اقتصاد
تغییر پارادایم در اقتصاد کشاورزی؛ از محدودیت منابع تا سازوکارهای نوین توسعه
اکبر فتحی، راه نجات کشاورزی ایران را استفاده از ابزارهای نوین مالی مانند انتشار اوراق پروژه، صندوقهای سرمایهگذاری جسورانه و مشارکت عمومی-خصوصی عنوان کرد و گفت: موتور رشد کشاورزی بر پایه «تأمین مالی متنوع، ترکیبی و مبتنی بر بازار» روشن میشود.
پایگاه خبری داوان نیوز: اکبر فتحی، معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، با اشاره به ناکارآمدی روشهای سنتی تأمین مالی در بخش کشاورزی، بر لزوم تغییر رویکرد مدیران از «انتظار برای بودجه دولتی» به «بازیگری فعال در میدان تأمین مالی» تأکید کرد و خواستار عبور از مدل بودجهمحور به سمت مدلهای نوین مالی شد.
آنچه خواهد آمد یادداشت دکتر اکبر فتحی، معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی و رئیس کمیته پایش شعار سال است که میخوانیم؛
سرمایهگذاری در بخش کشاورزی وارد مرحلهای شده است که دیگر روشهای سنتی تأمین منابع مالی پاسخگوی نیازهای گسترده تولید و توسعه نیست. جهش تولید در این بخش تنها با تغییر رویکردهای مالی امکانپذیر است و مدیران ستادی و استانی باید از انتظار برای تزریق بودجه دولتی عبور کنند و به بازیگران فعال میدان تأمین مالی تبدیل شوند.
طی سالهای گذشته بخش قابل توجهی از طرحها و زیرساختهای کشاورزی با اتکا به بودجه عمومی و تسهیلات بانکی اجرا شده، اما حجم سرمایهگذاری مورد نیاز برای تکمیل زنجیره ارزش امروز – از نهاده و تولید تا فرآوری، بستهبندی، بازاریابی، برندینگ و صادرات – چندین برابر گذشته است و این در حالی است که ظرفیتهای بودجهای دولت محدود است و دیگر با نیازهای این بخش تناسب ندارد.
باید به تجربه کشورهایی که توانستهاند ساختار کشاورزی خود را صنعتی، رقابتی و پایدار کنند دقیق شویم، موتور رشد این کشورها بر پایه «تأمین مالی متنوع، ترکیبی و مبتنی بر بازار» فعال شده و دولت تنها نقش تنظیمگر، تسهیلکننده و تضمینکننده بازگشت سرمایه را برعهده دارد.
امروز بخش کشاورزی ایران نیازمند عبور از مدل بودجهمحور به مدلهای جدید تأمین مالی است؛ مدلهایی مانند انتشار اوراق پروژه، صندوقهای سرمایهگذاری جسورانه و توسعهای، مشارکت عمومی– خصوصی، فاینانس داخلی و خارجی، قراردادهای BOT و BLT، استفاده از بازار سرمایه و روشهایی چون تأمین مالی زنجیره ارزش و سلف موازی یکپارچه. این ابزارها علاوه بر تقویت جریان مالی، موجب هدفمند شدن تخصیص منابع، افزایش بهرهوری سرمایه، شفافیت در هزینهکرد و توان رقابتی بالاتر واحدهای تولیدی میشود و از اتلاف منابع جلوگیری میکند.
جذابیت سرمایهگذاری در بخش کشاورزی افزایش یافته، اما هنوز موانعی همچون بروکراسی طولانی، نبود پیشبینیپذیری، عدم دسترسی سریع به مجوزها و پراکندگی مسیری که سرمایهگذار باید طی کند، از ورود گسترده سرمایههای جدید جلوگیری میکند.
یکی از نیازهای فوری، ایجاد یک پنجره واحد واقعی برای سرمایهگذاری کشاورزی است؛ سامانهای که فرآیندها دیجیتال، زماندار و قابل ردیابی باشد تا سرمایهگذار بداند از مرحله درخواست تا صدور مجوز چه زمانی لازم است و چه مرجعی پاسخگوست.
سرمایهگذاری ها بایستی مبتنی بر مزیتهای منطقهای باشد منابع نباید صرفاً برای توزیع عادلانه میان استانها تخصیص یابد، بلکه باید به مناطقی برود که نرخ بازده واقعی، بهرهوری بالاتر و مزیت اقتصادی قوی دارند. کشوری که در توسعه منطقهای موفق بوده، ابتدا نقشه مزیت را تعیین کرده و سپس منابع را هدفمند تخصیص داده است.
