پایگاه خبری داوان‌نیوز: با افزایش دما و نوسانات شبکه برق، قطع ناگهانی انرژی به یکی از چالش‌های جدی گلخانه‌داران تبدیل شده است. مهندس مریم یارایی، کارشناس مدیریت باغبانی، با اشاره به تأثیر مخرب این پدیده بر کیفیت و کمیت محصولات، مجموعه‌ای از توصیه‌های عملی و فنی را برای کاهش خسارت‌های احتمالی ارائه کرده است.

به گزارش خبرنگار ما، قطع برق در گلخانه‌ها در فصول گرم سال، موجب افزایش ناگهانی دما و ایجاد تنش شدید در گیاهان می‌شود. این تنش نه‌تنها رشد رویشی را کاهش می‌دهد، بلکه می‌تواند به ریزش گل و میوه و حتی خشکیدگی کامل بوته‌ها منجر شود. مهندس یارایی تأکید می‌کند: در چنین شرایطی، هر دقیقه تأخیر در اقدامات اصلاحی، خسارت‌های جبران‌ناپذیری به همراه خواهد داشت.

اقدامات فوری هنگام قطع برق:
– باز کردن دریچه‌ها: اولین و ضروری‌ترین اقدام، باز کردن سریع دریچه‌های سقفی، جانبی و درب‌های گلخانه است تا هوای گرم خارج و جریان طبیعی هوا برقرار شود. در گلخانه‌های مجهز به دریچه‌های دستی، آماده‌بودن تجهیزات برای باز کردن فوری آن‌ها حیاتی است.
– استفاده از سایبان: در ساعات اوج تابش، نصب توری‌های سایبان می‌تواند شدت نور مستقیم خورشید را کاهش داده و از افزایش دمای محیط جلوگیری کند.
– خنک‌سازی با تبخیر: مرطوب‌کردن کف راهروها (با پاشش ملایم آب) به کاهش نسبی دما کمک می‌کند، اما باید از آبیاری سنگین در گرمای روز پرهیز شود تا رطوبت بیش‌ازحد و بروز بیماری‌های قارچی تشدید نشود.

راهکارهای پیشگیرانه و زیرساختی:
کارشناس باغبانی بر لزوم تجهیز گلخانه‌ها به ژنراتور برق اضطراری تأکید کرد و گفت: «وجود ژنراتور باعث می‌شود تجهیزات کلیدی مانند فن‌های تهویه و سیستم‌های خنک‌کننده در کمترین زمان ممکن مجدداً راه‌اندازی شوند.» همچنین نصب سیستم هشداردهنده قطع برق و انجام سرویس‌های دوره‌ای تجهیزات الکتریکی، از دیگر مواردی است که می‌تواند ریسک خسارت را به حداقل برساند.

مهندس یارایی در پایان با یادآوری این نکته که «مدیریت دما و تهویه طبیعی، محور اصلی مقابله با قطعی برق است»، خاطرنشان کرد: آمادگی قبلی و واکنش به‌موقع، نه‌تنها سلامت گیاهان را تضمین می‌کند، بلکه از وارد آمدن زیان‌های اقتصادی سنگین نیز جلوگیری خواهد کرد.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، با رعایت این توصیه‌های ساده اما کاربردی، می‌توان عملکرد مطلوب گلخانه را حتی در شرایط بحرانی حفظ کرد و از سرمایه‌گذاری کشاورزان صیانت نمود.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: برنامه جامع معاونت آموزش و ترویج کشاورزی سازمان تات برای بهینه‌سازی مصرف انرژی در بخش کشاورزی اعلام شد.

به گزارش خبرنگار داوان‌نیوز، روابط عمومی معاونت آموزش و ترویج کشاورزی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات)، در قالب یک اینفوگراف، مجموعه برنامه‌های عملیاتی این معاونت را در زمینه بهینه‌سازی مصرف انرژی در بخش کشاورزی برای سال جاری منتشر کرد. این اقدام در راستای ارتقای بهره‌وری پایدار و کاهش هدررفت منابع انرژی در زنجیره تولید محصولات کشاورزی طراحی شده است.

بر اساس این گزارش، مهمترین محورهای برنامه‌ریزی شده عبارتاند از:

– آموزش و توانمندسازی بهره‌برداران: برگزاری دوره‌های آموزشی–ترویجی با هدف ارتقای دانش کشاورزان و کارشناسان، با ظرفیت پیش‌بینی‌شده ۴۵ هزار نفر-روز در سراسر کشور.

