گزارش
موازنهسازی سهگانه با ناهمسانیهای اقلیمی
آیا میتوان در اوج خشکسالی، باغبانی را توسعه داد؟ پاسخ رئیس سازمان تات به این پرسش، هم «آری» است هم «نه». «نه» در مناطق خشک و فراتر از توان اکولوژیک، و «آری» در چارچوبی کاملاً جدید که در آن بهرهوری بالا میرود، الگوی کشت منطقمحور میشود و تولید موز در چابهار جای واردات آن را میگیرد. این نگاه دووجهی، هسته اصلی تحول در مدیریت باغبانی ایران است.
پایگاه خبری داوان نیوز: در میانه رویارویی سخت کشاورزی ایران با «بحران کمآبی تاریخی» و «ضرورت تأمین امنیت غذایی»، وزارت جهاد کشاورزی در حال بازتعریف اساسی معادلات توسعه باغبانی کشور است؛ نه توسعه بیقید، نه توقف کامل، بلکه گذار به سمت الگویی که در آن «بهرهوری» بر «سطح زیرکشت» اولویت مییابد و «مزیت اقلیمی» جایگزین «خواست سنتی» میشود. این گزاره مرکزی دیدگاه غلامرضا گلمحمدی، معاون وزیر و رئیس سازمان تات، است که طی یادداشتی در روزنامه دنیای اقتصاد منتشر شد.
به گزارش داوان نیوز، این گزارش به تحلیل و بررسی یادداشت غلامرضا گلمحمدی، معاون وزیر و رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ایران، در خصوص ضرورت بازنگری سیاستهای باغبانی در شرایط بحران آب میپردازد. دیدگاه مطرحشده نشاندهنده تحول نگرش سیاستگذاری از توسعه کمی به مدیریت تلفیقی منابع آب، خاک و نیازهای بازار است.
یادداشت رئیس سازمان تات حاکی از آن است که رویکرد جدید بر چهار محور تأکید بر بهرهوری به جای توسعه سطحی، سیاستگذاری منطقهمحور، تلفیق محدودیتها و فرصتها و تعادلبخشی بین امنیت غذایی و حفظ منابع پایه استوار است.
تغییرات اقلیمی و تشدید محدودیت منابع آبی در دو دهه اخیر، بخش کشاورزی ایران را با چالشهای ساختاری مواجه ساخته است. در این شرایط، بازتعریف سیاستهای تولید محصولات باغبانی به عنوان یکی از مصرفکنندگان عمده آب، به ضرورتی اجتنابناپذیر تبدیل شده است. غلامرضا گلمحمدی، در مقام معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رویکرد جدیدی را در این حوزه تبیین نموده که فراتر از راهکارهای مقطعی، به بازنگری بنیادین در پارادایم توسعه باغبانی کشور نظر دارد.
مبانی نظری و زمینه مسئله
کشاورزی ایران همواره متکی بر منابع آب تجدیدپذیر بوده است، اما برداشت بیرویه از منابع زیرزمینی و کاهش نزولات جوی، «امنیت آبی» را به عنوان پیششرط «امنیت غذایی» به چالش کشیده است. نظریه توسعه پایدار کشاورزی بر همنوایی تولید با ظرفیتهای اکولوژیک تأکید دارد. همچنین، مفهوم مزیت نسبی اقلیمی اشاره میکند که هر منطقه باید در تولید محصولاتی تخصص یابد که بیشترین سازگاری را با شرایط طبیعی آن دارد. دیدگاه گلمحمدی در تلاقی این مفاهیم با واقعیات اقتصادی (مانند کنترل ارزبری) قرار میگیرد و میکوشد مدلی عملیاتی برای مدیریت این تقابل ارائه دهد.
تحلیل مؤلفههای کلیدی دیدگاه
- گذار از توسعه کمّی به ارتقای بهرهوری
مهمترین نقطه تمرکز در یادداشت رئیس سازمان تات، تغییر نگرش از افزایش سطح زیرکشت به افزایش تولید در واحد سطح است. اشاره به طبقهبندی باغات پسته به «درجه یک، دو و سه» گویای این واقعیت است که مشکل اصلی، مصرف آب ذاتی محصولات نیست، بلکه بهرهوری پایین نهادهها به دلیل مدیریت سنتی است. این نگاه، راه را برای سرمایهگذاری در نوسازی باغات موجود، توسعه سامانههای نوین آبیاری و بهبود مدیریت تغذیه باز میکند. - سیاستگذاری منطقهمحور و اقلیممبنا
دیدگاه معاون وزیر به صراحت، سیاستهای یکسانساز در سطح ملی را رد میکند. به جای آن، الگوی کشت مبتنی بر توان اکولوژیک هر منطقه را پیشنهاد میدهد. این بدان معناست که:
– در مناطق با آب شور و محدود، محصولات متحمل مانند پسته اولویت دارند.
