پایگاه خبری داوان نیوز: در شرایطی که کشاورزی ایران نیازمند جهشی دانش‌بنیان برای مقابله با چالش‌های آب، خاک و بهره‌وری است، مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی با احیای برنامه تلویزیونی «رویش»، گامی عملی در جهت توانمندسازی ۵ میلیون کشاورز ایرانی برداشته است. این برنامه که همزمان با «روز ملی عسل» از شبکه سراسری آموزش پخش می‌شود، نه‌تنها یک مجله تصویری، بلکه پلی میان پژوهش و مزرعه محسوب می‌شود.

به گزارش خبرنگار ما، به‌مناسبت فرا رسیدن روز ملی عسل، مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی وابسته به سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات)، پخش ویژه‌برنامه «رویش» را از ۳۱ مردادماه ۱۴۰۵، مجدداً در شبکه سراسری آموزش کلید زد. این برنامه که با هدف ارتقای دانش فنی و مهارتی کشاورزان تولید می‌شود، میهمان خانه‌های بیش از ۵ میلیون بهره‌بردار بخش کشاورزی خواهد بود.

دکتر ابوالفضل فرجی، معاون سازمان تات و رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، در حاشیه ضبط شش گفتگوی تخصصی این برنامه در باغ ملی گیاهشناسی کشور، با تأکید بر رویکرد ترویجی سازمان متبوع خود اظهار داشت: برنامه رویش در قالبی نوین و با زبانی ساده، روان و کاربردی، به موضوعات کلیدی حوزه‌های زراعی، باغی، دامی، شیلات، مکانیزاسیون و فرآوری می‌پردازد. هدف اصلی، انتقال دانش روز به کشاورزان و تولیدکنندگان در مسیر تحقق کشاورزی دانش‌بنیان و افزایش بهره‌وری پایدار است.

وی با اشاره به انتخاب باغ ملی گیاهشناسی به عنوان نماد تلفیق علم و طبیعت، این مکان را نشانه‌ای از تعهد مؤسسه به پیوند پژوهش با عرصه تولید دانست و افزود: امید داریم محتوای تولیدی این برنامه، پاسخی دقیق و عملی به نیازهای واقعی عرصه کشاورزی باشد و بتواند نقش مؤثری در تصمیم‌گیری‌های بهره‌برداران ایفا کند.

دکتر فرجی در ادامه، از همکاری صمیمانه مدیران و عوامل شبکه سراسری آموزش، همچنین همکاران دفتر شبکه دانش و رسانه‌های ترویجی مؤسسه، برای تحقق این پروژه رسانه‌ای تقدیر کرد و آن را نمونه‌ای از همافزایی میان نهادهای علمی و رسانه ملی دانست.

بر اساس این گزارش، برنامه «رویش» با تکیه بر تجربیات کارشناسی و بهره‌گیری از کارشناسان برجسته کشاورزی، به‌عنوان یکی از ابزارهای نوین ترویجی، گامی مؤثر در جهت توان افزایی سرمایه‌های انسانی بخش کشاورزی و تحقق اهداف امنیت غذایی پایدار محسوب می‌شود.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: در حالی که بیشتر تولیدکنندگان گیاهان، منابع خود را بر مراحل پایانی رشد متمرکز می‌کنند، یک استارتاپ فعال در حوزه کشاورزی عمودی با شعار «تکثیر، نقطه ساخت یا شکست محصول است»، گام را فراتر نهاده و با ارائه گیاهان جوان به‌عنوان یک سرویس، کنترل کیفیت را از همان روزهای نخست چرخه حیات در دست گرفته است.

به گزارش خبرنگار ما، در دنیای کشاورزی مدرن، مرحله تکثیر به عنوان نقطه‌ای حیاتی شناخته می‌شود که می‌تواند سرنوشت نهایی محصول را تعیین کند. به گفته یکی از مدیران ارشد بخش کشاورزی، “اگر پتانسیل یک بذر، قلمه بدون ریشه یا نوک رونده در دو هفته نخست آزاد نشود، بخش قابل‌توجهی از نتیجه نهایی از دست خواهد رفت.” این نگاه، محور فعالیت یک استارتاپ فعال در حوزه کشاورزی است که با ارائه گیاهان جوان به‌عنوان یک سرویس، تضمین‌کننده آغازین موفقیت‌آمیز برای پرورش‌دهندگان است.

