پایگاه خبری داوان‌نیوز: همزمان با گرم شدن هوا و ورود اکثر باغات به مرحلۀ حساس رسیدن میوه، معاونت آموزش و ترویج تات نسبت به اصلاح الگوی آبیاری هشدار داد: فاصلۀ آبیاری باید از ۱۰ روز به ۵ روز کاهش و حجم آب هر نوبت نصف شود تا رطوبت خاک در حد بهینه حفظ شده و درختان از تنش گرمایی و خشکی ریشه در امان بمانند.

به گزارش خبرنگار داوان‌نیوز، روابط عمومی معاونت آموزش و ترویج کشاورزی سازمان تات، با صدور یک پیام ترویجی، بر لزوم تنظیم دورۀ آبیاری باغها بر اساس تغییرات دمایی هر منطقه تأکید کرد.

بر اساس این اعلامیه، با افزایش دمای محیط، ضروری است که فاصلۀ زمانی بین دو نوبت آبیاری کاهش یابد. به عنوان مثال، اگر برنامۀ آبیاری پیشین هر ۱۰ روز یکبار بوده، در شرایط گرمای هوا این بازه باید به نصف (یعنی هر ۵ روز) تقلیل داده شود.

همچنین تأکید شده که حجم آب مصرفی در هر نوبت آبیاری نیز متناسب با همان نسبت تنظیم گردد؛ بدین معنا که اگر پیش از این به هر درخت ۱۰۰ لیتر آب داده میشد، در دورۀ جدید (۵ روزه) باید همین مقدار به ۵۰ لیتر کاهش یابد تا رطوبت پای درخت به صورت پیوسته حفظ شود.

سازمان تات هشدار داده است که خشک شدن رطوبت ناحیۀ ریشه، درخت را دچار تنش آبی کرده و به ویژه در این برهه از فصل که اغلب محصولات باغی در حال رسیدن هستند، میتواند خسارتهای جدی به بار آورد. از این رو، باغداران موظف‌اند برنامۀ آبیاری خود را دقیقاً بر اساس شرایط اقلیمی منطقۀ خود به‌روزرسانی کنند و از هرگونه غفلت در این مرحلۀ حساس خودداری نمایند.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: انتخاب بذر، فراتر از یک تصمیم ساده برای دستیابی به عملکرد بالا، یکی از کلیدیترین عوامل تعیین‌کننده در موفقیت یا شکست فصل زراعی است. این انتخاب، زنجیرهای از تصمیمات مدیریتی از جمله برنامه‌های علف‌کش، زمان برداشت، و نحوه مقابله با تنشهای محیطی را تحت تأثیر قرار میدهد. در این گزارش، به بررسی ابعاد مختلف انتخاب بذر و تأثیر آن بر بهینه‌سازی عملیات کشاورزی پرداخته میشود.

تدوین اهداف واقعبینانه؛ گام نخست برای موفقیت
تعیین اهداف شفاف و عملی، پایه و اساس موفقیت در کشاورزی است. کشاورزان باید با فروشندگان بذر و کارشناسان، گفتوگویی مبتنی بر نیازهای خاص خود داشته باشند و بذرها را بر اساس اهداف مزرعه (نه صرفاً عملکرد بالقوه) انتخاب کنند. شناخت دقیق محصولات و تطبیق آنها با شرایط مزرعه، از اتلاف منابع جلوگیری کرده و بازگشت سرمایه را افزایش میدهد.

تطبیق بذر با ویژگیهای منحصر به فرد مزارع
هر مزرعه دارای الگوی زهکشی، نوع خاک، تاریخچه بیماریها، آفات و وضعیت مواد مغذی متفاوتی است. کشاورزان با بررسی عمیق این عوامل، بذرهایی را انتخاب کنند که بتوانند محدودیتهای هر مزرعه را مدیریت کنند. برای مثال:
– در مزارع با زهکشی ضعیف، از ارقام مقاوم به رطوبت استفاده شود.
– در مناطقی با سابقه فشار بیماری، تحمل به بیماری یا پاسخ به قارچکش در اولویت باشد.
– ارقام پرمحصول در زمینهای کمحاصلخیز، نیازمند نهادههای اضافی برای جلوگیری از استرس هستند.

اولین معیار برای انتخاب هیبرید، سازگاری با محیط مزرعه است و سپس سایر فاکتورها مدنظر قرار میگیرند.

کاهش ریسک با شروع صحیح
هیبریدهای مدرن، انعطاف پذیری بیشتری نسبت به نسلهای قدیمی دارند. دن کوین، متخصص ذرت دانشگاه پردو، اشاره میکند که نرخ بذر در محدوده ۲۸۰۰۰ تا ۳۰۰۰۰ دانه در هکتار، عملکرد مطلوبی را بدون افزایش هزینه ها ارائه میدهد. او هشدار میدهد که افزایش بیش از حد تراکم بذر، رقابت بین گیاهان را تشدید کرده و حساسیت به تنش را افزایش میدهد. بنابراین، انتخاب نرخ بذر مناسب، یکی از راهکارهای کلیدی برای مدیریت ریسک در سالهای با حاشیه سود کم است.

