گوناگون
برنامه ریزی کنیم محیط پلایایی دریاچه ارومیه به سمت بیابانی شدن نرود

پایگاه خبری DA1news: رئیس پژوهشکده علومزمین سازمان زمینشناسی کشور گفت: از سال ۹۰ دریاچه ارومیه تبدیل به “پلایا” شد؛ در حال حاضر باید برای این دریاچه به گونهای برنامهریزی کنیم که از محیط پلایایی به سمت بیابانی شدن نرود، در غیر این صورت اثری از این دریاچه باقی نمیماند
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی DA1news، راضیه لک با بیان اینکه دریاچه ارومیه در شرایط برگشتناپذیر قرار دارد، اظهار کرد: ما باید با برنامهریزی شرایطی را فراهم کنیم که محیط پلایایی (زمینهایی که علف و گیاه در آن نروید و زمینی سخت و کوبیده شده داشته باشد) دریاچه ارومیه به سمت بیابانیشدن نرود.
وی با تأکید بر اینکه این دریاچه در هیچ زمانی خالی از مطالعه و تحقیق نبوده است، افزود: آخرین مطالعاتی که بر روی این حوضه آبریز انجام شد، در زمینه پایش شورابههای آن در زمانهای مختلف است.
رئیس پژوهشکده علومزمین سازمان زمینشناسی با بیان اینکه سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور نخستین نهاد علمی بود که اعلام کرد دریاچه ارومیه در معرض خشک شدن قرار دارد، اظهار کرد: تز دکتری من بر روی دریاچه مهارلو بود و از آنجایی که شرایط این دریاچه مشابه دریاچه ارومیه است، تصمیم گرفتیم مطالعه بر روی دریاچه ارومیه را آغاز کنیم و زمانی که ما مطالعه بر روی این دریاچه را آغاز کردیم، سطح آب این حوضه آبریز به سرعت در حال کاهش بود.
لک ادامه داد: در کنار آن با همکاری برخی از محققان محیطزیستی با مسئولان وزارت نیرو دیدار و اعلام کردیم اگر روند عدم تخصیص حقابه دریاچه ارومیه ادامه یابد، این حوضه تبدیل به پلایا و بعد از آن خشک خواهد شد که در آن زمان مسئولان وزارت نیرو با این گفته موافق نبودند و تأکید داشتند که خشک شدن دریاچه ارومیه به دلیل تغییر اقلیم است و عوامل انسانی و سدسازی و عدم تخصیص حقابه در خشک شدن این دریاچه نقش کمتری دارد!
رئیس پژوهشکده علوم زمین سازمان زمینشناسی کشور تصریح کرد: از این رو همایشی با همکاری دانشگاه برلین در این دانشگاه با حضور متخصصان برگزار شد و برخی از مسئولان وزارت نیرو نیز در آن حضور یافتند و در این همایش نیز وزارت نیرو متأسفانه گزارشی در خصوص تغییر اقلیم و افزایش گرمای 2 درجه سانتیگراد ارائه و اعلام کردند دریاچه ارومیه به همین دلیل خشک شده است.
وی اضافه کرد: در این همایش یکی از متخصصان حوزه تغییر اقلیم به این گزارش اعتراض کرد و گفت افزایش دمای 2 درجه سانتیگراد علمی نیست و اگر این میزان افزایش دما باشد، ما باید آلمان را ترک کنیم و پیشنهاد داد باید عوامل انسانی مورد بررسی قرار گیرد.
لک با بیان اینکه برگزاری این همایش اثرات خوبی بر رویکرد وزارت نیرو داشت، بیان کرد: بعد از این همایش، مسئولان وزارت نیرو بیشتر به این موضوع توجه کردند ضمن آنکه در این زمینه نتیجه مغزهگیری ما از دریاچه ارومیه استخراج شد و به آنها نشان دادیم بر اساس این نتایج این دریاچه در طول 13 میلیون سال گذشته با نوسانات آبی مواجه بوده اما هیچگاه خشک نشده است.
