گزارش
دکتر مرزبان عنوان کرد: انجام صدها پروژه تحقیقاتی، شناسایی و معرفی عوامل کنترل بیولوژیک
پایگاه خبری DA1news: دکتر رسول مرزبان گفت: تاکنون صدها پروژه تحقیقاتی در زمینه جمعآوری، شناسایی و معرفی عوامل کنترل بیولوژیک توسط بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک انجام شده است.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، دکتر رسول مرزبان رییس بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور گفت: تاکنون صدها پروژه تحقیقاتی در زمینه جمعآوری، شناسایی و معرفی عوامل کنترل بیولوژیک توسط بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک انجام شده است. حاصل این تحقیقات معرفی چندین عامل کنترل بیولوژیک شامل پارازیتوییدها، شکارگرها و میکروارگانیسمهای مفید (بیمارگر حشرات و آنتاگونیست بیماریهای گیاهی) به جامعه گیاهپزشکی کشور بوده که اکنون در سطح ملی تولید و در مزارع و باغات استفاده میشوند.
مرزبان افزود: عوامل کنترل بیولوژیکی که اکنون در کشور تولید انبوه و بکار گرفته میشوند، عبارتند از: زنبور تریکوگراما، زنبور براکون، کفشدوزک کریپتولموس، سنهای شکارگر ماکرولوفوس و نزیدیوکوریس، بالتوری سبز، کنههای شکارگر، آفتکش میکروبی Bt و آفتکش میکروبی تریکودرما. امروزه جمهوری اسلامی ایران در زمینه تولید آفتکشهای میکروبی در منطقه پیشرو است و علاوه بر ثبت چندین آفتکش میکروبی در داخل کشور موفق به صادرات این عوامل نیز شده است.
رییس بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک در خصوص تاریخچه بخش کنترل بیولوژیک کشور اظهار داشت: برنامه کنترل بیولوژیک در ایران در سال 1312 با کنترل بیولوژیک کلاسیک شروع شد. در آن زمان با ورود نهالهای آلوده مرکبات به کشور، شپشک استرالیایی در باغات مرکبات در استانهای شمالی طغیان نمود.
وی در ادامه گفت: با واردسازی کفشدوزک استرالیایی از فرانسه و پرورش اولیه و رهاسازی در باغات مرکبات، جمعیت شپشک کنترل شد. پس از آن تعداد دیگری از دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک کریپتولموس، زنبور پروسپالتلا، زنبور تریکوگراما و کنه شکارگر فیتوزئولوس به کشور وارد سازی شد.
مرزبان توضیح داد: در سال های 1320-1340 با طغیان سن گندم، پرورش و رهاسازی زنبورهای پارازیتوئید تخم سن در استانهای تهران (ورامین) و اصفهان انجام شد. این موضوع، شروع تولید انبوه و رهاسازی دشمنان طبیعی بومی برای کنترل آفات در کشور بود. به منظور هماهنگی فعالیت و برنامه های کنترل بیولوژیک در کشور، در سال 1363 با پیگیری و تلاش زنده یاد دکتر بیات اسدی، بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک در موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور تاسیس شد. در ادامه آزمایشگاههای کنترل بیولوژیک آمل و خشکهداران نیز به عنوان ایستگاههای میدانی تحت هدایت بخش قرار گرفتند.
وظایف بخش کنترل بیولوژیک
دکتر مرزبان در خصوص وظایف بخش کنترل بیولوژیک گفت: بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک یکی از بخشهای ستادی مؤسسه تحقیقات گیاهپزشکی كشور است که در سال 1363 با هدف ساماندهی تحقیقات کنترل بیولوژیک و استفاده از این روش در مدیریت انبوهی آفات و بیماریهای گیاهی تأسیس شد.
