدی این حوزه متمرکز می‌شوند. بازرسی از مراکز قرنطینه گیاهی، کلینیک‌های گیاه‌پزشکی، داروخانه‌های گیاه‌پزشکی، شرکت‌های ضدعفونی و همچنین مراکز تولید، نگهداری و توزیع آفت‌کش‌ها در اولویت این مانور سراسری قرار دارد.

از نظارت میدانی تا تصمیم‌سازی ملی

هدف از این اقدام میدانی، صرفاً نظارت صرف نیست؛ بلکه داده‌های جمع‌آوری‌شده از استان‌ها مبنای تحلیل و برنامه‌ریزی قرار خواهد گرفت. به گفته مسئولان سازمان حفظ نباتات، نتایج این بازدیدها پس از جمع‌بندی و تحلیل کارشناسی، در سطح ملی برای ارزیابی وضعیت موجود و تدوین راهکارهای ارتقای کیفیت خدمات گیاه‌پزشکی بررسی می‌شود.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، این طرح سراسری گامی مؤثر در جهت تقویت حاکمیت نظارتی، ارتقای سلامت محصولات کشاورزی و تأمین امنیت غذایی پایدار در کشور محسوب می‌شود.

پایگاه خبری داوان نیوز: معاون سازمان تات در گردهمایی سالانه مدیران و محققان بخش دانه‌های روغنی، توسعه کشاورزی قراردادی واقعی و اصلاح الگوی مصرف را دو بال اصلی برای جبران عقب‌ماندگی چهاردهه‌ای در تأمین روغن و کنجاله مورد نیاز کشور عنوان کرد.

به گزارش داوان نیوز، دکتر ابوالفضل فرجی، رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، وابستگی مزمن کشور به واردات روغن و کنجاله را یکی از چالش‌های راهبردی بخش کشاورزی خواند و بر ضرورت پیگیری همزمان سه راهکار افزایش سطح زیرکشت، ارتقای بهره‌وری و توسعه کشاورزی قراردادی واقعی تأکید کرد.

ابوالفضل فرجی در  گردهمایی سالانه دانه‌های روغنی که با حضور مدیران و محققان این حوزه برگزار شد، با اشاره به سابقه چهاردهه ای بحث وابستگی به واردات روغن، اذعان داشت که علیرغم رشد تولید، نتوانسته‌ایم از نرخ رشد جمعیت و افزایش سرانه مصرف پیشی بگیریم.

وی با بیان اینکه سرانه مصرف روغن در کشور فراتر از استانداردهای مطلوب است، خاطرنشان کرد: «در شرایطی که سرانه ایده‌آل مصرف روغن ۱۷ کیلوگرم در سال برآورد می‌شود، این رقم در کشور به ۲۰ تا ۲۲ کیلوگرم رسیده که فشار مضاعفی بر زنجیره تأمین وارد می‌کند.»

چالش‌های اکولوژیک و ضرورت اصلاح ارقام

رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی با اشاره به محدودیت‌های اکولوژیک کشور در تولید دانه‌های روغنی تصریح کرد: شرایط اقلیمی نظیر کاهش بارندگی، نوسانات دمایی و کیفیت خاک، امکان تحقق تمام اهداف کمّی پیش‌بینی شده را ناممکن می‌سازد. وی با تأکید بر لزوم بازنگری در برنامه‌های به‌نژادی، افزود: توسعه کشت کلزا مستلزم حرکت به سمت اصلاح ارقامی با دمای پایه پایین و مقاوم به سرمای ابتدای فصل است تا امکان کشت در شرایط اقلیمی متغیر فراهم شود.

شکاف عمیق بهره‌وری؛ از ۷.۷ تن تا ۱.۵ تن در هکتار

معاون سازمان تات با استناد به آمار عملکرد مزارع، از شکاف قابل توجه بهره‌وری در مزارع دانه‌های روغنی خبر داد و گفت: در حالی که کشاورزان پیشرو موفق به ثبت عملکردهایی تا ۷.۷ تن در هکتار شده‌اند، میانگین کشوری کلزا همچنان در حدود ۱.۵ تن در هکتار باقی مانده است.

وی علت این اختلاف فاحش را در عواملی چون کمبود سرمایه‌گذاری، کاهش ماده آلی خاک، مصرف ناکافی کودهای پایه و ضعف زیرساخت‌های آبیاری و مکانیزاسیون ریشه‌یابی کرد و تأکید نمود: بدون اصلاح کیفیت خاک و تأمین سرمایه در گردش کشاورزان، ارتقای بهره‌وری محقق نخواهد شد.

ترویج هدفمند؛ کلید انتقال فناوری به مزارع

دکتر فرجی با انتقاد از نسبت نامتوازن فعالیت‌های ترویجی به تحقیقات، خاطرنشان کرد: تکیه صرف بر مزارع الگویی محدود، راه به جایی نخواهد برد و کشاورز زمانی فناوری جدید را می‌پذیرد که نتیجه آن را در مزرعه همسایه مشاهده کند. وی با اشاره به ظرفیت ۷۰ هزار نفری کشاورزان پیشروی شناسنامه‌دار در کشور، استفاده نظام‌مند از این ظرفیت را برای توسعه آموزش و ترویج فناوری‌های نوین ضروری دانست.

کشاورزی قراردادی واقعی؛ حلقه مفقوده توسعه

رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، استقرار کشاورزی قراردادی واقعی را راهکاری اساسی برای ساماندهی تولید دانه‌های روغنی برشمرد و تصریح کرد: مدل موفق برزیل در توسعه کشت سویا که در آن تأمین بذر، نهاده‌ها، خدمات فنی و تضمین خرید محصول به صورت یکپارچه توسط بخش خصوصی و تعاونی‌ها انجام می‌شود، الگویی قابل تأمل برای کشور است. وی هشدار داد که بدون شکل‌گیری ساختارهای قوی خصوصی و تعاونی، توسعه پایدار این محصولات راهبردی امکان‌پذیر نیست.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، فرجی در پایان اظهار داشت: راهبرد کاهش وابستگی به واردات روغن نیازمند پیگیری همزمان سه محور اساسی «افزایش سطح زیر کشت»، «ارتقای بهره‌وری از طریق مداخلات فنی و ترویجی» و «توسعه کشاورزی قراردادی واقعی» است. وی همچنین اصلاح الگوی مصرف و کاهش سرانه را به عنوان مکمل حیاتی این اقدامات مورد تأکید قرار داد.