– تولید محتوای چندرسانه‌ای تخصصی: تدوین و انتشار بسته‌های محتوایی شامل فیلمهای آموزشی، انیمیشنها و جزوه‌های کاربردی با همکاری متخصصان برجسته و مؤسسات تحقیقاتی ملی، به‌منظور دسترسی آسان مخاطبان به دانش روز.

– فرهنگسازی از طریق رسانه ملی: تولید و پخش برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی با مشارکت سازمان صدا و سیما، با هدف ترویج الگوهای صحیح مصرف انرژی در میان جامعه کشاورزی و عموم مردم.

– همکاری با شرکتهای دانش‌بنیان: اجرای برنامه ملی ترویج محصولات فناورانه در ۳۲ استان، با محوریت انتقال فناوری‌های کارآمد و کم‌مصرف به مزارع و گلخانه‌ها.

– ایجاد واحدهای آموزشی–تولیدی الگو: راه‌اندازی واحدهای نمایشی و آموزشی در گلخانه‌های کوچک‌مقیاس، با هدف یهینه‌سازی عوامل تولید (نظیر آب، برق، سوخت و نهاده‌ها) و ارائه مدلهای عملی و اقتصادی به کشاورزان.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، معاونت آموزش و ترویج کشاورزی سازمان تات تأکید دارد که این برنامه‌ها با رویکرد مشارکتی و بهره‌گیری از ظرفیت شبکه گسترده کارشناسان، مراکز تحقیقاتی و بخش خصوصی اجرا خواهد شد و نتایج آن به‌صورت مستمر پایش و ارزیابی می‌شود.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: انتخاب بذر، فراتر از یک تصمیم ساده برای دستیابی به عملکرد بالا، یکی از کلیدیترین عوامل تعیین‌کننده در موفقیت یا شکست فصل زراعی است. این انتخاب، زنجیرهای از تصمیمات مدیریتی از جمله برنامه‌های علف‌کش، زمان برداشت، و نحوه مقابله با تنشهای محیطی را تحت تأثیر قرار میدهد. در این گزارش، به بررسی ابعاد مختلف انتخاب بذر و تأثیر آن بر بهینه‌سازی عملیات کشاورزی پرداخته میشود.

تدوین اهداف واقعبینانه؛ گام نخست برای موفقیت
تعیین اهداف شفاف و عملی، پایه و اساس موفقیت در کشاورزی است. کشاورزان باید با فروشندگان بذر و کارشناسان، گفتوگویی مبتنی بر نیازهای خاص خود داشته باشند و بذرها را بر اساس اهداف مزرعه (نه صرفاً عملکرد بالقوه) انتخاب کنند. شناخت دقیق محصولات و تطبیق آنها با شرایط مزرعه، از اتلاف منابع جلوگیری کرده و بازگشت سرمایه را افزایش میدهد.

تطبیق بذر با ویژگیهای منحصر به فرد مزارع
هر مزرعه دارای الگوی زهکشی، نوع خاک، تاریخچه بیماریها، آفات و وضعیت مواد مغذی متفاوتی است. کشاورزان با بررسی عمیق این عوامل، بذرهایی را انتخاب کنند که بتوانند محدودیتهای هر مزرعه را مدیریت کنند. برای مثال:
– در مزارع با زهکشی ضعیف، از ارقام مقاوم به رطوبت استفاده شود.
– در مناطقی با سابقه فشار بیماری، تحمل به بیماری یا پاسخ به قارچکش در اولویت باشد.
– ارقام پرمحصول در زمینهای کمحاصلخیز، نیازمند نهادههای اضافی برای جلوگیری از استرس هستند.

اولین معیار برای انتخاب هیبرید، سازگاری با محیط مزرعه است و سپس سایر فاکتورها مدنظر قرار میگیرند.

کاهش ریسک با شروع صحیح
هیبریدهای مدرن، انعطاف پذیری بیشتری نسبت به نسلهای قدیمی دارند. دن کوین، متخصص ذرت دانشگاه پردو، اشاره میکند که نرخ بذر در محدوده ۲۸۰۰۰ تا ۳۰۰۰۰ دانه در هکتار، عملکرد مطلوبی را بدون افزایش هزینه ها ارائه میدهد. او هشدار میدهد که افزایش بیش از حد تراکم بذر، رقابت بین گیاهان را تشدید کرده و حساسیت به تنش را افزایش میدهد. بنابراین، انتخاب نرخ بذر مناسب، یکی از راهکارهای کلیدی برای مدیریت ریسک در سالهای با حاشیه سود کم است.

