با ما همراه باشید

آب و انرژی

ورشکستگی آبی؛ تأثیر کاهش بارندگی بر اکوسیستم، کشاورزی و ثبات اجتماعی

منتشر شده

در

پایگاه خبری DA1news: ایران، با موقعیت جغرافیایی در کمربند خشک و نیمه‌خشک جهان، همواره با چالش‌های ناشی از کم‌آبی مواجه بوده است. در سال‌های اخیر، کاهش بارندگی و تغییرات اقلیمی این بحران را تشدید کرده و پیامدهای گسترده‌ای بر اکوسیستم، اقتصاد و امنیت ملی داشته است. بر اساس گزارش مرکز اقلیم‌شناسی، کاهش ۳۵ درصدی بارندگی در سال ۱۴۰۳ نسبت به میانگین بلندمدت، ایران را در وضعیت «بحران آبی» قرار داده است .

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، کاهش بارندگی در ایران نه تنها یک بحران محیط‌زیستی، بلکه یک چالش چندبعدی اقتصادی، اجتماعی و امنیتی است. عبور از این بحران نیازمند همکاری تمامی بخش‌ها، از دولت تا مردم، و اتخاذ راهبردهای بلندمدت مبتنی بر توسعه پایدار است. بدون اقدام فوری، ایران به سمت «ورشکستگی آبی» پیش می‌رود که پیامدهای آن جبران‌ناپذیر خواهد بود .این گزارش به بررسی چالش‌های زیست‌محیطی ناشی از این پدیده و ارائه راهکارهای مؤثر می‌پردازد.

۱. کاهش منابع آبی و فرونشست زمین
کاهش بارندگی منجر به افت شدید سطح آب‌های زیرزمینی و خشک‌شدن سدها شده است. بر اساس داده‌های ویکی‌پدیا، ۹۳ درصد مصرف آب ایران به بخش کشاورزی اختصاص دارد، در حالی که تنها ۱۲ درصد از زمین‌های کشور زیر کشت است . این ناکارآمدی، همراه با برداشت بی‌رویه از چاه‌های عمیق، موجب فرونشست زمین در مناطق شهری مانند تهران با نرخ ۲۵ سانتیمتر در سال شده است . خشک‌شدن تالاب‌ها و رودخانه‌ها نیز به تشدید پدیده گردوغبار و کاهش کیفیت هوا انجامیده است .

۲. تأثیر بر کشاورزی و امنیت غذایی
بخش کشاورزی، که معیشت جمعیت را تأمین می‌کند، با کاهش تولید محصولات و افزایش قیمت مواد غذایی مواجه است. خشکسالی‌های مکرر باعث شده است ۴۰ درصد از زمین‌های کشاورزی در مناطق مرکزی ایران غیرقابل کشت شوند . علاوه بر این، الگوی کشت نامناسب (مانند کشت محصولات آب‌بر مانند گندم) و استفاده از روش‌های آبیاری سنتی با بازدهی ۳۰ درصد، فشار بر منابع آبی را افزایش داده است .

۳. تخریب اکوسیستم و تنوع زیستی
خشکسالی تأثیرات ویرانگری بر حیات وحش و پوشش گیاهی دارد:
– ضعیف شدن پوشش گیاهی: در مناطق زاگرس و البرز، رویش فصلی گیاهان تا ۷۰ درصد کاهش یافته و زنجیره غذایی حیوانات را مختل کرده است .
– انقراض گونه‌ها: خشک‌شدن چشمه‌ها و تالاب‌ها، زیستگاه گونه‌هایی مانند سمندرها را نابود کرده است .
– گردوغبار و بیابان‌زایی: ۷۰ درصد مساحت ایران با خشکسالی شدید مواجه است و مناطق شرقی مانند زاهدان در «سطح تهدید کامل» قرار دارند .