در حال حاضر 13 نفر عضو هیات علمی، 7 نفر کارشناس، 3 نفر تکنسین و 4 نفر همکار خدمات در بخش مشغول به کار هستند. بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک همسو با برنامه های ملی در زمینه سلامت و امنیت غذایی، تولید محصولات کشاورزی بدون باقیمانده سم، حفظ تنوع زیستی و محیط زیست، سلامت انسان و دام و لحاظ تعادل عوامل زنده زیست بومهای کشاورزی، اهداف ذیل را دنبال میکند:
1. دست یابی به دانش تولید انبوه و رهاسازی عوامل زنده و ویروس ها برای کنترل آفات، بیماریهای گیاهی و علفهای هرز در زیست بوم های کشاورزی و منابع طبیعی
2. اخذ روش های حفظ و حمایت از دشمنان طبیعی برای حفظ تنوع زیستی و مدیریت پایدار کشاورزی
3. دست یابی به دانش فرمولاسیون آفت کش های میکروبی
4. توسعه روشهای کنترل بیولوژیک بر اساس پیش آگاهی و در قالب برنامه IPM در زیست بوم های مختلف کشاورزی و منابع طبیعی
5. شناسایی و معرفی میکروارگانیسمهای اپیفیت و اندوفیت گیاهان زراعی و باغی برای توسعه کنترل بیولوژیک بیماریهای گیاهی
6. جمع آوری و نگهداری منابع ژنتیکی عوامل کنترل بیولوژیک آفات، بیماریهای گیاهی و علفهای هرز محصولات کشاورزی و عرصههای طبیعی
9. کنترل بیولوژیک کلاسیک و نئوکلاسیک برای کنترل آفات کشاورزی و منابع طبیعی و ….
دستاوردهای بخش کنترل بیولوژیک
دکتر مرزبان در ادامه به دستاوردهای بخش کنترل بیولوژیک پرداخت و توضیح داد: یکی از دستاوردهای این بخش، حفاظت از زنبور Telenomus busseolae (Platytelenomus hylas) پارازيتوئيد تخم ساقه خوار نیشکر در خوزستان (Sesamia nonagrioides)، با دستور توقف كليه برنامه هاي شيميايي عليه اين آفت که منجر به استقرار پارازیتوئید و حذف سمپاشی ها و کاهش مصرف حشرهکشهای شیمیایی در کشت و صنعتهای استان خوزستان شد (1359- 1352).
وی ادامه داد: توسعه کنترل بیولوژیک (تریکوگراما و براکوان) در شمال کشور به نحوی که در سطح 150 هزار هکتای از اراضی شالیزاری کشور اقدام به رها سازی زنبور تریکوگراما جهت کنترل ساقه خوار برنج شده است. به همین دلیل میزان مصرف حشره کش ها در شالیزارها از 16 هزار تن در دهه های گذشته به حدود 4 هزار تن در حال حاضر کاهش یافته است (1390-1362).
بومی سازی شیوه تولید انبوه شب پره آرد (اِفِستیا) و زنبور Bracon hebetor برای کنترل بالپولکداران خسارتزا شامل: کرم غوزه پنبه، ساقهخوار اروپایی ذرت، غلافخوار سویا و میوهخوار گوجهفرنگی (1380-1366)..
وی تصویب طرح ملی کاهش مصرف سموم را از دیگر دستاوردهای بخش شمرد و اظهار داشت: (طرح توسعه کاربرد فرآوردهای بیولوژیک و بهینه سازی مصرف کود و سم در کشاورزی) در سال 1374، هدایت و اجرای پروژه های آن که منجر به جهت گیری کاربردی تر برنامه های بخش شد. نتایج بارز اولیه آن کاهش مصرف سم به ویژه در مزارع برنج استانهای شمالی کشور بود (1381-1374).
مرزبان، بومی سازی شیوه تولید انبوه بالتوری سبز (Chrysoperla carnea) برای کنترل پسیل پسته، شته و سایر آفات مکنده (1388-1369) را از دیگر دستاوردهای بخش خواند و افزود: تهيه و تنظيم و ارائه پروتكل كنترل كيفي آفتكشهاي ميكروبي به سازمان حفظ نباتات در سال 1389 و اجراي آن در سطح ملي كه سبب رشد فزاينده كاربرد آفتكشهاي ميكروبي در كشور و سامان دهي بخش خصوصي مرتبط شد.
رئیس بخش کنترل بیولوژیک موسسه تحقیقات گیاهپزشکی در بخشی از سخنان خود اظهار داشت: ارزیابی عوامل وارداتی کنترل بیولوژیک آفات و بیماریهای محصولات گلخانهای و ارائه راهکار مدیریت تلفیقی مبتنی بر روش کنترل بیولوژیک و سایر راهکارهای غیرشیمیایی، که این موضوع منجر به معرفی، بومیسازی و دستیابی به دانش فنی تولید برخی از عوامل کنترل بیولوژیک گلخانه شد (1392-1388)، بومیسازی و دستیابی به دانش فنی تکثیر زنبور Encarsia formosa پارازیتوئید سفیدبالک گلخانه (1395-1393)، بومیسازی و دستیابی به دانش فنی تکثیر سن های شکارگر Nesidiocoris tenuis(1397-1394) از دیگر دستاوردهای بخش بشمار می رود.