– در مناطق با آب شیرین و مناسب، محصولات با ارزش افزوده بالا یا نیاز داخلی ضروری توسعه یابند.
– در مناطق دارای تنش آبی شدید، توسعه باغات جدید متوقف یا محدود شود. - تعادلگرایی واقعبینانه بین محدودیت و فرصت
گل محمدی در یادداشت خود از موضعگیریهای افراطی (توسعه بیقید یا توقف کامل) اجتناب کرده و راه میانه را پیشنهاد میکند. مثال عینی این تعادلگرایی، توسعه کنترلشده باغات موز در چابهار است. از یک سو، محدودیت آب در سطح کشور شناسایی شده و از سوی دیگر، فرصت اقلیمی منحصربهفرد جنوب شرق برای تولید محصولی ارزبر و پرتقاضا مورد استفاده قرار میگیرد. این منطق، کاهش وابستگی وارداتی را بدون نادیده گرفتن بحران آب دنبال میکند. - تلفیق ابزارهای تشویقی و بازدارنده
گلمحمدی به درستی به شکست رویکردهای تکبعدی اشاره میکند:
– فرهنگسازی صرف بدون پشتوانه اجرایی مؤثر نیست.
– محدودیت دستوری محض بدون همراهسازی بهرهبرداران با مقاومت مواجه میشود.
راه حل ارائهشده، سیاست ترکیبی شامل:
– آموزش و ترویج برای تغییر نگرش.
– اعمال ضوابط سختگیرانه در مناطق بحرانی.
– ارائه مشوقهای مالی و فنی در مناطق دارای ظرفیت توسعه.
چالشهای پیشروی اجرا
۱. چالش نهادی و هماهنگی بیندستگاهی: موفقیت این سیاست مستلزم همکاری تنگاتنگ وزارت جهاد کشاورزی با وزارت نیرو (تخصیص آب)، سازمان برنامه و بودجه (اعتبارات) و قوه قضائیه (ضمانت اجرایی) است. تجربه نشان داده که این هماهنگی همواره چالشی بزرگ بوده است.
۲. کمبود شاخصهای کمّی و برنامه زمانبندی: دیدگاه حاضر از نظر مفهومی قوی است، اما برای اجرا نیازمند اهداف کمّی مشخص (مثلاً کاهش ۳۰ درصدی آب مصرفی به ازای هر کیلو پسته در ۵ سال) و برنامه عملیاتی زمانبندیشده است.
۳. مقاومت ذینفعان و تغییر الگوی کشت: تغییر الگوی کشت باغات موجود، مستلزم پشتیبانی مالی گسترده، تضمین خرید محصولات جایگزین و گذر زمان برای بازدهی اقتصادی است که میتواند با مقاومت باغداران روبرو شود.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، یادداشت غلامرضا گلمحمدی بازتابدهنده تغییر نگرش در سیاستگذاری کشاورزی ایران در مواجهه با بحران آب است. این دیدگاه با پذیرش واقعیتهای اقلیمی و اقتصادی، از رویکردهای ایدئولوژیک و کوتاهمدت فاصله گرفته و بر مدیریت خردمندانه تناقضها (مانند تقاضای بازار در مقابل کمبود آب) تأکید میورزد. موفقیت این پارادایم جدید در گرو ترجمه آن به برنامههای عملیاتی با ضمانت اجرایی قوی، تأمین منابع مالی پایدار و مهمتر از همه، ایجاد وفاق و همکاری بین تمام نهادهای ذیربط است. در صورت تحقق، این الگو میتواند نه تنها بحران آب در باغبانی را تخفیف دهد، بلکه الگویی برای سایر زیربخشهای کشاورزی در مسیر توسعه پایدار و تابآور ارائه کند.
