پایگاه خبری داوان‌نیوز: در حالی که بیشتر تولیدکنندگان گیاهان، منابع خود را بر مراحل پایانی رشد متمرکز می‌کنند، یک استارتاپ فعال در حوزه کشاورزی عمودی با شعار «تکثیر، نقطه ساخت یا شکست محصول است»، گام را فراتر نهاده و با ارائه گیاهان جوان به‌عنوان یک سرویس، کنترل کیفیت را از همان روزهای نخست چرخه حیات در دست گرفته است.

به گزارش خبرنگار ما، در دنیای کشاورزی مدرن، مرحله تکثیر به عنوان نقطه‌ای حیاتی شناخته می‌شود که می‌تواند سرنوشت نهایی محصول را تعیین کند. به گفته یکی از مدیران ارشد بخش کشاورزی، “اگر پتانسیل یک بذر، قلمه بدون ریشه یا نوک رونده در دو هفته نخست آزاد نشود، بخش قابل‌توجهی از نتیجه نهایی از دست خواهد رفت.” این نگاه، محور فعالیت یک استارتاپ فعال در حوزه کشاورزی است که با ارائه گیاهان جوان به‌عنوان یک سرویس، تضمین‌کننده آغازین موفقیت‌آمیز برای پرورش‌دهندگان است.

این مجموعه که خود را به‌عنوان یک گلخانه عمودی تعریف می‌کند، برخلاف رویکرد غالب که بر رشد محصول نهایی متمرکز است، تمام توان خود را بر نخستین حلقه از چرخه حیات گیاه معطوف کرده است. تمرکز اصلی این تیم، نه صرفاً افزایش عملکرد در واحد سطح، بلکه مدیریت تنوع زیستی، راستی‌آزمایی فرضیات و هماهنگ‌سازی تولید با نیازهای واقعی بازار است. به گفته مسئولان این مجموعه، “ما مسیر رشد از صفر تا سی‌درصد را پوشش می‌دهیم” و سپس گیاهان جوان را به پرورش‌دهندگان نهایی – اعم از فعالان عرصه گلخانه‌های سنتی، مزارع باز یا سیستم‌های عمودی – تحویل می‌دهیم.

انعطاف‌پذیری در مدل عملیاتی، یکی از ارکان اصلی این رویکرد به شمار می‌رود. این استارتاپ به جای توسعه فناوری‌های اختصاصی از ابتدا، بر بهینه‌سازی پروتکل‌های تکثیر و به‌کارگیری ابزارهای اثبات‌شده در مرحله خزانه‌داری تأکید دارد. هدف، تبدیل شدن به یک شرکت فناوری‌محور صرف نیست، بلکه استفاده هوشمندانه از تجهیزات موجود برای تولید مستمر و باکیفیت گیاهان جوان است.

به گفته مدیر ارشد کشاورزی این مجموعه، بسیاری از تولیدکنندگان تمام تمرکز خود را بر مراحل پایانی تولید می‌گذارند و غافل از آنکه ارزش افزوده و تمایز واقعی در مراحل آغازین شکل می‌گیرد. “تکثیر در روزهای نخست، اغلب نادیده گرفته می‌شود، در حالی که همین مرحله است که می‌تواند نتیجه نهایی را بسازد یا از بین ببرد.” این خلأ دقیقاً نقطه‌ای است که این مجموعه در آن جای گرفته و با کنترل مراحل اولیه، به دنبال کاهش نوسانات پایین‌دست، بهبود یکنواختی، کاهش زمان تولید و در نهایت افزایش بازده برای مشتریان خود است.

فناوری به کار گرفته شده در این مرکز، که ریشه در دانش فنی کشورهای پیشرو دارد، ترکیبی از منطق گلخانه‌ای با تراکم مزارع عمودی را به نمایش می‌گذارد. در این سیستم، سینی‌های کشت با استفاده از نوار نقاله و بازوهای رباتیک جابجا می‌شوند و وزن هر گیاه به دقت اندازه‌گیری می‌شود. آبیاری به صورت متمرکز انجام می‌شود که امکان کنترل دقیق و ارتقای سطح بهداشت را نسبت به روش‌های سنتی هیدروپونیک فراهم می‌آورد. سیستم نورپردازی نیز پویا بوده و دستورالعمل‌های نوری متناسب با مرحله رشد هر دسته از گیاهان تنظیم می‌شود. افزونگی در سیستم‌های حیاتی، از تداوم تولید بدون وقفه اطمینان حاصل می‌کند.