یکی از چالشهای اساسی بخش کشاورزی نبود سازوکار دقیق برای سنجش اهلیت سرمایهگذاران است توسعه پایدار زمانی ممکن میشود که پروژهها در اختیار صاحبان دانش، تجربه و توان مالی کافی قرار گیرد. به همین دلیل ضرورت دارد نظام رتبهبندی سرمایهگذاران و سازوکار شفاف اهلیتسنجی در این بخش فعال شود تا پروژهها در نیمه راه متوقف نشوند و منابع ملی هدر نرود.
تصمیمگیری در این حوزه باید از سطح برداشتهای ذهنی به سطح «تصمیم مبتنی بر داده» ارتقا پیدا کند و همه پروژهها پیش از شروع، دارای پیوست اقتصادی معتبر و قابل سنجش باشند تا شاخصهایی مانند نرخ بازده سرمایه، دوره بازگشت، میزان اثرگذاری بر بهرهوری آب، کاهش ضایعات و سهم در زنجیره ارزش قابل ارزیابی و کنترل باشد.
جهش تولید در بخش کشاورزی یک شعار نیست بلکه ضرورتی تاریخی برای افزایش بهرهوری، کاهش هزینه تمامشده، توسعه صنایع تبدیلی، رشد صادرات و تقویت امنیت غذایی کشور است. اگر تغییر در مدل تأمین مالی جدی گرفته شود، پروژههای نیمهتمام تکمیل میشوند، سرمایههای سرگردان جذب تولید میشود و کشاورزی ایران وارد دورهای جدید و پایدار از رشد و رقابتپذیری خواهد شد؛ دورهای که در آن سرعت، شفافیت، بازده سرمایه و ارزش افزوده جایگزین انتظار برای منابع محدود دولتی میشود.
وزارت جهاد کشاورزی دورهای تازه را آغاز کرده و با تغییر نگاه از «هزینهکرد منابع» به «تحریک تولید، جذب سرمایه و توسعه پایدار زنجیره ارزش»، در تلاش است تا زمینههای تحول ساختاری در بخش کشاورزی کشور را فراهم آورد.
اکبر فتحی
معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی و رئیس کمیته پایش شعار سال
اقتصاد
خرید تضمینی برنج از کشاورزان؛ راهکار نماینده مجلس برای مقابله با دلالی و تنظیم بازار
ابراهیم نجفی اسپیلی در واکنش به وضعیت نابسامان بازار برنج، خواستار دو اقدام فوری از سوی دستگاههای مسئول شد: خرید مستقیم برنج داخلی از کشاورزان برای قطع دست دلالان و تشدید نظارت بر قیمت برنج خارجی پس از حذف ارز ترجیحی.
پایگاه خبری داوان نیوز: ابراهیم نجفی اسپیلی، نماینده مردم آستانه اشرفیه در مجلس شورای اسلامی، با اشاره به چالشهای بازار برنج، خواستار ورود جدی دستگاههای دولتی برای خرید مستقیم محصول از کشاورزان و جلوگیری از سودجویی واسطهها شد.
به گزارش خبرنگار داوان نیوز، ابراهیم نجفی اسپیلی با اشاره به زمان برداشت محصول و ورود برنج تولیدی کشاورزان به بازار در شهریورماه، به مشکل اساسی کشاورزان در این مقطع زمانی اشاره کرد. وی گفت: کشاورزان در شهریورماه به دلیل انباشت بدهیها و فشارهای مالی ناچارند محصول خود را با پایینترین قیمت ممکن به فروش برسانند. این مسئله زمینهساز سوءاستفاده دلالان و واسطهها شده و سود حاصل از زحمات کشاورزان را نصیب آنها میکند.
پیشنهاد خرید دولتی برای حمایت از کشاورز
نماینده مردم آستانه اشرفیه در مجلس با اشاره به اینکه در سالهای گذشته فروشگاههای زنجیرهای خریدار بخش قابل توجهی از برنج بودند، بر لزوم تغییر رویه تأکید کرد. نجفی اسپیلی افزود: پیشنهاد ما از گذشته این بوده که شرکت بازرگانی دولتی ایران یا سازمان تعاون روستایی با استفاده از منابع در اختیار، مستقیماً وارد عمل شده و برنج را از کشاورزان خریداری کنند. این راهکار میتواند از عرضه محصول با قیمت ارزان به واسطهها جلوگیری کرده و ضمن حمایت واقعی از کشاورز، امکان تنظیم بازار و عرضه کنترلشده برنج داخلی را برای دولت فراهم آورد.
