با ما همراه باشید

آموزش

لزوم توسعه سازه‌های کوچک و محلی برای کنترل و مدیریت منابع آب

منتشر شده

در

پایگاه خبری داوان نیوز: امروزه کمبود آب و خسارت‌های برآمده از آن به یکی از چالش‌های بزرگ برای بسیاری از کشور‌های جهان از جمله ایران تبدیل شده است، مسئله مهمی که با حیات میلیون‌ها انسان مرتبط است و به همین دلیل نحوه مدیریت و کنترل آن از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.

به گزارش محسن شکربیگی خبرنگار داوان نیوز، مروری بر تاریخچه مدیریت منابع آب سطحی و زیر زمینی در ایران نشان می‌دهد که پیشینیان ما در سده‌های گذشته از روش‌های محلی و سنتی مبتکرانه‌ای برای کنترل و مدیریت آب بهره می‌بردند که نه تنها با اکوسیستم‌های بومی مطابقت حداکثری داشت، بلکه به طرز قابل توجهی در بهبود وضعیت اقتصادی و معیشتی جوامع محلی موثر بود.

جدا از قنات‌های طولانی و پرآبی که در زیر زمین حفر می‌شدند تا امکان استفاده حداکثری از آب‌های زیر زمینی به ویژه در مناطق کویری و خشک را فراهم کنند، همچنین در مناطق ساحلی که شاهد بارش‌های شدید و مقطعی هستیم نیز احداث آبندان‌ها و بهره برداری از این سازه‌های کوچک به منظور فعالیت‌های اقتصادی همانند کشاورزی و پرورش ماهی از جایگاه مهمی برخوردار بوده است.

اگرچه قدمت احداث آبندان‌ها در ایران برای کنترل آب‌های سطحی به ویژه در مناطق ساحلی به بیش از هزار سال می‌رسد، اما در یکصد سال اخیر با توجه ورود تکنولوژی به چرخه اقتصادی کشور به مرور نسبت به این سازه‌های کوچک و محلی در مدیریت منابع آب کشور کم توجهی شد و آرام آرام روند مدیریتی کشور به سمت سازه‌های بزرگ همانند سد‌ها تغییر کرد.

با توجه روند سریع خشکسالی و کمبود آب در کشور که متاثر از پدیده‌هایی مانند تغییر اقلیم شتاب گرفته و نقاط مختلف کشور را با مشکل جدی در کنترل و مدیریت منابع آب از طریق سازه‌های بزرگ مواجه کرده است، به نظر می‌رسد یکی از مهم‌ترین راهکار‌ها برای پاسخگویی به نیاز جوامع محلی در حوزه تامین آب و فعالیت اقتصادی ضمن توجه به چالش‌های زیست محیطی حادث شده، توجه ویژه به آبندان‌ها و توسعه و ترویج استفاده از این سازه‌های کوچک و محلی باشد.

سازه‌هایی مفید و موثر در حوزه توسعه فعالیت‌های کشاورزی و نیز گردشگری که توسعه آن‌ها به ویژه در مجاورت سواحل کشور که بارش‌های ناگهانی و سیل آسا در کنار کم آبی طولانی مدت مواجه هستند، از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.

این موضوع از آن جهت مهم است که بدانیم پراکنش نامنظم بارندگی‌ها و عدم تطابق زمانی این بارش‌ها با فصول کشاورزی به ویژه در استان‌های ساحلی به کم آبی و کمبود رطوبت خاک در اکثر ایام سال منجر می‌شود و به همین دلیل در صورت عدم احداث و توسعه آب بندان ها، فرصت افزایش راندمان و استفاده حداکثری از منابع آب از مدیران و جوامع محلی گرفته می‌شود.

مشکل بزرگی که پیشینیان ما نیز بر همین اساس اقدام به احداث سازه‌های آبی کوچکی، چون آب بندان‌ها کرده بودند و اکنون در سایه کاهش شدید منابع آب سطحی به نظر ضرورت دارد بار دیگر به این سازه‌ها توجه شود.

