با ما همراه باشید

اقتصاد

اصلاحات ارزی در کشاورزی؛ جراحی موفق یا بحران در راه؟

حذف ارز ترجیحی و پایان قیمت‌گذاری دستوری در بخش کشاورزی، یکی از جسورانه‌ترین اصلاحات اقتصادی دهه اخیر ایران بود؛ اصلاحاتی که اگرچه با نگرانی از جهش قیمتی و اختلال در بازار همراه شد، اما اظهارات اخیر مقامات دولتی از عبور نسبتاً موفق از این پیچ خطرناک حکایت دارد. پرسش اینجاست که این جراحی بزرگ چه دستاوردهایی داشته و چه چالش‌هایی پیش روست؟

منتشر شده

در

پایگاه خبری داوان نیوز: اقتصاد ایران در دو ماه گذشته صحنه یکی از جسورانه‌ترین اصلاحات ساختاری خود در حوزه تامین کالاهای اساسی بوده است. حذف ارز ترجیحی و بازنگری در نظام قیمت‌گذاری محصولات کشاورزی، اگرچه با نگرانی‌های گسترده‌ای درباره جهش قیمتی و اختلال در بازار همراه بود، اما اظهارات اخیر وزیر جهاد کشاورزی حاکی از عبور نسبتاً موفق از این پیچ خطرناک است.

به گزارش خبرنگار داوان نیوز، غلامرضا نوری قزلجه در نشست شورای معاونین وزارتخانه، ضمن رد پیش‌بینی‌های بدبینانه درباره وقوع قحطی و صف‌های طولانی، از «رضایتمندی ملموس در دهک‌های پایین جامعه» و تداوم انضباط بازار خبر داد. این گزارش با نگاهی کارشناسانه به ابعاد این اصلاحات، فرصت‌ها و چالش‌های پیش روی بخش کشاورزی ایران را بررسی می‌کند.

ضرورت اجتناب‌ناپذیر اصلاح ساختار ارزی

آنچه وزیر از آن به عنوان «طرح بزرگ اقتصادی» یاد می‌کند، در واقع پاسخی به یک نقص مزمن در ساختار اقتصادی کشور بود. سال‌ها بود که اقتصاددانان نسبت به تبعات منفی نظام چندنرخی ارز هشدار می‌دادند. ارز ترجیحی که با هدف حمایت از معیشت مردم طراحی شده بود، عملاً به منبعی برای ایجاد رانت و فساد تبدیل شده بود.

مهدی معصومی، عضو اتاق بازرگانی ایران، در این خصوص معتقد است: هر جایی که تمایز و امتیازی گذاشته شود، فساد به وجود می‌آید. ارز ترجیحی به عنوان یک رانت مطرح بود و کسانی که به آن دسترسی پیدا می‌کردند، از این امتیاز بهره می‌بردند. از این منظر، حذف ارز ترجیحی را باید گامی اساسی در جهت «ریشه‌کن شدن فساد و رانت در نظام ارزی» تلقی کرد.

حمایت واقعی از تولید؛ عبور از قیمت‌های دستوری

یکی از مهم‌ترین وجوه اصلاحات اخیر، تغییر رویکرد از قیمت‌گذاری دستوری به سمت قیمت‌های تعادلی و رقابتی است. نوری قزلجه پیش از این با ذکر مثالی عینی به تشریح این معضل پرداخته بود: جو وارداتی با قیمت ۱۱ هزار تومان وارد کشور می‌شد، در حالی که هزینه تمام‌شده تولید این محصول در داخل بیش از ۳۰ هزار تومان بود؛ اما تولیدکننده داخلی مجبور بود محصولش را با همان قیمت ۱۱ هزار تومان به فروش برساند.

این تناقض آشکار، سال‌ها تولیدکنندگان داخلی را دلسرد و ورشکسته کرده بود. در چنین شرایطی، طبیعی است که کشاورز انگیزه‌ای برای افزایش کیفیت یا بهره‌وری نداشته باشد. اصلاحات جدید، با آزادسازی نرخ‌ها و واگذاری قیمت‌ها به مکانیزم بازار، عملاً بزرگترین حمایت از تولید داخلی را رقم زده است. اکنون تولیدکننده می‌داند که محصول خود را به قیمت عادلانه خواهد فروخت و دیگر خبری از سرکوب قیمتی نیست.

