پایگاه خبری داوان نیوز: قطع اینترنت در ایران تنها به فیلتر شدن شبکه‌های اجتماعی ختم نشد؛ به یک تهدید جدی برای امنیت غذایی و صادرات کشاورزی تبدیل شد. از نابودی لحظه‌ای سامانه‌های آبیاری هوشمند گرفته تا سرقت بازار ۹۰ درصدی زعفران جهان توسط رقبا، خاموشی دیجیتال به خاموشی یک صنعت حیاتی انجامید.

به گزارش خبرنگار داوان نیوز، در عصری که انقلاب صنعتی چهارم، کشاورزی سنتی را با مفاهیمی چون «کشاورزی دقیق» (Precision Agriculture) و «فناوری ناب» (Lean Technology) متحول ساخته است، دسترسی به اینترنت دیگر یک کالای لوکس نیست، بلکه زیرساختی حیاتی برای تولید، بهره‌وری و تجارت محسوب می‌شود. فناوری‌هایی مانند حسگرهای بی‌سیم (WSN)، اینترنت اشیا (IoT) و داده‌های بزرگ می‌توانند مصرف آب را تا ۳۰ درصد کاهش داده و عملکرد محصول را بهبود بخشند . با این حال، خاموشی گسترده و طولانی‌مدت اینترنت در ایران نشان داد که چگونه محرومیت از این زیرساخت، می‌تواند زنجیره‌های تامین کشاورزی را از هم بپاشد، بازارهای صادراتی را به رقبا واگذار کند و معیشت میلیون‌ها نفر را به خطر اندازد .

این گزارش به بررسی ابعاد مختلف تاثیر قطعی اینترنت بر کسب‌وکارهای کشاورزی می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه «انزوای دیجیتال» به بحرانی انسانی و اقتصادی در این بخش تبدیل شده است.

فروپاشی ارتباطات تجاری و زنجیره صادرات

اولین و مستقیم‌ترین ضربه قطعی اینترنت، فروپاشی کانال‌های ارتباطی با بازارهای جهانی است. فعالان صنعت کشاورزی ایران، به ویژه در حوزه محصولات باارزش صادراتی مانند زعفران، پسته و خرما، برای ارتباط با خریداران اروپایی و آسیایی و نیز هماهنگی حمل و نقل به طور کامل به بستر اینترنت وابسته هستند.

گزارش‌ها حاکی از آن است که در دوران خاموشی، صادرکنندگان ایرانی عملا «ارتباط خود با مشتریان را از دست دادند» و امکان پیگیری محموله‌ها یا انجام معاملات جدید را نداشتند . این خلاء ارتباطی تنها به کاهش فروش منجر نشد، بلکه فرصتی بی‌سابقه برای رقبای منطقه‌ای فراهم آورد. در مورد زعفران که ایران به طور سنتی تامین‌کننده حدود ۹۰ درصد نیاز جهان است، تجار افغانستانی با استفاده از خلاء ایجاد شده، زعفران ایرانی را از کانال‌های غیررسمی با قیمت‌های پایین خریداری کرده و با نام تجاری خود به بازارهای جهانی عرضه کردند . یک مقام ارشد شورای ملی زعفران ایران هشدار داد که این روند نه تنها باعث ضرر مالی مستقیم می‌شود، بلکه «جایگاه برند ملی زعفران ایران را در بازار جهانی به طور دائم تضعیف می‌کند» .

فلج شدن کشاورزی هوشمند و افزایش هزینه‌ها

فراتر از تجارت، قطعی اینترنت زیرساخت فنی بخش کشاورزی را نیز هدف قرار می‌دهد. بسیاری از گلخانه‌ها و مزارع پیشرفته ایران برای مدیریت آبیاری، کنترل دما و رطوبت و پایش آفات به سامانه‌های متصل به ابر (Cloud) وابسته هستند. قطعی اینترنت به معنای قطع شدن دسترسی کشاورز به داده‌های لحظه‌ای مزرعه است که منجر به کاهش دقت در مدیریت، افزایش مصرف آب و سوخت و در نهایت کاهش بهره‌وری می‌شود .

همچنین، کسب‌وکارهای کشاورزی برای امور اداری و مالی روزمره خود مانند تسویه حساب‌های بانکی، استعلام قیمت‌ها و پیگیری قوانین حمل و نقل به اینترنت نیاز دارند. در دوران خاموشی، فعالان بخش کشاورزی مجبور به بازگشت به روش‌های سنتی و پرهزینه مانند تماس‌های تلفنی بین‌المللی شدند که نه تنها زمان‌بر و طاقت‌فرسا، بلکه به شدت کارایی را کاهش می‌داد .