لزوم نظارت بر بازار برنج خارجی و داخلی
نجفی اسپیلی در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت برنج وارداتی پس از حذف ارز ترجیحی اشاره کرد و خواستار نظارت دقیقتر بر قیمتها شد. وی تصریح کرد: با تغییر مبنای تأمین ارز، ضروری است نظارت مؤثری بر قیمت برنج خارجی اعمال شود. قیمت جهانی برنج مشخص است و با احتساب نرخ ارز، هزینه حمل و سود متعارف، قیمت نهایی قابل محاسبه خواهد بود. دستگاههای نظارتی موظفند با هرگونه عرضه با نرخهای غیرمتعارف برخورد کنند.
این نماینده مجلس تأکید کرد که مسئولیت این نظارت بر عهده دستگاههایی همچون تعزیرات حکومتی، سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان و وزارت جهاد کشاورزی است.
تثبیت قیمت در گرو مدیریت صحیح بازار
نماینده آستانه اشرفیه در پایان خاطرنشان کرد که با اجرای صحیح این سیاستها، میتوان قیمت برنج داخلی را نیز تثبیت کرد. وی گفت: اگر سازوکار حمایتی و تنظیم بازار برنج داخلی تقویت شود و خرید مستقیم از کشاورزان به درستی مدیریت گردد، نه تنها کشاورزان متضرر نخواهند شد، بلکه مصرفکنندگان نیز از نوسانات شدید قیمتی در امان خواهند بود.
تحلیل و زمینهسازی: اهمیت خرید تضمینی
اظهارات این نماینده مجلس در شرایطی مطرح میشود که هر ساله با آغاز فصل برداشت برنج در استانهای شمالی، زمزمهها درباره نقش پررنگ واسطهها و نوسانات قیمت بالا میگیرد. کارشناسان معتقدند اجرای طرحهایی مانند خرید تضمینی برنج و حمایت از تشکیل تعاونیهای قوی روستایی میتواند به قطع کامل دست دلالان از این محصول استراتژیک کمک کند و امنیت غذایی کشور را ارتقا بخشد.
اقتصاد
صدای بیواسطه مردم جازموریان به تهران رسید / دستور ویژه برای رفع کپرنشینی
معاون رئیسجمهور با نقد موازیکاری در توسعه روستایی، از تغییر پارادایم از “خدماترسانی صرف” به “اقتصاد پایدار” خبر داد و اعلام کرد که برای حفظ جمعیت در روستاهای استان کرمان، ۳۶۰ میلیارد تومان اعتبار اشتغالزایی تخصیص یافته است.
پایگاه خبری داوان نیوز: معاون رئیسجمهور در سفر به جنوب کرمان، “شنیدن بیواسطه صدای روستاییان” را اولویت اصلی دولت دانست و از تدوین یک برنامه سهساله عملیاتی برای رفع محرومیت و توسعه اشتغال پایدار در استان خبر داد.
به گزارش پایگاه اطلاعرسانی دولت، عبدالکریم حسینزاده، معاون توسعه روستایی و مناطق محروم رئیسجمهور، در جلسه شورای برنامهریزی و توسعه استان کرمان که در فرمانداری کهنوج برگزار شد، از تغییر رویکرد دولت به سمت توانمندسازی اقتصاد روستایی و تخصیص اعتبارات ویژه به این استان خبر داد.
وی با اشاره به بازدیدهای میدانی دو روزه خود از شهرستانهای راور، رابر، بافت، جیرفت، جازموریان، کهنوج و قلعهگنج، هدف از این سفر را احصای مستقیم مسائل و شنیدن بیواسطه صدای روستاییان عنوان کرد و گفت: مأموریت این معاونت، کاهش فاصله میان مدیران و جامعه محلی از طریق ارتباط مستقیم و مشارکت مردمی است.
حسینزاده با بیان اینکه علیرغم سرمایهگذاری گسترده در زیرساختهای روستایی طی سالهای گذشته، شاهد خالی شدن روستاها از سکنه بودهایم، تصریح کرد: موازیکاری دستگاهها و نادیده گرفتن اقتصاد پایدار، عامل اصلی این چالش است. وی تأکید کرد که برای تثبیت جمعیت در روستاها، باید پارادایم توسعه از خدماتمحوری به سمت تقویت معیشت و ایجاد اشتغال مولد تغییر جهت دهد.