یکی از مسئولان فنی این مجموعه تأکید دارد که “سیستم طراحی شده، ساده، مستحکم و عاری از پیچیدگی‌های غیرضروری است” و نتیجه آن تولید گیاهانی تمیزتر، با سازگاری بالاتر و کنترل بهتر بر عوامل بیماری‌زا خواهد بود. به گفته وی، پرورش‌دهندگان همواره با تهدید عوامل بیماری‌زا مواجه هستند و شروع کار با مواد گیاهی عاری از هرگونه آلودگی، نیمی از مسیر موفقیت را هموار می‌کند.

آزمایش پیش از مقیاس‌سازی: رویکردی مبتنی بر شواهد
پیش از هر گونه تولید در مقیاس گسترده، تمامی فرایندها در آزمایشگاه‌های کشت و نسخه‌های کوچک‌شده سیستم اصلی، مورد آزمون قرار می‌گیرند. این محیط‌های کنترل‌شده برای طراحی و ارزیابی پروتکل‌های مختلف کشت، به‌ویژه در زمینه آبیاری و نوردهی، به کار می‌روند. رویه ثابت این مجموعه، اجرای پروژه‌های پایلوت با همکاری پرورش‌دهندگان است که در آن نتایج در شرایط واقعی سنجیده می‌شود. عملکرد نه تنها در فضای گلخانه، بلکه پس از انتقال به محیط‌های تولید تجاری نیز پایش می‌شود و تنها پس از تأیید موفقیت‌آمیز، تولید انبوه آغاز می‌گردد. در حال حاضر، تحقیقات بر روی محصولاتی نظیر توت‌فرنگی، سبزیجات برگ‌دار و گیاهان دارویی متمرکز است و برنامه‌های آتی شامل محصولات پیوندی همچون گوجه‌فرنگی، خیار و گیاهان زینتی می‌شود.

به گفته مدیر ارشد کشاورزی، “ابتدا باید توانمندی‌های خود را به اثبات برسانیم و سپس کشاورزان متعهد به همکاری می‌شوند.” این امر از طریق قراردادهای انعطاف‌پذیر محقق می‌شود که امکان پیش‌فروش ظرفیت تولید را پیش از راه‌اندازی کامل سیستم فراهم می‌آورد.

بزرگترین چالش: نیروی کار و برنامه‌ریزی
سیستم فعلی شامل دو واحد تولید با هشت لایه کشت است که حدود ۵۰۰ متر مربع سطح زیر کشت کاملاً خودکار را پوشش داده و سالانه نزدیک به ۵۰ میلیون نشاء تولید می‌کند. در مقابل، سیستم‌های ارزان‌تر با روش‌های غرقابی و زهکشی، به شدت وابسته به نیروی کار دستی هستند و ریسک امنیت زیستی بالاتر و مصرف آب بیشتری دارند. با توجه به نرخ بالای دستمزد در منطقه کبک که به ۲۰ تا ۲۵ دلار کانادا در ساعت می‌رسد، اتوماسیون به ابزاری کلیدی برای کاهش هزینه هر واحد گیاه تبدیل شده است.

با این حال، به اعتقاد مدیر این مجموعه، بزرگترین مانع، فناوری نیست، بلکه نحوه استفاده از آن است. برنامه‌ریزی تولید، نه خود فرایند کشت، عامل تعیین‌کننده موفقیت نهایی است. برای دستیابی به بهره‌وری مطلوب، سیستم باید حداقل ۷۵ درصد از طول سال پر باشد. هماهنگی چرخه‌های تولید برای محصولات متنوعی همچون سبزیجات برگ‌دار، توت‌فرنگی و گیاهان زینتی، پیچیدگی خاصی به برنامه‌ریزی می‌بخشد. به گفته وی، “تداخل زیادی میان تقویم کشت محصولات وجود دارد و تدوین یک برنامه هوشمند، رمز موفقیت ماست؛ چراکه علاوه بر پرورش گیاهان سالم، باید زمان‌بندی، لجستیک و تقاضای بازار را نیز مدیریت کرد.”

