پایگاه خبری داوان نیوز: اکبر فتحی، معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، به‌عنوان نماینده جمهوری اسلامی ایران در نشست عالی وزرای کشاورزی و جنگلداری با محوریت «کاهش ضایعات پس از برداشت و افزایش بهره‌وری در زنجیره تأمین» حضور یافت. این نشست با حضور ۲۰ وزیر و مقامات ارشد سازمان‌های بین‌المللی مرتبط در ترکیه برگزار شد.

به گزارش خبرنگار ما، هدف این اجلاس، بررسی راهکارهای مشترک منطقه‌ای برای مقابله با تلفات محصولات کشاورزی و ارتقای کارایی زنجیره تأمین اعلام شد. فتحی در این گردهمایی با استناد به آمار سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) که حاکی از تلفات ۱۳ درصدی محصولات غذایی در مرحله پس از برداشت تا پیش از رسیدن به بازار است، گفت: سالانه حدود یک میلیارد تن ضایعات در زنجیره کشاورزی و غذای جهان رخ می‌دهد که به هدررفت منابع، کاهش درآمد تولیدکنندگان و تشدید تغییرات اقلیمی می‌انجامد.

وی با اشاره به چالش‌های پیچیده منطقه از جمله تنش‌های ژئوپلیتیکی، بی‌ثباتی زنجیره‌های تأمین، تغییرات اقلیمی و افزایش هزینه دسترسی به غذا، همکاری میان کشورها را نه یک انتخاب، بلکه «ضرورتی اجتناب‌ناپذیر» توصیف کرد.

تکیه بر «سند ملی دانش‌بنیان امنیت غذایی» و نقش مراکز تحقیقاتی

معاون وزیر جهاد کشاورزی تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران بر اساس «سند ملی دانش‌بنیان امنیت غذایی» متعهد شده است تا سال ۲۰۳۲ میزان ضایعات و تلفات محصولات کشاورزی و غذایی را به نصف کاهش دهد. در این راستا، فتحی از اجرای طرح ملی کاهش ریزش و تلفات گندم در زمان برداشت با استفاده از بهینه‌سازی کمباین‌ها خبر داد و گفت: هر یک درصد کاهش ریزش گندم، معادل تأمین ۱۴۰ هزار تن اضافی این محصول راهبردی است.

وی ضمن تأکید بر ضرورت به‌کارگیری فناوری‌های نوین نظیر اینترنت اشیا، حسگرها، پوشش‌های نانویی، توسعه زنجیره سرد و بلاک‌چین برای مدیریت تقاضا و موجودی، تصریح کرد: ایران آمادگی کامل برای تبادل دانش فنی، برگزاری نشست‌های علمی مشترک و سرمایه‌گذاری در تولید تجهیزات برداشت و بسته‌بندی را دارد.

جلوه‌گراییِ پژوهش‌های دانشگاهی و نوآوری‌های فناورانه

فتحی در ادامه با اشاره به اقدامات داخلی، خاطرنشان کرد: تمرکز ایران بر توسعه زیرساخت‌های نگهداری و ذخیره‌سازی محصولات کشاورزی شامل احداث و نوسازی سردخانه‌ها و سیلوها، بهبود زنجیره تأمین و توزیع، و به‌ویژه «اجرای پژوهش‌های دانشگاهی و توسعه نوآوری‌های فناورانه در حوزه نگهداری و بسته‌بندی» بوده است. وی افزود: اگرچه این اقدامات با هدایت مراکز علمی و تحقیقاتی کشور تا حدودی منجر به کاهش تلفات پس از برداشت و بهبود کارایی زنجیره تأمین شده، اما برای رسیدن به وضعیت مطلوب، همچنان نیازمند همکاری‌های گسترده‌تر و علمی در سطح منطقه هستیم.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: جدیدترین گزارش میانگین قیمت کالاهای خوراکی منتخب در مناطق شهری کشور مربوط به اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ را منتشر شد.

به گزارش خبرنگار ما، مرکز آمار ایران گزارش داد: در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵، نوشابه گازدار با جهش ۱۹.۸ درصدی، گران‌ترین خوراکی مناطق شهری شد؛ ماکارونی و روغن جامد نیز بیش از ۷ درصد افزایش قیمت داشتند. در مقابل، گوجه‌فرنگی و هندوانه با افت حدود ۱۸ درصدی، بیشترین کاهش قیمت را تجربه کردند. بر اساس این گزارش، تغییرات قیمت گروه‌های عمده خوراکی نسبت به ماه قبل (فروردین ۱۴۰۵) به شرح زیر است:

نان و غلات:
بیشترین افزایش قیمت در این گروه مربوط به «ماکارونی» (۷.۷ درصد)، «رشته آش» (۶.۹ درصد) و «شیرینی خشک» (۴.۸ درصد) بوده است.