مدیریت پیامدهای کوتاه‌مدت؛ چالش اصلی پیش رو

با وجود تأیید کلی این سیاست‌ها از سوی کارشناسان، نقدهای مهمی نیز متوجه نحوه مدیریت تبعات آن است. حامد حسینی، کارشناس اقتصادی، با بیان اینکه هدف از اصلاحات انتقال حمایت‌ها به انتهای زنجیره و خود مردم است، هشدار می‌دهد: هرچند حذف ارز ترجیحی ممکن است در کوتاه‌مدت چالش‌هایی مانند افزایش تورم و فشار بر قدرت خرید مردم به همراه داشته باشد، این تصمیم اگر در چارچوب اصلاحات ساختاری گسترده‌تر و با سیاست‌های حمایتی هدفمند همراه نشود، می‌تواند پیامدهای منفی بیشتری ایجاد کند.

نکته کلیدی در این تحلیل، اهمیت «همراهی سیاست‌های جبرانی» با اصلاحات ارزی است. صرف‌نظر کردن از یارانه پنهان ارز، زمانی می‌تواند موفق ارزیابی شود که منابع حاصل از این اصلاحات به صورت عادلانه و هوشمندانه به دهک‌های پایین جامعه تزریق شود. اظهارات وزیر درباره «رضایتمندی ملموس در دهک‌های پایین» نشان‌دهنده آن است که دولت تلاش کرده است این مهم را مد نظر قرار دهد.

شفافیت؛ کلید طلایی موفقیت

نوری قزلجه با تأکید بر اینکه «شفافیت، شعار اصلی دولت چهاردهم» است، تمامی معاونت‌ها را موظف به انتشار داده‌های تخصیص ارز، واردات و توزیع نهاده‌ها کرده است. این رویکرد را باید نقطه عطفی در مدیریت بخش کشاورزی دانست.

یکی از مهم‌ترین دلایل بروز فساد در زنجیره تأمین کالاهای اساسی، عدم شفافیت و وجود اطلاعات محرمانه بود. وقتی نحوه توزیع و امتیازات در استان‌ها و شهرستان‌های مختلف به صورت عمومی اعلام شود، نه تنها ابهامات ناظران و نمایندگان مجلس برطرف می‌شود، بلکه زمینه برای گلایه‌ها و نامه‌نگاری‌های بیهوده نیز از بین می‌رود. این شفافیت می‌تواند به مرور زمان اعتماد عمومی به دستگاه‌های اجرایی را افزایش دهد.

نظارت هوشمند؛ مکمل ضروری آزادسازی

یکی از نگرانی‌های جدی در فرآیند آزادسازی قیمت‌ها، احتمال سوءاستفاده برخی فعالان اقتصادی و ایجاد التهابات قیمتی است. تأکید وزیر بر تداوم نظارت بر بازار در آستانه ماه رمضان و نوروز، و همچنین رصد دقیق کشتار دام مولد، نشان‌دهنده آگاهی ایشان از این ریسک‌هاست.

بازار محصولات پروتئینی همواره یکی از حساسترین بازارها بوده است. شایعات مربوط به کشتار دام مولد، اگر کنترل نشود، می‌تواند ظرف مدت کوتاهی به بحران در زنجیره تأمین منجر شود. دستور صریح وزیر برای «رصد کشتارگاه‌ها با حساسیت بالا» و «توقف فوری هرگونه خروج از حالت نرمال»، نشان می‌دهد که وزارتخانه به خوبی دریافته است آزادسازی بدون نظارت، نه تنها مفید نیست، که می‌تواند مخرب نیز باشد.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، اصلاحات اقتصادی اخیر در بخش کشاورزی را می‌توان یکی از مهم‌ترین تحولات ساختاری دهه اخیر دانست. حذف ارز ترجیحی و پایان قیمت‌گذاری دستوری، اگرچه با ریسک‌های قابل توجهی همراه بود، اما به نظر می‌رسد تاکنون مدیریت مناسبی بر آن اعمال شده است.