۴. شهرسازی ناپایدار و بحران آب شرب
تمرکز جمعیت در کلان‌شهرهایی مانند تهران (۱۸ درصد جمعیت کشور) باعث افزایش تقاضای آب شده است. طبق اعلام شرکت آب و فاضلاب تهران، ذخایر سدهای این شهر تا ۳ ماه آینده به پایان می‌رسد . همچنین، مصرف سرانه آب شرب در ایران (۱۹۰ لیتر در روز) ۴۰ لیتر بیشتر از میانگین جهانی است که مدیریت نادرست مصرف را نشان می‌دهد .

۵. تغییرات اقلیمی و الگوی بارش‌های نامتعادل
گرمایش جهانی باعث تغییر الگوی بارش‌ها از ملایم و تدریجی به رگباری و سیل‌آسا شده است. برای مثال، سیل‌های نوروز ۱۳۹۸ ناشی از پدیده «کم‌ارتفاع بریده» بود که با وجود خشکسالی بلندمدت، خسارات گسترده‌ای وارد کرد . این بارش‌های شدید نه تنها منابع آبی را احیا نمی‌کنند، بلکه باعث فرسایش خاک و تخریب زیرساخت‌ها می‌شوند .

۶. تهدید امنیت ملی و تنش‌های اجتماعی
کمبود آب به یک چالش امنیتی تبدیل شده است:
– مهاجرت روستاییان: خشک‌شدن زمین‌های کشاورزی موجب مهاجرت به شهرها و افزایش حاشیه‌نشینی شده است.
– تنش‌های مرزی: اختلاف بر سر حقابه رودخانه‌های مرزی مانند هیرمند با افغانستان، امنیت منطقه را تهدید می‌کند .
– ناآرامی‌های اجتماعی: قطع آب شرب در شهرهایی مانند اصفهان و خوزستان اعتراضات مردمی را تشدید کرده است .

راهکارهای کلیدی برای مقابله با بحران
۱. مدیریت یکپارچه منابع آب:
– اجرای طرح‌های تغذیه مصنوعی سفره‌های زیرزمینی.
– نوسازی شبکه‌های انتقال آب و کاهش هدررفت .

۲. تحول در بخش کشاورزی:
– جایگزینی روش‌های آبیاری نوین (قطره‌ای و هوشمند) به جای روش‌های سنتی.
– اصلاح الگوی کشت و کاهش تولید محصولات آب‌بر .

۳. مقابله با تغییرات اقلیمی:
– کاهش انتشار گازهای گلخانه‌یی از طریق توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر.
– مشارکت در توافقنامه‌های بین‌المللی مانند پاریس .

۴. فرهنگ‌سازی و مشارکت مردمی:
– آموزش صرفه‌جویی در مصرف آب به ویژه در مناطق شهری.
– تشویق به کاهش ضایعات غذایی (۴۰ درصد آب در بخش کشاورزی هدر می‌رود) .

آب و انرژی

مدیریت بحران در صنعت آبیاری؛ نشست‌های وزارت جهاد با ۳۰۰ تولیدکننده

معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی از افزایش بیش از دو برابری قیمت مواد پلیمری به دلیل آسیب به واحدهای پتروشیمی در جنگ تحمیلی اخیر خبر داد و گفت که این امر فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان لوازم آبیاری، دولت و کشاورزان وارد کرده است. با این حال، وی با اشاره به خودکفایی ۹۸ درصدی کشور، هرگونه نگرانی عمده‌ای را در تأمین نیاز پروژه‌های آب و خاک رد کرد.

منتشر شده

در

پایگاه خبری داوان نیوز: جهش دو برابری قیمت مواد پلیمری و آسیب به برخی کارخانجات داخلی، تولیدکنندگان لوازم آبیاری را تحت فشار قرار داده است اما معاون وزیر جهادکشاورزی با تأکید بر ظرفیت دو برابری تولید نسبت به نیاز کشور و خودکفایی ۹۸ درصدی، از پیگیری مجوز واردات مواد اولیه برای عبور از بحران خبر داد.