پیشتر “مریم رحیمی” و همکارانش در مقاله‌ای با عنوان «آب بندان‌ها و مدیریت منابع آب در مناطق ساحلی ایران» به این مسئله پرداختند و پیرامون چرایی ضرورت توجه به این سازه‌ها به جای سازه‌های بزرگ مانند سد‌ها به ویژه در استان‌های شمالی نوشتند: شاید این سوال مطرح باشد که چرا به جای آب بندان ها، از سد و یا چاه نمی‌توان در این مناطق استفاده کرد؟

پاسخ اینکه به طور مشخص در استان‌های ساحلی شمال به دلیل نوع بافت زمین و مرتفع بودن زمین‌های کشاورزی حفر چاه نه تنها مقرون به صرفه نیست، بلکه در بسیاری از موارد آب اینگونه چاه‌ها شور و تلخ است.

همچنین محدودیت مکانی برای اجرای سد‌ها و انجام مقدمات اولیه زمان بر در کنار کاهش شدید آب‌های سطحی متاثر از پدیده تغییر اقلیم، ضرورت توسعه آب بندان‌ها را بیش از پیش مهم کرده است.

به لحاظ زیست محیطی نیز همانطور که اشاره شد، آب بندان‌ها مزایای فراوانی دارند که از جمله آن‌ها می‌توان به تطابق حداکثری آن‌ها با اکوسیستم‌های محلی اشاره کرد.

در مقاله یاد شده در این خصوص آمده است که آب بندان‌ها دارای ارزش‌های زیست محیطی زیادی هستند. به طور مثال آب بندان‌های استان گیلان به عنوان زیستگاهی برای استراحت، تغذیه، زمستان گذرانی، لانه گزینی و زادآوری بسیاری از پرندگان بومی و مهاجر نقش آفرینی می‌کنند.

به غیر از عملکرد‌ها و ارزش‌های طبیعی، این سازه‌های کوچک و محلی همچنین این امکان را برای کشاورزان و روستاییان به وجود می‌آورد تا از منابع اقتصادی قابل حصول همانند پرورش ماهی، گیاهان تالابی، تامین آب کافی برای کشاورزی و دامپروری و… کسب درآمد کرده و بخشی از مشکلات اقتصادی و معیشتی خود را حل کنند.

جدا از همه این موارد آب بندان‌ها می‌توانند در صورت توسعه و ترویج به صورت غیر مستقیم در حوزه گردشگری و اکوتوریسم نیز موثر باشند و از این حیث نیز به افزایش توانمندی جوامع محلی به ویژه ساکنان مناطق روستایی کمک کنند.

جمع بندی اینکه آب بندان‌ها به عنوان سازه‌های کوچک و محلی که در کشور از سابقه دیرینی نیز برخوردار هستند، امروزه می‌توانند به عنوان یک ابزار کنترلی و مدیریتی قوی به یاری مدیران منابع آبی کشور بیایند و با مشارکت مردم بومی فرصت‌های جدیدی برای توسعه اقتصادی مناطق ساحلی کشور فراهم کنند.

پایگاه اطلاع رسانی وزارت نیرو (پاون)

آموزش

دستورالعمل فنی ارزیابی پهپادهای سمپاش منتشر شد

مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، نشریه فنی شماره ۶۹۱۹۱ را با عنوان «پهپاد سمپاش – آزمون پارامترهای فنی» منتشر کرد؛ دستورالعملی که برای اولین بار با استناد به استانداردهای ملی و بین‌المللی، روش علمی ارزیابی سامانه‌های پهپادی سمپاشی را در اختیار سازندگان، آزمونگران و کشاورزان قرار می‌دهد.

