با ما همراه باشید

پرونده ویژه

سوخت ماشین‌آلات کشاورزی؛ چرا گندم، سویا، پنبه و برنج مصرف سوخت متفاوتی دارند؟

مکانیزاسیون روزافزون کشاورزی اگرچه بهره‌وری را افزایش داده، اما به یکی از عوامل اصلی رشد تصاعدی مصرف انرژی‌های فسیلی تبدیل شده است. این گزارش نشان می‌دهد که الگوی مصرف سوخت در ماشین‌آلات، نه‌تنها تحت تأثیر نوع خاک و اقلیم، بلکه به شدت متأثر از نوع محصول کشت‌شده (گندم، سویا، پنبه و برنج) بوده و تفاوت‌های معناداری در میزان سوخت‌دهی این محصولات وجود دارد که ناشی از نیازهای متفاوت آبیاری، مراحل داشت و برداشت است.

منتشر شده

در

پایگاه خبری داوان‌نیوز: افزایش بی‌سابقه مصرف سوخت در ماشین‌آلات کشاورزی، زنگ خطری برای اقتصاد تولیدکنندگان و محیط‌زیست به صدا درآورده است؛ اما آیا تراکتور و کمباین در مزرعه گندم به اندازه زمین برنج سوخت می‌سوزانند؟ بررسی‌ها نشان می‌دهد که پاسخ منفی است و تفاوت فاحش در میزان مصرف سوخت میان محصولات زراعی مختلف، ریشه در نوع عملیات خاک‌ورزی، روش آبیاری و سطح مکانیزاسیون دارد.

به گزارش خبرنگار ما، بخش کشاورزی در دهه‌های اخیر دستخوش تحولات عظیمی در جهت مکانیزاسیون شده است. این تغییر، اگرچه به افزایش چشمگیر بهره‌وری و تولید کمک کرده، اما همزمان با افزایش قابل‌توجهی در مصرف انرژی، به‌ویژه سوخت‌های فسیلی، همراه بوده است. بررسی علل این افزایش مصرف سوخت و الگوی آن در زمین‌های زراعی مختلف، گامی اساسی در جهت مدیریت بهینه منابع و دستیابی به کشاورزی پایدار است.

۱. علل افزایش مصرف سوخت ماشین‌آلات کشاورزی

شواهد نشان می‌دهد که مصرف انرژی در بخش کشاورزی، روندی صعودی داشته است. برای مثال، تحقیقات در چین نشان می‌دهد که مصرف انرژی کل برای تولید محصولات عمده بین سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۸، حدود ۲۵ درصد افزایش یافته است . این افزایش عمدتاً ناشی از عوامل زیر است:

گسترش مکانیزاسیون و افزایش عملیات ماشینی: مهم‌ترین عامل افزایش مصرف سوخت، جایگزینی روزافزون نیروی انسانی و حیوانی با ماشین‌آلات است. تقریباً تمام مراحل تولید از شخم و کاشت تا داشت و برداشت، به استفاده از تراکتور، کمباین و سایر ادوات مکانیزه وابسته شده است . انرژی مصرفی ناشی از عملیات ماشینی (مانند شخم، کاشت و برداشت مکانیزه) بین سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۸ بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته است .
افزایش عملیات آبیاری مکانیزه: تغییر روش‌های آبیاری از سیستم‌های ثقلی و کم‌فشار به سمت سیستم‌های تحت فشار مانند آبیاری بارانی و قطره‌ای، اگرچه در مصرف آب صرفه‌جویی می‌کند، اما نیازمند انرژی بالایی برای پمپاژ آب است. مصرف انرژی برای زهکشی و آبیاری در همین دوره، به طور متوسط ۷۵ درصد افزایش یافته است . مطالعات جهانی نیز نشان می‌دهد که آبیاری مدرن، سهم قابل‌توجهی در مصرف انرژی بخش کشاورزی دارد .
تغییر در ساختار مصرف انرژی: در گذشته، سهم عمده انرژی مصرفی در کشاورزی به صورت غیرمستقیم و از طریق کودهای شیمیایی تأمین می‌شد. اما با افزایش مکانیزاسیون، سهم انرژی مستقیم (سوخت ماشین‌آلات) به سرعت در حال افزایش است و فاصله آن با انرژی غیرمستقیم در حال کاهش است .