وی ادامه داد و گفت: تحقیق و توسعه کنترل بیولوژیک آفات ذرت در شرکت کشت و صنعت و دامپروری مغان: با اجرای این پروژه و ارائه نتایج مثبت آن به وزارتخانه، سطح کنترل بیولوژیک ساقه خوارهای ذرت در سالهای 1387- 1386 در کشور دو برابر شده و هم اکنون بیش از 30 هزار هکتار است، تهیه سوش مادری زنبور تریکوگراما در 22 استان کشور در سه سال متوالی: علاوه بر جمعآوری، غربالگری و انجام آزمایشهای کنترل کیفی و زیستی، تکثیر اولیه برای تحویل به استانها صورت گرفت. با توجه به حضور در استانها آموزشهای لازم به واحدهای تولید کننده ارائه شد (1397-1394). بنا بر اظهار سازمان حفظ نباتات، این امر سبب ارتقاء 30 درصدی در بهرهوری کنترل بیولوژیک شده است را می توان از دیگر دستاوردهای بخش کنترل بیولوژیک دانست.
توانمندی های بخش کنترل بیولوژیک:
دکتر مرزبان در خصوص توانمندی های بخش کنترل بیولوژیک گفت: پیشنهاد، طراحی و اجرای طرحها و پروژههای کنترل بیولوژیک در سطوح ملی، منطقهای و بین المللی و جمع آوری و نگهداری منابع ژنتیکی پارازیتوئیدها، شکارگرها و عوامل میکروبی مفید، ارائه دانش فنی تولید انبوه دشمنان طبیعی در مقیاس وسیع با دیدگاه کاربردی از توانمندیهای بخش بشمار می رود.
وی تدوین و اجرای پروتکلهای کنترل کیفی آفتکشهای میکروبی با تکیه بر دانش بومی و تدوین و اجرای پروتکل های کنترل کیفی پارازیتوییدها و شکاگرهای آفات کشاورزی را از دیگر توانمندی های بخش کنترل بیولوژیک خواند گفت: تأمین نیازهای تحقیقاتی موسسات و مراکز علمی، دانشگاهها و دستگاههای اجرایی در زمینه کنترل بیولوژیک آفات، بیماریهای گیاهی و علفهای هرز و ارتباط و همکاری با سازمانهای ملی و بین المللی برای اجرای پروژه های مشترک مصوب به صورت قرارداد یا تفاهم نامه از دیگر توانمندی های بخش خواند.
وی در ادامه، راهنمایی و مشاورت دانشجویان مقاطع کارشناسیارشد و دکتری برگزاری دوره ها و کارگاه های آموزشی برای دانشجویان و کارشناسان، توانمندسازی کشاورزان، مروجین، مدیران مزرعه، کارشناسان کنترل آفات و کلینیکهای گیاهپزشکی و محققین جوان در مطالعات آزمایشگاهی، گلخانه و مزرعه کنترل بیولوژیک آفات کشاورزی و منابع طبیعی مشاوره و ارائه اطلاعات لازم برای ثبت آفتکشهای بیولوژیک به بخش خصوصی برای سرمایهگذاری روی عوامل و فراورده های بیولوژیک جدیدرا جزو توانمندی های بخش کنترل بیولوژیک خواند.
پرونده ویژه
فلوپیرام کاوش؛ تجربه موفق آمریکای جنوبی و پتانسیل آن در ایران
همزمان با هشدار کارشناسان نسبت به افزایش مقاومت آفات و خسارت ۱۰۰ میلیارد دلاری نماتدها به کشاورزی جهان، شرکت دانشبنیان کاوش کیمیای کرمان در همایش ملی نماتدشناسی، از جدیدترین دستاورد خود با نام “فلوپیرام کاوش” رونمایی کرد تا پاسخی علمی و کمخطر به بحران کاهش عملکرد محصولات استراتژیک باشد.