منتشر شده

در

پایگاه خبری داوان نیوز: با گسترش کاربرد پهپادها در مزارع و نیاز فزاینده به تأییدیه فنی این تجهیزات، دستورالعمل جامع آزمون پارامترهای فنی پهپادهای سمپاش توسط دکتر نیکروز باقری تألیف و توسط کمیته انتشارات موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی منتشر شد.

به گزارش خبرنگار داوان نیوز، دستورالعمل فنی پهپاد سمپاش (آزمون پارامترهای فنی) توسط دکتر نیکروز باقری، عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی تألیف و با تأیید کمیته انتشارات این مؤسسه منتشر شد. این دستورالعمل با هدف استانداردسازی ارزیابی سامانه‌های پهپادی سمپاشی و پاسخ به نیاز روزافزون بخش کشاورزی و صنعت تدوین شده است.

بر اساس این گزارش ، با گسترش کاربرد پهپادها در عملیات سمپاشی و محلول‌پاشی مزارع و استقبال کشاورزان از مزایایی نظیر کاهش مصرف آب و سم، کاهش هزینه‌ها، افزایش بازده مزرعه‌ای و ایمنی بیشتر برای کارور و محصول، ضرورت تدوین یک مرجع فنی برای ارزیابی این فناوری بیش از پیش احساس می‌شد.

در این نشریه فنی که با شماره ثبت ۶۹۱۹۱ در تاریخ ۶ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ در مرکز فناوری اطلاعات و اطلاع‌رسانی کشاورزی سازمان تات (تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی) به ثبت رسیده است، افزون بر معرفی سامانه‌ها و زیرسامانه‌های اصلی پهپاد سمپاش، مشخصات فنی تک تک اجزای آن تشریح شده است.

همچنین در این دستورالعمل، پارامترهای فنی مؤثر بر عملکرد پهپاد، روش اندازه‌گیری هر پارامتر منطبق با استانداردهای ملی و بین‌المللی و نیز الزامات ایمنی و ارگونومی ارائه شده است.

مخاطبان این دستورالعمل چه کسانی هستند؟
بر اساس اعلام مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، این نشریه فنی برای گروه‌های زیر کاربرد دارد:
– سازندگان و ارائه‌دهندگان خدمات پهپاد سمپاش
– آزمونگران و ناظران مدیریت آزمون و کنترل کیفیت ماشین‌های کشاورزی
– کارشناسان فنی و خریداران تجهیزات سمپاشی

گفتنی است که خریداران پهپادهای سمپاش نیز می‌توانند با استفاده از اطلاعات فنی این دستورالعمل، تصمیم‌گیری آگاهانه‌تری برای انتخاب محصول مناسب از میان برندها و مدل‌های مختلف داشته باشند.

دریافت فایل کامل:
علاقه‌مندان و فعالان بخش کشاورزی می‌توانند محتوای کامل این نشریه فنی را از دو مسیر اصلی دریافت کنند:
۱. بخش انتشارات الکترونیکی سایت مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی
۲. تالار ترویج دانش و فنون کشاورزی (مرجع ملی انتشار دانش فنی در بخش کشاورزی)

ادامه مطلب

آموزش

ترویج دانش، افزایش بهره‌وری / گزارش میدانی موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی

منتشر شده

در

پایگاه خبری داوان نیوز: همزمان با فصل بهار و آغاز فعالیت آفات و بیماری‌های کشاورزی، اعضای هیات علمی موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور در قالب کاروان‌های ترویجی، نشست‌های تخصصی و کارگاه‌های آموزشی در استان‌های زنجان، آذربایجان غربی، گلستان، یزد، لرستان، البرز و جنوب کرمان، جدیدترین راهکارهای مدیریت هوشمند آفات و افزایش بهره‌وری را به کشاورزان و کارشناسان ارائه کردند.