با این حال، موفقیت نهایی این طرح در گرو دو عامل کلیدی است: نخست، بازتوزیع عادلانه منابع حاصل از اصلاحات به سمت دهک‌های پایین جامعه برای جبران فشار تورمی؛ و دوم، شفافیت کامل در تخصیص ارز و توزیع نهاده‌ها که می‌تواند مانع از بازتولید فساد در اشکال جدید شود.

در صورتی که این دو مؤلفه به درستی اجرا شوند، می‌توان امید داشت که این «جراحی بزرگ اقتصادی» به بهبود پایدار بخش کشاورزی، افزایش بهره‌وری تولیدکنندگان و رضایت عمومی منجر شود. اما هرگونه انحراف در تخصیص منابع یا ضعف در شبکه‌های حمایتی می‌تواند دستاوردها را با چالش مواجه کند و اعتماد عمومی را خدشه‌دار سازد. ماه‌های آینده، به ویژه همزمانی ماه رمضان و نوروز، اولین آزمون جدی برای سنجه موفقیت این سیاست‌ها خواهد بود.

اقتصاد

رشد ۱۰ درصدی تولید چای در کشور؛ ۹۱ هزار تن برگ سبز خریداری شد

با وجود افزایش ۱۰ درصدی تولید و پرداخت ۱۳۴ میلیارد تومان تسهیلات ۴ درصدی به چایکاران، صنعت چای ایران در آستانه فصل برداشت پاییزه با چالش جدی تأمین ۴۰۰ میلیارد تومان باقیمانده از تعهدات دولتی و ضرورت حفظ باغات در گیلان و مازندران مواجه است؛ هرچند صادرات ۴ هزار تنی به اروپا و آسیا، نویدبخش تعادل در بازار داخلی است.

منتشر شده

در

پایگاه خبری داوان‌نیوز: صنعت چای کشور در فصل برداشت امسال با رشد قابل توجهی همراه بوده و آمارهای رسمی نشان از افزایش ۹ تا ۱۰ درصدی تولید نسبت به سال گذشته دارد. رئیس سازمان چای کشور با اعلام آخرین وضعیت تولید، خرید برگ سبز، پرداخت مطالبات و بازار داخلی و خارجی، از برنامه‌های حمایتی و راهبردهای این سازمان برای تقویت جایگاه چای ایرانی پرده برداشت.

به گزارش خبرنگار اقتصادی ما، حبیب جهانساز با ارائه گزارشی جامع از روند فعلی صنعت چای، اظهار داشت: تاکنون بیش از ۹۱ هزار تن برگ سبز چای از باغات استان‌های شمالی خریداری شده که ارزش ریالی آن به حدود ۳ هزار و ۳۳۹ میلیارد تومان رسیده است. وی با اشاره به تداوم عملیات برداشت، افزود: به طور میانگین روزانه ۸۰۰ تن برگ سبز توسط چایکاران برداشت و روانه کارخانجات می‌شود.

رئیس سازمان چای کشور با بیان اینکه تولید چای خشک از مرز ۲۰ هزار و ۸۰۰ تن عبور کرده، تصریح کرد: کارخانجات چای‌سازی همچنان با تقاضای بالا برای دریافت برگ سبز مواجه هستند و فصل برداشت تا پایان مهرماه ادامه خواهد داشت.

وضعیت مالی و تسهیلات حمایتی:
جهانساز در خصوص مطالبات چایکاران، از پرداخت حدود ۷۵ درصد مبالغ خرید برگ سبز خبر داد و گفت: سهم دولت در این بخش به ۴۰۰ میلیارد تومان رسیده و ۴۰۰ میلیارد تومان دیگر نیز باقی مانده که به‌زودی پرداخت خواهد شد. وی همچنین از اختصاص ۱۳۴ میلیارد تومان تسهیلات با نرخ‌های ترجیحی در سال مالی ۱۴۰۵ یاد کرد و افزود: نرخ سود این تسهیلات برای چایکاران ۴ درصد و برای کارخانجات ۸ درصد تعیین شده است.