پایگاه خبری داوان نیوز: شرکت کاوش کیمیای کرمان، با حضور فعال در سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران، از جدیدترین محصول خود با نام «فلوپیرام کاوش» رونمایی کرد. این نماتدکش نسل جدید که با تکیه بر دانش روز و فناوریهای پیشرفته تولید شده است، نویدبخش تحولی اساسی در مبارزه با آفات خاکزی و نماتدهای مهلک محصولات کشاورزی خواهد بود.
به گزارش خبرنگار داوان نیوز، حسین نسایی، مسئول فنی شرکت کاوش کیمیای کرمان (عضو گروه کارواش)، طی سخنانی در سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران به تشریح ویژگیهای منحصربهفرد این محصول و اهمیت مدیریت نوین آفات پرداخت. وی با اشاره به چالش یکصد ساله استفاده از آفتکشهای شیمیایی گفت: متاسفانه خوشبینی اولیه نسبت به حذف کامل آفات با سموم شیمیایی نه تنها محقق نشد، بلکه شاهد افزایش مقاومت و سازگاری عواملی مانند قارچها، باکتریها و نماتدها نسبت به این مولکولها بودهایم. این تهدید رو به رشد، نیازمند نگاهی عمیقتر و استفاده از فناوریهای کارآمدتر است.
نسایی در ادامه به آمار خسارتبار نماتدها اشاره کرد و افزود: بر اساس جدیدترین آمار، نماتدها سالانه حدود 100 میلیارد دلار به محصولات کشاورزی در جهان خسارت وارد میکنند. در ایران نیز محصولات کلیدی مانند سیبزمینی در معرض خطر آفات مهاجمی همچون نماتد سیست طلایی قرار دارند که به دلیل تغییرات اقلیمی و تجارت جهانی، دامنه شیوع آن روزبهروز در حال گسترش است.
چرا “فلوپیرام کاوش” یک محصول استراتژیک است؟
مسئول فنی شرکت کاوش کیمیای کرمان در بخش دیگری از صحبتهای خود، به معرفی مزایای رقابتی و فنی نماتدکش جدید پرداخت که آن را به گزینهای ایدهآل برای کشاورزان تبدیل میکند:
– ایمنی بالا (کمخطر): بر اساس ردهبندی سازمان بهداشت جهانی (WHO)، این محصول در رده “U” (Unlikely to present acute hazard) قرار دارد و فاقد سمیت حاد است (LD50 بیش از 5000 میلیگرم). این ویژگی، ایمنی کاربران، مصرفکنندگان و محیط زیست را تضمین میکند.
– دوره کارنس کوتاه: دوره کارنس (فاصله زمانی آخرین مصرف تا برداشت محصول) این نماتدکش تنها سه روز است که در مقایسه با محصولات قدیمی با کارنس 90 روزه، انقلابی در امنیت غذایی و سلامت جامعه محسوب میشود.
– اثر دوگانه (نماتدکش و قارچکش): ماده موثره “فلوپیرام” علاوه بر کنترل نماتدها (از طریق مختل کردن زنجیره تنفسی میتوکندری)، خاصیت قارچکشی نیز دارد و بیماریهای مهم خاکزی نظیر پیتیوم، فوزاریوم و آلترناریا را نیز کنترل میکند. این ویژگی منجر به سلامت بنریشه، افزایش جذب مواد غذایی و در نهایت حداکثر شدن بهرهوری محصول میشود.
– خاصیت سیستمیک و ماندگاری در خاک: این ترکیب پس از مصرف، جذب گیاه شده و به صورت سیستمیک در آن حرکت میکند. همچنین با ماندگاری در لایه اصلی خاک (5 تا 20 سانتیمتری) و حرکت افقی، محافظتی پایدار (به طور متوسط 80 روز) از گیاه در برابر حملات نماتدها به عمل میآورد.
– مصرف پایین و بهینه: میزان مصرف بسیار پایین (بین 0.5 تا 1.25 لیتر در هکتار) در مقایسه با محصولات سنتی (تا 25 کیلوگرم در هکتار)، آن را به محصولی اقتصادی و دوستدار محیط زیست تبدیل کرده است.
– انعطاف در زمان مصرف: به دلیل سازگاری بالای این ترکیب با گیاه، میتوان آن را بلافاصله پس از نشاکاری یا در مراحل ابتدایی کشت مورد استفاده قرار داد.
