پایگاه خبری داوان‌نیوز: نظام صنعتی تخم‌مرغ با وابستگی شدید به واردات، شکننده است، اما تولید ۱۱۰ هزار تنی در بخش روستایی-عشایری به همت زنان روستایی، افق نوینی برای گذار به مدل تولید قراردادی و کاهش وابستگی گشوده است؛ فرجی معاون تات این ظرفیت را ذخیره راهبردی تاب‌آوری کشور می‌داند.

به گزارش خبرنگار ما، در شرایطی که نظام صنعتی تولید تخم‌مرغ کشور با وابستگی بیش از ۹۰ درصدی به نهاده‌های وارداتی (کنجاله سویا و ذرت)، در برابر بحران‌های سیاسی، تحریمها و ناترازی انرژی آسیب‌پذیر نشان داده شده، گزارش فدراسیون طیور ایران از تولید حدود ۱۱۰ هزار تن تخم انواع ماکیان در بخش روستایی و عشایری، نویدبخش الگویی نوین برای تابآوری ملی و امنیت غذایی پایدار است. دکتر ابوالفضل فرجی، معاون سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) و رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، این دستاورد را تجسم عینی اقتصاد مقاومتی و سرمایه‌گذاری بر توانمندی‌های بومی خواند.

دکتر ابوالفضل فرجی، با نقد ساختار شکننده تولید صنعتی تخم‌مرغ اظهار داشت: اتکای صرف به زنجیره صنعتی و وابستگی شدید به واردات نهاده، نه تنها امنیت غذایی را در برابر تکانه های خارجی و تحریم ها آسیب پذیر میکند، بلکه در شرایط بحرانی همچون ناترازی انرژی، اختلال در عرضه را به همراه خواهد داشت. از منظر پدافند غیرعامل نیز این نظام فاقد تاب‌آوری لازم برای مواجهه با بحرانهای پیش‌بینین‌شده است.

وی با اشاره به آمار تولید ۱۱۰ هزار تنی در بخش روستایی و عشایری، این رقم را «شگفتی اقتصادی» خواند و تصریح کرد: آنچه این موفقیت را به یک پدیده کم‌نظیر تبدیل کرده، تحقق آن در غیاب سرمایه‌گذاری کلان، برنامه ریزی متمرکز، شبکه توزیع منسجم یا تسهیلات مالی گسترده است. این حجم تولید، حاصل مقاومت ژنتیکی نژادهای بومی و مجاهدت خاموش بیش از ۱۰ میلیون و ۶۰۰ هزار زن روستایی و عشایری است که با وجود محدودیتهای فراوان، سهمی تعیین‌کننده در امنیت غذایی کشور ایفا کرده‌اند.

معاون سازمان تات، نظام تولید روستایی را «ذخیره راهبردی تابآوری کشور» توصیف و برای بهرهبرداری بهینه از این ظرفیت، راهکارهای عملیاتی زیر را ارائه داد:

۱. توان‌افزایی هدفمند زنان روستایی و عشایری از طریق آموزش مهارتهای فنی و ترویج دانش نوین پرورش طیور بومی.
۲. ایجاد پیوند قراردادی میان تولیدکنندگان خرد و شبکه‌های توزیع و صنایع تبدیلی به منظور تضمین سودآوری و کاهش ریسک بازار.
۳. ارتقای بهرهوری با رویکرد راهبردی به‌گونه‌ای که ظرفیت تولید تا مرز ۲۰۰ هزار تن (معادل ۲۰ درصد نیاز سالانه کشور) افزایش یابد.

دکتر فرجی در پایان تأکید کرد: تقویت نظام تولید روستایی و عشایری، بدون نیاز به سرمایه‌گذاری‌های ارزبر صنعتی، یک خدمت راهبردی به بخش کشاورزی محسوب میشود که می‌تواند ستون فقرات امنیت غذایی را در شرایط بحران تضمین کند. از سیاستگذاران انتظار میرود با نگاهی ویژه به توانمندسازی زنان روستایی و توسعه مدل‌های تولید قراردادی، از این سرمایه عظیم ملی صیانت کنند.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، کارشناسان اقتصادی، تأکید معاون تات بر گذار از تولید صنعتی صرف به سمت نظام ترکیبی (روستایی – صنعتی) را گامی هوشمندانه در جهت کاهش وابستگی، افزایش تاب‌آوری و تحقق سیاستهای اقتصاد مقاومتی میدانند. این رویکرد، ضمن بهره‌گیری از سرمایه‌های انسانی و ژنتیکی بومی، راهی میانبر برای دستیابی به امنیت غذایی پایدار و مقاوم در برابر تهدیدات بیرونی فراهم می‌آورد.