این مجموعه که خود را به‌عنوان یک گلخانه عمودی تعریف می‌کند، برخلاف رویکرد غالب که بر رشد محصول نهایی متمرکز است، تمام توان خود را بر نخستین حلقه از چرخه حیات گیاه معطوف کرده است. تمرکز اصلی این تیم، نه صرفاً افزایش عملکرد در واحد سطح، بلکه مدیریت تنوع زیستی، راستی‌آزمایی فرضیات و هماهنگ‌سازی تولید با نیازهای واقعی بازار است. به گفته مسئولان این مجموعه، “ما مسیر رشد از صفر تا سی‌درصد را پوشش می‌دهیم” و سپس گیاهان جوان را به پرورش‌دهندگان نهایی – اعم از فعالان عرصه گلخانه‌های سنتی، مزارع باز یا سیستم‌های عمودی – تحویل می‌دهیم.

انعطاف‌پذیری در مدل عملیاتی، یکی از ارکان اصلی این رویکرد به شمار می‌رود. این استارتاپ به جای توسعه فناوری‌های اختصاصی از ابتدا، بر بهینه‌سازی پروتکل‌های تکثیر و به‌کارگیری ابزارهای اثبات‌شده در مرحله خزانه‌داری تأکید دارد. هدف، تبدیل شدن به یک شرکت فناوری‌محور صرف نیست، بلکه استفاده هوشمندانه از تجهیزات موجود برای تولید مستمر و باکیفیت گیاهان جوان است.

به گفته مدیر ارشد کشاورزی این مجموعه، بسیاری از تولیدکنندگان تمام تمرکز خود را بر مراحل پایانی تولید می‌گذارند و غافل از آنکه ارزش افزوده و تمایز واقعی در مراحل آغازین شکل می‌گیرد. “تکثیر در روزهای نخست، اغلب نادیده گرفته می‌شود، در حالی که همین مرحله است که می‌تواند نتیجه نهایی را بسازد یا از بین ببرد.” این خلأ دقیقاً نقطه‌ای است که این مجموعه در آن جای گرفته و با کنترل مراحل اولیه، به دنبال کاهش نوسانات پایین‌دست، بهبود یکنواختی، کاهش زمان تولید و در نهایت افزایش بازده برای مشتریان خود است.

فناوری به کار گرفته شده در این مرکز، که ریشه در دانش فنی کشورهای پیشرو دارد، ترکیبی از منطق گلخانه‌ای با تراکم مزارع عمودی را به نمایش می‌گذارد. در این سیستم، سینی‌های کشت با استفاده از نوار نقاله و بازوهای رباتیک جابجا می‌شوند و وزن هر گیاه به دقت اندازه‌گیری می‌شود. آبیاری به صورت متمرکز انجام می‌شود که امکان کنترل دقیق و ارتقای سطح بهداشت را نسبت به روش‌های سنتی هیدروپونیک فراهم می‌آورد. سیستم نورپردازی نیز پویا بوده و دستورالعمل‌های نوری متناسب با مرحله رشد هر دسته از گیاهان تنظیم می‌شود. افزونگی در سیستم‌های حیاتی، از تداوم تولید بدون وقفه اطمینان حاصل می‌کند.

یکی از مسئولان فنی این مجموعه تأکید دارد که “سیستم طراحی شده، ساده، مستحکم و عاری از پیچیدگی‌های غیرضروری است” و نتیجه آن تولید گیاهانی تمیزتر، با سازگاری بالاتر و کنترل بهتر بر عوامل بیماری‌زا خواهد بود. به گفته وی، پرورش‌دهندگان همواره با تهدید عوامل بیماری‌زا مواجه هستند و شروع کار با مواد گیاهی عاری از هرگونه آلودگی، نیمی از مسیر موفقیت را هموار می‌کند.

آزمایش پیش از مقیاس‌سازی: رویکردی مبتنی بر شواهد
پیش از هر گونه تولید در مقیاس گسترده، تمامی فرایندها در آزمایشگاه‌های کشت و نسخه‌های کوچک‌شده سیستم اصلی، مورد آزمون قرار می‌گیرند. این محیط‌های کنترل‌شده برای طراحی و ارزیابی پروتکل‌های مختلف کشت، به‌ویژه در زمینه آبیاری و نوردهی، به کار می‌روند. رویه ثابت این مجموعه، اجرای پروژه‌های پایلوت با همکاری پرورش‌دهندگان است که در آن نتایج در شرایط واقعی سنجیده می‌شود. عملکرد نه تنها در فضای گلخانه، بلکه پس از انتقال به محیط‌های تولید تجاری نیز پایش می‌شود و تنها پس از تأیید موفقیت‌آمیز، تولید انبوه آغاز می‌گردد. در حال حاضر، تحقیقات بر روی محصولاتی نظیر توت‌فرنگی، سبزیجات برگ‌دار و گیاهان دارویی متمرکز است و برنامه‌های آتی شامل محصولات پیوندی همچون گوجه‌فرنگی، خیار و گیاهان زینتی می‌شود.