به گزارش خبرنگار داوان نیوز و بر اساس گزارش های روابط عمومی موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور، در ادامه سلسله فعالیت‌های ترویجی و پژوهشی اعضای هیات علمی موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور و مراکز تابعه در استان‌های مختلف، چندین رویداد علمی و آموزشی با هدف بهره‌وری پایدار و انتقال یافته‌های نوین به بهره‌برداران بخش کشاورزی برگزار شد.

 نشست ملی تعیین اولویت‌های تحقیقاتی مسئله‌محور در موسسه گیاه‌پزشکی
نشست مشترکی با هدف تبیین رویکردهای پژوهشی در طرح‌های تحقیقاتی مسئله‌محور کشور، به میزبانی موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی و با حضور صفرنژاد (رئیس موسسه)، نجفی (معاون پژوهشی)، عامری‌سیاهویی (معاون برنامه‌ریزی) و رضا اقنوم (مدیرکل دفتر امور پژوهشی سازمان تات) و همچنین رؤسای بخش‌های ستادی و استانی به صورت حضوری و وبیناری برگزار شد. این جلسه با هدف هم‌افزایی و هماهنگی هرچه بیشتر مجریان طرح‌های مسئله‌محور و تعیین اولویت‌های تحقیقاتی-ترویجی موسسه برگزار گردید.
کاروان ترویج بهره‌وری ویژه الگوی کشت در زنجان
بر اساس این گزارش ، کاروان ترویج بهره‌وری با محوریت الگوی کشت ابلاغی به ریاست شمس‌اله نجفی و با حضور پونه محمدی، محقق بخش تحقیقات گیاه‌پزشکی زنجان، در روستای یامچی از توابع منطقه نیک‌پی شهرستان زنجان برگزار شد.
در این رویداد آموزشی، باغداران منطقه با مهم‌ترین آفات و بیماری‌های درختان سیب و هلو و راهکارهای مدیریت تلفیقی (IPM) آن‌ها آشنا شدند. همچنین به زارعان منطقه، آموزش‌های تخصصی در خصوص مدیریت آفات و بیماری‌های محصول راهبردی پیاز، به ویژه کشت نشایی، ارائه و به سوالات آن‌ها برای بهبود عملکرد و افزایش بهره‌وری پاسخ داده شد.
ترویج مدیریت تلفیقی علف‌های هرز در مزارع گندم شاهین‌دژ
در برنامه‌ای دیگر، کاروان ترویجی مزارع گندم به همت سپیده حاتمی، عضو هیات علمی بخش تحقیقات گیاه‌پزشکی آذربایجان غربی، در شهرستان شاهین‌دژ برگزار شد.
در این برنامه، بر اهمیت رعایت بهداشت زراعی، آماده‌سازی اصولی زمین، تناوب زراعی و انتخاب رقم مناسب به عنوان پایه‌های مدیریت تلفیقی تأکید شد. همچنین کشاورزان با اصول انتخاب علف‌کش بر اساس فلور مزرعه، پایش منظم، خودداری از مصرف مکرر علف‌کش‌های هم گروه و راهکارهای مقابله با مقاومت علف‌های هرز نازک برگ نظیر یولاف وحشی و جودره آشنا شدند.
نشست تخصصی مبارزه با علف هرز خردل وحشی در کلزای گلستان