۲. تفاوت مصرف سوخت در زمین‌های زراعی مختلف (گندم، سویا، پنبه و برنج)

پاسخ به این سوال مثبت است؛ مصرف سوخت ماشین‌آلات کشاورزی در زمین‌های مختلف زراعی به طور قابل‌توجهی متفاوت است. این تفاوت ناشی از عوامل متعددی است که در ادامه به تفکیک بررسی می‌شوند.

میزان مکانیزاسیون و نوع عملیات: محصولات مختلف به دلیل ماهیت کاشت، داشت و برداشت، به سطوح متفاوتی از مکانیزاسیون نیاز دارند. به عنوان مثال، در تولید سویا و برنج، عملیات ماشینی (مانند کاشت، داشت و برداشت) سهم غالب انرژی مصرفی را تشکیل می‌دهد. در مقابل، برای محصول پنبه، مصرف انرژی عمدتاً به مصرف کودهای شیمیایی (انرژی غیرمستقیم) مرتبط است، هرچند که برداشت مکانیزه پنبه نیز انرژی‌بر است .

نیاز به آبیاری (به‌ویژه آبیاری تحت فشار): محصولاتی مانند برنج و پنبه که معمولاً به آبیاری فراوان نیاز دارند، به ویژه اگر از سیستم‌های تحت فشار استفاده شود، مصرف سوخت بیشتری برای پمپاژ آب خواهند داشت. در مقابل، گندم دیم یا سویا که ممکن است وابستگی کمتری به آبیاری داشته باشند، مصرف سوخت کمتری در این بخش خواهند داشت. بر اساس یک مطالعه جهانی، محصولاتی مانند نیشکر و پنبه به دلیل نیاز آبی بالا، جزو انرژی‌برترین محصولات از نظر انرژی آبیاری محسوب می‌شوند .

انرژی مصرفی به ازای هر واحد سطح و محصول: تحقیقات نشان می‌دهد که مصرف انرژی به ازای هر هکتار برای محصول گندم بیشتر از برنج، ذرت و سویا است. این می‌تواند به دلیل عملیات خاک‌ورزی بیشتر یا نیاز به نهاده‌های دیگر باشد. با این حال، هنگامی که انرژی مصرفی به ازای هر کیلوگرم محصول محاسبه می‌شود، الگو تغییر می‌کند و محصول سویا و کلزا انرژی‌برتر از دیگر غلات ظاهر می‌شوند .

ساختار مصرف انرژی (نقشه مصرف انرژی هر محصول): همان‌طور که اشاره شد، سهم منابع مختلف انرژی (سوخت مستقیم ماشین‌آلات در مقابل کودهای شیمیایی) برای هر محصول متفاوت است. به عنوان مثال، سهم انرژی ناشی از مصرف کود در پنبه بسیار بالاست، در حالی که برای سویا و برنج، سهم عملیات ماشینی برجسته‌تر است. این نشان می‌دهد که برای هر محصول، الگوی خاصی از مصرف انرژی وجود دارد .

نتیجه‌گیری

افزایش مصرف سوخت در ماشین‌آلات کشاورزی نتیجه‌ی اجتناب‌ناپذیر فرآیند مکانیزاسیون و تغییر روش‌های آبیاری به سمت سیستم‌های نوین است. این افزایش، یکسان نبوده و به شدت تحت تأثیر نوع محصول زراعی قرار دارد. تفاوت در میزان مکانیزاسیون، نیاز آبی، نوع عملیات کشاورزی و حتی ساختار نهاده‌های مصرفی، باعث می‌شود که مصرف سوخت برای تولید گندم، سویا، پنبه و برنج کاملاً متفاوت باشد.

شناخت این تفاوت‌ها و علل زمینه‌ساز آن، به کشاورزان، برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران این امکان را می‌دهد تا با انتخاب الگوی کشت مناسب، بهینه‌سازی عملیات ماشینی، بهبود راندمان آبیاری و استفاده از سوخت‌های پاک‌تر، گامی موثر در جهت کاهش هزینه‌ها و حفظ محیط زیست بردارند.