حسین نسایی در پایان بر قابلیت منحصربهفرد این محصول به عنوان ضدعفونیکننده بذر (مصرف در کشورهای پیشرفتهای همچون برزیل و آمریکا برای محصول سویا) تاکید کرد و گفت: فلوپیرام کاوش با دوز مصرف پایین و ایمنی بالا، پ réponس به نیاز مبرم کشاورزی مدرن ایران برای مقابله با آفات مقاوم و حفظ امنیت غذایی است. میزان مصوب این محصول برای مزارع سیبزمینی 625 میلیلیتر در هکتار تعیین شده است.
شرکت کاوش کیمیای کرمان با ارائه این محصول، گامی بلند در جهت توسعه کشاورزی پایدار و دانشبنیان در کشور برداشته است.
پرونده ویژه
تهدید خاموش کشاورزی ایران در همایش ملی نماتدشناسی بررسی شد
سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران، با گردهمایی اساتید برجسته و شرکتهای دانشبنیان در دانشگاه تربیت مدرس، علاوه بر تجلیل از پیشکسوتان این عرصه، میزبان رونمایی از یک نماتدکش کاملاً بومی و ایرانی بود.
پایگاه خبری داوان نیوز: سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران با هدف بررسی جدیدترین دستاوردهای پژوهشی در حوزه مدیریت آفات خاکزی و با تأکید بر نقش آن در امنیت غذایی، به میزبانی دانشگاه تربیت مدرس برگزار شد.
به گزارش خبرنگار داوان نیوز، سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران با حضور گسترده اساتید برجسته، پژوهشگران، دانشجویان دکتری و کارشناسی ارشد رشته گیاهپزشکی و همچنین نمایندگان شرکتهای دانشبنیان، به میزبانی دانشگاه تربیت مدرس برگزار شد.
این رویداد علمی معتبر که بستری برای تبادل آخرین دستاوردهای بنیادی و کاربردی در حوزه نماتدشناسی فراهم آورد، با تجلیل از پیشکسوتان و چهرههای ماندگار این عرصه در کشور همراه بود.
مراسم افتتاحیه با سخنرانی دکتر ابراهیم پورجم، رئیس انجمن نماتدشناسی ایران، و دکتر محمدرضا رضاپناه، رئیس اتحادیه انجمنهای علوم گیاهپزشکی، آغاز شد. این سخنرانان که از چهرههای کلیدی و پیشگام این حوزه در کشور بشمار می روند، بر نقش حیاتی پژوهشهای کاربردی نماتدشناسی در افزایش بهرهوری کشاورزی و تأمین امنیت غذایی پایدار تأکید کردند. در ادامه، دکتر هادی کریمیپور فرد، دبیر علمی همایش، به تشریح روند داوری مقالات و کیفیت آثار ارسالی پرداخت.
تقدیر از مقام علمی پیشکسوتان و رونمایی از فناوری بومی
در بخش ویژه این رویداد، از یک عمر تلاش علمی و تأثیرگذار استادان پیشکسوت نماتدشناسی ایران قدردانی به عمل آمد. این حرکت نمادین، پاسداشت نیم قرن تلاش بیوقفه برای توسعه این دانش راهبردی در کشور بود.



همچنین، سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران محلی برای نمایش توانمندی شرکتهای دانشبنیان داخلی بود. در این راستا، حسین نسائی از شرکت کاوش کیمیای کرمان، ضمن حضور در همایش، به معرفی یک نماتدکش بومی و کاملاً ایرانی پرداخت. این محصول که نتیجه تحقیقات گسترده تیم فنی این شرکت است، گامی مؤثر در جهت خودکفایی و کاهش وابستگی به واردات سموم شیمیایی محسوب میشود و نویدبخش تحولی در مدیریت پایدار بیماریهای گیاهی است.

مرور جدیدترین یافتههای پژوهشی در محورهای تخصصی
بخش علمی همایش با ارائه سخنرانیهای تخصصی و وزین توسط پژوهشگران برجسته کشور ادامه یافت. محورهای اصلی این گردهمایی که جدیدترین چالشها و راهکارهای این رشته را پوشش میداد، عبارت بودند از:
– تنوع زیستی و سیستماتیک نماتدها: شامل مطالعات نوین در زمینه نماتدهای انگل گیاهی، نماتدهای آزادزی و بیمارگر حشرات.