به گزارش داوان‌نیوز، صفدر نیازی شهرکی، معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی، امروز با اشاره به تأثیر تحولات اخیر بر صنعت آبیاری کشور، اظهار داشت که آسیب به برخی واحدهای پتروشیمی در جریان جنگ تحمیلی، منجر به جهش بیش از دو برابری قیمت مواد پلیمری شده است. وی تأکید کرد که این معضل، فشار مضاعفی را هم بر بودجه دولت در اجرای پروژه‌ها و هم بر هزینه‌های کشاورزان تحمیل کرده است.

نیازی شهرکی در ادامه به آسیب‌های فیزیکی وارد شده به برخی کارخانجات داخلی اشاره کرد و گفت: علاوه بر محدودیت‌های عرضه در بازار، آسیب دیدن تعدادی از واحدهای تولیدی داخلی نیز روند تولید را با اختلال مواجه کرده است.

معاون وزیر جهاد کشاورزی با بیان اینکه هم‌اکنون ۳۰۰ تولیدکننده لوله و اتصالات پلیمری در کشور فعالیت می‌کنند، افزود: نشست‌های مستمری با انجمن‌های مرتبط برگزار شده و در حال پیگیری هستیم تا با صدور مجوزهای لازم، نسبت به واردات مواد اولیه مورد نیاز کارخانجات اقدام کنیم. وی ابراز امیدواری کرد که با بازگشت آرامش به بازار، تولیدکنندگان بتوانند با برنامه‌ریزی دقیق‌تر، قیمت نهایی محصولات را به ثبات برسانند.

تأمین نیاز کشور؛ حتی با ۵۰ درصد ظرفیت

بخش کلیدی سخنان نیازی شهرکی به وضعیت تأمین تجهیزات پروژه‌های آب و خاک اختصاص داشت. وی با تأکید بر اینکه ظرفیت اسمی کارخانجات تولید لوله‌های پلی‌اتیلن در کشور دو برابر نیاز داخلی است، تصریح کرد: حتی با فعالیت ۵۰ درصدی این واحدها، نیاز کشور تأمین می‌شود. در شرایط کنونی با بهره‌گیری از ۶۰ تا ۷۰ درصد ظرفیت تولید داخلی، نگرانی عمده‌ای برای تأمین نیازهای بخش آب و خاک نداریم.

معاون وزیر جهاد کشاورزی خاطرنشان کرد که بخشی از تولیدکنندگان به دلیل نوسان قیمتی در بازار، با ظرفیت حداکثری فعالیت نمی‌کنند و منتظر ایجاد ثبات و تعادل قیمت هستند.

خودکفایی ۹۸ درصدی و ارزآوری ۳۰۰ میلیون دلاری

نیازی شهرکی در بخش دیگری از این گزارش، خودکفایی ۹۸ درصدی کشور در تولید ادوات و تجهیزات آبیاری را یک دستاورد مهم خواند و گفت: به دلیل اتکا به توان تولید داخل و موجودی انبارها، محاصره دریایی هیچ خللی در تأمین نیازهای این حوزه ایجاد نکرده است. وابستگی اصلی ما به مواد پلیمری بود که اکنون در داخل تولید می‌شود.

وی با افتخار از صادرات محصولات ایرانی به ۱۸ کشور جهان از جمله برخی کشورهای اروپایی خبر داد و افزود: این صادرات سالانه بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون دلار ارزآوری برای کشور به همراه داشته است.

معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی در پایان، با اشاره به وابستگی بسیار محدود کشور به برخی گیربکس‌ها و موتورهای خاص (کمتر از یک درصد)، گفت: امکان تأمین این اقلام از مسیر کشورهای همسایه شمالی و غربی وجود دارد. تاکنون گزارشی مبنی بر نگرانی تولیدکنندگان بابت اخلال در واردات قطعات دریافت نشده است و تولیدکنندگان با تکیه بر موجودی انبارها و ظرفیت‌های داخلی، توانسته‌اند تقاضای بازار را پوشش دهند.