پیامدهای اجتماعی و امنیت شغلی

تاثیر مخرب فرهنگی‌عمومی این خاموشی‌ها را نمی‌توان نادیده گرفت. ستار هاشمی، وزیر ارتباطات ایران، هشدار داده است که ادامه بی‌ثباتی در اینترنت، معیشت حدود ۱۰ میلیون نفر را که عمدتا از طبقات متوسط و پایین هستند، تهدید می‌کند. بسیاری از این افراد به عنوان کارگران فصلی، بسته‌بندان، یا فعالان فروش آنلاین محصولات کشاورزی در پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام مشغول به کار هستند . قطعی اینترنت، شبکه فروش این افراد را به طور کامل از بین برد و ناامیدی اقتصادی را در مناطق روستایی و حاشیه شهرها افزایش داد . همانطور که یکی از تجار ایرانی اشاره کرد، گرچه فعالان این بخش به تحریم‌ها عادت دارند، اما قطع ارتباط جهانی حتی برای آنها نیز یک شوک غیرمنتظره و به شدت مخرب بود .

اینترنت به مثابه کالای اساسی کشاورزی

قطع طولانی‌مدت اینترنت در ایران یک واقعیت تلخ را روشن ساخت: در اقتصاد مدرن، اینترنت یک کالای لوکس یا تفریحی نیست، بلکه عاملی کلیدی در تولید و تجارت است. خسارت وارده به بخش کشاورزی تنها محدود به ضررهای چندین میلیون دلاری در روز نبود، بلکه شامل از دست رفتن سهم بازار، تضعیف اعتبار برندهای صادراتی و کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران به ثبات دیجیتال کشور می‌شود .

برای جلوگیری از تکرار این فجایع، ضروری است که سیاست‌گذاران، دسترسی پایدار و بدون فیلتر به اینترنت را نه به عنوان یک مسئله امنیتی، بلکه به عنوان «زیرساخت حیاتی امنیت غذایی و معیشت پایدار» بازتعریف کنند. تجربه ایران نشان می‌دهد که خاموشی اینترنت، به مثابه آتش زدن یک مزرعه پربازده در عصر دیجیتال است؛ اقدامی که هزینه آن را کشاورز خرده‌پا و صادرکننده بزرگ به طور یکسان پرداخت می‌کنند.

پایگاه خبری داوان نیوز: در پی بازدید میدانی مدیرعامل شرکت ملی کشت و صنعت و دامپروری پارس (زپارس) از مزارع گندم آبی و دیم واحدهای تولیدی پارس ۴ و ۵، برنامه‌ریزی گسترده‌ای برای افزایش عملکرد در واحد سطح و کاهش وابستگی به نهاده‌های خارجی کلید خورد. این بازدید که با حضور مقامات ارشد مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال کشور و معاونان سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل همراه بود، به یک نشست تخصصی برای تقویت زنجیره تولید بذرهای استراتژیک تبدیل شد.

محسن مردی، مدیرعامل زپارس، در این بازدید با تأکید بر جایگاه حساس گندم در تأمین امنیت غذایی کشور، عملکرد مطلوب مزارع دیم را با وجود محدودیت تأمین نهاده‌ها، «امیدبخش و همتراز با مزارع آبی» ارزیابی کرد. وی سطح زیر کشت گندم آبی و دیم در این دو واحد را جمعاً ۱۵۰۰ هکتار اعلام نمود و بر لزوم مدیریت دقیق آفات و بیماری‌هایی نظیر زنگ زرد ناشی از نوسانات بارشی تأکید کرد.

با توجه به تغییرات اقلیمی و کاهش منابع آبی، رویکرد زپارس به سمت کشت دیم و بهره‌گیری از ارقام مقاوم بیش از پیش شده است. مردی با اذعان به این چالش، از انعقاد تفاهم‌نامه‌ای با مؤسسه تحقیقات دیم کشور خبر داد و گفت: اجرای آزمایش‌های پایلوت برای شناسایی ارقام سازگار با اقلیم مغان و به‌کارگیری آن‌ها، محور اصلی همکاری مشترک ما با این مؤسسه خواهد بود.

دیدگاه مقامات ناظر:

– دکتر طالقانی، رئیس مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال کشور، با اشاره به وسعت اراضی زراعی و باغی زپارس، این شرکت را «سرمایه‌ای ملی» برای تحقق خودکفایی بذر توصیف کرد و گفت: «وزارت جهاد کشاورزی می‌تواند با پشتیبانی از طرح‌های زپارس، از پتانسیل بالقوه این مجموعه برای تولید بذور استاندارد هر محصولی بهره‌برداری کند.

