پرونده ویژه
از پادگان تا مزرعه؛ زمین، سرباز تازهنفس خود را میجوید
به مناسبت ۲۹ فروردین، روز ارتش، در گزارشی جامع به سراغ فعالیتهای کشاورزی و محرومیتزدایی نیروهای مسلح رفتهایم. از کشت قراردادی تا ساخت سدهای خاکی در سیستان؛ روایتی از ارتشی که با بیل و بذر، برای ایران «امنیت پایدار» میآفریند.
پایگاه خبری داوان نیوز: ۲۹ فروردین تنها روز رژه و نمایش قدرت نیست؛ روزی است برای روایت «ارتش دیگری». ارتشی که کلاهخود رزم را برمیدارد و کلاه لبهدار کشاورزی به سر میگذارد. در روزگاری که تحریمها سفره مردم را نشانه گرفته، نیروی زمینی ارتش با دستانی پینهبسته از کار در مزارع و گلخانهها، پای در رکاب «جهش تولید» گذاشته است.
فروردین و ارتش، روایتی است از سربازانی که بیل و داس به دست گرفتند تا ایران سربلند بماند.
به گزارش داوان نیوز، بیست و نهم فروردینماه، یادآور فرمان تاریخی بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی، حضرت امام خمینی (ره)، در سال ۱۳۵۸ است. ایشان در شرایطی که توطئه دشمنان داخلی و خارجی برای تضعیف و انحلال ارتش به اوج خود رسیده بود، با پیامی سرنوشتساز، این روز را «روز ارتش» نامیدند و تأکید کردند که این نهادِ «در خدمت ملت و اسلام» شایسته احترام و پشتیبانی است . امام خمینی (ره) در آن پیام تاریخی فرمودند: «اکنون ارتش در خدمت ملت و اسلام است و ارتش اسلامی است، و ملت شریف لازم است آن را به این سمت رسماً بشناسند و پشتیبانی خود را از آن اعلام نمایند» .
چهل و چند سال پس از آن پیام، ارتش جمهوری اسلامی ایران فراتر از مأموریتهای دفاعی و حفاظت از مرزها، به یکی از بازوان توانمند کشور در عرصههای عمرانی، محرومیتزدایی و بهویژه توسعه کشاورزی تبدیل شده است. این مقاله با رویکردی توصیفی-تحلیلی، به تبیین نقشآفرینی ارتش در حوزه کشاورزی و خدمات اجتماعی میپردازد که تجلیگاه شعار «ارتش فدای ملت» است .
فلسفه حضور ارتش در عرصههای غیرنظامی
ارتش جمهوری اسلامی ایران، برخلاف بسیاری از ارتشهای جهان، خود را نهادی صرفاً نظامی نمیداند، بلکه بر اساس آموزههای دینی و انقلابی، خدمت به مردم و محرومیتزدایی را خط قرمز و محور کار خود قرار داده است. امیر سرتیپ «کیومرث حیدری»، فرمانده نیروی زمینی ارتش، در این باره تصریح کرده است: «محرومیتزدایی محور کار ارتش جمهوری اسلامی ایران است» و «ارتش در همه عرصهها از محرومیتزداییها گرفته تا خدماترسانی… حضوری فعال داشته است» .
این رویکرد، ریشه در نگاه امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری دارد که ارتش را نه فقط «نگهبان مرزها»، بلکه «حافظ استقلال» و خدمتگزار ملت تعریف کردهاند. در فرمان تاریخی امام (ره) آمده است: «ما و شما و ارتش، برادرانه باید برای حفظ و امنیت کشورمان کوشش کنیم و به شرارت اشرار و اختلال مفسدین خاتمه دهیم» .
فعالیتهای کشاورزی ارتش: ابعاد و دستاوردها
یکی از مهمترین عرصههای حضور جهادی ارتش، بخش کشاورزی است. این فعالیتها که عمدتاً توسط «قرارگاه محرومیتزدایی ارتش» و با همکاری نیروهای زمینی و سایر یگانها انجام میشود، شامل محورهای زیر است:
اجرای طرحهای آبخیزداری و احیای اراضی
ارتش در مناطق محروم و مرزی، به ویژه در استانهای سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی، کرمان و هرمزگان، طرحهای گسترده آبخیزداری را اجرا کرده است. احداث بندهای خاکی و سنگی، لایروبی قنوات و احیای چاههای قدیمی، از جمله اقداماتی است که به افزایش سطح زیرکشت و بهبود بهرهوری آب منجر شده است.