پایگاه خبری داوان نیوز: موسسه آموزش و ترویج کشاورزی با تولید انیمیشن «ماجراهای انرژک و هدرکرد»، گامی نو در فرهنگسازی بهینه سازی مصرف انرژی در بخش کشاورزی برداشت. این اثر ترویجی با دو شخصیت نمادین، مفاهیم پیچیده مدیریت انرژی را در قالبی طنزآمیز و ماندگار به جامعه کشاورز ارائه میکند.

به گزارش روابط عمومی موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، در گامی نوآورانه برای نهادینه سازی بهینه سازی مصرف انرژی در بخش کشاورزی، انیمیشن ترویجی «ماجراهای انرژک و هدرکرد» به زودی از طریق رسانه های ترویجی کشور رونمایی میشود. این پروژه که حاصل ایده پردازی دفتر شبکه دانش و رسانه های ترویجی وابسته به این موسسه است، با هدف تبدیل مفاهیم علمی به زبانی جذاب، ماندگار و کاربردی برای کشاورزان طراحی شده است.

انیمیشن؛ پلی میان دانش نظری و عمل میدانی

با عنایت به ابلاغیه مقام عالی وزارت جهاد کشاورزی در خصوص بهینه سازی مصرف انرژی و تشکیل «کمیته نهادسازی، فرهنگسازی و ظرفیت سازی»، دفتر شبکه دانش و رسانه های ترویجی، رویکردی تحولگرا در پیش گرفته و با خلق دو شخصیت animated، گام بلندی در مسیر انتقال پیامهای آموزشی برداشته است. این اثر سینمایی-ترویجی، نه تنها یک ابزار اطلاع رسانی، بلکه بستری برای تغییر نگرش و اصلاح الگوی رفتاری بهره برداران بخش کشاورزی محسوب میشود.

«انرژک» و «هدرکرد»؛ تقابل دو گفتمان انرژی

در این مجموعه طنزآموز، دو شخصیت اصلی به عنوان نمادهای متضاد رفتار با انرژی معرفی شده اند:

· «انرژک»: قهرمان داستان، نماینده مصرف بهینه، رویکرد دانشبنیان و نگاه هوشمندانه به مدیریت منابع انرژی در مزرعه و گلخانه است.
· «هدرکرد»: ضدقهرمان روایت، تجسم عینی بی تدبیری، اسراف و روشهای نادرست مصرف انرژی است که خسارتهای جبران ناپذیری را به بخش کشاورزی تحمیل میکند.

این دو شخصیت، طی ماجراهایی طنزآمیز و آموزنده، کشاورزان را با پیامدهای تصمیمات روزمره شان در مواجهه با انرژی آشنا میسازند.

چرا انرژی، اولویت راهبردی کشاورزی ایران است؟

در شرایط کنونی که مدیریت منابع انرژی به یکی از حساسترین چالشهای فراروی تولید پایدار در کشاورزی تبدیل شده، انتقال صحیح مفاهیم علمی با زبانی ساده، گیرا و غیررسمی، دیگر یک انتخاب فرهنگی نیست؛ بلکه یک ضرورت راهبردی برای امنیت غذایی و پایداری اقتصادی کشور است. موسسه آموزش و ترویج کشاورزی با بهره گیری از ظرفیت هنر و رسانه، اینبار بهجای شعارهای خشک آموزشی، با تکیه بر داستان، طنز و تصویر، به دنبال ایجاد همراهی عمیق و پایدار با جامعه کشاورز است.

حرکتی فرهنگی در مسیر تحقق اقتصاد مقاومتی

«ماجراهای انرژک و هدرکرد» صرفاً یک مجموعه نمایشی نیست، بلکه پویشی فرهنگی برای نهادینه سازی سواد انرژی در بخش کشاورزی است. این پروژه با هدف کاهش هدررفت منابع، افزایش بهره وری و ترویج الگوی مصرف مسئولانه، گامی موثر در راستای تحقق سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی و ارتقای تاب آوری نظام تولید کشاورزی کشور برمیدارد.