رئیس سازمان چای کشور با اشاره به اصلاحات استاندارد در بازار داخلی، اعلام کرد: انواع چای تولیدی آماده عرضه به سبد خانوار است و سیاست اصلی، افزایش مصرف چای داخلی و کاهش وابستگی به واردات، همراه با تأمین کامل نیاز بازار می‌باشد. در حوزه صادرات نیز از صادرات ۴ هزار تن چای به کشورهای همسایه، اروپایی و آسیایی خبر داد و تأکید کرد: واردات صرفاً به میزان نیاز و برای تکمیل تقاضای بازار انجام می‌شود.

جهانساز در بخش پایانی سخنان خود، حفظ کاربری اراضی باغی و زراعی به‌ویژه باغات چای در گیلان و مازندران را خط قرمز سازمان برشمرد و گفت: هرگونه تغییر کاربری صرفاً در چارچوب قوانین و ضوابط مجاز خواهد بود. وی حمایت از چایکاران، تثبیت باغات، توسعه صادرات و بهره‌مندی از تسهیلات هدفمند را محورهای اصلی برنامه‌های سازمان چای کشور اعلام کرد.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی،  با توجه به رشد تولید داخلی، افزایش پرداخت مطالبات، و سیاست‌های متوازن در حوزه واردات و صادرات، به نظر می‌رسد صنعت چای کشور در مسیر خودکفایی نسبی و ارتقای کیفیت گام برمی‌دارد. اما تحقق کامل اهداف مستلزم استمرار حمایت‌های دولتی، مدیریت بهینه منابع آبی و هوشمندی در بازاریابی محصولات ایرانی در عرصه بین‌المللی است. سازمان چای کشور تأکید دارد که با حفظ باغات و افزایش بهره‌وری، می‌توان سهم چای داخلی را در سبد مصرفی خانوار به سطح مطلوب‌تری رساند.

ادامه مطلب

اقتصاد

هشدار معاون وزیر جهاد کشاورزی: قیمت‌شکنیِ غیرواقعی، تولید را تهدید می‌کند

در شرایطی که نرخ تورم روند کاهشی ملایمی به خود گرفته، معاون برنامه‌ریزی وزارت جهاد کشاورزی با ترسیم خط قرمز اقتصادی برای سیاست‌گذاران، اعلام کرد: کاهش قیمت کالاهای کشاورزی تا مرز زیان‌دهی تولیدکننده، نه تنها تورم را مهار نمی‌کند، بلکه با توقف واردات صرفه‌دار (همانند ذرت) و کاهش سطح زیر کشت، زنجیره تأمین را با بحران روبه‌رو می‌کند و روند افزایش مجدد قیمت‌ها در ماه‌های آینده را تسریع می‌بخشد.

منتشر شده

در

پایگاه خبری داوان‌نیوز: اکبر فتحی، معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، نسبت به عواقب کاهش قیمت‌های کشاورزی به زیر سطح اقتصادی هشدار داد و بر لزوم شکل‌گیری «قیمت‌های تعادلی» برای حفظ منافع تولیدکننده و مصرف‌کننده تأکید کرد.

به گزارش خبرنگار ما، نشست تخصصی کارگروه امنیت غذایی و تنظیم بازار کالاهای کشاورزی امروز سه‌شنبه (۲۰ مرداد ماه) با محوریت بررسی وضعیت نرخ‌ها و مدیریت زنجیره تأمین برگزار شد. اکبر فتحی در این جلسه با اشاره به نوسانات فصلی بازار، اظهار داشت که کاهش طبیعی قیمت محصولات در فصل برداشت، نباید بهانه‌ای برای اعمال فشارهای غیرکارشناسی بر زنجیره تولید شود.

وی با تأکید بر این نکته کلیدی که «فشار برای کاهش قیمت کالاها به زیر سطح اقتصادی، در نهایت به زیان مصرف‌کننده تمام خواهد شد»، تصریح کرد: اگر قیمت‌ها از مرز بهره‌وری اقتصادی پایین‌تر روند، انگیزه تولید از بین رفته و در میان‌مدت، کشور با کمبود عرضه و افزایش مجدد قیمت‌ها مواجه خواهد شد. بنابراین، مدیریت هوشمندانه فاصله «تولید تا مصرف» و حذف واسطه‌های غیرضروری، مهم‌تر از کاهش دستوری قیمت‌هاست.

