پایگاه خبری داوان‌نیوز: «سامانه بدون کالا، ناتوان از تنظیم قیمت است»؛ این محور اصلی یادداشت اکبر فتحی، معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، است که در آن با نفی رویکردهای دستوری و انحصاری، بر ضرورت «تعادل پایدار میان تولیدکننده و مصرف‌کننده» صحه گذاشته و تأکید دارد که موفقیت سامانه‌های نوین در گرو تولید پایدار، ذخایر کافی و حکمرانی کارآمد است، نه صرفاً اتکا به پلتفرم‌های دیجیتال.

معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی در یادداشت خود با عنوان «سامانه‌ها؛ ابزار هوشمندسازی زنجیره تأمین، نه جایگزین تنظیم بازار» می‌نویسد:

در روزهای اخیر، بحث استفاده از سامانه‌های عرضه کالاهای اساسی در کارگروه قیمت‌گذاری و تنظیم بازار مطرح شد. ضروری است تأکید شود که این سامانه‌ها نباید به‌عنوان راهکار اصلی تنظیم بازار تلقی شوند، بلکه مهم‌ترین کارکرد آنها، تسهیل تأمین مالی زنجیره تولید، افزایش شفافیت و کاهش هزینه‌های مبادله است.

در اقتصاد کشاورزی، یکی از مهم‌ترین چالش‌ها کمبود سرمایه در گردش تولیدکنندگان است. اگر بتوان منابع مالی را از انتهای زنجیره، یعنی مصرف‌کننده و شبکه توزیع، به ابتدای زنجیره یعنی تولیدکننده هدایت کرد، بسیاری از مشکلات نقدینگی، تأخیر در پرداخت‌ها و کاهش انگیزه تولید برطرف خواهد شد. این همان نقشی است که سامانه‌های هوشمند می‌توانند به‌درستی ایفا کنند؛ نقشی که در نهایت به کاهش فشارهای تورمی، تقویت تولید و پایداری عرضه منجر خواهد شد.

نگاهی به تجربه کشورهای توسعه‌یافته نیز همین واقعیت را تأیید می‌کند. در هلند که یکی از موفق‌ترین نظام‌های کشاورزی جهان را در اختیار دارد، سامانه‌های دیجیتال بیشتر برای یکپارچه‌سازی زنجیره تأمین، رهگیری محصولات، مدیریت قراردادها و تأمین مالی کشاورزان مورد استفاده قرار می‌گیرند، نه برای تعیین دستوری قیمت‌ها. در دانمارک و آلمان نیز تعاونی‌های قدرتمند تولیدکنندگان با بهره‌گیری از پلتفرم‌های هوشمند، اطلاعات بازار، سفارش‌ها و منابع مالی را مدیریت می‌کنند، اما ثبات بازار همچنان بر پایه برنامه‌ریزی تولید، ذخایر مناسب و سیاست‌های تنظیم‌گری دولت استوار است.

از سوی دیگر، تجربه اتحادیه اروپا نشان می‌دهد که موفقیت سیاست‌های بازار کشاورزی بیش از هر چیز مرهون ایجاد شبکه‌های اطلاعاتی دقیق، پیش‌بینی تولید، حمایت از تولیدکنندگان در زمان نوسانات و جلوگیری از شوک‌های عرضه است. فناوری در این کشورها نقش توانمندساز دارد، نه جایگزین سیاست‌گذاری.

در کشور ما نیز باید از همین الگو پیروی کنیم. سامانه‌ها زمانی اثربخش خواهند بود که در کنار افزایش تولید، توسعه ذخایر راهبردی، مدیریت هوشمند واردات و صادرات، تقویت تشکل‌های تولیدی و نظارت دقیق بر بازار قرار گیرند. اگر کالایی در بازار موجود نباشد، هیچ سامانه‌ای قادر به تنظیم قیمت آن نخواهد بود؛ اما اگر عرضه پایدار باشد، سامانه‌ها می‌توانند با افزایش شفافیت و کاهش واسطه‌گری، به کارآمدتر شدن بازار کمک کنند.