رئیس پژوهشکده علوم زمین سازمان زمینشناسی با تأکید بر اینکه آنچه که دریاچه ارومیه را در آستانه نابودی قرار داده، مدیریت ناکارآمد در بخش منابع آب است، افزود: ما از زیرزمین آبهای زیرزمینی را استخراج کردیم، به گونهای که چشمههایی که وارد این دریاچه میشدند، خشک و بیرمق شدند و از روی زمین نیز حقابه این دریاچه را ندادیم!
وی گفت: آنچه که آبهای سطحی دریاچه ارومیه را تأمین میکند، تنها محدود به آبهای سطحی و رودخانهها نمیشود، بلکه آبهای زیرزمینی در آن نقش دارد که در حال حاضر به آن نمیرسد؛ از این رو از سال 90 این دریاچه تبدیل به پلایا شد.
رئیس پژوهشکده علوم زمین سازمان زمینشناسی در اینباره توضیح داد: زمانی که محیطی تبدیل به پلایا میشود، به نظر من نمیتوان آن را به شرایط قبل بازگرداند؛ چرا که محیط رسوبی، تغییر کرده و ما برای دریاچه ارومیه شرایطی را فراهم کردیم که برگشتناپذیر است و زمان زیادی را میطلبد تا به تراز اکولوژی قبل بازگردد.
لک با تأکید بر اینکه حفظ پلایاها دشوار است، خاطرنشان کرد: در حال حاضر باید برای این دریاچه به گونهای برنامهریزی کنیم که از محیط پلایایی به سمت بیابانی شدن نرود، در غیر این صورت اثری از این دریاچه باقی نخواهد ماند.

آموزش و ترویج
ظرفیت پنهان ۱۰ میلیون زن روستایی؛ ستون فقرات امنیت غذایی در بحرانها
معاون سازمان تات گفت: تولید ۱۱۰ هزار تنی تخممرغ توسط زنان روستایی، بدون سرمایهگذاری کلان و با تکیه بر توان بومی، نشانه عینی اقتصاد مقاومتی است؛ این ظرفیت میتواند تا ۲۰ درصد نیاز کشور را تأمین کند.

پایگاه خبری داواننیوز: نظام صنعتی تخممرغ با وابستگی شدید به واردات، شکننده است، اما تولید ۱۱۰ هزار تنی در بخش روستایی-عشایری به همت زنان روستایی، افق نوینی برای گذار به مدل تولید قراردادی و کاهش وابستگی گشوده است؛ فرجی معاون تات این ظرفیت را ذخیره راهبردی تابآوری کشور میداند.
به گزارش خبرنگار ما، در شرایطی که نظام صنعتی تولید تخممرغ کشور با وابستگی بیش از ۹۰ درصدی به نهادههای وارداتی (کنجاله سویا و ذرت)، در برابر بحرانهای سیاسی، تحریمها و ناترازی انرژی آسیبپذیر نشان داده شده، گزارش فدراسیون طیور ایران از تولید حدود ۱۱۰ هزار تن تخم انواع ماکیان در بخش روستایی و عشایری، نویدبخش الگویی نوین برای تابآوری ملی و امنیت غذایی پایدار است. دکتر ابوالفضل فرجی، معاون سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) و رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، این دستاورد را تجسم عینی اقتصاد مقاومتی و سرمایهگذاری بر توانمندیهای بومی خواند.
دکتر ابوالفضل فرجی، با نقد ساختار شکننده تولید صنعتی تخممرغ اظهار داشت: اتکای صرف به زنجیره صنعتی و وابستگی شدید به واردات نهاده، نه تنها امنیت غذایی را در برابر تکانه های خارجی و تحریم ها آسیب پذیر میکند، بلکه در شرایط بحرانی همچون ناترازی انرژی، اختلال در عرضه را به همراه خواهد داشت. از منظر پدافند غیرعامل نیز این نظام فاقد تابآوری لازم برای مواجهه با بحرانهای پیشبینینشده است.
وی با اشاره به آمار تولید ۱۱۰ هزار تنی در بخش روستایی و عشایری، این رقم را «شگفتی اقتصادی» خواند و تصریح کرد: آنچه این موفقیت را به یک پدیده کمنظیر تبدیل کرده، تحقق آن در غیاب سرمایهگذاری کلان، برنامه ریزی متمرکز، شبکه توزیع منسجم یا تسهیلات مالی گسترده است. این حجم تولید، حاصل مقاومت ژنتیکی نژادهای بومی و مجاهدت خاموش بیش از ۱۰ میلیون و ۶۰۰ هزار زن روستایی و عشایری است که با وجود محدودیتهای فراوان، سهمی تعیینکننده در امنیت غذایی کشور ایفا کردهاند.