ادامه مطلب

آب و انرژی

حکمرانی آب «مردود» اعلام شد؛ نشست بحرانی آب و برق در مجلس

وزیر نیرو در نشست با کمیسیون کشاورزی مجلس، ضمن دفاع از عملکرد دولت با اعلام افزایش ۹ هزار مگاواتی ظرفیت برق کشور، در برابر اتهامات نمایندگان درباره «خیانت در سدسازی آمل»، توقف ۵ ساله لایحه آبخیزداری و بی توجهی به کشاورزان پُردرآمد بی‌درآمد پاسخ گفت و قول پیگیری ویژه این پرونده‌ها را داد.

منتشر شده

در

پایگاه خبری داوان نیوز: اعضای کمیسیون کشاورزی مجلس با گلایه از «مردود شدن وزارت نیرو در حکمرانی آب»، نسبت به استانی کردن حوضه‌های آبریز به عنوان «سم مهلکی» که کشور را به سوی «جنگ آب» سوق می‌دهد، هشدار دادند و وزیر نیرو را موظف به پاسخگویی درباره بلاتکلیفی سدها از سال ۶۹ تاکنون و قطعی برق تابستانی کردند.

به گزارش خبرنگار ما، نشست تخصصی کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست مجلس شورای اسلامی با حضور «عباس علی‌آبادی» وزیر نیرو و معاونان وی، به منظور بررسی چالش‌های بحرانی حوزه آب و برق در بخش کشاورزی برگزار شد. در این جلسه، نمایندگان با انتقاد از عملکرد وزارت نیرو در پروژه‌های آبی، خواستار اقدام فوری برای حل مشکلات معیشتی کشاورزان و تأمین زیرساخت‌ها شدند.

اتهام «خیانت به کشاورزان» در پی رها شدن سد ۲۵ ساله

«رضا حاجی‌پور»، سخنگوی کمیسیون کشاورزی مجلس، با انتقاد تند از وضعیت پروژه‌های سدسازی در شهرستان آمل، گفت: سد پس از ۲۵ سال، تنها ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته و عملاً رها شده است. متأسفانه به جای تکمیل این سد، بر اساس مشاوره‌های غلط به دنبال احداث تونل برای کنترل نشتی سد لار هستند. این رویکرد، خیانت به کشاورزانی است که سه سال است در انتظار دریافت پروانه بهره‌برداری آب به سر می‌برند.

آبرسانی با تانکر در شوشتر؛ غیرقابل قبول خوانده شد

«سید محمد سادات ابراهیمی»، عضو کمیسیون، با اشاره به سفر اخیر وزیر نیرو به شوشتر، اظهار داشت: پذیرفتنی نیست که در مرکز شهرها و روستاها همچنان با تانکر آبرسانی شود. زیرساخت‌های سد گتوند پس از سال‌ها از بین رفته و توسعه فاز دوم این سد برای حیات منطقه یک ضرورت انکارناپذیر است.

هشدار «جنگ آب» در صورت استانی کردن حوضه‌های آبریز

«حامد یزدیان»، عضو هیئت رئیسه کمیسیون، با نگاهی کلان به مقوله آب، وزارت نیرو را در حوزه حکمرانی آب «مردود» ارزیابی کرد و گفت: حکمرانی آب یک پروژه عمرانی نیست، بلکه مقوله‌ای اجتماعی و سیاسی است. طرح استانی کردن مدیریت حوزه‌های آبریز، سم مهلکی است که کشور را به سمت “جنگ آب” و تقابل فرمانداران و مردم مناطق بالادست و پایین‌دست سوق خواهد داد.

خروج ۱.۲ میلیارد مترمکعب آب از سمیرم؛ سدی از سال ۶۹ بلاتکلیف

«رحیم کریمی»، نماینده سمیرم، با اشاره به خروج سالانه یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون مترمکعب آب از این شهرستان، گفت: مردم سمیرم تشنه‌اند و سد شهید از سال ۱۳۶۹ تاکنون بلاتکلیف مانده است. همچنین کشاورزان باغات دنای علیا علیرغم نداشتن درآمد، بالاترین مبلغ آب‌بها را پرداخت می‌کنند. وی خواستار دائمی شدن مجوزهای پمپاژ موقت و پرداخت حقوق معوقه کارکنان شرکت میراب شد.