در همین چارچوب، درباره کالاهای اساسی از جمله چهار قلم لبنی مشمول قیمت‌گذاری نیز ضروری است سازوکاری طراحی شود که بخشی مشخص از تولید واحدهای لبنی به عرضه مستمر این محصولات اختصاص یابد. استمرار عرضه، مهم‌ترین عامل حفظ آرامش بازار و اطمینان خاطر مصرف‌کنندگان است و در عین حال باید به گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که منافع تولیدکنندگان نیز حفظ شود.

موضوع دیگری که نباید از آن غفلت کرد، جلوگیری از نوسانات شدید قیمت محصولاتی مانند شیر، تخم‌مرغ، سیب‌زمینی و گوشت قرمز است. ثبات بازار به معنای حمایت هم‌زمان از دو رکن اصلی امنیت غذایی، یعنی تولیدکننده و مصرف‌کننده است. اگر تولیدکننده از نوسانات زیان ببیند، تولید کاهش می‌یابد و اگر مصرف‌کننده با افزایش بی‌رویه قیمت‌ها مواجه شود، امنیت غذایی جامعه آسیب خواهد دید. هنر سیاست‌گذاری اقتصادی، ایجاد تعادل میان این دو است.

البته تحقق این اهداف مستلزم آن است که هرگونه تصمیم در خصوص سامانه‌های جدید، پس از بررسی‌های کارشناسی، اخذ نظر تشکل‌های بخش کشاورزی و تدوین چارچوبی شفاف اتخاذ شود. همچنین باید از هرگونه انحصار برای شرکت‌های خاص جلوگیری کرد تا فضای رقابتی سالم حفظ شود و همه فعالان زنجیره تولید و توزیع امکان مشارکت برابر داشته باشند.

امروز بیش از هر زمان دیگری، بخش کشاورزی نیازمند تنظیم‌گری هوشمند، سیاست‌گذاری مبتنی بر داده و مشارکت واقعی تشکل‌های تولیدی است. فناوری و سامانه‌های نوین، ابزارهایی ارزشمند برای تحقق این اهداف هستند، اما موفقیت آنها در گرو وجود تولید پایدار، عرضه کافی، تأمین مالی مناسب و حکمرانی کارآمد در زنجیره تأمین است. آینده بازار محصولات کشاورزی نه با اتکای صرف به سامانه‌ها، بلکه با ترکیب دانش، فناوری، تولید پایدار و سیاست‌گذاری هوشمند تضمین خواهد شد.

پایگاه خبری داوان نیوز: جاوید صحرایی در یادداشتی نوشت: روابط‌عمومی تات از «پل خبری» به «روایتگر اثر» ارتقا یافته است. به‌گفته وی، رئیس سازمان تات با پیوند دانش به معیشت کشاورز و سفره مردم، چشم‌اندازی نو ترسیم کرده که در آن، ترویج موفق را نباید در آمار، بلکه در تغییر واقعی مزرعه و تحقق امنیت غذایی در بستر اقتصاد مقاومتی جست‌وجو کرد.

به گزارش خبرنگار ما، مهندس جاوید صحرایی طی یادداشتی با عنوان «از بازتاب خبر تا روایتِ اثرگذاری؛ تحول در پارادایم رسانه‌ای سازمان تات» بیان می کند که «چگونه یک دستاورد علمی در آزمایشگاه، به افزایش درآمد کشاورز و سلامت سفره مردم تبدیل میشود؟ پاسخ این پرسش، هسته اصلی راهبرد جدید رسانه ای سازمان تات است که با عبور از کلیشه‌های سنتی خبرنگاری، به دنبال ترسیم نقش ملموس دانش کشاورزی در مقاومت اقتصادی و وحدت ملی کشور است.»