معاون سازمان تات، نظام تولید روستایی را «ذخیره راهبردی تابآوری کشور» توصیف و برای بهرهبرداری بهینه از این ظرفیت، راهکارهای عملیاتی زیر را ارائه داد:
۱. توانافزایی هدفمند زنان روستایی و عشایری از طریق آموزش مهارتهای فنی و ترویج دانش نوین پرورش طیور بومی.
۲. ایجاد پیوند قراردادی میان تولیدکنندگان خرد و شبکههای توزیع و صنایع تبدیلی به منظور تضمین سودآوری و کاهش ریسک بازار.
۳. ارتقای بهرهوری با رویکرد راهبردی بهگونهای که ظرفیت تولید تا مرز ۲۰۰ هزار تن (معادل ۲۰ درصد نیاز سالانه کشور) افزایش یابد.
دکتر فرجی در پایان تأکید کرد: تقویت نظام تولید روستایی و عشایری، بدون نیاز به سرمایهگذاریهای ارزبر صنعتی، یک خدمت راهبردی به بخش کشاورزی محسوب میشود که میتواند ستون فقرات امنیت غذایی را در شرایط بحران تضمین کند. از سیاستگذاران انتظار میرود با نگاهی ویژه به توانمندسازی زنان روستایی و توسعه مدلهای تولید قراردادی، از این سرمایه عظیم ملی صیانت کنند.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، کارشناسان اقتصادی، تأکید معاون تات بر گذار از تولید صنعتی صرف به سمت نظام ترکیبی (روستایی – صنعتی) را گامی هوشمندانه در جهت کاهش وابستگی، افزایش تابآوری و تحقق سیاستهای اقتصاد مقاومتی میدانند. این رویکرد، ضمن بهرهگیری از سرمایههای انسانی و ژنتیکی بومی، راهی میانبر برای دستیابی به امنیت غذایی پایدار و مقاوم در برابر تهدیدات بیرونی فراهم میآورد.
گوناگون
تسریع در پروژههای آب و خاک؛ گوهرگانی بر بهرهوری و تکمیل طرحهای نیمهتمام تأکید کرد
سرپرست معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با حضور در نشستهای جداگانه با استاندار بوشهر و روسای سازمانهای جهاد کشاورزی اردبیل، چهارمحال و بختیاری و البرز، اولویت معاونت را بر «شتابدهی به پروژههای اولویتدار، رفع موانع اعتباری و تقویت مشارکت بخش خصوصی» اعلام کرد و تجارب استان چهارمحال و بختیاری را زمینهساز تدوین الگویی ملی برای سرمایهگذاری در زیرساختهای آب و خاک دانست.

پایگاه خبری داواننیوز: در راستای اجرای سیاستهای کلان وزارت جهاد کشاورزی برای مقابله با تنش آبی و ارتقای امنیت غذایی، سرپرست معاونت آب و خاک وزارتخانه، طی سلسله دیدارهای راهبردی با مسئولان استانی، بر ضرورت تحول در مدیریت منابع پایه و شتاببخشی به طرحهای اولویتدار تأکید کرد. این نشستها که با هدف رفع موانع اجرایی و جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی برگزار شد، نقشه راه جدیدی برای تکمیل پروژههای حیاتی در مناطق مختلف کشور ترسیم نمود.
به گزارش خبرنگار ما، جعفر گوهرگانی، سرپرست معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی، در دیدارهای جداگانه با رؤسای سازمان جهاد کشاورزی استانهای اردبیل، چهارمحال و بختیاری و البرز، آخرین وضعیت طرحهای حوزه آب و خاک را مورد واکاوی قرار داد و بر لزوم خروج پروژهها از حالت راکد تأکید کرد.