معاون وزیر جهاد کشاورزی در بخش دیگری از سخنان خود به روند تورم در ماه‌های اخیر اشاره کرد و گفت: نرخ تورم از خردادماه سیر نزولی ملایمی به خود گرفته و پیش‌بینی می‌شود در ماه‌های آینده، بازار به ثبات و تعدیل نسبی دست یابد. وی تأکید کرد که تحلیل قیمت‌ها باید بر اساس «نرخ‌های ارشادی جدید» صورت گیرد، نه داده‌های تاریخی، چرا که با توجه به آزادسازی نرخ ارز، بازگشت قیمت‌ها به سطوح پیشین ممکن نیست و این انتظار، خطایی راهبردی در تحلیل بازار است.

فتحی در تشریح وضعیت دو محصول راهبردی، به موضوع قیمت برنج ایرانی اشاره و بیان کرد: نوسانات قیمت برنج در استان‌های شمالی و بازار خرده‌فروشی در فصل برداشت، یک روند فصلی و قابل پیش‌بینی است که جای نگرانی ندارد و با پایان فصل، مجدداً به تعادل می‌رسد.

وی در خصوص بازار ذرت نیز با ارائه یک تحلیل اقتصادی جالب توجه گفت: کاهش قیمت ذرت تا آستانه ۴۰ هزار تومان، به گونه‌ای شد که ثبت سفارش‌های وارداتی برای فعالان اقتصادی به صرفه نبود و عملاً واردات متوقف شد. این موضوع نشان می‌دهد که قیمت‌ها باید در محدوده‌ای قرار گیرند که هم تأمین مستمر کالا در بازار تضمین شود و هم حاشیه سود عادلانه برای تولیدکننده داخلی حفظ گردد.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، اظهارات معاون وزیر جهاد کشاورزی نشان‌دهنده تغییر رویکرد از سیاست‌های قیمت‌گذاری دستوری به سمت تنظیم‌گری هوشمندانه بازار است. کارشناسان اقتصادی معتقدند که یافتن نقطه تعادل میان قیمت تمام‌شده تولید و قدرت خرید مصرف‌کننده، کلید اصلی تحقق امنیت غذایی پایدار در شرایط تورمی کنونی است. هرگونه مداخله شتابزده برای کاهش قیمت، ضمن تضعیف تولید داخلی، چرخه معیوب کمبود و گرانی را در آینده تشدید خواهد کرد.

ادامه مطلب

اقتصاد

فتحی عنوان کرد: از سرکوب قیمت تا اقتصاد تولید؛ ۶۰ همت اوراق و کاهش ۱۰۰ درصدی بروکراسی

اکبر فتحی، معاون برنامه ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، روز گذشته در تشریح عملکرد دوساله این وزارتخانه اعلام کرد: «برای نخستین بار، سیاستهای تنظیم بازار از سرکوب قیمت به اقتصادی سازی تولید تغییر جهت داده، کارگروه امنیت غذایی مستقل شد، و پرداخت خسارت های بیمه به روز گردید؛ تحولاتی که با وجود مقاومت های اجرایی، اکنون به جذب ۶۰ همت اوراق مالی انجامیده است.

منتشر شده

در

پایگاه خبری داوان‌نیوز: معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی از تحول بنیادین در سیاستهای این وزارتخانه طی دو سال گذشته خبر داد و گفت: با تشکیل کارگروه‌های تخصصی تنظیم بازار و امنیت غذایی، راه‌اندازی سامانه های یکپارچه، و جذب ۶۰ همت اوراق مالی، گامهای عملی برای اقتصادی‌سازی تولید و عبور از سیاستهای قیمت‌سرکوب‌کننده برداشته شده است.