پرونده ویژه
فلوپیرام کاوش؛ تجربه موفق آمریکای جنوبی و پتانسیل آن در ایران
همزمان با هشدار کارشناسان نسبت به افزایش مقاومت آفات و خسارت ۱۰۰ میلیارد دلاری نماتدها به کشاورزی جهان، شرکت دانشبنیان کاوش کیمیای کرمان در همایش ملی نماتدشناسی، از جدیدترین دستاورد خود با نام “فلوپیرام کاوش” رونمایی کرد تا پاسخی علمی و کمخطر به بحران کاهش عملکرد محصولات استراتژیک باشد.
پایگاه خبری داوان نیوز: شرکت کاوش کیمیای کرمان، با حضور فعال در سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران، از جدیدترین محصول خود با نام «فلوپیرام کاوش» رونمایی کرد. این نماتدکش نسل جدید که با تکیه بر دانش روز و فناوریهای پیشرفته تولید شده است، نویدبخش تحولی اساسی در مبارزه با آفات خاکزی و نماتدهای مهلک محصولات کشاورزی خواهد بود.
به گزارش خبرنگار داوان نیوز، حسین نسایی، مسئول فنی شرکت کاوش کیمیای کرمان (عضو گروه کارواش)، طی سخنانی در سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران به تشریح ویژگیهای منحصربهفرد این محصول و اهمیت مدیریت نوین آفات پرداخت. وی با اشاره به چالش یکصد ساله استفاده از آفتکشهای شیمیایی گفت: متاسفانه خوشبینی اولیه نسبت به حذف کامل آفات با سموم شیمیایی نه تنها محقق نشد، بلکه شاهد افزایش مقاومت و سازگاری عواملی مانند قارچها، باکتریها و نماتدها نسبت به این مولکولها بودهایم. این تهدید رو به رشد، نیازمند نگاهی عمیقتر و استفاده از فناوریهای کارآمدتر است.
نسایی در ادامه به آمار خسارتبار نماتدها اشاره کرد و افزود: بر اساس جدیدترین آمار، نماتدها سالانه حدود 100 میلیارد دلار به محصولات کشاورزی در جهان خسارت وارد میکنند. در ایران نیز محصولات کلیدی مانند سیبزمینی در معرض خطر آفات مهاجمی همچون نماتد سیست طلایی قرار دارند که به دلیل تغییرات اقلیمی و تجارت جهانی، دامنه شیوع آن روزبهروز در حال گسترش است.
چرا “فلوپیرام کاوش” یک محصول استراتژیک است؟
مسئول فنی شرکت کاوش کیمیای کرمان در بخش دیگری از صحبتهای خود، به معرفی مزایای رقابتی و فنی نماتدکش جدید پرداخت که آن را به گزینهای ایدهآل برای کشاورزان تبدیل میکند:
– ایمنی بالا (کمخطر): بر اساس ردهبندی سازمان بهداشت جهانی (WHO)، این محصول در رده “U” (Unlikely to present acute hazard) قرار دارد و فاقد سمیت حاد است (LD50 بیش از 5000 میلیگرم). این ویژگی، ایمنی کاربران، مصرفکنندگان و محیط زیست را تضمین میکند.
– دوره کارنس کوتاه: دوره کارنس (فاصله زمانی آخرین مصرف تا برداشت محصول) این نماتدکش تنها سه روز است که در مقایسه با محصولات قدیمی با کارنس 90 روزه، انقلابی در امنیت غذایی و سلامت جامعه محسوب میشود.
– اثر دوگانه (نماتدکش و قارچکش): ماده موثره “فلوپیرام” علاوه بر کنترل نماتدها (از طریق مختل کردن زنجیره تنفسی میتوکندری)، خاصیت قارچکشی نیز دارد و بیماریهای مهم خاکزی نظیر پیتیوم، فوزاریوم و آلترناریا را نیز کنترل میکند. این ویژگی منجر به سلامت بنریشه، افزایش جذب مواد غذایی و در نهایت حداکثر شدن بهرهوری محصول میشود.
– خاصیت سیستمیک و ماندگاری در خاک: این ترکیب پس از مصرف، جذب گیاه شده و به صورت سیستمیک در آن حرکت میکند. همچنین با ماندگاری در لایه اصلی خاک (5 تا 20 سانتیمتری) و حرکت افقی، محافظتی پایدار (به طور متوسط 80 روز) از گیاه در برابر حملات نماتدها به عمل میآورد.
– مصرف پایین و بهینه: میزان مصرف بسیار پایین (بین 0.5 تا 1.25 لیتر در هکتار) در مقایسه با محصولات سنتی (تا 25 کیلوگرم در هکتار)، آن را به محصولی اقتصادی و دوستدار محیط زیست تبدیل کرده است.