وی با اشاره به چالشهای فراروی بخش کشاورزی، مدیریت بهینه منابع آب و خاک، افزایش بهرهوری و تکمیل طرحهای نیمهتمام را به عنوان اولویتهای محوری معاونت متبوع خود برشمرد. گوهرگانی تصریح کرد که استفاده همزمان از ظرفیتهای استانی و حمایتهای ملی، کلید اصلی رفع موانع اعتباری و اجرایی این پروژههاست.
در بررسی ویژه وضعیت استان اردبیل، سرپرست معاونت آب و خاک بر شتابدهی به عملیات اجرایی شبکههای فرعی آبیاری و زهکشی در غرب و شمالغرب کشور و نیز تکمیل پروژههای ناحیه خداآفرین به عنوان یکی از قطبهای کشاورزی منطقه، دستوراتی صادر کرد.
در ادامه این دور از رایزنیها، گوهرگانی در نشست با مسئولان چهارمحال و بختیاری، ضمن بررسی طرحهای تأمین و انتقال آب و شبکه آبیاری پایاب سد بیدکان، بر ضرورت پیگیری جدی اعتبارات تخصیصیافته و تقویت مشارکت بخش خصوصی صحه گذاشت. وی ابراز امیدواری کرد که تجارب موفق این استان در جذب سرمایهگذاران بخش خصوصی، بتواند به الگویی قابل تعمیم در سطح ملی تبدیل شود.
همچنین در دیدار با رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان البرز، گوهرگانی با تأکید بر ظرفیتهای بالای کشاورزی این استان، خواستار مدیریت جامع منابع آبی، توسعه روشهای نوین آبیاری و پیگیری حقوق قانونی سهم آب بخش کشاورزی شد تا پایداری تولید در این استان حفظ گردد.
گوهرگانی در جمعبندی این دیدارها، همافزایی ساختاری میان معاونت آب و خاک و سازمانهای استانی را یک الزام راهبردی دانست و بر نظارت مستمر بر روند پروژهها و بهرهگیری از سرمایهگذاری بخش خصوصی برای ارتقای بهرهوری تأکید کرد.
بخش دوم: تمرکز بر طرح تحول کشاورزی در بوشهر
در تحولی دیگر، جعفر گوهرگانی با ارسلان زارع، استاندار بوشهر، دیدار کرد و ضمن قدردانی از پیگیریهای منطقهای، اعلام داشت که معاونت آب و خاک آمادگی کامل برای همکاری در اجرای پروژههای نوین آبیاری در این استان جنوبی را دارد.
سرپرست معاونت آب و خاک، طرحهای نوین آبیاری را جزء پروژههای راهبردی کشور خواند و اصلاح شیوههای سنتی، افزایش راندمان آبیاری و پایداری تولید را از اهداف کلان طرح تحول کشاورزی در بوشهر برشمرد و گفت: توسعه سامانههای نوین، زیرساخت لازم برای جهش تولید در نخلستانهای استان را فراهم میکند.
در ادامه این نشست، استاندار بوشهر با اشاره به شرایط اقلیمی حاد و خشکسالیهای پیدرپی، اجرای طرح تحول کشاورزی را نه یک گزینه، بلکه یک ضرورت اجتنابناپذیر برای مدیریت بهینه آب و افزایش بهرهوری نخیلات عنوان کرد. ارسلان زارع با اعلام پیشرفت فیزیکی قابل توجه این طرح، تصریح کرد که تاکنون بیش از ۶ هزار و ۶۰۰ هکتار از شبکههای داخلی در مناطق سعدآباد و آبپخش به بهرهبرداری رسیده است.
وی در پایان با تأکید بر لزوم تخصیص بهموقع اعتبارات، خواستار تأمین مالی سریعتر جهت تکمیل این پروژه ارزشمند و تسریع در روند اجرایی آن شد تا شاهد تحقق پایداری تولید در اراضی کشاورزی استان باشیم.
گوناگون
فرجی: رسانه ها، متحد استراتژیک در ترویج دانش کشاورزی هستند
رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی با اعلام تشکیل «اتاق فکر رسانه»، از فعالان حوزه خبر خواست تا در انتقال مؤثر آموزشهای کشاورزی به جامعه نقشآفرینی کنند؛ این درخواست در نشستی با سردبیر داوان نیوز مطرح شد که طی آن، فرجی با اهدای تقدیرنامه، از تعهد حرفهای این پایگاه خبری تقدیر به عمل آورد.