کشت قراردادی و حمایت از کشاورزان
ارتش با الهام از سیاستهای کلان وزارت جهاد کشاورزی در زمینه «کشت قراردادی» – که سیستمی برای تولید بر اساس توافق بین خریدار و کشاورز است – وارد عرصه حمایت از کشاورزان شده است. در این مدل، ارتش با عقد قرارداد با کشاورزان خرد، نهادههای کشاورزی از جمله بذر، کود و سم را تأمین میکند و محصول نهایی را با قیمت تضمینی خریداری مینماید.
بر اساس آمار منتشر شده، استانهای سیستان و بلوچستان (۶۶ درصد)، البرز (۶۴ درصد) و قم (۶۳ درصد) بیشترین میزان تحقق سطح زیرکشت قراردادی را داشتهاند و ارتش در این استانها با مشارکت در تأمین نهاده و بازار، نقش مؤثری ایفا کرده است .
احداث و تجهیز گلخانههای نظامی و غیرنظامی
نیروهای مسلح، به ویژه نیروی زمینی ارتش، با احداث گلخانههای مدرن در پادگانها و مناطق تابعه، ضمن تأمین بخشی از نیازهای غذایی کارکنان، زمینه اشتغال و آموزش کشاورزان محلی را فراهم کردهاند. این گلخانهها با بهرهگیری از روشهای آبیاری نوین (قطرهای و تحت فشار)، الگویی برای کشاورزی پایدار در مناطق کمآب محسوب میشوند.
پرورش دام، طیور و آبزیان
ارتش با احداث مزارع پرورش مرغ، گوسفند و آبزیان در نقاط مختلف کشور، گام مؤثری در جهت افزایش تولید پروتئین و ایجاد امنیت غذایی برداشته است. این طرحها بهویژه در مناطق مرزی، با هدف توانمندسازی اقتصادی ساکنان بومی اجرا میشود.
همافزایی با سایر نهادها
فعالیتهای کشاورزی ارتش در تعامل و هماهنگی با وزارت جهاد کشاورزی، سازمان جهاد سازندگی (که پیشتر وزارت مستقلی بود و اکنون در دل وزارت جهاد کشاورزی ادغام شده است ) و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی انجام میشود.
تجربه تاریخی «جهاد سازندگی» که در اوایل انقلاب به فرمان امام خمینی (ره) برای مبارزه با فقر و محرومیت در روستاها شکل گرفت ، اکنون با قوت بیشتری توسط ارتش و سایر نیروهای مسلح دنبال میشود. فرماندهان ارتش تأکید دارند که این فعالیتها نه «موازیکاری»، بلکه «تکمیلکننده» زنجیره خدمترسانی دولت است.
دستاوردهای اجتماعی و اقتصادی
اقدامات ارتش در حوزه کشاورزی و محرومیتزدایی، دستاوردهای قابل توجهی داشته است:
– کاهش مهاجرت روستایی: ایجاد اشتغال پایدار در بخش کشاورزی، موجب ماندگاری جمعیت در روستاها و مناطق مرزی شده است.
– امنیت غذایی پایدار: با افزایش تولید محصولات اساسی (گندم، جو، برنج، دانههای روغنی و گوشت)، گامهای بلندی در جهت خودکفایی کشور برداشته شده است .
– توانمندسازی اقشار آسیبپذیر: کشاورزان خرد و بدون زمین، با حمایت ارتش به چرخه تولید پیوسته و از مزایای بیمه و تسهیلات بهرهمند شدهاند.
– بهبود زیرساختها: احداث جادههای بین مزارع، سیستمهای آبیاری نوین و سردخانههای نگهداری محصولات، زنجیره تولید تا مصرف را کارآمدتر کرده است.