۳۶۰ میلیارد تومان برای اشتغالزایی در روستاهای کرمان
معاون رئیسجمهور از تخصیص اعتباری بالغ بر ۳۶۰ میلیارد تومان از محل تبصره ۱۸ به استان کرمان خبر داد و اعلام کرد که این منابع با هدف احیای واحدهای تولیدی راکد، توسعه شهرکهای کشاورزی، تقویت صنایع تبدیلی و رونق کسبوکارهای محلی هزینه خواهد شد. وی همچنین از قابلیت افزایش این اعتبارات خبر داد.
سرمایهگذاری ۴ هزار میلیارد تومانی در زیرساختها
حسینزاده به تفاهمهای ملی صورتگرفته با دستگاههای اجرایی اشاره کرد و گفت: بر اساس توافق صورتگرفته با وزارتخانههای مرتبط و بنیاد مسکن، بهازای هر میزان تأمین منابع از سوی معاونت توسعه روستایی برای پروژههای آب، راه و مسکن، دستگاه مربوطه همان میزان را اختصاص خواهد داد. وی افزود: با این مکانیزم، پیشبینی میشود جمعاً رقمی نزدیک به ۴ هزار میلیارد تومان برای توسعه زیرساختهای عمرانی مناطق روستایی کرمان سرمایهگذاری شود.
ایجاد بازارهای ملی برای محصولات روستایی
معاون رئیسجمهور با تأکید بر تکمیل زنجیره ارزش محصولات کشاورزی، از برنامهریزی برای ایجاد خانهها، فروشگاهها و نمایشگاههای دائمی صنایعدستی و تولیدات روستایی در تهران و سایر کلانشهرها خبر داد تا ضمن رونق تولید، بازار فروش پایداری برای تولیدکنندگان محلی فراهم شود.
تأکید بر سرمایه اجتماعی و همدلی با مردم
حسینزاده در بخش دیگری از سخنان خود، سرمایه اجتماعی را مهمترین پشتوانه مدیریت کشور دانست و از مدیران خواست با ارتباطی صادقانه و مستمر با مردم، اعتماد عمومی را تقویت کنند. وی تصریح کرد: تابآوری جامعه در گرو اعتماد متقابل است و هیچکس نباید احساس کند برای احقاق حق خود توانایی ندارد.
برنامهریزی سهساله برای توسعه و رفع ریشهای کپرنشینی
معاون رئیسجمهور با اشاره به بازدید خود از مناطق محروم جازموریان، بر عزم جدی دولت برای رفع دائمی مسئله کپرنشینی تأکید کرد و گفت: تدوین طرحی برای ساخت سرپناه امن برای خانوادهها در دستور کار قرار گرفته و در برخی روستاهای جازموریان عملیاتی شده است. وی همچنین از تدوین «طرح توسعه سرزمینی» و آمادگی معاونت برای همکاری با استانداری در جهت احصای نظام مسائل و تدوین یک برنامه عملیاتی سهساله برای توسعه مناطق روستایی استان کرمان خبر داد.
اقتصاد
پرسشهای داغ، پاسخهای شفاف؛ از تصفیه بدهیها تا قیمت کالاها
در نشستی تخصصی، معاون اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی از پیگیری تبدیل مطالبات بخش کشاورزی به «برات تجاری» به عنوان راهکاری برای تعیین تکلیف نهایی بدهیها خبر داد و با تأکید بر نظارت شدید بر بازار، اطمینان داد که ذخایر کافی کالاهای اساسی برای تأمین نیازهای ماه رمضان و نوروز پیشبینی شده است.
پایگاه خبری داوان نیوز: معاون برنامه ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی بر تعیین تکلیف بدهیها و نظارت بر بازار کالاهای اساسی تاکید کرد.
به گزارش داوان نیوز، در سلسله نشست های تخصصی وزارت جهاد کشاورزی، اکبر فتحی معاون برنامه ریزی و اقتصادی وزیر جهاد، از تلاش برای تصفیه بدهیهای بخش کشاورزی از طریق سازوکارهای قانونی خبر داد و بر نظارت دقیق بر توزیع و قیمتگذاری کالاهای اساسی در آستانه ماه مبارک رمضان و نوروز تاکید کرد.
دکتر فتحی در این نشست با اشاره به موضوع بدهیهای مرتبط با بخش کشاورزی، اظهار داشت: در حال حاضر گزینههای مختلفی از جمله تبدیل این مطالبات به برات تجاری روی میز است و هیچیک از طرفین ذینفع مخالفتی با حل این موضوع ندارند.