انتقاد از اصرار بر استفاده از پساب به جای آب خام

«هوشنگ هادیان‌پور»، نماینده شازند، با انتقاد از تخصیص نیافتن ۳۰ لیتر آب وعده‌داده‌شده به شهرک صنایع کشاورزی، تصریح کرد: چرا برخلاف وعده‌ها، همچنان بر استفاده از پساب اصرار می‌شود؟ همچنین بروکراسی اداری در پرونده‌های حفر چاه به جای قنات، دو سال است که متوقف مانده است.

نگرانی از قطعی برق در تابستان و کیفیت آب در یزد و کرمان

«بهشید برخوردار»، نماینده زرتشتیان و عضو کمیسیون، ضمن تقدیر از زحمات وزارت نیرو، بر لزوم ارتقای کیفیت آب در روستاهای یزد و کرمان تأکید کرد و نسبت به نگرانی شدید مردم از احتمال قطعی برق در فصل گرما هشدار داد.

اتهام «ترک فعل» در پرداخت خسارت سیل

«جهانبخش قلاوند»، نماینده اندیمشک، با انتقاد از عدم لایروبی رودخانه‌ها که به خسارات سنگین سیل فروردین ماه انجامید، گفت: وزارت نیرو در پرداخت خسارات به مردم ترک فعل کرده است. شبکه ۷۰۰ کیلومتری فرسوده و وضعیت صفر فاضلاب در اندیمشک غیرقابل تحمل است.

تأکید بر عدم تعدیل نیرو با فشار بر واحدهای تولیدی

«احد آزادی‌خواه»، نماینده ملایر، ضمن تمجید از اقدام سریع توانیر در وصل مجدد برق پس از حوادث اخیر، هشدار داد: نباید با فشار بر واحدهای تولیدی برای کاهش مصرف برق، شاهد تعدیل نیرو و بیکاری کارگران باشیم.

انتقاد از توقف ۵ ساله لایحه آبخیزداری

«علیرضا عباسی»، نایب رئیس کمیسیون، با انتقاد از توقف پنج ساله لایحه آبخیزداری در دولت، گفت: برای گندمی که ۳۰ سانتیمتر ریشه دارد، مجوز آب می‌خواهند! این نگاه با امنیت غذایی در تضاد است. وزارت نیرو باید تخصیص حجمی آب را طبق برنامه هفتم توسعه اجرایی کند.

جمع‌بندی رئیس کمیسیون: اولویت مطلق برق چاه‌های کشاورزی

«محمدجواد عسکری»، رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس، در جمع‌بندی این نشست، معاونان وزیر نیرو را موظف به پیگیری ویژه نکات مطرح‌شده کرد و گفت: اجرای کانال‌های یک و دو زیر سدها، وظیفه ذاتی وزارت نیرو است. تأمین برق پایدار چاه‌های کشاورزی باید در اولویت مطلق قرار گیرد تا جهش تولید در این بخش آسیب نبیند. وی از برگزاری نشست هفته آینده برای بررسی اعتبارات اجرای طرح‌های مهم خبر داد.

پاسخ وزیر نیرو: ایستادگی در برابر قدرت‌های بزرگ و کاهش مصرف بی‌سابقه برق

«عباس علی‌آبادی»، وزیر نیرو، در پاسخ به انتقادات، با اشاره به تمدن دیرینه ایران در مدیریت آب، گفت: ما مقابل بزرگترین قدرت‌های دنیا ایستاده‌ایم. در یک سال اخیر ۹ هزار مگاوات به ظرفیت برق کشور اضافه شده و برای اولین بار تراز مصرف به صورت نزولی درآمده است که نمره‌ای ممتاز برای صنعت برق محسوب می‌شود.