نگاهی به آینده: چشمانداز ۱۴۰۴ و افق ۱۴۱۰
بر اساس اسناد بالادستی و برنامه هفتم توسعه، ارتش جمهوری اسلامی ایران عزم خود را جزم کرده تا سهم خود در تحقق اهداف «جهش تولید در بخش کشاورزی» و «دانشبنیان کردن روشهای آبیاری و زراعت» را افزایش دهد. همکاری با ستاد اجرایی فرمان امام و وزارت جهاد کشاورزی برای اجرای طرحهای جدید در راستای افزایش خوداتکایی غذایی، از برنامههای اولویتدار ارتش در سالهای پیشرو است .
همچنین، بر اساس تأکیدات مقام معظم رهبری مبنی بر «اقتصاد مقاومتی»، ارتش برنامه دارد تا با بهرهگیری از ظرفیتهای بومی-محلی، الگوی کشت متناسب با هر اقلیم را طراحی و اجرا کند و وابستگی به خارج را در تأمین اقلام اساسی کشاورزی به حداقل برساند.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، ۲۹ فروردین، روز ارتش جمهوری اسلامی ایران، تنها یادآور رژههای نظامی و نمایش قدرت دفاعی نیست؛ این روز، تجلیگاه نگاه نوینی به کارکردهای ارتش در نظام اسلامی است. ارتشی که در دوران دفاع مقدس با صلابت از کیان کشور دفاع کرد، امروز در عرصه «جهاد اقتصادی» و «جهاد کشاورزی» نیز پیشگام است.
از احیای قنوات خشکیده در سیستان تا احداث گلخانههای مدرن در کرمانشاه، از کشت قراردادی گندم در دشتهای خوزستان تا پرورش ماهی در استخرهای سنتی گیلان، نشانههای حضور پررنگ ارتش در خدمت به مردم و آبادانی سرزمین ایران است. این همان «ارتش اسلامی» و «در خدمت ملت» است که امام خمینی (ره) بر آن تأکید داشت و اینک با شعار «در رکاب ولایت، ارتش فدای ملت» مسیر پرافتخار خود را ادامه میدهد .
پایگاه خبری داوان نیوز، ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهدای والامقام ارتش به ویژه شهدای گرانقدر نیروی زمینی، هوا نیروز، دریایی و پدافند هوایی، این روز بزرگ را به تمامی افسران، درجهداران، سربازان و کارکنان غیور نیروهای مسلح تبریک و تهنیت میگوید.
پرونده ویژه
اولتیماتوم واردکنندگان کود و سم: یا آزادسازی فوری یا مرگ تدریجی کشاورزی
رئیس انجمن واردکنندگان سرماه کود ایران با هشدار درباره «پاشنه آشیل» شدن نهادههای کشاورزی برای دولت، اعلام کرد: هماکنون با ۶۰ درصد کمبود کود مواجهیم و ثبتسفارشها با موفقیت انجام نشده است. وی خواستار آزادسازی فوری و بدون قید و شرط واردات کالاهای اساسی از کشورهای همسانه شد و گفت: اگر دولت نگذارد این کالاها بیاید، امنیت غذایی که امروز به آن افتخار میکنیم، در معرض خطر جدی قرار میگیرد.
پایگاه خبری داوان نیوز: رئیس انجمن واردکنندگان سم و کود ایران با اشاره به نقش کلیدی نهادههای کشاورزی در تأمین امنیت غذایی کشور، نسبت به عواقب تداوم مشکلات ثبتسفارش و ترخیص کالاهای اساسی هشدار داد و خواستار آزادسازی فوری واردات شد.
به گزارش خبرنگار ما، یکی از دستاوردهای برجسته ایران در دوران جنگ تحمیلی، تأمین امنیت غذایی با تکیه بر تولید داخل بود؛ بهطوری که بر اساس اعلام مسئولان، ۸۵ درصد محصولات غذایی مورد نیاز کشور در آن مقطع توسط تولیدکنندگان داخلی تأمین میشد. به گفته کارشناسان، تحقق چنین شاخصی نیازمند پیشنیازهایی است که از مهمترین آنها میتوان به تأمین بهموقع و کافی «سرماهکود» (کودهای پایه و اساسی) اشاره کرد. نبود این نهادهای حیاتی میتواند به «پاشنه آشیل» دولت در حوزه کشاورزی تبدیل شود.