آنچه در ادامه خواهد آمد به قلم جاوید صحرائی، مشاور رئیس و مدیر روابط عمومی موسسه آموزش و ترویج کشاورزی سازمان‌ تات است که می خوانید؛

مقدمه: گذار از رویکرد سنتی به رویکرد استراتژیک

در دنیای امروز که دانش با سرعت خیره‌کننده‌ای تولید می‌شود، چالش اصلی نه «تولید دانش»، بلکه «رساندن معنا و اثرِ آن دانش به جامعه» است. در نشست اخیر، سخنان راهبردی آقای دکتر غلامرضا گل‌محمدی، معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان تات، نقطه‌ی عطفی در تعریف وظایف رسانه‌ای سازمان ایجاد کرد. ایشان با نگاهی عمیق و فراتر از چارچوب‌های معمول، مأموریت جدید روابط عمومی را از «انتشار خبر» به سمت «روایتِ اثرگذاری» سوق دادند؛ مفهومی که می‌تواند جایگاه سازمان را در زنجیره امنیت غذایی کشور بازتعریف کند.

تحلیل محوری: دانش؛ زمانی که در سفره‌ی مردم لمس می‌شود

نقطه قوت و درخشش سخنان دکتر گل‌محمدی، تاکید بر «نقطه اثر» بود. ایشان فرمودند: «آنچه در پژوهش، آموزش و ترویج تولید می‌شود، زمانی به نقطه اثر می‌رسد که کشاورز، بهره‌بردار و جامعه، نتیجه آن را در مزرعه، معیشت و امنیت غذایی لمس کنند.»

این جملات، یک دستورالعمل عملیاتی برای تیم‌های ارتباطی ماست. از دیدگاه تحلیلی، این رویکرد سه لایه مهم را در بر می‌گیرد:

۱. لایه معیشتی:
دانش کشاورزی نباید در قالب مقالات علمی باقی بماند؛ باید به افزایش درآمد کشاورز و پایداری معیشت او تبدیل شود.
۲. لایه عملیاتی:
ترویج زمانی موفق است که در «میدان عمل» و در دل مزرعه، تغییر رفتار ایجاد کند.
۳. لایه اجتماعی (امنیت غذایی):
پیوند دادن دانشِ تات به «سفره‌ی مردم»، یعنی نشان دادن اینکه تلاش‌های این سازمان، مستقیماً بر کیفیت، سلامت و قیمت مواد غذایی در میزهای خانوارها اثر می‌گذارد.

همسویی با کلان‌جهان‌بینی کشور و شعار سال کاری

بسیار حائز اهمیت است که در تبیین این مأموریت‌ها، راهبرد سازمان تات کاملاً با چشم‌اندازهای عالی نظام و رهبری کشور همسو است. آقای دکتر گل‌محمدی با نگاهی هوشمندانه، این مسیر را در بستر «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» شعار سال از سوی مقام معظم رهبری تعریف کردند.

از دیدگاه تحلیلی، «روایتِ اثرگذاری» که ایشان بر آن تأکید دارند، ابزاری است برای تقویت امنیت غذایی که خود رکن اصلی امنیت ملی است. همچنین، با تمرکز بر بهبود معیشت کشاورزان و کاهش شکاف‌های دانش ـــ عمل، سازمان تات از طریق ترویج، به تقویت انسجام اجتماعی و وحدت ملی در بخش تولید کمک می‌کند. در واقع، دستیابی به هدف «اقتصاد مقاومتی» در بخش کشاورزی، مستلزم همان دانشی است که باید در میدان عمل به کار گرفته شود و رسالت ما در روابط عمومی، بازنمایی این پایداری و مقاومت در برابر چالش‌های اقتصادی است.

همچنین، این رویکرد، مستقیماً در راستای تحقق شعار سال کاری آموزش و ترویج قرار دارد که توسط ریاست محترم سازمان تعیین شده است؛ شعاری که بر محوریتِ عملیاتی‌سازی دانش و تبدیل ترویج به ابزاری برای تحول در تولید تأکید دارد.

روابط عمومی؛ بازنمای پیوندِ دانش و میدان عمل

در پرتو دیدگاه ایشان، نقش روابط عمومی سازمان تات از یک واحد پشتیبانی به یک «واسطه‌ی استراتژیک میان علم و جامعه» تغییر یافته است. رسالت جدید ما که بر اساس رهنمودهای ایشان ترسیم می‌شود، شامل سه رکن اساسی است:

تبیین دستاوردها: نه فقط به صورت آماری، بلکه به صورت داستان‌گونه از موفقیت‌های حاصل از دانش ترویجی.
بازنمایی پیوند دانش و عمل: نشان دادن اینکه چگونه یک ترویج‌گر یا یک پژوهشگر، با تغییر یک الگوی کشت، می‌تواند آینده‌ی یک منطقه را تغییر دهد.
ترسیم تصویر روشن از نقش تات: ایجاد تصویری از سازمانی که قلب تپنده‌ی پیشرفت کشاورزی کشور است.