نقش پیشاهنگی در ارزیابی تصمیمات اولیه
تا اواسط فصل، تأثیر انتخاب بذر آشکار میشود. تیرماه، زمان اوج نمایش واکنش محصول به تصمیمات اولیه است. عواملی مانند:
– فشار بیماری: هیبریدهای دارای سطح برگ سبز بیشتر، پتانسیل عملکرد بهتری دارند.
– واکنش به استرس: هیبریدهای ضعیف، نیاز به مدیریت تهاجمی تر یا جایگزینی در فصل آینده دارند.

تأثیر بذر بر مدیریت پس از کاشت
انتخاب بذر، بر روشهای مدیریتی مانند محلولپاشی و زمان برداشت اثر میگذارد:
– کاربرد قارچکش: هیبریدهای حساس به بیماری، ممکن است به دو نوبت محلولپاشی نیاز داشته باشند که زمان و هزینه را افزایش میدهد. متیو واندهار (کارشناس Pioneer) توصیه میکند از انتخاب هیبریدهایی که همگی نسبت به یک بیماری خاص ضعیف هستند، خودداری شود.
– زمان برداشت: کشاورزان برای دستیابی به حداکثر عملکرد، زمان برداشت را افزایش میدهند. اما این کار باید با ظرفیت خشک‌کن و ذخیره سازی هماهنگ باشد. داگ بچر، متخصص زراعت، تأکید میکند که برنامه ریزی برداشت باید با لجستیک مزرعه (نظیر خشک کردن یا حمل مستقیم به مراکز خرید) تطابق داشته باشد.

تصمیم گیری در مورد سویا؛ رویکردی متفاوت
با گسترش بازه کاشت سویا، کشاورزان به سمت ارقام زودرس حرکت کرده اند تا از بارانهای اواخر فصل بی نیاز شوند. با این حال، کارشناسان توصیه میکنند که برای کاهش ریسک، از ترکیبی از ارقام با زمان رسیدگی مختلف استفاده شود. همچنین، در کاشت زودهنگام، ارقامی با قدرت جوانهزنی بالا انتخاب شوند تا استقرار محصول بهبود یابد.

یادداشتهای پیشاهنگی؛ راهنمای فصل آینده
ثبت اطلاعاتی نظیر فشار بیماری، تحمل به استرس و مشکلات جوانه زنی، به اصلاح تصمیمات کاشت در سال بعد کمک میکند. عملکرد صرفاً ملاک نهایی نیست، بلکه باید با مشاهدات میدانی ترکیب شود. هیبریدهایی که در طول سالها پایداری خود را در شرایط مختلف نشان دادهاند، گزینه های قابل اعتمادی برای آینده هستند.

ملاحظات ویژه برای تغذیه دام
در مزارعی که ذرت برای سیلاژ یا دانه تولید میشود، عواملی مانند قابلیت هضم، محتوای نشاسته و ارزش خوراک اهمیت بیشتری پیدا میکنند. برای سیلاژ، انتخاب هیبریدهایی با ویژگی “سبز ماندن” (Stay-Green) و زمان برداشت متناسب با ظرفیت خردکنها، ضروری است. محققان، بر لزوم تطابق زمان برداشت با شرایط آبوهوایی و ذخیرهسازی تأکید دارد.

نتیجه گیری
انتخاب بذر، تنها یک تصمیم زراعی نیست؛ بلکه نقشه ای است برای مدیریت تمامی مراحل فصل. از کاشت تا برداشت، هر انتخابی بر کارایی، هزینه ها و سودآوری تأثیر میگذارد. با شناخت دقیق مزارع، تعیین اهداف واقع‌بینانه، و بهره گیری از داده های پیشاهنگی، کشاورزان میتوانند ریسکها را کاهش داده و عملیات خود را به حداکثر بهره وری برسانند. موفقیت در کشاورزی مدرن، در گرو تصمیم گیری آگاهانه و انطباق پذیری با شرایط متغیر است.

منابع:
– گفتگو با دیوید هوی (AgriGold)، دن کوین (دانشگاه پردو)، متیو واندهار (Pioneer)، داگ بچر (بروانت)، کریگ ویلیامز و کارل هوپه (دانشگاه داکوتای شمالی).