بخش تحقیقات گیاه‌پزشکی مرکز تحقیقات کشاورزی گلستان، نشستی تخصصی با حضور محمدعلی آقاجانی (رئیس بخش)، معصومه یونس‌آبادی و علیرضا صفاهانی (اعضای هیات علمی) و دیگر کارشناسان مرتبط برگزار کرد. در این جلسه، معضل آلودگی مزارع کلزا به علف هرز مهاجم خردل وحشی مورد بررسی قرار گرفت و راهکارهای مدیریتی ارائه شد.
دوره آموزشی مدیریت بهاره باغات پسته در یزد
قاسم عسکری سریزدی، رئیس بخش تحقیقات گیاه‌پزشکی یزد، یک دوره آموزشی دو روزه با موضوع «مدیریت بهاره باغات پسته» در سایت الگویی پسته صدرآباد اشکذر تدریس کرد. در این کارگاه، مباحث مراقبت‌های بهاره، بهداشت باغ، مبارزه با آفات و بیماری‌های اول فصل و ارائه راهکارهای مدیریتی ویژه باغات پسته به فراگیران آموزش داده شد.
بازدید علمی از ایستگاه تحقیقاتی سراب چنگایی لرستان
روشنک قربانی (رئیس) و محققان بخش تحقیقات گیاه‌پزشکی لرستان به همراه چمن‌پیرا (معاون پژوهشی مرکز) از مزارع ایستگاه تحقیقات چندمنظوره سراب چنگایی خرم‌آباد بازدید کردند. در این بازدید، آخرین یافته‌های علمی برای مدیریت آفات، بیماری‌ها و علف‌های هرز ارائه و عملکرد مجموعه در راستای ارتقای کمّی و کیفی تولیدات کشاورزی تشریح شد.
 پایش سوسک‌های چوبخوار نخیلات در جنوب کرمان
در راستای پروژه «ارزیابی کارایی انواع تله برای کاهش خسارت سوسک‌های چوبخوار خرما»، سمیه رنجبر (سرپرست) و مریم شریفی (محقق بخش گیاه‌پزشکی جنوب کرمان) با استفاده از تله‌های نوری، جمعیت حشرات کامل چوبخوار نخیلات را پایش کردند. با توجه به افزایش دما، فعالیت این آفت افزایش یافته و هشدار لازم برای مدیریت به موقع صادر شده است.
فراخوان نشست تخصصی مدیریت گل جالیز در گلستان
نشست تخصصی «مدیریت علف هرز انگل گل جالیز» به منظور ارتقای دانش فنی کارشناسان و بهره‌برداران، روز شنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ ساعت ۹ صبح در سالن پروفسور ارشاد مرکز تحقیقات گلستان برگزار می‌شود. شرکت در این نشست به صورت مجازی نیز از طریق لینک vc.areeo.ac.ir/ch/golestanch امکان‌پذیر است.
روز انتقال یافته‌های تحقیقاتی آفات و بیماری‌های گندم در البرز
برنامه «روز انتقال یافته‌های تحقیقاتی» با تدریس همایون شاهرخی (رئیس بخش تحقیقات سن گندم) و همایون کاظمی (عضو هیات علمی بخش تحقیقات بیماری‌های گیاهی) در استان البرز برگزار شد. در این رویداد، مباحثی نظیر معرفی ارقام مقاوم، زمان و نحوه مبارزه با زنگ زرد و سن گندم، معرفی سموم جدید و مزایای استفاده از کودهای زیستی مطرح و سپس جلسه پرسش و پاسخ بین محققین، مسئولان شرکت‌های دانش‌بنیان و گندمکاران برگزار شد.
ادامه مطلب