– اکولوژی و بیماریزایی: بررسی پراکنش جغرافیایی، زیستشناسی و مکانیسمهای بیماریزایی نماتدهای خسارتزا.
– کنترل بیولوژیک: کاربردهای نوین نماتدهای بیمارگر حشرات در برنامههای مدیریت تلفیقی آفات (IPM).
– مدیریت پایدار: راهکارهای نوین در کنترل و مهار نماتدهای انگل گیاهی با رویکرد کاهش مصرف سموم شیمیایی.
در این نشستها، پژوهشگرانی نظیر رضا قرین، جواد کریمی، مهسا مفتاحی، فاطمه شکاری ماهونکی و مهدی نصر اصفهانی به ارائه دستاوردهای تحقیقاتی حول محور همایش پرداختند که با استقبال و پرسشهای تخصصی حاضران مواجه شد.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، سومین همایش ملی نماتدشناسی ایران با ایجاد پیوندی مؤثر میان دانشگاه، بخش تحقیقات و صنعت، بار دیگر ثابت کرد که سرمایهگذاری بر روی دانش نماتدشناسی، نقشی کلیدی در افزایش بهرهوری کشاورزی و حفظ سرمایههای ملی در مقابل آفات خاموش و مخرب خاکزی ایفا میکند.
سردبیر
طراحی هوشمند نیروگاههای خورشیدی؛ کلید حفظ سلامت خاک و افزایش بهرهوری کشاورزی
توسعه نیروگاههای خورشیدی اگر بدون مطالعه و طراحی صحیح انجام شود، بهجای کمک به محیط زیست، به فشردگی خاک، کاهش تنوع میکروبی و اختلال در چرخه مواد مغذی منجر خواهد شد. تحقیقات جدید نشان میدهد که معماری پنلهای فتوولتائیک (شامل ارتفاع و فاصله آنها) نقش کلیدی در جلوگیری از تخریب اراضی ایفا میکند.
پایگاه خبری داوان نیوز: یک مطالعه جامع جدید نشان میدهد که سیستمهای کشاورزی-خورشیدی (Agrivoltaics) با تغییر بنیادین رطوبت، دما و فعالیت میکروبی خاک، منجر به ایجاد مناطق ناهمگن در زیر و بین پنلها میشوند. محققان تأکید میکنند که طراحی و مدیریت صحیح این تأسیسات میتواند سلامت خاک را احیا کرده و تابآوری محصولات را به ویژه در مناطق تخریبشده و خشک افزایش دهد.
به گزارش داوان نیوز، تحقیقات جدید منتشرشده در مجله تخصصی pv به رهبری تیمی از دانشگاهیان در اندونزی، پرده از تأثیرات عمیق و چندلایه سایهاندازی پنلهای فتوولتائیک (PV) بر فرآیندهای بنیادین خاک برداشته است. این مطالعه با مرور آخرین یافتههای علمی، نشان میدهد که این تأسیسات نه تنها بر ریزاقلیم و عملکرد محصولات تأثیر میگذارند، بلکه ساختار شیمیایی، بیولوژیکی و فیزیکی خاک را برای همیشه دگرگون میکنند.
معماری پنلها و معمای رطوبت خاک
بودیمان میناسنی، نویسنده اصلی این تحقیق، در گفتگو با مجله pv به حل یک تناقض مهم در پژوهشهای پیشین اشاره کرد. وی توضیح داد: “بررسی ما نشان میدهد که خاکهای مستقیماً زیر پنلها عموماً خشکتر از مناطق باز اطراف هستند. گزارشهای پیشین که از رطوبت بالاتر در این مناطق خبر میدادند، ناشی از دورههای کوتاهمدت نظارت، اثر سیستمهای آبیاری قطرهای یا تجمع رطوبت در خطوط قطرهای پنلها بوده است و شرایط واقعی و پایدار خاک را منعکس نمیکند.”
بر اساس این پژوهش، پیکربندی پنلها – شامل ارتفاع از سطح زمین، فاصله و جهت نصب – منجر به ایجاد یک الگوی رطوبتی سهگانه میشود:
1. مناطق سایهاندیشی شده (زیر پنلها): با کاهش تبخیر و تعرق، دمای پایینتر و نوسانات رطوبتی محدودتر مواجه هستند.