وی تأکید کرد: اگر در استانی کم‌کاری مشاهده شده، به دلیل محدودیت فرصت‌ها بوده است. وزیر نیرو خاطرنشان کرد: با تمام توان خود را برای زمستان پیش‌رو آماده می‌کنیم و جلسات مستمر دولت برای رفع چالش‌های انرژی در حال برگزاری است.

ادامه مطلب

آب و انرژی

بلاتکلیفی آبی بخش کشاورزی در آستانه کشت پاییزه

معاون امور زراعت وزارت جهادکشاورزی با تأکید بر ضرورت هماهنگی فوری میان دو وزارتخانه جهاد و نیرو، خواستار اعلام هرچه سریعتر سهم آب کشاورزی در سال جدید شد و گفت: برای برنامه‌ریزی کشت پاییزه و مدیریت الگوی کشت، نیاز فوری به این اطلاعات داریم.

منتشر شده

در

پایگاه خبری داوان نیوز: مجید آنجفی، معاون امور زراعت وزارت جهادکشاورزی، از عدم اعلام میزان سهم آب بخش کشاورزی برای سال جدید از سوی وزارت نیرو خبر داد و تأکید کرد که این در حالی است که بر اساس برنامه هفتم پیشرفت، باید سالانه ۷۷ میلیارد مترمکعب آب به این حوزه اختصاص یابد تا تولید محصولات و امنیت غذایی کشور تضمین شود.

به گزارش خبرنگار ما، آنجفی که در حاشیه نشست مشترک معاونان و مدیران وزارت جهادکشاورزی و وزارت نیرو سخن می‌گفت، یادآور شد: در سال گذشته نزدیک به ۵۰ میلیارد مترمکعب آب در اختیار بخش کشاورزی قرار گرفته است.

وی با اشاره به انعطاف‌پذیری و سازگاری بالای بخش کشاورزی با شرایط کم‌آبی و خشکسالی، تصریح کرد: با وجود خشکسالی، کاهش تخصیص آب، ناترازی انرژی و قطعی برق در مقاطع حساس تولید، همچنین شرایط سخت اقتصادی و وقوع دو جنگ، تولیدات کشاورزی در سال زراعی گذشته نه تنها کاهش نیافت، بلکه افزایش نیز نشان داد.

معاون وزیر جهادکشاورزی افزود: میانگین عملکرد در بسیاری از محصولات زراعی طی سال زراعی گذشته افزایش یافت و موفق شدیم تولید غلات در دیمزارها را علیرغم خشکسالی حفظ کنیم.

آنجفی در ادامه با اشاره به بارندگی‌های مطلوب در اسفند ماه سال گذشته و فروردین ماه امسال، ابراز امیدواری کرد: با توجه به این بارش‌ها و همچنین تأمین به موقع کود اوره در شرایط جنگ، پیش‌بینی می‌کنیم آمار و ارقام قابل قبولی برای تولید محصولات زراعی در سال جاری محقق شود.

درخواست فوری از وزارت نیرو:
معاون امور زراعت وزارت جهادکشاورزی با تأکید بر لزوم هماهنگی هرچه سریعتر بین دو وزارتخانه، خواستار اعلام زودهنگام میزان آب تخصیصی به بخش کشاورزی در سال جدید شد.

وی توضیح داد: در حال برنامه‌ریزی دقیق برای کشت پاییزه محصولات زراعی هستیم. از این رو، هماهنگی میان وزارت جهادکشاورزی و وزارت نیرو برای تأمین آب و برق، پیشبرد اهداف، مدیریت الگوی کشت و اجرای برنامه‌ها نقشی حیاتی دارد.

آنجفی در پایان با اشاره به لزوم نگاه فرابخشی به مسئله آب، خاطرنشان کرد: همه ما در یک کشتی نشسته‌ایم و برای تصمیم‌گیری‌های کلان، باید منافع ملی و تمامی بخش‌های کشور در نظر گرفته شود.

ادامه مطلب
پیام ما

پرطرفدار