آموزش

هشدار محقق گیاه‌پزشکی؛ ساعت طلایی برای نجات باغات از حمله شته سبز

سید حسن ملکشی، عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور، با اعلام «زنگ خطر قرمز» طغیان آفت شته سبز هلو در باغات هسته‌داران (هلو، آلو و گوجه‌سبز) در روزهای نخست بهار ۱۴۰۴، نسبت به خسارت‌های سنگین ناشی از این آفت به باغداران هشدار داد و راهکارهای چهارگانه پیشگیری، مبارزه بیولوژیک، استفاده از صابون‌های شته‌کش و در نهایت سموم اختصاصی با دوره کارنس کوتاه را ارائه کرد.

منتشر شده

در

پایگاه خبری داوان نیوز، عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور هشدار داد: شرایط آب‌وهوایی بهار ۱۴۰۴، بستر را برای طغیان شته سبز هلو در باغات هلو، آلو و گوجه‌سبز فراهم کرده است. وی با اعلام ۴ نشانه خطر (پیچیدگی برگ، عسلک چسبناک، زردی درخت و ریزش میوه)، یک نقشه راه عملیاتی برای نجات باغات ارائه داد.

به گزارش داوان نیوز، سید حسن ملکشی، عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور، با اعلام «زنگ خطر قرمز» به باغداران، نسبت به طغیان این آفت در باغات هلو، آلو و گوجه‌سبز هشدار داد و تأکید کرد که غفلت از کنترل به‌موقع شته، می‌تواند خسارت‌های جبران‌ناپذیری به بار آورد.

شرایط آب‌وهوایی فعلی، بهترین بستر را برای تکثیر و طغیان شته سبز هلو فراهم کرده است. این آفت با تغذیه از شیره گیاهی، درختان را دچار ضعف شدید کرده و کیفیت محصول نهایی را به شدت کاهش می‌دهد.

۴ نشانه هشداردهنده از حمله شته به باغ شما:

باغداران محترم، در بازدیدهای روزانه خود از باغ، به این علائم توجه ویژه داشته باشید:

1. دفرمه شدن و پیچیدگی برگ‌ها: برگ‌ها حالت طبیعی خود را از دست داده و به سمت داخل یا پایین پیچ می‌خورند.
2. ترشحات چسبناک (عسلک): وجود لایه‌ای براق و چسبناک روی برگ‌ها و شاخه‌ها، نشانه قطعی فعالیت شته است.
3. زردی و خشکی تدریجی: درختانی که رمق خود را از دست داده و برگ‌هایشان رو به زردی و خشکی می‌رود.
4. رشد ناقص میوه: میوه‌هایی که رشد نمی‌کنند، ریز مانده و فاقد طعم و کیفیت مناسب هستند.

نقشه راه کنترل شته در باغات (از پیشگیری تا درمان)

این عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی، یک برنامه جامع و گام‌به‌گام برای مدیریت این آفت ارائه کرده است:

گام اول – پیشگیری مکانیکی:
استفاده از روغن‌های ولک (زمستانه) برای پوشانده شدن تخم‌های زمستان‌گذران شته روی شاخه‌ها. این کار باید قبل از باز شدن کامل جوانه‌ها انجام شود.

گام دوم – مبارزه بیولوژیک (توصیه اولویت‌دار):
رهاسازی دشمنان طبیعی شته شامل لارو بالتوری و کفشدوزک‌های شته‌خوار. این روش، سازگار با طبیعت و پایدارترین راهکار کنترل است.

گام سوم – استفاده از ترکیبات کم‌خطر:
به‌کارگیری صابون‌های حشره‌کش (شته‌کش) که ضمن کنترل مؤثر آفت، کمترین آسیب را به دشمنان طبیعی و محیط زیست وارد می‌کنند.

گام چهارم – آخرین راهکار (کنترل شیمیایی هدفمند):
در صورت طغیان شدید و عدم موفقیت روش‌های قبل، استفاده از سموم اختصاصی با دوره کارنس (بازه زمانی ممنوعیت برداشت) کوتاه مانند پریمور، چس، و هوستاکوییک ضروری است. تأکید می‌شود که از سموم غیراختصاصی و پرخطر پرهیز شود.

توصیه نهایی کارشناس:

«بازدید مداوم و هفتگی از باغ، کلید طلایی موفقیت در کنترل شته است.»
با شروع فصل بهار، هرگز تصور نکنید که باغتان خودبه‌خود سالم می‌ماند. با رصد علائم اولیه، می‌توانید قبل از تبدیل شدن به یک بحران، اقدامات کنترلی را آغاز کنید.

این هشدار را جدی بگیرید و به باغداران دیگر نیز اطلاع دهید.

ادامه مطلب
پیام ما

پرطرفدار

کلیه حقوق این پایگاه خبری متعلق به داوان‌نیوز است.