دانستنی ها
انگور در گذر زمان؛ از خاستگاه های ایران باستان تا گسترش جهانی

پایگاه خبری DA1news: انگور، یکی از قدیمیترین میوه های کشت شده در جهان، نقش محوری در تاریخ کشاورزی، اقتصاد و فرهنگ بسیاری از تمدنها داشته است. این میوه که در منابع دینی و اساطیری نیز جایگاه ویژه ای دارد، از غرب آسیا تا اروپا و آمریکا گسترش یافته و امروزه به عنوان یک محصول استراتژیک در صنایع غذایی و دارویی شناخته میشود.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، کشت انگور در ایران و جهان داستانی از همزیستی انسان با طبیعت است. از باغهای باستانی بین النهرین تا تاکستانهای مدرن کالیفرنیا، این میوه مسیر طولانی را پیموده و امروزه به عنوان نمادی از تمدن و نوآوری شناخته میشود. ایران با پیشینه غنی و روشهای ترکیبی سنتی-مدرن، جایگاه خود را به عنوان یکی از قطبهای مهم تولید انگور در جهان تثبیت کرده است.در این گزارش، تاریخچه کشت انگور در ایران و جهان بررسی میشود.
تاریخچه کشت انگور در جهان
۱. منشاء اولیه و گسترش جهانی
انگور از نظر گیاهشناسی به خانواده *Vitis* تعلق دارد و منشاء آن به مناطق غرب آسیا و مرکز اروپا بازمیگردد. قدیمیترین شواهد کشت انگور به ۶۰۰۰ تا ۸۰۰۰ سال پیش در اروپا میرسد، جایی که گونه *Vitis vinifera* به عنوان اصلیترین گونه شناخته شد. فنیقیها در ۱۰۰۰ سال قبل از میلاد انگور را از آسیا به یونان وارد کردند و با گسترش امپراتوری روم، کشت این میوه در سراسر مدیترانه رواج یافت.
در قاره آمریکا، گونه های بومی مانند *Vitis labrusca* و *Vitis rotundifolia* وجود داشتند، اما با ورود اروپاییان، گونه های جدیدی مانند انگور کونکورد (ترکیبی از گونه های اروپایی و آمریکایی) توسعه یافتند. در قرن ۱۸، اسپانیاییها انگور را به کالیفرنیا معرفی کردند و امروزه این ایالت ۹۰ درصد تولید انگور آمریکا را در اختیار دارد.
۲. چالشها و تحولات
در قرن نوزدهم، بیماری شته فیلوکسرا (*Phylloxera vastatrix*) باغهای اروپا را نابود کرد. این آفت که از آمریکا وارد شده بود، ریشه گیاهان را آلوده میکرد و تنها با پیوند زدن گونه های مقاوم آمریکایی به پایه های اروپایی، مشکل حل شد. این بحران نقش مهمی در تکامل روشهای باغداری مدرن ایفا کرد.
تاریخچه کشت انگور در ایران
۱. قدمت چند هزارساله
ایران از قدیمیترین خاستگاه های کشت انگور است. بر اساس شواهد باستانشناسی، کشت انگور در ایران به ۶۰۰۰ سال پیش میرسد و در دوره هخامنشیان، این میوه به همراه خرما و انجیر از محصولات اصلی کشاورزی بود. در اوستا نیز به اهمیت انگور اشاره شده و در قرآن کریم ۴۲ بار از آن نام برده شده است.
۲. دورههای طلایی
– ساسانیان: در این دوره، باغبانی و تولید انگور به اوج خود رسید. سیستم آبیاری قناتها بهبود یافت و گونه های متعددی از انگور کشت شدند.
– صفویان: با گسترش تجارت، انگور ایرانی به کشورهایی مانند هند صادر میشد. خرمای جهرم و انگور یزد و شیراز از معروفترین محصولات این دوره بودند.
– دوره معاصر: امروزه ایران نهمین تولیدکننده انگور جهان است و سالانه بیش از ۳ میلیون تن انگور تولید میکند. استان همدان، به ویژه شهر ملایر، به عنوان شهر جهانی انگور شناخته شده و نظام تولید انگور آن در سازمان فائو ثبت جهانی شدهاست.