گوشت قرمز، سفید و فرآورده‌ها:
در حالی که نوسانات قیمتی در این گروه محدودتر بوده، «کنسرو ماهی تن» با ۱.۱۰ درصد و «مرغ» با ۰.۲۵ درصد بیشترین افزایش را نسبت به ماه قبل تجربه کرده‌اند.

لبنیات، تخم‌مرغ و روغن:
افزایش قابل توجه قیمت در این گروه دیده می‌شود؛ به طوری که «روغن نباتی جامد» (۷.۱۶ درصد)، «روغن مایع» (۵.۱۵ درصد) و «تخم‌مرغ» (۲.۴۵ درصد) بیشترین رشد قیمت را داشته‌اند.

میوه و خشکبار:
در این گروه، «مغز بادام درختی» (۶.۸ درصد)، «پسته» (۳.۷ درصد) و «کشمش پلویی» (۲.۸ درصد) بیشترین افزایش را ثبت کردند. در مقابل، «هندوانه» با کاهش ۸.۱۸ درصدی و «خربزه» با کاهش ۳.۳ درصدی بیشترین افت قیمت را در میان کالاهای خوراکی داشته‌اند.

سبزیجات و حبوبات:
بیشترین افزایش قیمت ماهانه مربوط به «عدس» (۸.۵ درصد)، «کدو سبز» (۴.۵ درصد) و «نخود» (۲.۵ درصد) است. همچنین «گوجه‌فرنگی» (کاهش ۱۸.۲ درصد)، «سیب‌زمینی» (کاهش ۱۱.۹ درصد)، «فلفل دلمه‌ای» و «هویج فرنگی» (هر کدام کاهش ۷.۱۱ درصد) بیشترین کاهش قیمت را به خود اختصاص داده‌اند.

قند، شکر، آشامیدنی‌ها و سایر خوراکی‌ها:
در این گروه، «نوشابه گازدار» با ۱۹.۸ درصد، «سس مایونز» با ۱۳.۸ درصد، «سس گوجه‌فرنگی» با ۱۴.۳ درصد و «شکر» با ۱۶.۰ درصد بیشترین افزایش قیمت را نسبت به ماه قبل نشان می‌دهند.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، به نظر می‌رسد در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵، تورم ماهانه بیشتر متوجه گروه‌های «روغن، نوشیدنی‌ها و حبوبات» بوده، در حالی که میوه‌های تابستانی مانند هندوانه و خربزه و نیز برخی سبزیجات از جمله گوجه و سیب‌زمینی با کاهش قیمت مواجه شده‌اند. کارشناسان اقتصادی معمولاً کاهش قیمت محصولات فصلی را نشانه تنظیم بازار در ماه‌های گرم سال می‌دانند.

پایگاه خبری داوان نیوز: گردشگری ریلی و کشاورزی گردشگری (اگروتوریسم) دو شاخهٔ مهم از گردشگری پایدار هستند که تلفیق آن‌ها می‌تواند به توسعهٔ متوازن منطقه‌ای، اشتغال‌زایی روستایی و حفظ محیط‌ زیست کمک کند. گردشگری ریلی، خودِ مسیر سفر را به بخشی از تجربهٔ مقصد تبدیل می‌کند و کشاورزی گردشگری، فرصت زیستن در مزارع و باغات را برای مسافر فراهم می‌آورد. در ایران، با وجود ظرفیت‌های خطوط ریلی که از مناطق کشاورزی حاصلخیزی عبور می‌کنند، چالش‌هایی همچون نبود ناوگان اختصاصی، فقر داده‌ها، بحران بلیت و پارادوکس قیمت تمام‌شده، مانع از پیوند مؤثر این دو حوزه شده است. با این حال، طراحی تورهای فصلی، رویدادهای برداشت محصول و اقامتگاه‌های ترکیبی می‌تواند تحولی پایدار در گردشگری داخلی ایجاد کند.

در همین خصوص با علی مسائلی، فعالان حوزه گردشگری ریلی و کارشناس سرمایه گذاری گردشگری گفت‌وگویی صورت گرفته است که در ادامه می‌خوانید.

آقای مسائلی، با در نظر گرفتن چالش‌های گردشگری ریلی، از ارتباط آن با کشاورزی گردشگری صحبت کنیم. آیا این دو حوزه می‌توانند مکمل هم باشند؟

صد در صد. اما بگذارید صریح بگویم: تا وقتی گردشگری ریلی تصادفی و بی‌برنامه باشد، هیچ پیوند عمیقی با کشاورزی گردشگری شکل نمی‌گیرد. کشاورزی گردشگری ذاتاً فصل‌محور و مکان‌محور است. شما نمی‌توانید بگویید بیایید سه هفته دیگر برای برداشت زیتون برنامه بریزیم، اما مطمئن نباشید که بلیت قطار گیرتان می‌آید یا نه.