پرونده ویژه

خط اعتباری مکانیزاسیون کشاورزی با همکاری بانک کشاورزی افزایش یافت

معاون وزیر جهاد کشاورزی با اعلام تزریق اعتبارات جدید به خط مکانیزاسیون کشاورزی در نمایشگاه همدان، بر نقش کلیدی این حمایت مالی در عبور از بحران‌های تولید نظیر خشکسالی و تحریم تأکید کرد و گفت: افزایش ظرفیت تسهیلات بانک کشاورزی، زمینه‌ساز نوسازی ناوگان ادوات و ارتقای امنیت غذایی پایدار در کنار رکوردشکنی تولید گندم در سال جاری خواهد بود.

منتشر شده

در

پایگاه خبری داوان‌نیوز: معاون وزیر جهاد کشاورزی با اعلام تزریق اعتبارات جدید به خط مکانیزاسیون کشاورزی، بر نقش کلیدی این حمایت مالی در عبور از بحران‌های تولید نظیر خشکسالی و تحریم تأکید کرد و گفت: افزایش ظرفیت تسهیلات بانک کشاورزی، زمینه‌ساز نوسازی ناوگان ادوات و ارتقای امنیت غذایی پایدار در کنار رکوردشکنی تولید گندم در سال جاری خواهد بود.

به گزارش خبرنگار داوان‌نیوز: مجید آنجفی، معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی، در حاشیه بیست‌وسومین نمایشگاه تخصصی ماشین‌آلات، نهاده‌ها و تجهیزات گلخانه‌ای استان همدان، با اشاره به دستاوردهای چشم‌انداز بخش کشاورزی، از ثبت رکورد بی‌سابقه تولید گندم در سال زراعی جاری خبر داد و بر تسریع در پرداخت مطالبات گندمکاران تأکید کرد.

معاون امور زراعت در گفت‌وگو با خبرنگار ما، با اعلام حمایت‌های مالی دولت از به‌روزرسانی ناوگان کشاورزی، اظهار داشت: وزارت جهاد کشاورزی با فعال‌سازی خط اعتباری مکانیزاسیون و همکاری تنگاتنگ با بانک‌های عامل، به‌ویژه بانک کشاورزی، تسهیلات قابل‌توجهی برای تأمین ادوات و ماشین‌آلات مدرن در اختیار کشاورزان قرار داده است. برنامه ریزی ما بر افزایش این اعتبارات متمرکز است تا گامی مؤثر در جهت افزایش ضریب مکانیزاسیون و کاهش هزینه‌های تولید در اراضی کشاورزی کشور برداریم.

سال زراعی طلایی؛ رکوردشکنی گندم در شرایط سخت

وی با تشریح عملکرد استثنایی تولیدکنندگان داخلی، خاطرنشان کرد: امسال علیرغم چالش‌های جدی نظیر کم‌آبی، خشکسالی‌های پی‌درپی، تحریم‌های ظالمانه و ناترازی‌های اقتصادی، خوشبختانه شاهد افزایش تولید در تمامی محصولات زراعی هستیم. بدون تردید، سال زراعی جاری به عنوان سال طلایی تولید گندم در کشور ثبت خواهد شد. این موفقیت بزرگ، مرهون ایثارگری‌های کشاورزان و تلاش شبانه‌روزی کارشناسان پهنه در مزارع است.

جزئیات پرداخت مطالبات و قیمت تضمینی گندم

آنجفی در خصوص آخرین وضعیت تسویه حساب با گندمکاران، تصریح کرد: تا به امروز، مبلغ ۹۳ هزار میلیارد تومان از بهای گندم خریداری شده به حساب کشاورزان واریز شده است و با پیگیری‌های انجام شده، در روزهای آینده شاهد واریز ۵۰ هزار میلیارد تومان دیگر خواهیم بود. قیمت خرید تضمینی گندم بر اساس کیفیت دانه‌ها از ۴۷,۵۰۰ تا ۴۹,۵۰۰ تومان تعیین شده که میانگین آن ۴۸,۵۰۰ تومان می‌باشد.

وی با اشاره به حجم خرید تضمینی افزود: میزان گندم تحویلی به مراکز خرید تاکنون به ۶.۵ میلیون تن رسیده و روند تحویل همچنان ادامه دارد. اولویت اصلی ما، پرداخت به‌موقع و بدون معطلی مطالبات است تا کشاورزان با آرامش خاطر، به چرخه تولید پایدار ادامه دهند.