پایگاه خبری داوان‌نیوز: اگر خیارهای کشت‌شده در باغ یا گلخانه شما طعم تلخی پیدا کرده‌اند، بدانید که این نشانه‌ی قطعی وارد شدن «استرس» به بوته‌هاست. محققان کشاورزی دو ماده تلخ‌زای دفاعی به نام‌های کوکوربیتاسین B و C را در برگ‌های خیار شناسایی کرده‌اند که در اثر عواملی چون خشکی هوا، فقر خاک و کمبود نور، به درون میوه نفوذ کرده و کیفیت محصول را پایین می‌آورند.

به گزارش خبرنگار ما، اگر تاکنون طعم تلخ خیار را چشیده اید، بدانید که این تنها یک نقص طعم نیست، بلکه واکنش دفاعی گیاه به شرایط نامناسب محیطی است. در این خبر آموزشی، با دو ماده کلیدی در برگ خیار، علت تلخی و روشهای جلوگیری از آن آشنا میشوید.

مواد تلخزا در بوته خیار
در برگهای خیار دو ترکیب به نام های:
– کوکوربیتاسین B
– کوکوربیتاسین C
قرار دارد. این مواد باعث ترشح املاحی میشوند که برگها را تلخ و بدمزه میکنند تا گیاه در برابر حیوانات، حشرات و جوندگان از خود دفاع کند.

علت اصلی تلخی میوه
اگر به دلایلی این دو ماده از برگها به درون میوه خیار نفوذ کنند، میوه یا بخشی از آن تلخ میشود. علت اصلی این نفوذ، وارد شدن استرس به گیاه است.

سه عامل استرسزا و راهکارهای پیشگیری

نکات تکمیلی برای داشتن خیار شیرین و باکیفیت

– از بذر مرغوب و مقاوم به تنش استفاده کنید.
– پیش از کاشت، از شرایط اقلیمی و خاک منطقه آگاهی کامل داشته باشید.
– با رعایت اصول آبیاری، تغذیه و نوردهی، میتوانید محصولی با طعم مطلوب برداشت کنید.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، تلخی خیار، زنگ هشدار گیاه به کشاورز است. با مدیریت صحیح عوامل استرسزا، نهتنها از تلخی جلوگیری میکنید، بلکه کیفیت و بازارپسندی محصول خود را نیز افزایش میدهید.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، با رهاسازی زنبور «براکون» در مزارع دانه های روغنی، رسماً استفاده از سموم شیمیایی را در مبارزه با آفت خطرناک «کارادرینا» کنار گذاشت؛ طرحی که ضمن حذف پهپادهای سمپاش، گامی بلند در مسیر کشاورزی پایدار و تولید محصولات سالم محسوب میشود.

به گزارش خبرنگار ما، در شرایطی که تغییرات اقلیمی و طغیان آفات برگ‌خوار نظیر «کارادرینا» کشت آفتابگردان، سویا و کنجد را با تهدیدی جدی روبه رو کرده، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر با کنار گذاشتن رویکردهای متداول شیمیایی، گامی راهبردی به سوی کشاورزی پایدار برداشته است. این مؤسسه با عملیاتی سازی طرح «کنترل بیولوژیک مبتنی بر زنبور براکون» در مزارع تحقیقاتی خود، نه‌تنها الگویی کارآمد برای مدیریت هوشمند آفات ارائه داده، بلکه وابستگی به سموم پرخطر را به چالش کشیده است.