نتیجه‌گیری و سپاسگزاری
ما در مدیریت روابط عمومی موسسه، خود را موظف می‌دانیم که این چشم‌انداز بلندپروازانه را به واقعیت تبدیل کنیم. دیدگاه هوشمندانه و راهبردی جناب آقای دکتر گل‌محمدی، نه تنها مسیر حرکت رسانه‌ای ما را روشن کرد، بلکه به ما انگیزه داد تا از گزارش‌های خشک و رسمی فاصله گرفته و به دنبال «روایتِ اثر» باشیم.
باید سپاسگزار بود که مدیریت عالی سازمان، با این نگاه پیشرو، جایگاه اثرگذار روابط عمومی را به عنوان بازوی اصلی در تبیین جایگاه کشاورزی کشور در افکار عمومی، بازشناسی نمودند. ما در این مسیر، از روایتِ ساده عبور کرده و به سوی روایتِ اثربخش، در خدمت امنیت غذایی و شکوفایی کشاورزی ایران خواهیم بود.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: مدیر فناوری اطلاعات موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور در یادداشتی تخصصی به مناسبت روز ملی فناوری اطلاعات، از نقش راهبردی داده‌ها، الگوریتم‌های یادگیری ماشین و سامانه‌های هشداردهنده در دفاع از امنیت غذایی می‌گوید و بر ضرورت عبور از نگاه پشتیبان به سمت شراکت راهبردی فناوری اطلاعات و پژوهش تأکید می‌کند.

به گزارش خبرنگار داوان‌نیوز، مهندس محبوبه افضل‌وطن مدیر فناوری اطلاعات موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور می‌گوید: در موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، مرزهای دانش با کدهای برنامه‌نویسی گره خورده و مبارزه با آفات، از مسیر میکروسکوپ به مسیر داده‌کاوی هدایت شده است.

در این یادداشت آمده است؛ در آستانه روز ملی فناوری اطلاعات، فرصتی مغتنم پیش روی ماست تا با نگاهی فراتر از کارکردهای مرسوم، به نقش بی‌بدیل این حوزه در بازتعریف بنیادین روش‌های پژوهش، پایش و مدیریت بهداشت گیاهان بپردازیم. موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، به عنوان یکی از مراجع علمی در این عرصه، دیگر در انحصار ابزارهای سنتی همچون میکروسکوپ و نمونه‌برداری میدانی باقی نمانده است؛ بلکه هم‌اکنون در عصری زیست می‌کنیم که داده‌های کلان، الگوریتم‌های پیش‌بینی‌کننده و اتصال هوشمندانه، خط مقدم دفاع ما را در برابر تهدیدات پنهان و آشکار علیه امنیت غذایی کشور شکل می‌دهند.

ما در موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، با قاطعیت اعلام می‌داریم که “تحول دیجیتال” در گیاهپزشکی، دیگر یک گزینه اختیاری یا ابزاری برای افزایش بهره‌وری نیست، بلکه ضرورتی راهبردی و انکارناپذیر برای بقا و کارآمدی نظام کشاورزی کشور محسوب می‌شود. امروز، فناوری اطلاعات بسترهای نوینی را فراروی ما گشوده است که از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

– پایش هوشمندانه و پویا: به مدد بهره‌گیری هم‌زمان از فناوری‌های سنجش از دور (RS) و سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی (GIS)، امکان رصد الگوهای مکانی-زمانی گسترش جمعیت آفات و عوامل بیماری‌زا در پهنه کشور فراهم شده است. این قابلیت، ما را از واکنش‌های انفعالی به خسارت، به سمت صدور هشدارهای پیشگیرانه و مبتنی بر شواهد دقیق، پیش از وقوع بحران، رهنمون می‌سازد.