دقیقاً منظورتان از «تصادفی بودن» چیست؟

بحران بلیت و تمام شدن ظرفیت در کمتر از ۱۵ دقیقه، گردشگری ریلی را به جای یک صنعت برنامه‌ریزی‌شده، به یک شانس تبدیل کرده است. حالا تصور کنید یک آژانس می‌خواهد تور «بهار در باغات آذربایجان» بگذارد. باید از قبل بداند که قطار در تاریخ مشخص، با واگن مناسب و پنجره‌های وسیع در اختیارش است. اما الان چنین نیست. ما با مشکلی به نام «فقر داده‌ها» مواجهیم، یعنی شما نمی‌دانید کدام ایستگاه به کدام مزرعه دسترسی دارد.

پس عملاً الان چنین تورهایی وجود ندارند؟

به صورت محدود و موردی وجود دارند، اما مقیاس‌پذیر نیستند. مثلاً تور جشنواره آش زنجان موفق بود، چون رویداد ثابتی داشت و هماهنگی با شرکت رجا و راه‌آهن انجام شد. همین الگو را می‌شود برای جشنواره انار ساوه، جشنواره گل محمدی کاشان یا برداشت زعفران تربت حیدریه تکرار کرد. اما برای این کار نیاز به ناگان اختصاصی گردشگری داریم با پنجره‌های بزرگ که منظره باغات و مزارع را به مسافر هدیه بدهد، نه همان ریل‌بوس‌های حومه‌ای که برای سفر ده‌ساعته طراحی نشده‌اند.

چالش قیمت تمام‌شده را چطور حل می‌کنید؟

پارادوکس قیمت یکی از گره‌های کور است. برای تور کشاورزی، گردشگر معمولاً انتظار سفری مقرون‌به‌صرفه دارد، اما وقتی ما مجبوریم یک رام کامل قطار را چارتر کنیم و راه‌آهن هم هزینه خروج قطار از مسیر اصلی را از ما می‌گیرد، قیمت تمام‌شده آنقدر بالا می‌رود که نه آژانس کمیسیونی می‌ماند و نه مسافر حاضر به پرداخت است.

راهکار چیست؟
ایده من این است:
۱. به جای چارتر کامل قطار، واگن‌های مستقل برای مسیرهای کشاورزی تعریف شود.
۲. تورهای ترکیبی طراحی کنیم. مثلاً قطار تا ورامین، سپس مینی‌بوس به مزرعه خربزه. یا ترکیب ریلی-دریایی برای قشم و مزارع حرا. این تنوع خدمت، ارزش ادراک شده تور را بالا می‌برد.
۳. فروش مستقیم محصولات کشاورزی در ایستگاه‌ها بخشی از هزینه را جبران کند. مسافر هم قطار رفته، هم مزرعه دیده، هم با قیمت مناسب خربزه خریده است.

برخی می‌گویند زیرساخت کشاورزی گردشگری در ایران ضعیف است. نظر شما؟

کاملاً درست است. اما گردشگری ریلی می‌تواند محرک ایجاد این زیرساخت باشد. وقتی قطار به یک روستا می‌آید، روستایی انگیزه می‌گیرد که مزرعه‌اش را برای پذیرش گردشگر آماده کند، سرویس بهداشتی بسازد، تابلو بزند. متأسفانه الان به خاطر فقر داده‌ها، سرمایه‌گذار نمی‌داند کدام ایستگاه راه‌آهن به یک منطقه مستعد کشاورزی نزدیک است. ما نیاز به یک پایگاه داده شفاف داریم که نقشه مزارع، فصول برداشت، ظرفیت پذیرش و فاصله تا ایستگاه را نشان بدهد.

اگر بخواهید یک پیشنهاد عملی برای شروع بدهید، آن چیست؟

پیشنهاد من مسیرهای درون استانی با قطارهای سبک است. مثلاً خط خرمشهر-ایذه در خوزستان. در این مسیر مزارع نخلستان، شالیزار و باغات انار داریم. اگر راه‌آهن یک رام اختصاصی با پنجره‌های بزرگ و سیستم صوتی مناسب بگذارد، و تعرفه چارتر را واقع‌بینانه کند، ظرف سه ماه می‌شود اولین «تور قطار و مزرعه» ایران را راه انداخت.

حرف آخر؟

گردشگری ریلی و کشاورزی گردشگری دو بازوی توسعه پایدار روستایی هستند که بدون هم نمی‌توانند نفس بکشند. قطار مسافر می‌آورد، مزرعه تجربه ارائه می‌دهد و هر دو درآمدزایی می‌کنند. اما تا وقتی ناوگان اختصاصی نداریم، شفافیت در توزیع بلیت ایجاد نمی‌شود و بروکراسی اداری جلوی بخش خصوصی را می‌گیرد، این پیوند فقط روی کاغذ می‌ماند. همان‌طور که قبلاً گفتم: اجازه ندهید صنعتی که می‌تواند موتور اشتغال‌زایی باشد، به یک «اتفاق تصادفی» تبدیل شود.