پایگاه خبری داواننیوز: دکتر ابوالفضل فرجی، معاون سازمان تات و رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، در دیدار با سردبیر پایگاه خبری داوان نیوز، بر نقش راهبردی رسانههای تخصصی در افزایش آگاهی عمومی، تبیین دستاوردهای نظام و ایجاد امید اجتماعی تأکید کرد و با اهدای تقدیرنامه، از همکاری سازنده این رسانه در انعکاس اخبار آموزش کشاورزی قدردانی نمود.
به گزارش داوان نیوز، دکتر ابوالفضل فرجی، معاون سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) و رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، در دیدار با ناظم رامتین، سردبیر پایگاه خبری داوان نیوز، بر جایگاه راهبردی رسانهها در توسعه پایدار بخش کشاورزی تأکید کرد.
در این نشست صمیمی که با محوریت بررسی تعامل مؤثر میان دستگاههای اجرایی و رسانههای تخصصی و با حضور مهندس جاوید صحرایی مشاور و رئیس اداره روابط عمومی موسسه برگزار شد، دکتر فرجی با اشاره به وظیفه خطیر رسانه ها در انعکاس دستاوردهای نظام جمهوری اسلامی ایران، اظهار داشت: رسانههای کشور، بهویژه رسانههای تخصصی حوزه کشاورزی، پل ارتباطی مستحکمی بین مردم و نهادهای اجرایی هستند و نقش بیبدیلی در شفافسازی، افزایش آگاهی عمومی، و تقویت سرمایه اجتماعی دارند.
وی افزود: در شرایط کنونی، تبیین خدمات نظام و ایجاد امید و اعتماد در جامعه، بیش از هر زمان دیگری به همراهی هوشمندانه اصحاب رسانه نیاز دارد و مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، خود را مکمل این جریان آگاهیبخش میداند.
رئیس مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی در بخش دیگری از این دیدار، با قدردانی از تعهد حرفهای، رویکرد مسئولانه و همکاری سازنده پایگاه خبری داوان نیوز بهعنوان یک رسانه تخصصی، خواستار استمرار و گسترش این همکاریها در پوشش اخبار و رویدادهای مرتبط با آموزش و ترویج کشاورزی شد و تصریح کرد: انعکاس دقیق و بهموقع اقدامات آموزشی و ترویجی، یکی از اولویتهای ماست که تحقق آن جز با همکاری رسانههای متعهد ممکن نیست.
دکتر فرجی با اشاره به بهرهگیری از ظرفیت رسانههای کشاورزی گفت: مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، تشکیل «اتاق فکر رسانه» را در دستور کار قرار داده است تا از نظرات تخصصی و پیشنهادات راهبردی روزنامهنگاران، خبرنگاران و مدیران پایگاههای خبری برای بهبود فرآیند انتقال محتوای آموزشی و ترویجی از بستر رسانهها بهرهبرداری کند.

وی با تأکید بر اینکه این اتاق فکر بستری برای هماندیشی درباره چگونگی ارائه مؤثر آموزشهای کشاورزی در فضای مجازی، خبرگزاریها و رسانههای تخصصی خواهد بود، از تمامی فعالان رسانهای حوزه کشاورزی دعوت کرد تا با ارائه نظرات و تجربیات خود، در این مسیر نوآورانه سهیم شوند.
ناظم رامتین، سردبیر داوان نیوز، نیز در این دیدار ضمن استقبال از رویکرد تعاملی مؤسسه آموزش و ترویج، آمادگی این پایگاه خبری را برای توسعه همکاریهای راهبردی، پوشش عمیقتر اخبار و مشارکت فعال در اتاق فکر رسانه اعلام کرد و بر ضرورت نگاه تخصصی به نیازهای اطلاعاتی مخاطبان بخش کشاورزی تأکید نمود.