۳. روشهای سنتی و نوین
– خاک کردن موهای انگور: در ملایر، باغداران با روشی ۷۰۰ ساله، شاخه های انگور را زیر خاک پنهان میکنند تا از سرمای زمستان محافظت شوند. این روش نه تنها از گیاه در برابر آفات محافظت میکند، بلکه باعث افزایش کیفیت محصول میشود.
– تحقیقات مدرن: ایستگاه تحقیقات انگور ملایر با تولید نهال های گلدانی و استفاده از کشت بافت، گام بزرگی در اصلاح نژاد و افزایش بهره وری برداشته است. این مرکز میزبان ۲۸۵۰ پایه ژنتیکی از انگور است.
انواع انگور و کاربردها
ایران با ۶۰۰ گونه انگور، تنوع بی نظیری دارد. برخی از معروفترین انواع آن عبارتند از:
– یاقوتی: میوهای درشت و تابستانی.
– بی دانه: برای تولید کشمش استفاده میشود.
– شاهانی و عسگری: از ارقام قدیمی با طعم منحصربه فرد.
از انگور در تولید کشمش، شیره، سرکه، شراب و حتی ذغال از شاخه های خشکیده آن استفاده میشود. برگ مو نیز در غذاهایی مانند دلمه کاربرد دارد.
نقش اقتصادی و فرهنگی
انگور نه تنها یک محصول اقتصادی مهم است، بلکه بخشی از هویت فرهنگی مناطق تولیدکننده محسوب میشود. جشنواره های انگور در ملایر و ثبت جهانی این شهر، گردشگری کشاورزی را رونق بخشیده است. همچنین، صنایع تبدیلی مانند تولید شیره و کشمش، اشتغالزایی قابل توجهی در مناطق روستایی ایجاد کرده اند.

دانستنی ها
استفاده از کربنات پتاسیم صنعتی در تولید کشمش ممنوع شد
کشمشهایی که با کربنات پتاسیم صنعتی تولید شوند، سلامت مصرفکنندگان را به خطر میاندازند؛ جهاد کشاورزی کاشمر استفاده از این ماده سرطانزا را ممنوع و نظارت بر مراکز فروش را تشدید کرد.

پایگاه خبری داواننیوز: با آغاز فصل برداشت انگور، مدیریت جهاد کشاورزی کاشمر نسبت به استفاده از پودر کربنات پتاسیم صنعتی در فرآیند تولید کشمش هشدار داد و آن را به دلیل خطرات جدی برای سلامت مصرفکنندگان، ممنوع اعلام کرد.
به گزارش خبرنگار ما، کاظم قربانپور، مدیر جهاد کشاورزی کاشمر، با اشاره به روشهای سنتی و صنعتی تولید کشمش، اظهار داشت که تسریع در فرآیند خشککردن انگور با استفاده از محلولهای قلیایی امکانپذیر است. این محلول که در میان کشاورزان به «تیزاب» معروف است، به طور استاندارد از ترکیب پودر کربنات پتاسیم خوراکی و روغن سبزه تهیه میشود. غوطهوری انگور در این محلول، با ایجاد شکافهای ظریف روی پوست حبهها، به افزایش سرعت تبخیر آب و جذب بهتر انرژی گرمایی کمک کرده و روند تبدیل انگور به کشمش را به شکل محسوسی تسریع میکند .
با این حال، مدیر جهاد کشاورزی کاشمر نسبت به ورود افراد سودجو و عرضهکنندگان غیرمجاز در فصل برداشت هشدار داد. به گفته قربانپور، این افراد ممکن است پودر کربنات پتاسیم صنعتی را به جای نوع خوراکی آن به کشاورزان عرضه کنند. وی تأکید کرد که نوع صنعتی این ماده به دلیل وجود ناخالصیهایی نظیر فلزات سنگین، برای سلامتی انسان بسیار خطرناک و سرطانزا است و استفاده از آن در هرگونه ماده غذایی اکیداً ممنوع میباشد .