این، تازه آغاز یک ماجرای بزرگ است…

پایگاه خبری داوان‌نیوز: در شرایطی که کمبود منابع آبی، پیامدهای تغییرات اقلیمی و فشار فزاینده برای تأمین امنیت غذایی به چالش‌های بی‌سابقه‌ای برای بخش کشاورزی کشور تبدیل شده است، نشست اعضای کمیته بهره‌وری موسسه آموزش و ترویج کشاورزی با حضور دبیر بهره‌وری وزارت جهادکشاورزی، به عنوان گامی راهبردی در مسیر تحول‌آفرینی این بخش ارزیابی می‌شود. این جلسه که با هدف تبیین شاخص‌های عملیاتی و هماهنگی برنامه‌های استانی تشکیل شد، بر لزوم گذار از نگاه سنتی به کشاورزی و جایگزینی آن با رویکردی دانش‌بنیان و هوشمند تأکید داشت.

به گزارش خبرنگار ما، نشست تخصصی اعضای کمیته بهره‌وری این موسسه با حضور دکتر مهرنوش میرزائی، دبیر بهره‌وری وزارت جهادکشاورزی، و جمعی از مدیران ارشد و کارشناسان حوزه ترویج برگزار شد. در این جلسه که با محوریت «ارتقای بهره‌وری پایدار در کشاورزی» ترتیب یافته بود، بر ضرورت تغییر نگرش از تولید صرف به تولید هوشمندانه و مبتنی بر داده تأکید گردید.

دکتر میرزائی در سخنان کلیدی خود با اشاره به اینکه «بهره‌وری در عصر کنونی یک انتخاب فرعی نیست، بلکه تنها مسیر بقا و توسعه در کشاورزی محسوب می‌شود»، اظهار داشت: متأسفانه هنوز در برخی از سطوح، بهره‌وری صرفاً به معنای کاهش نهاده‌ها تعبیر می‌شود، در حالی که جوهره اصلی آن، «عملکرد هوشمندانه‌تر» با استفاده از دانش روز، فناوری‌های نوین، اصلاح الگوی کشت، مدیریت کارآمد زنجیره ارزش و کاهش قابل‌توجه ضایعات است. ما باید از هر قطره آب و هر متر مربع زمین، بیشینه بازدهی ممکن را با کمترین آسیب به محیط‌زیست به دست آوریم.

وی افزود: اولویت نخست کمیته بهره‌وری، ایجاد یک تحول فرهنگی در میان تولیدکنندگان و کارشناسان است؛ چراکه بدون تغییر در نگرش و حرکت به سوی کشاورزی دانش‌بنیان، نه تنها امنیت غذایی با مخاطره مواجه می‌شود، بلکه منابع طبیعی برای نسل‌های آینده نیز دچار فرسایش جبران‌ناپذیر خواهد شد.

دبیر بهره‌وری وزارت جهادکشاورزی در ادامه، بر نقش کلیدی آموزش و ترویج در نهادینه‌سازی این فرهنگ تأکید کرد و گفت: ترویج، حلقه مفقوده‌ای است که می‌تواند دانش تولید شده در مراکز تحقیقاتی را به زبان ساده و کاربردی به مزارع منتقل کند و بهره‌وری را از یک مفهوم انتزاعی به یک واقعیت ملموس درآورد.

در ادامه این نشست، دکتر مهدی جعفری، معاون اداری و مالی موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، با بیان اینکه «بهره‌وری در فعالیت‌های ترویجی، همچون قطب‌نمایی است که مسیر بهینه‌سازی منابع و ارتقای دانش فنی بهره‌برداران را مشخص می‌کند»، به تشریح شاخص‌های کلیدی عملکردی موسسه پرداخت. وی با اشاره به تدوین نماگرهای سنجش پیشرفت، تصریح کرد که این شاخص‌ها برای اولین بار با رویکرد کمی و کیفی طراحی شده‌اند تا امکان پایش دقیق‌تر فعالیت‌های ترویجی در استان‌ها فراهم آید.