به گفته مدیر ارشد کشاورزی، “ابتدا باید توانمندی‌های خود را به اثبات برسانیم و سپس کشاورزان متعهد به همکاری می‌شوند.” این امر از طریق قراردادهای انعطاف‌پذیر محقق می‌شود که امکان پیش‌فروش ظرفیت تولید را پیش از راه‌اندازی کامل سیستم فراهم می‌آورد.

بزرگترین چالش: نیروی کار و برنامه‌ریزی
سیستم فعلی شامل دو واحد تولید با هشت لایه کشت است که حدود ۵۰۰ متر مربع سطح زیر کشت کاملاً خودکار را پوشش داده و سالانه نزدیک به ۵۰ میلیون نشاء تولید می‌کند. در مقابل، سیستم‌های ارزان‌تر با روش‌های غرقابی و زهکشی، به شدت وابسته به نیروی کار دستی هستند و ریسک امنیت زیستی بالاتر و مصرف آب بیشتری دارند. با توجه به نرخ بالای دستمزد در منطقه کبک که به ۲۰ تا ۲۵ دلار کانادا در ساعت می‌رسد، اتوماسیون به ابزاری کلیدی برای کاهش هزینه هر واحد گیاه تبدیل شده است.

با این حال، به اعتقاد مدیر این مجموعه، بزرگترین مانع، فناوری نیست، بلکه نحوه استفاده از آن است. برنامه‌ریزی تولید، نه خود فرایند کشت، عامل تعیین‌کننده موفقیت نهایی است. برای دستیابی به بهره‌وری مطلوب، سیستم باید حداقل ۷۵ درصد از طول سال پر باشد. هماهنگی چرخه‌های تولید برای محصولات متنوعی همچون سبزیجات برگ‌دار، توت‌فرنگی و گیاهان زینتی، پیچیدگی خاصی به برنامه‌ریزی می‌بخشد. به گفته وی، “تداخل زیادی میان تقویم کشت محصولات وجود دارد و تدوین یک برنامه هوشمند، رمز موفقیت ماست؛ چراکه علاوه بر پرورش گیاهان سالم، باید زمان‌بندی، لجستیک و تقاضای بازار را نیز مدیریت کرد.”

پایگاه خبری داوان‌نیوز: اگر خیارهای کشت‌شده در باغ یا گلخانه شما طعم تلخی پیدا کرده‌اند، بدانید که این نشانه‌ی قطعی وارد شدن «استرس» به بوته‌هاست. محققان کشاورزی دو ماده تلخ‌زای دفاعی به نام‌های کوکوربیتاسین B و C را در برگ‌های خیار شناسایی کرده‌اند که در اثر عواملی چون خشکی هوا، فقر خاک و کمبود نور، به درون میوه نفوذ کرده و کیفیت محصول را پایین می‌آورند.

به گزارش خبرنگار ما، اگر تاکنون طعم تلخ خیار را چشیده اید، بدانید که این تنها یک نقص طعم نیست، بلکه واکنش دفاعی گیاه به شرایط نامناسب محیطی است. در این خبر آموزشی، با دو ماده کلیدی در برگ خیار، علت تلخی و روشهای جلوگیری از آن آشنا میشوید.

مواد تلخزا در بوته خیار
در برگهای خیار دو ترکیب به نام های:
– کوکوربیتاسین B
– کوکوربیتاسین C
قرار دارد. این مواد باعث ترشح املاحی میشوند که برگها را تلخ و بدمزه میکنند تا گیاه در برابر حیوانات، حشرات و جوندگان از خود دفاع کند.

علت اصلی تلخی میوه
اگر به دلایلی این دو ماده از برگها به درون میوه خیار نفوذ کنند، میوه یا بخشی از آن تلخ میشود. علت اصلی این نفوذ، وارد شدن استرس به گیاه است.

سه عامل استرسزا و راهکارهای پیشگیری

نکات تکمیلی برای داشتن خیار شیرین و باکیفیت

– از بذر مرغوب و مقاوم به تنش استفاده کنید.
– پیش از کاشت، از شرایط اقلیمی و خاک منطقه آگاهی کامل داشته باشید.
– با رعایت اصول آبیاری، تغذیه و نوردهی، میتوانید محصولی با طعم مطلوب برداشت کنید.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، تلخی خیار، زنگ هشدار گیاه به کشاورز است. با مدیریت صحیح عوامل استرسزا، نهتنها از تلخی جلوگیری میکنید، بلکه کیفیت و بازارپسندی محصول خود را نیز افزایش میدهید.