در پاسخ به این تهدید، کارشناسان مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان کاشمر نظارت خود بر مراکز عرضه و فروش این مواد شیمیایی را تشدید کردهاند. از کشاورزان خواسته شده است تا با دقت و آگاهی کامل نسبت به خرید کربنات پتاسیم اقدام کرده و صرفاً از محصولاتی استفاده کنند که دارای تأییدیههای بهداشتی لازم برای مصارف غذایی هستند . این اقدام در راستای حفظ سلامت عمومی و تأمین امنیت غذایی جامعه صورت میگیرد.
دانستنی ها
طرح ملی شناسایی پایلوتهای الگویی باغبانی آغاز شد
برای نخستین بار در کشور، طرح ملی شناسایی و راهاندازی پایلوتهای الگویی باغبانی با محوریت شناسایی باغهای پیشرو و انتقال فناوری به زنجیره تولید، توسط مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی وزارت جهاد کشاورزی آغاز شد.

پایگاه خبری داواننیوز: باغداران و تولیدکنندگان سراسر کشور به زودی صاحب الگوهای عملیاتی موفق در زمینه مدیریت باغ، آبیاری، تغذیه و کنترل آفات میشوند؛ طرح ملی پایلوتهای الگویی باغبانی با هدف انتقال مستقیم فناوریهای نوین از پژوهش به مزرعه، رسماً کلید خورد.
به گزارش خبرنگار ما، رئیس مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی کشور از آغاز اجرای طرح ملی شناسایی و ایجاد پایلوتهای الگویی باغبانی با محوریت انتقال فناوریهای نوین به زنجیره تولید خبر داد.
محیالدین پیرخضری، رئیس این مؤسسه، با اعلام این خبر گفت: این طرح ملی در راستای توسعه باغبانی نوین، افزایش بهرهوری تولید و تسریع در انتقال دستاوردهای پژوهشی به مزارع و باغهای کشور، در دستور کار قرار گرفته است.
وی افزود: محور اصلی این برنامه، شناسایی باغهای موفق و پیشرویی است که از فناوریهای روز، مدیریت علمی و روشهای پایدار بهره میبرند تا ضمن معرفی آنها به عنوان الگو، زمینه برای اشاعه نوآوری در سراسر بخش باغبانی فراهم شود.
پیرخضری با تأکید بر اینکه این طرح برای اولین بار در کشور و به عنوان یکی از محورهای کلیدی برنامه ملی توسعه و ترویج باغبانی اجرا میشود، خاطرنشان کرد: آموزش بهرهبرداران، ترویج الگوهای موفق تولید و انتقال مستقیم فناوری، از مهمترین اهداف این طرح به شمار میرود.
رئیس مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، ارتقای بهرهوری آب، نهادهها و عوامل تولید در واحدهای باغبانی را از دیگر اولویتهای این طرح برشمرد و اضافه کرد: توسعه الگوهای موفق در زمینه مدیریت باغ، تغذیه گیاه، آبیاری، کنترل آفات و بیماریها، همچنین مدیریت پس از برداشت، از مؤلفههای اصلی این برنامه است.
وی در ادامه به اهداف جانبی این طرح ملی اشاره کرد و گفت: ایجاد مراکز نمایشی و آموزشی برای کارشناسان و مروجان، تقویت تعامل میان بخش تحقیق و اجرا، مستندسازی تجارب تولیدکنندگان پیشرو، و حمایت از تولید پایدار به منظور ارتقای کیفیت و افزایش رقابتپذیری محصولات باغبانی در بازارهای داخلی و خارجی، از دیگر برنامههای کلیدی این طرح محسوب میشود.
دانستنی ها
هشدار سازمان حفظ نباتات درباره توزیع سم سایپرمترین تقلبی در بازار
هشدار فوری سازمان حفظ نباتات به کشاورزان: سم «سایپرمترین» با تاریخ تولید ۱۴۰۳ و شماره بچ ۶۳۰۰۵۲۳۶ کاملاً تقلبی است و در استانهای کرمان و آذربایجان غربی توزیع شده؛ این سازمان ضمن اعلام پایش سراسری، از کشاورزان خواست نهادهها را فقط از مراکز مجاز تهیه کرده و بطریهای پلیاتیلنی را به عنوان نشانه تقلب تشخیص دهند.