به گزارش خبرنگار ما، وزارت جهاد کشاورزی در دو سال اخیر دستخوش تغییرات بنیادین در حوزه سیاست‌گذاری، ساختار اجرایی و شفاف‌سازی فرآیندها شده است. اکبر فتحی، معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی این وزارتخانه، روز شنبه (۱۷ مردادماه) در جلسه شورای مدیران، گزارشی از عملکرد دوساله ارائه کرد که نشان‌دهنده حرکت از رویکردهای سنتی به سمت مدیریت داده‌محور و اقتصادی‌سازی تولید است.

تنظیم بازار بدون سرکوب قیمت
فتحی با اعلام تشکیل کارگروه تنظیم بازار محصولات کشاورزی ذیل ستاد تنظیم بازار کشور، این اقدام را گامی بی‌سابقه در جهت خروج از سیاست‌های قیمت‌سرکوب‌کننده دانست و تأکید کرد: با وجود مقاومت‌های گسترده، موفق شدیم این کارگروه را عملیاتی کنیم تا سیاست‌های اقتصادی‌سازی تولید در سطح ملی دنبال شود.

وی از شکل‌گیری کارگروه امنیت غذایی در وزارت جهاد کشاورزی پس از کش‌وقوس‌های فراوان خبر داد و آن را اقدامی راهبردی برای تقویت نقش این وزارتخانه در سیاست‌گذاری کلان امنیت غذایی کشور توصیف کرد.

معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی با اشاره به راه‌اندازی سامانه‌های نوین و داشبورد مدیریتی، از کاهش ۱۰۰ درصدی بروکراسی و افزایش چشمگیر سرعت صدور مجوزها نسبت به ابتدای دولت چهاردهم سخن گفت و یکپارچگی سامانه‌ها را عامل اصلی این تحول دانست.

اقتصادی‌سازی تولید با داده‌های به‌روز
مجموعه سامانه‌های راه‌اندازی‌شده در دولت جدید، به گفته فتحی، محور تحقق هدف اصلی وزارتخانه یعنی «اقتصادی‌کردن تولید» قرار گرفته‌اند. وی همچنین از تشکیل نخستین کارگروه ملی بهینه‌سازی مصرف انرژی در این وزارتخانه خبر داد و اظهار داشت: برای اولین‌بار، میزان مصرف انرژی در زیربخش‌های مختلف به تفکیک حامل‌ها استخراج شده و این داده‌ها در تصمیم‌گیری‌های اخیر درباره سوخت نقش تعیین‌کننده داشته‌اند.

فتحی با اشاره به تحول در صندوق بیمه کشاورزی، از به‌روز شدن پرداخت خسارت‌ها بدون تأخیر خبر داد و گفت: اگرچه امکان پرداخت کامل وجود ندارد، اما همین تغییر رویه، رضایت استان‌ها را به طور محسوسی افزایش داده است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به روش‌های نوین تأمین مالی اشاره کرد و گفت: استفاده از ابزارهای غیرنقدی که ابتدا حتی با تردید بانک مرکزی مواجه بود، اکنون به جذب ۶۰ همت اوراق در بخش کشاورزی انجامیده است؛ در حالی که در گذشته حتی جذب یک همت نیز غیرممکن به نظر می‌رسید.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، گزارش عملکرد دوساله وزارت جهاد کشاورزی نشان از عزم جدی برای عبور از مدیریت سنتی به سمت حکمرانی داده‌بنیاد دارد. تشکیل کارگروه‌های تخصصی، شفاف‌سازی فرآیندها، و حرکت به سوی تأمین مالی نوین، همگی حاکی از تحول در نگرش سیاست‌گذاران بخش کشاورزی است. با این حال، چالش‌هایی نظیر پرداخت ناقص خسارت‌های بیمه‌ای و مقاومت‌های اجرایی در مسیر تنظیم بازار، همچنان نیازمند نظارت و پایش مستمر هستند. آنچه مسلم است، گام‌های برداشته‌شده در دولت چهاردهم، افق تازه‌ای برای اقتصادی‌سازی تولید و امنیت غذایی پایدار ترسیم کرده است.

 

ادامه مطلب
پیام ما

پرطرفدار