– انعطاف در زمان مصرف: به دلیل سازگاری بالای این ترکیب با گیاه، میتوان آن را بلافاصله پس از نشاکاری یا در مراحل ابتدایی کشت مورد استفاده قرار داد.
حسین نسایی در پایان بر قابلیت منحصربهفرد این محصول به عنوان ضدعفونیکننده بذر (مصرف در کشورهای پیشرفتهای همچون برزیل و آمریکا برای محصول سویا) تاکید کرد و گفت: فلوپیرام کاوش با دوز مصرف پایین و ایمنی بالا، پ réponس به نیاز مبرم کشاورزی مدرن ایران برای مقابله با آفات مقاوم و حفظ امنیت غذایی است. میزان مصوب این محصول برای مزارع سیبزمینی 625 میلیلیتر در هکتار تعیین شده است.
شرکت کاوش کیمیای کرمان با ارائه این محصول، گامی بلند در جهت توسعه کشاورزی پایدار و دانشبنیان در کشور برداشته است.
پرونده ویژه
تهدید خاموش کشاورزی ایران در همایش ملی نماتدشناسی بررسی شد
سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران، با گردهمایی اساتید برجسته و شرکتهای دانشبنیان در دانشگاه تربیت مدرس، علاوه بر تجلیل از پیشکسوتان این عرصه، میزبان رونمایی از یک نماتدکش کاملاً بومی و ایرانی بود.
پایگاه خبری داوان نیوز: سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران با هدف بررسی جدیدترین دستاوردهای پژوهشی در حوزه مدیریت آفات خاکزی و با تأکید بر نقش آن در امنیت غذایی، به میزبانی دانشگاه تربیت مدرس برگزار شد.
به گزارش خبرنگار داوان نیوز، سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران با حضور گسترده اساتید برجسته، پژوهشگران، دانشجویان دکتری و کارشناسی ارشد رشته گیاهپزشکی و همچنین نمایندگان شرکتهای دانشبنیان، به میزبانی دانشگاه تربیت مدرس برگزار شد.
این رویداد علمی معتبر که بستری برای تبادل آخرین دستاوردهای بنیادی و کاربردی در حوزه نماتدشناسی فراهم آورد، با تجلیل از پیشکسوتان و چهرههای ماندگار این عرصه در کشور همراه بود.
مراسم افتتاحیه با سخنرانی دکتر ابراهیم پورجم، رئیس انجمن نماتدشناسی ایران، و دکتر محمدرضا رضاپناه، رئیس اتحادیه انجمنهای علوم گیاهپزشکی، آغاز شد. این سخنرانان که از چهرههای کلیدی و پیشگام این حوزه در کشور بشمار می روند، بر نقش حیاتی پژوهشهای کاربردی نماتدشناسی در افزایش بهرهوری کشاورزی و تأمین امنیت غذایی پایدار تأکید کردند. در ادامه، دکتر هادی کریمیپور فرد، دبیر علمی همایش، به تشریح روند داوری مقالات و کیفیت آثار ارسالی پرداخت.
تقدیر از مقام علمی پیشکسوتان و رونمایی از فناوری بومی
در بخش ویژه این رویداد، از یک عمر تلاش علمی و تأثیرگذار استادان پیشکسوت نماتدشناسی ایران قدردانی به عمل آمد. این حرکت نمادین، پاسداشت نیم قرن تلاش بیوقفه برای توسعه این دانش راهبردی در کشور بود.



همچنین، سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران محلی برای نمایش توانمندی شرکتهای دانشبنیان داخلی بود. در این راستا، حسین نسائی از شرکت کاوش کیمیای کرمان، ضمن حضور در همایش، به معرفی یک نماتدکش بومی و کاملاً ایرانی پرداخت. این محصول که نتیجه تحقیقات گسترده تیم فنی این شرکت است، گامی مؤثر در جهت خودکفایی و کاهش وابستگی به واردات سموم شیمیایی محسوب میشود و نویدبخش تحولی در مدیریت پایدار بیماریهای گیاهی است.

مرور جدیدترین یافتههای پژوهشی در محورهای تخصصی
بخش علمی همایش با ارائه سخنرانیهای تخصصی و وزین توسط پژوهشگران برجسته کشور ادامه یافت. محورهای اصلی این گردهمایی که جدیدترین چالشها و راهکارهای این رشته را پوشش میداد، عبارت بودند از:
– تنوع زیستی و سیستماتیک نماتدها: شامل مطالعات نوین در زمینه نماتدهای انگل گیاهی، نماتدهای آزادزی و بیمارگر حشرات.