نقش پیشاهنگی در ارزیابی تصمیمات اولیه
تا اواسط فصل، تأثیر انتخاب بذر آشکار میشود. تیرماه، زمان اوج نمایش واکنش محصول به تصمیمات اولیه است. عواملی مانند:
– فشار بیماری: هیبریدهای دارای سطح برگ سبز بیشتر، پتانسیل عملکرد بهتری دارند.
– واکنش به استرس: هیبریدهای ضعیف، نیاز به مدیریت تهاجمی تر یا جایگزینی در فصل آینده دارند.

تأثیر بذر بر مدیریت پس از کاشت
انتخاب بذر، بر روشهای مدیریتی مانند محلولپاشی و زمان برداشت اثر میگذارد:
– کاربرد قارچکش: هیبریدهای حساس به بیماری، ممکن است به دو نوبت محلولپاشی نیاز داشته باشند که زمان و هزینه را افزایش میدهد. متیو واندهار (کارشناس Pioneer) توصیه میکند از انتخاب هیبریدهایی که همگی نسبت به یک بیماری خاص ضعیف هستند، خودداری شود.
– زمان برداشت: کشاورزان برای دستیابی به حداکثر عملکرد، زمان برداشت را افزایش میدهند. اما این کار باید با ظرفیت خشک‌کن و ذخیره سازی هماهنگ باشد. داگ بچر، متخصص زراعت، تأکید میکند که برنامه ریزی برداشت باید با لجستیک مزرعه (نظیر خشک کردن یا حمل مستقیم به مراکز خرید) تطابق داشته باشد.

تصمیم گیری در مورد سویا؛ رویکردی متفاوت
با گسترش بازه کاشت سویا، کشاورزان به سمت ارقام زودرس حرکت کرده اند تا از بارانهای اواخر فصل بی نیاز شوند. با این حال، کارشناسان توصیه میکنند که برای کاهش ریسک، از ترکیبی از ارقام با زمان رسیدگی مختلف استفاده شود. همچنین، در کاشت زودهنگام، ارقامی با قدرت جوانهزنی بالا انتخاب شوند تا استقرار محصول بهبود یابد.

یادداشتهای پیشاهنگی؛ راهنمای فصل آینده
ثبت اطلاعاتی نظیر فشار بیماری، تحمل به استرس و مشکلات جوانه زنی، به اصلاح تصمیمات کاشت در سال بعد کمک میکند. عملکرد صرفاً ملاک نهایی نیست، بلکه باید با مشاهدات میدانی ترکیب شود. هیبریدهایی که در طول سالها پایداری خود را در شرایط مختلف نشان دادهاند، گزینه های قابل اعتمادی برای آینده هستند.

ملاحظات ویژه برای تغذیه دام
در مزارعی که ذرت برای سیلاژ یا دانه تولید میشود، عواملی مانند قابلیت هضم، محتوای نشاسته و ارزش خوراک اهمیت بیشتری پیدا میکنند. برای سیلاژ، انتخاب هیبریدهایی با ویژگی “سبز ماندن” (Stay-Green) و زمان برداشت متناسب با ظرفیت خردکنها، ضروری است. محققان، بر لزوم تطابق زمان برداشت با شرایط آبوهوایی و ذخیرهسازی تأکید دارد.

نتیجه گیری
انتخاب بذر، تنها یک تصمیم زراعی نیست؛ بلکه نقشه ای است برای مدیریت تمامی مراحل فصل. از کاشت تا برداشت، هر انتخابی بر کارایی، هزینه ها و سودآوری تأثیر میگذارد. با شناخت دقیق مزارع، تعیین اهداف واقع‌بینانه، و بهره گیری از داده های پیشاهنگی، کشاورزان میتوانند ریسکها را کاهش داده و عملیات خود را به حداکثر بهره وری برسانند. موفقیت در کشاورزی مدرن، در گرو تصمیم گیری آگاهانه و انطباق پذیری با شرایط متغیر است.

منابع:
– گفتگو با دیوید هوی (AgriGold)، دن کوین (دانشگاه پردو)، متیو واندهار (Pioneer)، داگ بچر (بروانت)، کریگ ویلیامز و کارل هوپه (دانشگاه داکوتای شمالی).

پایگاه خبری داوان‌نیوز: نتایج تحقیقات پژوهشکده مرکبات نشان می‌دهد که استفاده برگی از سولفات روی یا گلایسین-روی با غلظت ۳۰۰ میلی‌گرم در لیتر، در زمان ریزش گلبرگ‌ها، مؤثرترین روش برای رفع کمبود روی، افزایش کیفیت میوه و ارتقای سلامت محصول پرتقال در شرایط اقلیمی کشور است.

به گزارش خبرنگار ما، دکتر طاهره رئیسی، عضو هیئت علمی این پژوهشکده، در گفتوگویی تخصصی به تشریح نقش کلیدی عنصر روی در بهبود ویژگی‌های کمی و کیفی میوه پرتقال و تشریح آخرین یافتههای تحقیقاتی در این حوزه پرداخت.