پایان عصر سموم شیمیایی؛ چرایی تغییر رویکرد

مهدی غفاری، رئیس بخش تحقیقات دانه های روغنی مؤسسه، با اشاره به مقاومت روزافزون آفات به سموم و دشواریهای عملیاتی سمپاشی در مزارع با بوته‌های بلند (که ناگزیر به استفاده از پهپاد است)، تأکید میکند: رهاسازی زنبور براکون، نه‌تنها معضلات فنی و زیست‌محیطی را مرتفع ساخته، بلکه به عنوان راهکاری مقرون به صرفه و سازگار با اکوسیستم، افق جدیدی در کنترل زیستی گشوده است.

این اظهارنظر، بیانگر گذار از نگرش صرفاً مبارزه شیمیایی به نگاه سیستمی در مدیریت تلفیقی آفات است؛ رویکردی که در اسناد بالادستی کشاورزی ایران نیز بر آن تأکید شده، اما تا پیش از این، کمتر به مرحله اجرایی در مقیاس مزرعه رسیده بود.

مکانیسم شکارگری هوشمند؛ چگونه زنبور براکون عمل میکند؟

در این طرح که با همکاری واحدهای فناور ایستگاه تحقیقات قزوین اجرا شده، از توانایی پارازیتوئیدی زنبور براکون علیه لاروهای شبپره‌ها بهره‌گیری میشود. محمد مهدی عبداللهی، کارشناس طرح، جزئیات این فرآیند را چنین تشریح میکند:

– ردیابی شیمیایی: زنبور با شناسایی ردپای فرومون‌های لارو، طعمه را دقیقاً هدفگیری میکند.
– فلج‌سازی هدفمند: با تزریق زهر ملایم، لارو را بدون کشتن آن، فلج ساخته و بستر مناسبی برای تخم‌ریزی فراهم میآورد.
– چرخه تکامل کنترلگر: نوزادان زنبور طی ۷ تا ۱۰ روز با تغذیه از بافته‌ای میزبان، جمعیت آفت را به‌طور طبیعی و بدون نیاز به مداخله شیمیایی کاهش میدهند.

این استراتژی، نمونه ای از «کشاورزی مبتنی بر خدمات اکوسیستمی» است که در آن به جای سرکوب کامل، تعادل جمعیتی در مزرعه برقرار می‌شود.

سادگی عملیاتی؛ مناسب برای همه کشاورزان

یکی از نقاط قوت این روش، سهولت اجرا و عدم نیاز به تجهیزات پیچیده است. بر اساس نتایج تحقیقاتی، رهاسازی تنها ۳ تا ۴ لیوان حاوی زنبورهای بالغ در هر هکتار، میتواند بخش عمده ای از آلودگی را مهار کند. این ویژگی، امکان پذیرش گسترده این فناوری را توسط کشاورزان سنتی و صنعتی فراهم می‌آورد و بار مالی و فنی مدیریت آفات را به میزان چشمگیری کاهش میدهد.

پیام راهبردی مؤسسه به بهره‌برداران

غفاری در پایان با تأکید بر نتایج امیدبخش این طرح زیستی، از همه کشاورزان دانه‌های روغنی دعوت کرد تا با جایگزینی این روش به‌جای سموم، ضمن کاهش هزینه‌های تولید، گامی اساسی در جهت تولید محصولات سالم و احیای سلامت خاک و آب بردارند. او خاطرنشان ساخت: این مسیر، نه یک گزینه تجملاتی، بلکه یک ضرورت برای بقای کشاورزی پایدار در اقلیم در حال تغییر ایران است.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، اقدام مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر در عملیاتی‌سازی کنترل زیستی با زنبور براکون، فراتر از یک گزارش فنی، نمادی از تغییر پارادایم در نگاه به آفات است؛ نگاهی که آنها را نه دشمن، بلکه بخشی از چرخه طبیعی میداند و با بهره‌گیری از دانش بوم‌شناختی، تهدید را به فرصتی برای بازآفرینی سلامت مزارع تبدیل میکند. این الگو، اگر با حمایتهای آموزشی و تسهیلاتی برای کشاورزان همراه شود، میتواند سرآغازی برای تحول جدی در زراعت دانه‌های روغنی کشور و کاهش چشمگیر مصرف سموم شیمیایی باشد.