سید مهدی حسینی یزدی، رئیس انجمن واردکنندگان سم و کود ایران ، با اشاره به عدم موفقیت ثبتسفارشها، اظهار داشت: از دولت درخواست داریم برای تداوم تولید و حفظ امنیت غذایی، هرچه سریعتر واردات کالاهای مهم و ضروری را آزاد کند تا کشاورزان با خیالی آسوده به فعالیت خود ادامه دهند.
وی افزود: تشکلهای بخش کشاورزی، بهویژه انجمن واردکنندگان کود، با فشار مستمر از طریق مکاتبات، مصاحبهها و پیگیریهای متعدد، موفق شدند موضوع امنیت غذایی را به دغدغه اصلی مسئولان تبدیل کنند؛ تا جایی که رئیس مجلس اخیراً اعلام کرد ۸۵ درصد امنیت غذایی کشور تأمین شده است. این موفقیت حاصل تلاش تشکلها برای تأمین مستمر نهادهها بوده است.
حسینی یزدی با تشریح وضعیت کنونی تصریح کرد: در شرایط جنگ اقتصادی و تحریمها، سه مشکل اساسی گریبانگیر صنعت کود شده است:
۱. کاهش شدید توان مالی شرکتهای واردکننده (تا ۵۰ درصد)
۲. ثبت سفارشهای ناموفق و برنامهریزی نامناسب (مانند اعلام دیرهنگام بازگشایی سامانه تجارت به مدت محدود)
۳. برگشت کالاهای اساسی نظیر سنگ، کود و بذر از گمرکات، علیرغم تأمین از کشورهای هند و چین
رئیس انجمن واردکنندگان سم و کود ایران تأکید کرد: بارها با مسئولان مربوطه و رئیس سازمان توسعه تجارت مذاکره کرده و نامهنگاری انجام دادهایم. پیشنهاد دادیم که واردات بدون قید و شرط از کشورهای همسایه مانند ترکیه (که کالاهای اروپایی از آن مسیر قابل تأمین است) آزاد شود. نگرانی دولت مبنی بر ایجاد مازاد بر نیاز منطقی نیست؛ چراکه هماکنون با کمبود ۶۰ درصدی مواجه هستیم.
وی با انتقاد شدید از تصمیم اخیر برای بازگشایی ۲۴ ساعته سامانه جامع تجارت (با اعلام ساعت ۲ بعد از ظهر و اجرا از ساعت ۲۴ همان روز) گفت: چنین اقدام بدون برنامهای نشاندهنده عدم آمادگی است و بعید میدانم به نتیجه برسد. کدام شرکتها با این مهلت کوتاه میتوانند پروفرما و خط اعتباری بگیرند؟
حسینییزدی در پایان اظهار داشت: الحمدالله امروز سرمایه اجتماعی ما امنیت غذایی است، اما این دستاورد حاصل زحمات ۸ تا ۱۰ ماه پیش است؛ زمانی که موفق شدیم آفتزدایی، تأمین گندم و محصولات گلخانهای را مدیریت کنیم. اکنون با گرانیهای جهانی در آمریکا و مشکلات پتروشیمی، وقت آن رسیده که دولت و مسئولان بجنبند. خواهش من از دولت این است که اجازه دهند ما تأمینکنندگان، کالاها را بدون مانع وارد کنیم تا زنجیره تولید کشاورزی ایران قطع نشود.
پرونده ویژه
سه عامل گرانی سموم کشاورزی: مواد اولیه، دستمزد و ریسک کشتیرانی
مسعود گیلآبادی، رئیس انجمن تولیدکنندگان سموم کشاورزی، سه دسته مشکل عمده را پیش روی تولید سم کشور دانست: قطع عرضه حلال زایلن از پتروشیمیها، افزایش کارمزدهای گمرکی و هزینههای ارزی کشتیرانی، و تأخیر در تخصیص ارز. وی خواستار اولویتدهی وزارت جهاد به صنعت سم شد که پایه امنیت غذایی محسوب میشود.
پایگاه خبری داوان نیوز: مسعود گیلآبادی، رئیس انجمن تولیدکنندگان سموم کشاورزی، با اشاره به مشکلات متعدد در تأمین مواد اولیه، افزایش هزینههای تولید و تغییرات تعرفهای، نسبت به بروز کمبود سم در فصل زراعی پیشِ رو هشدار داد و خواستار تسهیلگری فوری دولت و وزارت جهاد کشاورزی شد.