فتحی با بیان اینکه تصمیمگیری در این زمینه با توجه به تواناییها و در هماهنگی با صاحبان این مطالبات انجام میشود، افزود: هدف نهایی، تعیین تکلیف این طلبها و خروج آنها از بلاتکلیفی است تا دسترسی به منابع مشخص شود.
وی از برگزاری جلسهای دیگر در همین هفته با حضور وزارت اقتصاد برای جمعبندی نهایی و طرح موضوع در «کارگروه ماده 13 آییننامه تضمین امنیت غذایی» خبر داد.
معاون اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع نظارت بر بازار پرداخت و گفت: سازمان تعزیرات، وزارت جهاد کشاورزی و اتاق اصناف گزارشهای میدانی خود از پایش بازار را ارائه میدهند که نشان میدهد بازار رها نشده است.
وی از همکاری با وزارت کار، رفاه و امور اجتماعی برای عرضه کالاهای اساسی در فروشگاههای معتمد خبر داد و تأکید کرد: در صورت عدم رعایت قیمتهای ارشادی (نه دستوری) از سوی فروشگاه، وزارت رفاه میتواند قرارداد خود را با آن فروشگاه لغو کند. فتحی اعلام کرد که آمار دقیق بازدیدهای میدانی و پروندههای تشکیلشده در دوره اخیر، به زودی منتشر خواهد شد.
فتحی با اطمینان از وضعیت ذخایر راهبردی اعلام کرد: ذخایر میوه امسال حدود ۳ تا ۴ برابر سال گذشته است و علاوه بر پرتقال و سیب، برای استانهای متقاضی، کیوی نیز پیشبینی شده است.
وی افزود: پیشبینیهای لازم برای تامین کالاهای اساسی در آستانه ماه مبارک رمضان و عید نوروز انجام شده و هیچ گونه مشکلی در این زمینه وجود ندارد. معاون وزارت جهاد کشاورزی همچنین از تلاش موازی بخش خصوصی برای واردات و تامین کالا قدردانی کرد.
وی در پاسخ به سوالی درباره قیمتگذاری، بین قیمت ارشادی و قیمت تضمینی تمایز قائل شد و توضیح داد: قیمت ارشادی برای دوره گذار و ایجاد توازن در بازار تعیین میشود. اما قیمت تضمینی یک کف حمایتی برای جلوگیری از ضرر کشاورز است تا اگر قیمت بازار از این حد پایینتر آمد، دولت وارد شود و محصول را خریداری کند.
فتحی تصریح کرد: قیمتگذاری دستوری جزو برنامهها نیست و معیارهای قیمتگذاری محصولات اساسی بر اساس شاخصهایی است که تداوم تولید و عدم ضرر کشاورز را تضمین میکند.
معاون برنامه ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی در پایان درباره کالاهای تامینشده با ارز ۲۸۵۰۰ تومانی گفت: برای جلوگیری از دوگانگی در بازار، اطلاعات این کالاها در اختیار سازمان حسابرسی قرار گرفته تا مابهتفاوت آن محاسبه و اخذ شود. این کار مانع از سودبرداری غیرمتعارف و ضرر مصرفکننده میشود.
به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، این نشست با اعلام آمادگی کامل وزارت جهاد کشاورزی برای مدیریت بازار در ایام پیش رو و تاکید بر همکاریهای بینبخشی به پایان رسید.
-
خبرهای سازمانی2 هفته پیشتوسعه متوازن؛ توزیع جغرافیایی پروژهها، عدالت منطقهای
-
گزارش3 هفته پیشبازار برنج ۱۴۰۵: از شوک هزینه تولید تا سناریوهای تنظیم بازار
-
آذربایجان شرقی4 هفته پیشبرگزیدگان نمونه ملی کشاورزی آذربایجان شرقی معرفی شدند
-
مقالات3 هفته پیشچالش قیمت روی میز گندم؛ حمایت از تولید یا مهار تورم؟
-
استان ها2 هفته پیشحمایت از تولیدات بانوان روستایی در قالب نمایشگاه تخصصی در مشهد
-
تجارت3 هفته پیشتولید زردچوبه با فناوری کشت بافت؛ مراقب زردچوبههای قاچاق باشید
-
پرونده ویژه3 هفته پیشپیوند تحقیقات و مزرعه، دستاورد ملی برای کشاورزی گیلان
-
تجارت3 هفته پیشنقشه تجارت جهانی: ایران و بازی بزرگ کریدورهای ترانزیت