پایگاه خبری داواننیوز: سازمان حفظ نباتات کشور با صدور اطلاعیهای نسبت به توزیع حشرهکش تقلبی «سایپرمترین EC40%» در بازار هشدار داد و اعلام کرد: این سموم تقلبی که کیفیت محصولات کشاورزی و امنیت غذایی را تهدید میکنند، در استانهای آذربایجان غربی و جنوب کرمان مشاهده شدهاند.
به گزارش خبرنگار ما، این محمولههای تقلبی در بستهبندیهای نیملیتری با تاریخ تولید ۱۴۰۳/۱۲ و شماره بچ ۶۳۰۰۵۲۳۶ عرضه شدهاند که با مشخصات کالای اصلی تفاوتهای آشکاری دارند.
تفاوتهای کالای اصلی و تقلبی
بر اساس اعلام سازمان حفظ نباتات، کشاورزان و بهرهبرداران میتوانند با توجه به نشانههای زیر، کالای اصلی را از نمونههای تقلبی تشخیص دهند:

– نوع بطری: کالای اصلی در بطری پت دهانه ۴۵ نیملیتری بستهبندی میشود، در حالی که نمونه تقلبی در بطری پلیاتیلن عرضه شده است.
– فرمت شماره بچ (Batch Number): در کالای اصلی شماره بچ با علامت BN و با فرمت «۰۰۴ ۱۴۰ B» درج شده، اما در نمونههای تقلبی عبارت «Batch No» و فرمتی کاملاً متفاوت به کار رفته است.
سازمان حفظ نباتات تأکید کرده است که کالای مذکور در دو سال گذشته تولید نشده است و نمونههای موجود در بازار قطعاً تقلبی هستند.
پیگیری قضایی و پایش سراسری
سازمان حفظ نباتات با توجه به احتمال توزیع گستردهتر این سموم تقلبی در سایر نقاط کشور، دستور پایش سراسری و بازرسی مستمر از فروشگاههای عرضه نهادههای کشاورزی را صادر کرده است. واحدهای ذیربط موظف شدهاند اصالت محمولهها را از طریق اسناد خرید و فروش و شاخصهای رهگیری بررسی کنند.
این سازمان تأکید کرد: با هرگونه تخلف در عرضه سموم خارج از ضوابط قانونی قاطعانه برخورد شده و متخلفان به مراجع قضایی معرفی خواهند شد.
درخواست از کشاورزان
از کشاورزان و بهرهبرداران خواسته شده است نهادههای مورد نیاز خود را تنها از مراکز معتبر و دارای مجوز تهیه کنند و در صورت مشاهده موارد مشکوک، مراتب را سریعاً به مراکز خدمات کشاورزی یا مدیریتهای حفظ نباتات استان خود اطلاع دهند.
آموزش4 هفته پیشانگورتان کشمشی نشود!؟ ۵ توصیه فوری برای باغداران انگور
خبرهای سازمانی2 هفته پیشدستورالعمل جدید پروانههای گلخانه به تمام استانها ابلاغ میشود
آموزش4 هفته پیشتشتک آبخور، یکی از ارکان مدیریت پایدار آب در باغهای مدرن
دانستنی ها4 هفته پیشبرنامه معاونت آموزش و ترویج کشاورزی برای بهینهسازی انرژی اعلام شد
خبرهای سازمانی4 هفته پیشسرمایه پنهان: آغاز برنامه ملی ثبت دانش بومی کشاورزان توسط سازمان تات
مقالات4 هفته پیشکشاورزیِ هوشمند در ایران؛ از آرمانِ «دادهمحوری» تا واقعیتِ «زیرساختگریز»
گزارش3 هفته پیشچالش گرانی، فرصت صادرات؛ صادرات ریگ دوسویه «کشت سبز طاها» به عراق و تاجیکستان
علوم و آموزش3 هفته پیشخیاری که میخواهد جای چیپس را بگیرد! پاپیتس هلندی وارد بازار شد





