– اکولوژی و بیماریزایی: بررسی پراکنش جغرافیایی، زیستشناسی و مکانیسمهای بیماریزایی نماتدهای خسارتزا.
– کنترل بیولوژیک: کاربردهای نوین نماتدهای بیمارگر حشرات در برنامههای مدیریت تلفیقی آفات (IPM).
– مدیریت پایدار: راهکارهای نوین در کنترل و مهار نماتدهای انگل گیاهی با رویکرد کاهش مصرف سموم شیمیایی.
در این نشستها، پژوهشگرانی نظیر رضا قرین، جواد کریمی، مهسا مفتاحی، فاطمه شکاری ماهونکی و مهدی نصر اصفهانی به ارائه دستاوردهای تحقیقاتی حول محور همایش پرداختند که با استقبال و پرسشهای تخصصی حاضران مواجه شد.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران با ایجاد پیوندی مؤثر میان دانشگاه، بخش تحقیقات و صنعت، بار دیگر ثابت کرد که سرمایهگذاری بر روی دانش نماتدشناسی، نقشی کلیدی در افزایش بهرهوری کشاورزی و حفظ سرمایههای ملی در مقابل آفات خاموش و مخرب خاکزی ایفا میکند.
سردبیر
طراحی هوشمند نیروگاههای خورشیدی؛ کلید حفظ سلامت خاک و افزایش بهرهوری کشاورزی
توسعه نیروگاههای خورشیدی اگر بدون مطالعه و طراحی صحیح انجام شود، بهجای کمک به محیط زیست، به فشردگی خاک، کاهش تنوع میکروبی و اختلال در چرخه مواد مغذی منجر خواهد شد. تحقیقات جدید نشان میدهد که معماری پنلهای فتوولتائیک (شامل ارتفاع و فاصله آنها) نقش کلیدی در جلوگیری از تخریب اراضی ایفا میکند.
پایگاه خبری داوان نیوز: یک مطالعه جامع جدید نشان میدهد که سیستمهای کشاورزی-خورشیدی (Agrivoltaics) با تغییر بنیادین رطوبت، دما و فعالیت میکروبی خاک، منجر به ایجاد مناطق ناهمگن در زیر و بین پنلها میشوند. محققان تأکید میکنند که طراحی و مدیریت صحیح این تأسیسات میتواند سلامت خاک را احیا کرده و تابآوری محصولات را به ویژه در مناطق تخریبشده و خشک افزایش دهد.
به گزارش داوان نیوز، تحقیقات جدید منتشرشده در مجله تخصصی pv به رهبری تیمی از دانشگاهیان در اندونزی، پرده از تأثیرات عمیق و چندلایه سایهاندازی پنلهای فتوولتائیک (PV) بر فرآیندهای بنیادین خاک برداشته است. این مطالعه با مرور آخرین یافتههای علمی، نشان میدهد که این تأسیسات نه تنها بر ریزاقلیم و عملکرد محصولات تأثیر میگذارند، بلکه ساختار شیمیایی، بیولوژیکی و فیزیکی خاک را برای همیشه دگرگون میکنند.
معماری پنلها و معمای رطوبت خاک
بودیمان میناسنی، نویسنده اصلی این تحقیق، در گفتگو با مجله pv به حل یک تناقض مهم در پژوهشهای پیشین اشاره کرد. وی توضیح داد: “بررسی ما نشان میدهد که خاکهای مستقیماً زیر پنلها عموماً خشکتر از مناطق باز اطراف هستند. گزارشهای پیشین که از رطوبت بالاتر در این مناطق خبر میدادند، ناشی از دورههای کوتاهمدت نظارت، اثر سیستمهای آبیاری قطرهای یا تجمع رطوبت در خطوط قطرهای پنلها بوده است و شرایط واقعی و پایدار خاک را منعکس نمیکند.”
بر اساس این پژوهش، پیکربندی پنلها – شامل ارتفاع از سطح زمین، فاصله و جهت نصب – منجر به ایجاد یک الگوی رطوبتی سهگانه میشود:
1. مناطق سایهاندیشی شده (زیر پنلها): با کاهش تبخیر و تعرق، دمای پایینتر و نوسانات رطوبتی محدودتر مواجه هستند.