– دکتر روستایی، رئیس مؤسسه تحقیقات دیم کشور، وضعیت مزارع زپارس و منطقه مغان را «در مقایسه با سایر مناطق زراعی کشور در سطحی بسیار مطلوب» ارزیابی نمود و افزود: توسعه همکاری برای اختصاص ارقام جدید گندم، جو و حبوبات به زپارس، نه تنها عملکرد تولیدی این شرکت را افزایش می‌دهد، بلکه زمینه توسعه بذرهای راهبردی برای کل کشور را فراهم می‌کند.

در حاشیه این بازدید، طرفین بر افزایش همکاری‌های بین‌بخشی در زمینه تنوع ژنتیکی و تولید بذر باکیفیت تأکید کردند. مدیرعامل زپارس، این همکاری را «یک فرصت استثنایی» برای تولید بذور حساس و استراتژیک خواند و آمادگی کامل شرکت را برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی مؤسسات تحقیقاتی اعلام نمود.

پایگاه خبری داوان نیوز: پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی دانش فنی تولید اسید هیومیک از کمپوست باگاس نیشکر را همراه با راه‌اندازی پایلوت تولید، طی قراردادی به شرکت تهیه و تولید خوراک دام کارون واگذار کرد.

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی، این قرارداد شامل انتقال دانش فنی تولید اسید هیومیک و اسید فولویک به روش کشت هوازی غوطه‌وری، همراه با طراحی و مشاوره برای ساخت و راه‌اندازی واحد پایلوت با ظرفیت تولید ۲۰۰۰ لیتر در روز در شهرستان شوشتر است.

این طرح توسط حسین قنواتی، مژگان کوثری و غلامرضا صالحی جوزانی، اعضای هیأت علمی پژوهشگاه، اجرایی شده است.

هدف: حل مسئله، نه تحقیق برای مقاله

محمدعلی ابراهیمی، رئیس پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی، در مراسم انعقاد این قرارداد گفت: سال ۱۴۰۵ را با چالش‌های ناشی از جنگ تحمیلی ۴۰ روزه آغاز کرده‌ایم، اما با انتقال دانش فنی به بخش خصوصی در مسیر حل مشکلات کشاورزی گام برمی‌داریم.

وی با تأکید بر مسئولیت اجتماعی پژوهشگاه افزود: هدف ما تحقیق برای تحقیق یا مقاله نیست، بلکه حل مشکلات کشور است.

ابراهیمی همچنین از تأکید معاون وزیر جهاد کشاورزی بر تدوین پیوست رسانه‌ای برای پروژه‌ها خبر داد و گفت: باید توانمندی‌های پژوهشگاه را به سطح عموم جامعه ببریم.

راه‌اندازی پایلوت؛ گامی انقلابی در تولید اسید هیومیک

حسین قنواتی، مجری طرح، اظهار داشت: کشت و صنعت کارون در طول سال‌ها اجرای این طرح در کنار ما بود. راه‌اندازی اولین پایلوت تولید اسید هیومیک از کمپوست باگاس نیشکر می‌تواند انقلابی در این حوزه ایجاد کند.»

مژگان کوثری، مدیرکل دفتر امور فناوری سازمان تات، نیز رویکرد این سازمان را مسئله‌محور دانست و تأکید کرد: «پژوهش‌ها باید متقاضی از بخش خصوصی داشته باشد.»

انتخاب استراتژیک همکار صنعتی

موسیوند، رئیس بخش تحقیقات بیوتکنولوژی میکروبی پژوهشگاه، گفت: «چندین واحد خصوصی متقاضی این دانش فنی بودند، اما شرکت تهیه و تولید خوراک دام کارون به دلیل بهره‌وری و پیوستگی در استفاده از این فناوری انتخاب شد.»

رستم علی‌پور، مدیرعامل شرکت تهیه و تولید خوراک دام کارون، نیز از سرمایه‌گذاری چندساله این شرکت در پروژه تولید اسید هیومیک خبر داد و گفت: «با انعقاد این قرارداد، زمینه تجاری‌سازی پروژه فراهم شده است.»

ملک‌محمد مدملی، نایب‌رئیس هیئت‌مدیره این شرکت، نیز بر آمادگی زیرساخت‌های شرکت برای توسعه همکاری‌های مشترک در حوزه تولید خوراک دام با روش‌های نوین تأکید کرد.