در ادامه این نشست، جاوید صحرایی، رئیس روابط عمومی مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، با تأکید بر ضرورت نگاه فرابخشی به حوزه اطلاعرسانی، اظهار داشت: روابط عمومی مؤسسه خود را حلقه وصل میان متخصصان، بهره برداران و اصحاب رسانه میداند و بر این باور است که بدون حضور فعال و دلسوزانه رسانههای تخصصی، انتقال مفاهیم نوین آموزشی و ترویجی به جامعه هدف، ناقص و ناکارآمد بوده و طی این مسیر با همکاری و همراهی اصحاب رسانه و خبرنگاران و تلاشگران عرصه خبر اعم از رسانه ملی، سایتهای خبرگزاری، روزنامه ها و مجلات تخصصی و فعالان فضای مجازی هموارتر میباشد که ازهمه این عزیزان صمیمانه قدردانی مینمایم.
وی با اشاره به تجربه موفق همکاری با پایگاه خبری داوان نیوز در رویدادهای پیشین، این رسانه را الگویی شایسته برای سایر فعالان حوزه رسانههای کشاورزی دانست و افزود: ما در روابط عمومی، آمادگی کامل داریم تا با ایجاد بسترهای تعاملی و ارائه اطلاعات دقیق و بهروز، زمینهساز همکاریهای گستردهتر با رسانههای متعهد باشیم و در این مسیر، از ظرفیت اتاق فکر رسانه برای هم افزایی هرچه بیشتر بهره بگیریم.
جاوید صحرائی در پایان، بر لزوم پایش مستمر نیازهای اطلاعاتی کشاورزان و انعکاس بازخوردهای میدانی از طریق رسانهها تأکید کرد و خواستار استمرار جلسات هم اندیشی با خبرنگاران و مدیران رسانه ای شد.
در پایان این دیدار، دکتر ابوالفضل فرجی با اهدای تقدیرنامه، از زحمات و اقدامات ارزنده پایگاه خبری داوان نیوز در راستای انعکاس اخبار و دستاوردهای بخش کشاورزی، به ویژه حوزه آموزش و ترویج، قدردانی به عمل آورد.
وی در این تقدیرنامه، ضمن ستایش از رویکرد حرفه ای، دقت نظر و تعهد رسانه ای تیم تحریریه داوان نیوز، بر تداوم این مسیر همکاری تأکید کرد و ابراز امیدواری نمود که اینگونه تعاملات سازنده، الگویی مؤثر برای دیگر رسانه های تخصصی کشور در جهت خدمترسانی هرچه بهتر به جامعه کشاورزی و بدنه اجرایی نظام جمهوری اسلامی ایران باشد.

ناظم رامتین نیز با ابراز خرسندی از این تقدیر، آن را نه تنها نشانه اعتماد مؤسسه آموزش و ترویج، بلکه انگیزهای برای ارتقای کیفی محتوای تولیدی این رسانه در مسیر توسعه پایدار کشاورزی کشور دانست.
سردبیر پایگاه خبری داواننیوز گفت:این دیدار، نقطه عطفی در جهت همافزایی رسانه و دستگاههای اجرایی برای اعتلای دانش بهرهبرداران و کشاورزان کشور تلقی میشود.
آموزش4 هفته پیشانگورتان کشمشی نشود!؟ ۵ توصیه فوری برای باغداران انگور
خبرهای سازمانی2 هفته پیشدستورالعمل جدید پروانههای گلخانه به تمام استانها ابلاغ میشود
آموزش4 هفته پیشتشتک آبخور، یکی از ارکان مدیریت پایدار آب در باغهای مدرن
دانستنی ها4 هفته پیشبرنامه معاونت آموزش و ترویج کشاورزی برای بهینهسازی انرژی اعلام شد
خبرهای سازمانی4 هفته پیشسرمایه پنهان: آغاز برنامه ملی ثبت دانش بومی کشاورزان توسط سازمان تات
مقالات4 هفته پیشکشاورزیِ هوشمند در ایران؛ از آرمانِ «دادهمحوری» تا واقعیتِ «زیرساختگریز»
گزارش3 هفته پیشچالش گرانی، فرصت صادرات؛ صادرات ریگ دوسویه «کشت سبز طاها» به عراق و تاجیکستان
علوم و آموزش3 هفته پیشخیاری که میخواهد جای چیپس را بگیرد! پاپیتس هلندی وارد بازار شد





