2. خطوط قطرهای (لبه پنلها): به دلیل تمرکز رواناب ناشی از بارندگی، به شدت مرطوبتر از سایر نقاط هستند.
3. مناطق باز (بین پنلها): بارندگی طبیعی و مستقیم را دریافت کرده و معمولاً از حاصلخیزی بالاتری برخوردارند.
پیامدهای شیمیایی و بیولوژیکی: از فشردگی خاک تا کاهش کربن آلی
یافتههای این تحقیق هشدار میدهد که اگرچه سیستمهای کشاورزی-خورشیدی میتوانند راندمان مصرف آب را بهبود بخشند، اما نصب و مدیریت نامناسب آنها منجر به فشردگی خاک و کاهش کربن آلی میشود. این تغییرات، جوامع میکروبی خاک را تحت تأثیر قرار داده، فراوانی و تنوع آنها را کاهش داده و در نتیجه چرخه مواد مغذی را با اختلال مواجه میسازد.
میناسنی افزود: “سایهاندازی پنلها رژیم حرارتی و رطوبتی خاک را تغییر میدهد که این امر بر فعالیت میکروارگانیسمها تأثیر میگذارد. در برخی محیطها، این تغییرات به فرآیندهای تشکیل خاک نیز گسترش یافته و منجر به کاهش آبشویی و حتی تجمع نمک در لایههای سطحی خاک میشود.”
با این حال، پژوهشگران به نکات مثبتی نیز اشاره کردند. کشت گیاهان پوششی کمرشد و مراتع گلهای وحشی در زیر پنلها میتواند با افزایش ورودی کربن و زیستتوده میکروبی، تا حدودی از تخریب زیستی خاک جلوگیری کند. همچنین، سایهاندازی در مناطق خشک و نیمهخشک با کاهش دمای خاک و تنش گیاهی، میتواند فتوسنتز و کارایی مصرف آب را در برخی محصولات افزایش دهد.
توصیههای کلیدی برای آینده انرژی و کشاورزی
محققان در این مقاله، ویژگیهای طراحی مانند ارتفاع پنل، فاصله ردیفها و سیستمهای ردیاب خورشیدی را به عنوان عوامل تعیینکننده در میزان تأثیر بر تنوع زیستی و سلامت خاک معرفی میکنند. این عوامل در تعامل با انتخاب نوع محصول، روشهای آبیاری، شخمزنی وحتی ادغام دام، نتایج نهایی را شکل میدهند.
میناسنی در بخش پایانی سخنان خود تأکید کرد: “برای تضمین آیندهای که در آن هم انرژی پاک و هم تولید پایدار غذا تأمین شود، طراحی نیروگاههای خورشیدی باید با دقت و وسواس بیشتری انجام شود. ما نیازمند تطبیق شیوههای مدیریت زمین با این شرایط جدید و پایش مداوم شاخصهای کیفیت خاک هستیم.”
وی خاطرنشان کرد که اگرچه سیستمهای با طراحی خوب میتوانند سلامت خاک را به ویژه در اراضی تخریبشده بهبود بخشند، اما اثرات بلندمدت این تأسیسات بر تکامل و توسعه خاک هنوز به طور کامل ناشناخته است و این حوزه نیازمند پژوهشهای بیشتری در آینده خواهد بود.
-
خبرهای سازمانی2 هفته پیشتوسعه متوازن؛ توزیع جغرافیایی پروژهها، عدالت منطقهای
-
گزارش3 هفته پیشبازار برنج ۱۴۰۵: از شوک هزینه تولید تا سناریوهای تنظیم بازار
-
آذربایجان شرقی4 هفته پیشبرگزیدگان نمونه ملی کشاورزی آذربایجان شرقی معرفی شدند
-
مقالات3 هفته پیشچالش قیمت روی میز گندم؛ حمایت از تولید یا مهار تورم؟
-
استان ها2 هفته پیشحمایت از تولیدات بانوان روستایی در قالب نمایشگاه تخصصی در مشهد
-
تجارت3 هفته پیشتولید زردچوبه با فناوری کشت بافت؛ مراقب زردچوبههای قاچاق باشید
-
پرونده ویژه3 هفته پیشپیوند تحقیقات و مزرعه، دستاورد ملی برای کشاورزی گیلان
-
تجارت3 هفته پیشنقشه تجارت جهانی: ایران و بازی بزرگ کریدورهای ترانزیت