هشدار جدی نسبت به قاچاق گندم و ضرورت نظارت هوشمند

معاون وزیر جهاد کشاورزی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به فاصله قیمتی قابل توجه گندم در ایران نسبت به کشورهای همسایه، هشدار داد: متأسفانه علیرغم نظارت‌های گسترده در مبادی خروجی، پدیده قاچاق گندم همچنان به عنوان یک تهدید جدی وجود دارد. برای مهار این معضل، راهکار اصلی تسریع در پرداخت مطالبات و تعدیل نرخ خرید تضمینی متناسب با نرخ تورم است تا انگیزه کشاورزان برای فروش محصول در بازارهای خارجی از بین برود.

ادامه مطلب

پرونده ویژه

قطب سیب‌زمینی کشور همچنان خامفروش است/ توسلی: نوسازی تراکتورها، کلید اقتصاد همدان

قطب سیب‌زمینی کشور با وجود ظرفیت‌های عظیم، همچنان خام‌فروش است؛ عضو کمیسیون اقتصادی مجلس در همدان تأکید کرد که نوسازی ناوگان کشاورزی و افزایش بهره‌وری، تنها راه توسعه اقتصادی استان و جلوگیری از خام‌فروشی محصولات کشاورزی است.

منتشر شده

در

پایگاه خبری داوان‌نیوز: عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی با اشاره به گردش مالی ۲۴۰ میلیارد دلاری صنعت ماشین‌آلات کشاورزی در جهان، سهم کنونی ایران از این بازار را “بسیار ناچیز” خواند و کاهش ۷۰۰ میلیون لیتری سهمیه سوخت تراکتورها را نتیجه مصرف بالای سوخت و فرسودگی تجهیزات داخلی دانست و بر ضرورت ورود فناوری‌های نوین برای جهش تولید تأکید کرد.

به گزارش خبرنگار ما، فتح‌الله توسلی، نماینده مردم بهار و کبودرآهنگ و عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، در آیین افتتاح بیست‌وسومین نمایشگاه تخصصی ماشین‌آلات، نهاده‌ها و سیستم‌های آبیاری، بر نقش حیاتی مکانیزاسیون در تحول بخش کشاورزی و ارتقای جایگاه ایران در تجارت جهانی تأکید کرد و خواستار توجه ویژه به بهینه‌سازی مصرف سوخت و افزایش کیفیت تجهیزات کشاورزی شد.

عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با بیان اینکه گردش مالی صنعت ماشین‌آلات کشاورزی در جهان حدود ۲۴۰ میلیارد دلار برآورد شده و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۰ به ۳۰۰ میلیارد دلار برسد، گفت: سهم ایران از این بازار ناچیز است و باید با تکیه بر دانش‌بنیان‌سازی و حمایت از تولید داخلی، سهم خود را در این تجارت عظیم افزایش دهیم.

وی در ادامه با انتقاد از کاهش ۷۰۰ میلیون لیتری سهمیه سوخت تراکتورها توسط ستاد مبارزه با قاچاق سوخت و وزارت نفت، گفت: ایراد اصلی به مصرف بالای سوخت در تراکتورهای داخلی برمی‌گردد که در شرایط اقلیمی گرم، تشدید می‌شود. اگر تولیدکنندگان ماشین‌آلات کشاورزی با ارتقای فناوری موتور، کاهش مصرف سوخت و بهبود قطعات، موفق به صرفه‌جویی حتی ۷۰ میلیون لیتر سوخت شوند، خدمتی بزرگ به اقتصاد کشور کرده‌اند.

نماینده مردم بهار و کبودرآهنگ در مجلس با تأکید بر لزوم سیاست‌گذاری منطقه‌ای در حوزه کشاورزی، افزود: استان همدان با داشتن ۸۵ درصد جمعیت کشاورز، قطب تولید سیب‌زمینی کشور است، اما متأسفانه بیشتر محصولات به صورت خام صادر می‌شوند. باید با توسعه صنایع تبدیلی، تکمیلی و دارویی مبتنی بر کشاورزی، ارزش‌افزوده ایجاد کنیم و اقتصاد استان و کشور را متحول سازیم.