دکتر رئیسی با تأکید بر جایگاه راهبردی روی در تغذیه گیاهان، اظهار داشت: روی به عنوان یکی از ریزمغذی‌های ضروری، نقشی محوری در فرآیندهای رشد و نمو گیاهان ایفا میکند. این عنصر نه‌تنها کیفیت میوه مرکبات را ارتقا میدهد و به سلامت مصرف‌کنندگان کمک میکند، بلکه توانایی درختان را در مقابله با تنش‌های ناشی از تغییرات اقلیمی افزایش میدهد.

وی با اشاره به شیوع کمبود روی در باغهای مرکبات شمال و جنوب کشور، عوامل خاکی از جمله اسیدی یا قلیایی بودن خاک، وجود کربنات کلسیم بالا و سطوح زیاد فسفر را از دلایل اصلی این معضل برشمرد و افزود: درختان مرکبات به کمبود روی بسیار حساس هستند و این عارضه که از مهمترین ناهنجاریهای تغذیهای محسوب میشود، باعث کاهش شدید گل‌دهی، تشکیل میوه، عملکرد نهایی و ناپایداری تولید میگردد.

این عضو هیئت علمی، علائم ظاهری کمبود روی را به صورت لکه‌های نامنظم و کلروز بین رگبرگی در برگها توصیف کرد و گفت: در حالت متوسط، برگهای درختان کوچک، دراز و دارای لکه‌های زرد، بهویژه در سرشاخه‌های انتهایی می‌شوند. در موارد حاد، خشکیدگی سرشاخه‌ها رخ داده و درخت عملاً بدون میوه باقی میماند.

دکتر رئیسی در ادامه به انواع کودهای روی شامل ترکیبات معدنی (سولفات، کلراید و نیترات روی)، کلاتهای سنتزی (مانند Zn-EDTA و Zn-DTPA) و کمپلکس‌های آلی طبیعی اشاره کرد و تأکید نمود که کارایی این کودها به نوع منبع و روش مصرف آنها بستگی دارد. وی با مقایسه روشهای کوددهی، کوددهی برگی را به دلیل سرعت جذب، دقت بالا در تأمین عنصر، صرفه اقتصادی و سازگاری با محیط‌زیست، بر کاربرد خاکی ترجیح داد و خاطرنشان کرد: مطالعات ما نشان داده که کلات‌های سنتزی روی مانند Zn-EDTA در محلول‌پاشی برگی کارایی کمتری نسبت به نمک‌های محلول دارند و بیشتر برای سیستم های کودآبیاری مناسب‌اند.

وی با استناد به نتایج پژوهش‌های انجام‌شده در پژوهشکده، اعلام کرد: «محلولپاشی برگی با منابع روی به شکل نمکهای محلول بهویژه سولفات روی، و همچنین آمینوکلاتهای روی نظیر گلایسین-روی، روشی سریع و مؤثر برای جبران کمبود این عنصر و افزایش عملکرد و کیفیت میوه پرتقال محسوب میشود.

دکتر رئیسی در بخش دیگری از سخنان خود، توصیههای عملی حاصل از این پژوهش را به شرح زیر ارائه داد:

– میزان و منبع مصرف: بهمنظور آمادهسازی بیوشیمیایی درختان برای کاهش اثرات سوء تغییرات اقلیمی، بهبود کیفیت ظاهری میوه، افزایش ترکیبات مغذی و تقویت فعالیت آنتی‌اکسیدانی، محلول‌پاشی برگی با غلظت ۳۰۰ میلیگرم روی در هر لیتر آب از منبع سولفات روی یا گلایسین-روی توصیه میشود.

– زمان مصرف: برای دستیابی به بهترین نتیجه، این محلول‌پاشی بهتر است در مرحله ریزش گلبرگها و تشکیل میوه انجام شود. در صورت مشاهده علائم کمبود، تکرار آن در تیرماه ضروری است.

– شرایط محیطی مؤثر: محلول‌پاشی باید در شرایط مساعد آب وهوایی شامل نبود بارندگی حداقل تا ۲۴ ساعت پس از محلولپاشی، دمای بین ۱۸ تا ۲۹ درجه سانتیگراد، و عدم وزش باد، و ترجیحاً در ساعات ابتدایی صبح یا اواخر عصر صورت گیرد تا جذب و کارایی روی به حداکثر برسد.

وی در پایان با تأکید بر ضرورت مدیریت جامع تغذیه، تصریح کرد: تأمین سایر عناصر غذایی باید بر اساس نتایج آزمون خاک و برگ و منطبق با برنامه تغذیه ای معتبر انجام شود. یافته های ما نشان میدهد که مدیریت صحیح تغذیه روی، به ویژه با استفاده از منابع گلایسین-روی و سولفات روی، میتواند نقش بیبدیلی در افزایش بازارپسندی میوه، ارتقای ارزش تغذیهای، افزایش ترکیبات سلامتبخش و پایداری تولید در شرایط تغییر اقلیم ایفا کند. بهرهگیری از این روشهای علمی، گامی مؤثر در جهت بهره وری پایدار باغهای مرکبات کشور خواهد بود.

منبع: روابط عمومی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری