پایگاه خبری داوان‌نیوز: سرپرست مدیریت آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان گلستان با اشاره به کاهش شدید راندمان آبیاری در اثر روش‌های سنتی، از اجرای چهار راهکار کلیدی شامل توسعه آبیاری نوین، لوله‌گذاری انتقال آب، بهسازی کانال‌ها و هوشمندسازی سیستم‌ها خبر داد و تأکید کرد که تعامل بین‌بخشی و نقش‌آفرینی تشکل‌های کشاورزی، رمز عبور از بحران کم‌آبی در این استان شمالی است.

به گزارش خبرنگار داوان‌نیوز، در حاشیه برگزاری گردهمایی سراسری مدیران آب و خاک سازمان‌های جهاد کشاورزی کشور که با حضور صفدر نیازی شهرکی، معاون وزیر جهاد کشاورزی، و مدیران ستادی معاونت امور آب و خاک برگزار شد، مهندس محمد جباری، سرپرست مدیریت آب و خاک و امور فنی مهندسی سازمان جهاد کشاورزی استان گلستان، در گفت‌وگو با خبرنگار ما به تشریح چالش‌ها و راهکارهای مدیریت منابع آب و خاک در این استان شمالی پرداخت.

چالش اصلی: روش‌های سنتی آبیاری
مهندس جباری با اشاره به موقعیت اقلیمی استان گلستان، اظهار داشت: استان گلستان از منابع آب سطحی و زیرزمینی مناسبی برخوردار است و بخشی از نیاز آبی نیز از طریق نزولات جوی تأمین می‌شود؛ اما تغییرات اقلیمی باعث نوسانات شدید در میزان بارندگی شده است. به‌طوری که سال گذشته سالی پرباران و سال‌های پیش از آن، متأسفانه با خشکسالی مواجه بودیم.
وی افزود: عمده‌ترین چالش بخش کشاورزی در حوزه آب و خاک، استفاده از روش‌های سنتی آبیاری در شبکه‌های سطحی و منابع زیرزمینی است که موجب کاهش راندمان آبیاری و افت بهره‌وری در مزرعه می‌شود.

راهکارهای چهارگانه برای افزایش بهره‌وری
سرپرست مدیریت آب و خاک گلستان، اقدامات این استان برای غلبه بر چالش‌های مذکور را در چهار محور زیر تشریح کرد:
۱. توسعه روش‌های نوین آبیاری: با اجرای سامانه‌های تحت فشار، راندمان کاربرد آب در مزرعه افزایش یافته است.
۲. طرح‌های انتقال آب با لوله: این طرح‌ها از منبع آب تا سر مزرعه، هدررفت آب در مسیر انتقال را کاهش داده و راندمان انتقال را تا ۹۰ تا ۹۵ درصد ارتقا می‌دهند.
۳. بهسازی شبکه‌های آبیاری سطحی: پوشش بتنی کانال‌های آبیاری (با هر نوع پوشش مناسب) به افزایش راندمان انتقال و توزیع آب در شبکه کمک می‌کند.
۴. هوشمندسازی سیستم‌های آبیاری: در این زمینه، کار از تشکل‌های آب‌بران آغاز شده و با هوشمندسازی سامانه‌های تحت فشار موجود، گام مؤثری در افزایش بهره‌وری و راندمان آبیاری برداشته شده است.

تعامل بین‌بخشی؛ شرط ضروری پیشرفت
جباری بر لزوم همکاری میان معاونت آب و خاک با سایر معاونت‌ها نظیر زراعت و باغبانی تأکید کرد و گفت: بدون تعامل و همکاری بین‌بخشی در سازمان، پیشرفت ممکن نیست. همکاران ما در بخش گیاهی اقداماتی مانند کشاورزی حفاظتی را دنبال می‌کنند و ما نیز با اجرای روش‌های نوین آبیاری، انتقال آب، شبکه‌سازی و هوشمندسازی، در کنار آنها هستیم. همچنین از ظرفیت مراکز تحقیقاتی برای افزایش بهره‌وری بهره می‌بریم.

نقش تشکل‌ها و کشاورزان در مدیریت منابع
وی در پاسخ به سؤالی درباره نقش بخش خصوصی، تصریح کرد: کشاورزان مجریان اصلی و تشکل‌های تعاونی تولید، بازوهای اجرایی این حوزه هستند. وزارت جهاد کشاورزی همواره بر اولویت‌دهی به تشکل‌ها تأکید دارد. استان گلستان با دارا بودن تشکل‌های متعدد کشاورزی، جزو استان‌های پیشرو محسوب می‌شود و ما پروژه‌های آب و خاک را با همکاری این تشکل‌ها با کیفیت بالاتری پیش می‌بریم. تشکل‌ها نه تنها به افزایش راندمان آبیاری کمک می‌کنند، بلکه ضریب مکانیزاسیون را ارتقا داده و عملکرد در واحد سطح را افزایش می‌دهند.

گردهمایی سراسری؛ بستری برای تبادل تجربیات
جباری در پایان درباره تأثیر برگزاری گردهمایی سراسری مدیران آب و خاک، خاطرنشان کرد: این گردهمایی فرصت ارزشمندی برای تبادل نظر مدیران استان‌هاست. با توجه به تنوع اقلیمی کشور، تجربیات استان‌های کویری جنوب می‌تواند برای ما مفید باشد و برعکس، تجربیات ما در مدیریت منابع آبی شمال کشور نیز برای سایر استان‌ها قابل استفاده است. این تبادل دانش به پایداری هرچه بیشتر بخش کشاورزی کشور کمک شایانی خواهد کرد.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: در حاشیه برگزاری گردهمایی سراسری مدیران آب و خاک سازمانهای جهاد کشاورزی کشور، امیرحسین ادریسیان، مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان همدان، در گفت‌وگوی اختصاصی با خبرنگار داوان نیوز به تشریح چالشها و برنامه‌های این استان در حوزه مدیریت پایدار منابع آب و خاک پرداخت.

به گزارش خبرنگار داوان نیوز، ادریسیان با تأکید بر اینکه امنیت غذایی به‌عنوان مأموریت اصلی وزارت جهاد کشاورزی، جز با مدیریت پایدار منابع تولید (آب و خاک) محقق نمی‌شود، اظهار داشت: بخش کشاورزی به‌عنوان مصرف‌کننده عمده آب، نیازمند برنامهریزی دقیق برای بهره‌وری بهینه از این منابع است و در این راستا، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری یکی از راهکارهای کلیدی محسوب میشود.

وی افزود: همدان با اجرای بیش از ۱۶۵۰۰۰ هکتار سامانه های نوین آبیاری جزو استانهای پیشرو در اصلاح روش‌های آبیاری در بخش کشاورزی میباشد و با برنامه‌ریزی توسعه آبیاری هوشمند به دنبال ارتقا بهره‌وری آب در بخش کشاورزی می‌باشد.

ادریسیان خاطرنشان کرد: استان همدان با بحران جدی آب و وجود دشتهای ممنوعه و بحرانی مواجه است؛ به‌گونه‌ای که تخصیص آب سد اکباتان عمدتاً به مصارف شرب اختصاص یافته و سهم کشاورزی بسیار ناچیز است.

این مقام مسئول درباره نقش بخش خصوصی در اجرای سامانه‌های نوین گفت: از مجموع ۱۶۵ هزار هکتار سامانه‌های اجراشده، بیش از ۵۰ هزار هکتار با سرمایه‌گذاری شخص کشاورزان صورت گرفته است. ما کشاورزان را تشویق میکنیم تا با توجه به درآمد حاصل از این سیستم‌ها، بدون اتکا به اعتبارات دولتی، نسبت به توسعه سامانه‌ها اقدام کنند.

ادرسیان در ادامه به میزان یارانه‌های پرداختی در سال جاری اشاره کرد و افزود: برای سامانه‌های کلاسیک ثابت ۱۰۳ میلیون تومان، آبیاری قطره‌ای ۱۵۷ میلیون تومان و آبیاری کِم‌فشار ۳۹ میلیون تومان یارانه به شرکتهای خصوصی پرداخت می‌شود. وی همچنین از فعالیت انجمن صنفی شرکتهای آبیاری در همدان با سابقه‌ای بالای ۲۰ سال خبر داد و گفت: بیش از ۷۰ تا ۸۰ کارشناس از سطح دکترا تا لیسانس در این شرکتها مشغول به کار هستند و ۱۰ واحد تولیدکننده لوازم آبیاری (لوله، نوار تیپ و…) ضمن تأمین نیاز استان، به کشورهای همسایه نیز صادرات دارند.

مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی همدان در بخش دیگری از گفت‌وگو، با انتقاد از بی‌توجهی تاریخی به خاک، اظهار داشت: متأسفانه به خاک به‌عنوان یکی از دو منبع اصلی تولید، کمتر توجه شده است. در حال حاضر عمده اراضی کشاورزی با کمبود مواد آلی مواجه هستند و ما طرح آزمایش خاک در سطح ۴۰۰۰ هکتار را آغاز کرده‌ایم تا با اعلام نتایج به واحد زراعت و کشاورزان، مصرف کود بهینه و متناسب با نیاز محصول انجام شود که نقش بسزایی در افزایش بهره‌وری خواهد داشت.

وی در پاسخ به سؤالی درباره تأثیر سموم تقلبی بر خاک استان، هشدار داد: متأسفانه به دلیل گرانی سموم، برخی کشاورزان از محصولات تاریخ‌گذشته و بی‌کیفیت استفاده میکنند که این امر به‌شدت کیفیت خاک را کاهش میدهد.