– تشخیص سریع و دقیق در محل: توسعه و بومی‌سازی سامانه‌های مبتنی بر یادگیری ماشین و بینایی ماشین، فرآیند شناسایی عوامل خسارت‌زا را که به طور سنتی زمان‌بر، هزینه‌بر و مستعد خطاهای انسانی بود، به طرز چشمگیری متحول ساخته است. امروز، تشخیص‌های آزمایشگاهی با دقتی نزدیک به خطاهای صفر، در بستر مزرعه و در کمترین زمان ممکن، به یاری کشاورزان و کارشناسان اجرایی آمده است.

– مدیریت یکپارچه دانش و تصمیم‌سازی: ایجاد پایگاه‌های داده جامع، ساختاریافته و مبتنی بر استانداردهای جهانی، به همراه توسعه سامانه‌های تصمیم‌یار (DSS)، امکان بهره‌مندی از دانش انباشته‌شده چندین دهه پژوهش در این موسسه را برای طیف وسیعی از مخاطبان فراهم آورده است. این سامانه‌ها، کشاورزان و کارشناسان را در انتخاب بهینه‌ترین راهکارهای مدیریت تلفیقی آفات (IPM) با در نظر گرفتن شرایط اکولوژیک و اقتصادی هر منطقه، یاری می‌رسانند.

با این حال، اذعان می‌داریم که مسیر تحقق کامل این چشم‌انداز، با چالش‌های جدی و ساختاری نیز همراه است. محدودیت‌های زیرساختی در پوشش اینترنت پرسرعت در مناطق کلیدی کشاورزی، نرخ پایین سواد دیجیتال در میان بخشی از بهره‌برداران و همچنین افزایش تهدیدات سایبری متوجه زیرساخت‌های حیاتی بخش کشاورزی، از جمله موانعی هستند که برای عبور از آن‌ها، نیازمند عزمی ملی، برنامه‌ریزی چندلایه و سرمایه‌گذاری هدفمند هستیم.

در افق سال جدید، استراتژی تیم فناوری اطلاعات موسسه بر سه محور کلیدی و عملیاتی استوار شده است:

۱. یکپارچه‌سازی و هم‌افزایی سامانه‌ها: اتصال پایگاه‌های داده تخصصی پژوهشگاهی به شبکه ملی اطلاعات کشاورزی و ایجاد درگاه‌های یکپارچه دسترسی، به منظور تسهیل تبادل داده و همکاری بین‌بخشی برای پژوهشگران و متخصصان.
۲. توانمندسازی سرمایه‌های انسانی: طراحی و برگزاری کارگاه‌های تخصصی کاربردی برای ارتقای سطح سواد داده‌محور و توانایی تحلیل دیجیتال در میان محققان و کارشناسان گیاهپزشکی، به منظور بهره‌گیری حداکثری از ابزارهای نوین تحلیلی.
۳. پیش‌بینی و هشدار هوشمند: توسعه و عملیاتی‌سازی سامانه‌های هشداردهنده مبتنی بر هوش مصنوعی و مدل‌های پیش‌بینی، با هدف شناسایی و هشدار در خصوص همه‌گیری‌های احتمالی عوامل بیماری‌زا و طغیان آفات در سال زراعی پیش‌رو.

در پایان، از کلیه همکاران گرانقدر خود در مجموعه موسسه و شبکه گسترده پژوهش و اجرای کشور تقاضا دارم که با رویکردی آینده‌نگرانه و نقادانه، فناوری اطلاعات را نه به مثابه یک واحد پشتیبانی صرف، بلکه به عنوان شریکی راهبردی و هم‌افزا در مسیر تحقیقات و ماموریت‌های خود بپذیرند. بی‌تردید، کلید گشایش مسائل پیچیده و چندوجهی پیش روی امنیت غذایی کشور، در همکاری تنگاتنگ، مستمر و دانش‌محور میان کارشناسان متخصص حوزه گیاهپزشکی و متخصصان خلاق فناوری اطلاعات نهفته است؛ همکاری که می‌تواند مرزهای دانش را جابجا کرده و کشاورزی هوشمند را از آرمان به واقعیت تبدیل نماید.