به گزارش خبرنگار داوان نیوز، گیلآبادی مشکلات صنعت سموم کشاورزی را به سه دسته تقسیم کرد: مشکلات داخلی مرتبط با تأمین مواد اولیه، موانع اداری و ارزی، و افزایش هزینههای نهادهها و حملونقل.
وی مهمترین چالش فعلی را کمبود حلال زایلن دانست و تصریح کرد: این ماده از طریق پتروشیمیها تأمین میشد، اما با از خط خارج شدن چند پتروشیمی، زایلن مقرر بود در بورس عرضه شود، اما با قیمت بالایی انجام خواهد شد.
رئیس انجمن تولیدکنندگان سموم کشاورزی افزود: نامهنگاریهای گستردهای انجام دادهایم تا وزارت جهاد کشاورزی اولویت تأمین مواد اولیه را به صنعت سمدهد، چراکه سموم کشاورزی یکی از پایههای امنیت غذایی کشور محسوب میشود.
گیلآبادی همچنین به مشکل تخصیص ارز و تشریفات اداری اشاره کرد و گفت: انتظار داریم ویرایش ثبت سفارشها و افزایش اعتبار آنها در سامانهها تسهیل شود تا فعالان اقتصادی مجبور به مراجعه حضوری نباشند. تسریع در تخصیص ارز توسط وزارت جهاد، یک ضرورت فوری است.
وی یکی دیگر از معضلات اخیر را تغییر تعرفههای گمرکی و افزایش کارمزدها دانست و هشدار داد: افزایش پایه حقوق گمرکی، هزینه تمامشده سموم را به شدت بالا میبرد و نهایتاً بر قیمت خرید کشاورز تأثیر میگذارد. دولت باید هرچه سریعتر برای این موضوع چارهاندیشی کند.
قیمت سموم داخلی ۱۰ تا ۱۵ درصد گران شده است
رئیس انجمن سموم کشاورزی با بیان اینکه قیمت سموم تولید داخل نسبت به سال گذشته ۱۰ تا ۱۵ درصد افزایش یافته، اظهار داشت: ما در فروردینماه افزایش قیمتی نداشتیم، اما در اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت مجبور به اعمال این افزایش شدیم، در حالی که این رقم در برابر رشد واقعی هزینهها بسیار ناچیز است.
وی عوامل دیگری مانند افزایش هزینه دستمزد، ریسک کشتیرانی و دریافت هزینههای ارزی توسط شرکتهای حملونقل را نیز تشدیدکننده وضعیت کنونی دانست و تأکید کرد: از طرف دیگر، شنیدهها حاکی از افزایش ۱۵ تا ۲۰ درصدی قیمت مواد اولیه در چین است که فشار مضاعفی ایجاد میکند.
هشدار برای فصل زراعی آینده
گیلآبادی در پایان با اشاره به شروع فصل زراعی آینده از شهریورماه، خاطرنشان کرد: اگر تسهیلگری لازم انجام نشود و دولت ورود پیدا نکند، با کمبود شدید سموم کشاورزی مواجه خواهیم شد. ممکن است دو ماه آینده کمبود محسوس نباشد، اما باید از همین الان چارهاندیشی کرد. انتظار داریم ستاد تنظیم بازار هرچه سریعتر ورود کند و هزینههای گزاف حملونقل و تعرفهها را حذف یا تعدیل نماید.
پرونده ویژه
نقشه راه شبکه ملی الگوی کشاورزی تببین شد
تنها ۱۰ درصد کشاورزان کشور در سطح «خوب تا عالی» تولید میکنند و شکاف ۸۰ درصدی عملکرد بین مزارع نمونه و متوسط، سازمان تات را به اجرای طرح ملی «مزارع الگویی» با هدف ایجاد ۵۰ هزار مزرعه طی پنج سال واداشت.
پایگاه خبری داوان نیوز: معاون سازمان تات و رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی از اختلاف عملکرد چشمگیر میان کشاورزان نمونه و متوسط کشور خبر داد و گفت: طرح ایجاد «شبکه ملی مزارع الگویی» با هدف کاهش این شکاف و افزایش بهرهوری تا سطح ۵۰ هزار مزرعه در سراسر کشور اجرا میشود.