در بخش فنی جلسه، مدیران هماهنگی ترویج سازمان‌های جهادکشاورزی سراسر کشور، با آخرین نسخه از شاخص‌های بهره‌وری موسسه آشنا شدند و بر اساس نماگرهای ابلاغی، برنامه عملیاتی هر استان برای سال جاری مورد بازبینی و هماهنگی قرار گرفت. محورهای اصلی این برنامه‌ها شامل: توانمندسازی مروجان در حوزه فناوری‌های نوین آبیاری، توسعه سامانه‌های هشداردهنده هوشمند، کاهش ضایعات محصولات کشاورزی، و ارتقای مهارت‌های مدیریتی بهره‌برداران با استفاده از روش‌های نوین ترویجی بود.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، آنچه این نشست را از جلسات مشابه متمایز می‌سازد، عبور از کلی‌گویی‌های مرسوم و ورود به حوزه شاخص‌های عملیاتی و قابل اندازه‌گیری است. با توجه به اینکه بخش کشاورزی ایران سالانه با هدررفت حدود ۳۰ درصدی تولیدات مواجه است و راندمان آبیاری در بسیاری از مناطق پایین‌تر از میانگین جهانی قرار دارد، تأکید بر «مدیریت زنجیره ارزش» و «کاهش ضایعات» نشان از رویکردی سیستمی و واقع‌گرایانه دارد. همچنین، طراحی نماگرهای پیشرفت برای هر استان، امکان رقابت سالم و انتقال تجارب موفق بین مناطق مختلف را فراهم می‌کند و از موازی‌کاری جلوگیری خواهد نمود.

با این حال، چالش اصلی در مرحله اجرا و پایداری این برنامه‌هاست؛ چراکه تغییر رفتار کشاورزان سنتی و اقناع آنان برای پذیرش فناوری‌های جدید، نیازمند سرمایه‌گذاری مستمر در آموزش‌های عملی، مشاوره‌های میدانی و ایجاد مشوق‌های اقتصادی مؤثر است. در این میان، نقش موسسه آموزش و ترویج کشاورزی به عنوان متولی اصلی انتقال دانش، نقشی محوری و غیرقابل‌انکار است.

تأثیر بهره‌وری بر عملکرد موسسه آموزش و ترویج کشاورزی:

استقرار نظام بهره‌وری در ساختار موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، تأثیری دوچندان بر کارآمدی این نهاد داشته است که مهم‌ترین وجوه آن عبارتند از:

۱. بهبود کیفیت برنامه‌های ترویجی: با تدوین شاخص‌های سنجش اثربخشی، دوره‌های آموزشی به جای کمیت‌گرایی، بر اساس نیازسنجی واقعی و بازخورد بهره‌برداران طراحی می‌شوند و خروجی آن در افزایش عملکرد محصول و کاهش هزینه‌ها قابل مشاهده است.

۲. بهینه‌سازی تخصیص منابع مالی و انسانی: موسسه با بهره‌گیری از رویکرد بهره‌وری، توانسته است بودجه‌های محدود را به اولویت‌های راهبردی نظیر توانمندسازی مروجان روستایی و توسعه سامانه‌های یادگیری الکترونیکی متمرکز کند و از پراکنده‌کاری جلوگیری نماید.

۳. ارتقای پاسخگویی و شفافیت: استفاده از نماگرهای کلیدی عملکرد (KPI) در سطح استان‌ها، امکان رصد مستمر پیشرفت را فراهم ساخته و مدیران استانی را به ارائه گزارش‌های شفاف و مبتنی بر داده ملزم کرده است.

۴. تسریع در انتقال فناوری: با ایجاد مکانیسم‌های بهره‌ورانه در فرایند ترویج، فاصله بین پژوهش و مزرعه کاهش یافته و فناوری‌های نوین (مانند سامانه‌های آبیاری هوشمند و کشت دقیق) در زمان کوتاه‌تری به دست کشاورزان می‌رسد.

۵. تقویت روحیه نوآوری در کارکنان: فرهنگ بهره‌وری، کارشناسان و مروجان را به ارائه راهکارهای خلاقانه برای حل مسائل محلی ترغیب کرده و از رویه‌های تکراری و غیرکارآمد فاصله گرفته است.

در مجموع، می‌توان گفت که بهره‌وری نه تنها به عنوان یک ابزار مدیریتی، بلکه به عنوان یک گفتمان غالب در موسسه آموزش و ترویج کشاورزی نهادینه شده و این نهاد را از یک سازمان صرفاً آموزشی، به یک بازیگر کلیدی در تحقق کشاورزی پایدار و هوشمند در کشور تبدیل کرده است. با این حال، تداوم این مسیر مستلزم پشتیبانی پایدار سیاست‌گذاران، تخصیص اعتبارات کافی و گسترش تعامل با بخش خصوصی و دانشگاه‌هاست.