توسلی در پایان با تقدیر از دست‌اندرکاران برگزاری نمایشگاه و تأکید بر حضور مستمر خود در ادوار گذشته این رویداد، ابراز امیدواری کرد که با همافزایی میان دستگاه‌های اجرایی، پژوهشگران و بخش خصوصی، گام‌های مؤثرتری در جهت نوسازی ناوگان کشاورزی، افزایش بهره‌وری و امنیت پایدار غذایی برداشته شود.

بیست‌وسومین نمایشگاه ماشین‌آلات، نهاده‌ها و سیستم‌های آبیاری از 30 تیر ماه لغایت 2 مرداد در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی همدان پذیرای علاقه‌مندان و فعالان بخش کشاورزی است.

ادامه مطلب

پرونده ویژه

آنجفی: سال طلایی تولید با مدیریت هوشمندانه بازار

دکتر مجید انجفی در افتتاحیه نمایشگاه تخصصی کشاورزی، با تأکید بر نقش بی‌بدیل همدان در تأمین سیب‌زمینی سفره مردم، از اجرای دقیق الگوی کشت و سیاست صادراتیِ هدفمند به عنوان عوامل اصلیِ جلوگیری از کمبود، مازاد و بحران قیمت در بازار این محصول نام برد.

منتشر شده

در

پایگاه خبری داوان‌نیوز: معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به نقش محوری استان همدان در تولید سیب‌زمینی کشور، از مدیریت موفق بازار این محصول راهبردی در سفره مردم خبر داد و گفت: امسال با اجرای دقیق الگوی کشت و سیاست‌های صادراتی هدفمند، نه تنها شاهد کمبود یا مازاد تولید نبودیم، بلکه نوسان قیمت در بخش سبزی و صیفی نیز مهار شد.

به گزارش خبرنگار ما، دکتر مجید آنجفی، معاون امور زراعت وزارت جهاد کشاورزی، امروز در مراسم افتتاحیه بیست‌وسومین نمایشگاه تخصصی ماشین‌آلات، نهاده‌ها و سیستم‌های آبیاری، با قدردانی از زحمات کشاورزان در شرایط سخت اقتصادی و ناترازی انرژی، سال جاری را یکی از سال‌های طلایی تولید محصولات زراعی دانست و اظهار داشت: در اکثر محصولات شاهد افزایش عملکرد بوده‌ایم دکتر مجید انجفی و تولید گندم به حدی رسید که در ۱۵ سال اخیر بی‌سابقه بود.

وی با تأکید بر پرداخت به‌موقع مطالبات گندمکاران، از واریز ۳۰ همت در روزهای اخیر و برنامه‌ریزی برای پرداخت ۵۰ همت دیگر در آینده نزدیک خبر داد و افزود: سیاست شجاعانه دولت در حذف ارز ترجیحی و آزادسازی قیمت‌ها، ضمن حمایت از تولیدکننده، رونق را به اقتصاد کشاورزی بازگردانده است.

معاون وزیر با اشاره به هدفمندسازی یارانه‌های بخش کشاورزی برای اولین بار بر اساس قانون برنامه، تصریح کرد: یارانه نهاده‌ها به جای واردکنندگان، مستقیماً به حساب کشاورزان واریز می‌شود که گامی مؤثر در حمایت از تولید ملی است.

دکتر آنجفی در بخش دیگری از سخنان خود با تمجید از نقش تشکل‌های صنفی و تولیدکنندگان سیب‌زمینی در استان همدان، گفت: همدان به عنوان قطب تولید سیب‌زمینی کشور، نقش کلیدی در تنظیم بازار این کالای اساسی ایفا کرده است. امسال با اعمال سیاست‌های صادراتی مناسب و مدیریت هوشمندانه عرضه، نه تنها با بحران قیمت مواجه نشدیم، بلکه تعادل در بازار سبزی و صیفی نیز حفظ شد.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، وی در پایان با اشاره به تلاش کارشناسان و دولت برای حمایت از معیشت کشاورزان، ابراز امیدواری کرد که با تداوم این روند، شاهد پایداری تولید، افزایش رونق اقتصادی و خودکفایی هرچه بیشتر در بخش کشاورزی باشیم.

ادامه مطلب
پیام ما

پرطرفدار