2. خطوط قطرهای (لبه پنلها): به دلیل تمرکز رواناب ناشی از بارندگی، به شدت مرطوبتر از سایر نقاط هستند.
3. مناطق باز (بین پنلها): بارندگی طبیعی و مستقیم را دریافت کرده و معمولاً از حاصلخیزی بالاتری برخوردارند.
پیامدهای شیمیایی و بیولوژیکی: از فشردگی خاک تا کاهش کربن آلی
یافتههای این تحقیق هشدار میدهد که اگرچه سیستمهای کشاورزی-خورشیدی میتوانند راندمان مصرف آب را بهبود بخشند، اما نصب و مدیریت نامناسب آنها منجر به فشردگی خاک و کاهش کربن آلی میشود. این تغییرات، جوامع میکروبی خاک را تحت تأثیر قرار داده، فراوانی و تنوع آنها را کاهش داده و در نتیجه چرخه مواد مغذی را با اختلال مواجه میسازد.
میناسنی افزود: “سایهاندازی پنلها رژیم حرارتی و رطوبتی خاک را تغییر میدهد که این امر بر فعالیت میکروارگانیسمها تأثیر میگذارد. در برخی محیطها، این تغییرات به فرآیندهای تشکیل خاک نیز گسترش یافته و منجر به کاهش آبشویی و حتی تجمع نمک در لایههای سطحی خاک میشود.”
با این حال، پژوهشگران به نکات مثبتی نیز اشاره کردند. کشت گیاهان پوششی کمرشد و مراتع گلهای وحشی در زیر پنلها میتواند با افزایش ورودی کربن و زیستتوده میکروبی، تا حدودی از تخریب زیستی خاک جلوگیری کند. همچنین، سایهاندازی در مناطق خشک و نیمهخشک با کاهش دمای خاک و تنش گیاهی، میتواند فتوسنتز و کارایی مصرف آب را در برخی محصولات افزایش دهد.
توصیههای کلیدی برای آینده انرژی و کشاورزی
محققان در این مقاله، ویژگیهای طراحی مانند ارتفاع پنل، فاصله ردیفها و سیستمهای ردیاب خورشیدی را به عنوان عوامل تعیینکننده در میزان تأثیر بر تنوع زیستی و سلامت خاک معرفی میکنند. این عوامل در تعامل با انتخاب نوع محصول، روشهای آبیاری، شخمزنی وحتی ادغام دام، نتایج نهایی را شکل میدهند.
میناسنی در بخش پایانی سخنان خود تأکید کرد: “برای تضمین آیندهای که در آن هم انرژی پاک و هم تولید پایدار غذا تأمین شود، طراحی نیروگاههای خورشیدی باید با دقت و وسواس بیشتری انجام شود. ما نیازمند تطبیق شیوههای مدیریت زمین با این شرایط جدید و پایش مداوم شاخصهای کیفیت خاک هستیم.”
وی خاطرنشان کرد که اگرچه سیستمهای با طراحی خوب میتوانند سلامت خاک را به ویژه در اراضی تخریبشده بهبود بخشند، اما اثرات بلندمدت این تأسیسات بر تکامل و توسعه خاک هنوز به طور کامل ناشناخته است و این حوزه نیازمند پژوهشهای بیشتری در آینده خواهد بود.
-
خبرهای سازمانی2 هفته پیشتوسعه متوازن؛ توزیع جغرافیایی پروژهها، عدالت منطقهای
-
گزارش3 هفته پیشبازار برنج ۱۴۰۵: از شوک هزینه تولید تا سناریوهای تنظیم بازار
-
آذربایجان شرقی4 هفته پیشبرگزیدگان نمونه ملی کشاورزی آذربایجان شرقی معرفی شدند
-
مقالات3 هفته پیشچالش قیمت روی میز گندم؛ حمایت از تولید یا مهار تورم؟
-
استان ها2 هفته پیشحمایت از تولیدات بانوان روستایی در قالب نمایشگاه تخصصی در مشهد
-
تجارت3 هفته پیشتولید زردچوبه با فناوری کشت بافت؛ مراقب زردچوبههای قاچاق باشید
-
پرونده ویژه3 هفته پیشپیوند تحقیقات و مزرعه، دستاورد ملی برای کشاورزی گیلان
-
تجارت3 هفته پیشنقشه تجارت جهانی: ایران و بازی بزرگ کریدورهای ترانزیت