به گزارش خبرنگار ما، ابوالفضل فرجی، معاون سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات)، در سیصد و پنجاه و هفتمین نشست شورای تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی مازندران، اهداف طرح «شبکه ملی الگوی کشاورزی» را تشریح کرد. وی این طرح را گامی بنیادین برای انسجام فعالیتهای تحقیقاتی و تسریع انتقال دانش به مزارع عنوان نمود.
فرجی با استناد به آخرین آمار مرکز ملی آمار در سال ۱۴۰۳، اظهار داشت: در حال حاضر حدود ۴ میلیون و ۳۰۰ هزار بهرهبردار در بخش کشاورزی کشور فعال هستند که از این تعداد، سهم استان گلستان ۳۰۰ هزار نفر است.
وی با اشاره به یک چالش اساسی افزود: متأسفانه اختلاف عملکرد قابلتوجهی بین کشاورزان نمونه و ایستگاههای تحقیقاتی با میانگین سایر کشاورزان وجود دارد. بهطوری که تنها بیش از ۱۰ درصد از بهرهبرداران در رده «خوب تا عالی» قرار میگیرند و ۸۰ تا ۹۰ درصد باقیمانده در سطوح «ضعیف تا متوسط» فعالیت میکنند.
رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، علل این شکاف بزرگ را عواملی نظیر کوچکی قطعات اراضی، سرمایهگذاری پایین، محدودیتهای لجستیکی، کیفیت نامناسب خاک، کمبود امکانات آبیاری و مهمتر از همه، ضعف در انتقال دانش فنی به مزارع برشمرد.
فرجی با تأکید بر محدودیت ظرفیت دولت برای پوشش کامل نیازهای بخش کشاورزی، برنامه اصلی سازمان تات را «کاهش این اختلاف عملکرد» اعلام کرد و گفت: امسال برنامه داریم از ظرفیت کشاورزان نمونه بهصورت سیستماتیک و فعال برای آموزش همتایان همجوارشان استفاده کنیم.
وی از ایجاد حدود ۵۰ هزار مزرعه الگویی در سطح کشور به عنوان اهداف کلان این استراتژی نام برد و تصریح کرد: در یک افق پنجساله، هدف ما ایجاد حداقل یک مزرعه الگویی در هر روستا با مشارکت کشاورزان پیشرو است. این مزارع به کانونی برای فعالیتهای ترویجی و آموزشی تبدیل خواهند شد.
معاون سازمان تات خاطرنشان کرد: این طرح ضمن کمک به رفع مسائل فنی کشاورزان نمونه، افزایش بهرهوری حدود یک میلیون بهرهبردار دیگر را هدف گرفته است. در نهایت، اجرای این برنامه منجر به افزایش تولید مواد غذایی، پایداری تولیدات کشاورزی و تقویت امنیت ملی خواهد شد.
فرجی در پایان ابراز امیدواری کرد که با اجرای این برنامه، تحولی مطلوب در بخش تولید و امنیت غذایی کشور رقم بخورد.
-
دانستنی ها3 هفته پیشتغییر در نرم مبارزه؛ دستورالعمل فنی و اجرايي مبارزه با سن غلات
-
سرخط3 هفته پیشالگوی کشت محصولات گلخانه و محیط های کنترل شده تدوین شد
-
استان ها3 هفته پیشهزار جریبی: افزایش 50 درصدی تولید گندم، عدم ممنوعیت کشت برنج
-
آموزش4 هفته پیشکرم گلوگاه انار؛ مدیریت تلفیقی راهکاری مؤثر
-
خبرهای سازمانی3 هفته پیشسال 1405 در سازمان تات: سال آموزش و ترویج یافتهها و فناوریها
-
استان ها2 هفته پیشنشست فنی گیاهپزشکی مازندران؛ بیماریهای غلات و علفهای هرز کشت پاییزه بررسی شد
-
پرونده ویژه4 هفته پیشپژوهشهای حشرهشناسی، بیمهی آیندهی کشاورزی ایران
-
علوم و آموزش2 هفته پیشرقم «لاهیج»؛ تقویت انگیزه نوسازی باغها با معرفی رقم جدید چای