ادرسیان در پایان با اشاره به همافزایی بینب‌خشی برای پیشبرد اهداف، خاطرنشان کرد: جلسات شورای معاونین با حضور واحدهای ترویج، زراعت و باغبانی برگزار می‌شود تا برنامه‌های آب و خاک با الگوی کشت هماهنگ گردد. وی افزود: تلاش داریم با ترغیب کشاورزان به کشت محصولات کم‌آب‌بر و استفاده از ارقام زودرس (مانند سیب‌زمینی با دوره رشد کوتاهتر)، گام مؤثری در کاهش مصرف آب و افزایش بهره‌وری برداریم.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: مدیر آب و خاک و امور فنی سازمان جهاد کشاورزی خوزستان با اشاره به وسعت ۵۰۰ هزار هکتاری شبکه‌های آبیاری این استان، از چالش‌های جدی تأمین اعتبار و ناکارآمدی نظام بهره‌برداری به عنوان موانع اصلی تحقق برنامه احیا و توسعه یاد کرد و گفت: با وجود تدوین طرح تجهیز ۱۰۰ هزار هکتار به سامانه‌های نوین و هوشمند، افزایش هزینه‌ها و کاهش رغبت کشاورزان، ضرورت ارائه مشوق‌های دولتی و توسعه زهکشی زیرزمینی برای مقابله با شوری خاک را دوچندان کرده است.

به گزارش خبرنگار داوان نیوز، محمد توحیدی، مدیر آب و خاک و امور فنی سازمان جهاد کشاورزی خوزستان، در حاشیه گردهمایی سراسری مدیران آب و خاک کشور که با حضور صفدر نیازی شهرکی، معاون وزیر جهاد کشاورزی، و جمعی از مدیران ستادی معاونت آب و خاک برگزار شد، در گفت‌وگویی اختصاصی به تشریح وضعیت زیرساخت‌های کشاورزی استان پرداخت و از برنامه‌های کلان برای غلبه بر چالش‌های موجود خبر داد.

وی با اشاره به وسعت اراضی کشاورزی خوزستان و نقش محوری این استان در تأمین امنیت غذایی کشور، اظهار داشت: خوزستان با بیش از ۵۰۰ هزار هکتار شبکه آبیاری فعال، یکی از قطب‌های تولید محصولات راهبردی محسوب می‌شود؛ اما به دلیل گستردگی عرصه و نیاز به سرمایه‌گذاری کلان، با تنگناهای جدی در حوزه زیرساخت‌های فنی و اعتباری مواجه است.

توحیدی با تأکید بر اهمیت اجرای پروژه‌های زیربنایی، تصریح کرد: اگرچه برنامه‌های خوبی برای توسعه بخش کشاورزی تدوین شده، اما محدودیت منابع مالی و تخصیص‌های پایین‌تر از مصوبات، روند پیشرفت را با کندی مواجه کرده است. انتظار داریم با تأمین اعتبارات ملی و استانی، شاهد تحقق اقدامات شاخصی همچون مطالعات فاز دوم طرح احیا و توسعه خوزستان در سطح ۱۰۰ هزار هکتار و همچنین عملیات خاک‌شناسی در ۱۵ هزار هکتار از اراضی باشیم.

مدیر آب و خاک خوزستان، فقدان نظام کارآمد بهره‌برداری از شبکه‌های آبیاری را یکی از معضلات اساسی استان دانست و افزود: با توجه به وسعت شبکه‌های آبیاری، ایجاد ساختاری منسجم برای مدیریت مصرف آب، نیازمند هماهنگی تنگاتنگ با سازمان تعاون روستایی و معاونت آب و خاک وزارت جهاد است. از مسئولان کشوری انتظار داریم با نگاهی ویژه، ما را در حل این معضل یاری کنند.

توحیدی در ادامه به برنامه پنج‌ساله تجهیز ۱۰۰ هزار هکتار از اراضی خوزستان به سامانه‌های نوین آبیاری اشاره کرد و گفت: استقبال کشاورزان از این طرح، به دلیل افزایش هزینه‌های اجرایی پس از تحولات اخیر، کاهش یافته است. برای رونق بخشی به این رویکرد، پیشنهاد می‌شود دولت ضمن ارائه تسهیلات فنی و اعتباری، مشوق‌هایی نظیر تخفیف در هزینه‌های آب بها را برای متقاضیان در نظر گیرد. همچنین برگزاری دوره‌های آموزشی چهره‌به‌چهره برای ترغیب کشاورزان پیشرو، در دستور کار قرار دارد.

شوری خاک؛ مانعی جدی در بهره‌وری
وی با اشاره به مطالعات جامع خاک‌شناسی در استان، یکی از چالش‌های اصلی را شوری خاک برشمرد و خاطرنشان کرد: پس از تکمیل مطالعات و تأیید نهایی توسط معاونت آب و خاک کشور، پیشنهادات عملیاتی از جمله اجرای شبکه‌های زهکشی زیرزمینی ارائه خواهد شد. این اقدام می‌تواند تأثیر چشمگیری در افزایش بهره‌وری و بهبود عملکرد محصولات داشته باشد.

توحیدی در پایان با ابراز امیدواری از همکاری مؤثر دستگاه‌های مرتبط، تأکید کرد: با وجود محدودیت‌ها، خوزستان عزم خود را برای عبور از چالش‌ها و پیاده‌سازی کشاورزی هوشمند جزم کرده و انتظار داریم با حمایت وزارت جهاد کشاورزی، گام‌های عملیاتی در این مسیر شتاب گیرد.