پایگاه خبری داوان‌نیوز: باغداران و تولیدکنندگان سراسر کشور به زودی صاحب الگوهای عملیاتی موفق در زمینه مدیریت باغ، آبیاری، تغذیه و کنترل آفات می‌شوند؛ طرح ملی پایلوت‌های الگویی باغبانی با هدف انتقال مستقیم فناوری‌های نوین از پژوهش به مزرعه، رسماً کلید خورد.

به گزارش خبرنگار ما، رئیس مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی کشور از آغاز اجرای طرح ملی شناسایی و ایجاد پایلوت‌های الگویی باغبانی با محوریت انتقال فناوری‌های نوین به زنجیره تولید خبر داد.

محی‌الدین پیرخضری، رئیس این مؤسسه، با اعلام این خبر گفت: این طرح ملی در راستای توسعه باغبانی نوین، افزایش بهره‌وری تولید و تسریع در انتقال دستاوردهای پژوهشی به مزارع و باغ‌های کشور، در دستور کار قرار گرفته است.

وی افزود: محور اصلی این برنامه، شناسایی باغ‌های موفق و پیشرویی است که از فناوری‌های روز، مدیریت علمی و روش‌های پایدار بهره می‌برند تا ضمن معرفی آن‌ها به عنوان الگو، زمینه برای اشاعه نوآوری در سراسر بخش باغبانی فراهم شود.

پیرخضری با تأکید بر اینکه این طرح برای اولین بار در کشور و به عنوان یکی از محورهای کلیدی برنامه ملی توسعه و ترویج باغبانی اجرا می‌شود، خاطرنشان کرد: آموزش بهره‌برداران، ترویج الگوهای موفق تولید و انتقال مستقیم فناوری، از مهم‌ترین اهداف این طرح به شمار می‌رود.

رئیس مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، ارتقای بهره‌وری آب، نهاده‌ها و عوامل تولید در واحدهای باغبانی را از دیگر اولویت‌های این طرح برشمرد و اضافه کرد: توسعه الگوهای موفق در زمینه مدیریت باغ، تغذیه گیاه، آبیاری، کنترل آفات و بیماری‌ها، همچنین مدیریت پس از برداشت، از مؤلفه‌های اصلی این برنامه است.

وی در ادامه به اهداف جانبی این طرح ملی اشاره کرد و گفت: ایجاد مراکز نمایشی و آموزشی برای کارشناسان و مروجان، تقویت تعامل میان بخش تحقیق و اجرا، مستندسازی تجارب تولیدکنندگان پیشرو، و حمایت از تولید پایدار به منظور ارتقای کیفیت و افزایش رقابت‌پذیری محصولات باغبانی در بازارهای داخلی و خارجی، از دیگر برنامه‌های کلیدی این طرح محسوب می‌شود.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، با رهاسازی زنبور «براکون» در مزارع دانه های روغنی، رسماً استفاده از سموم شیمیایی را در مبارزه با آفت خطرناک «کارادرینا» کنار گذاشت؛ طرحی که ضمن حذف پهپادهای سمپاش، گامی بلند در مسیر کشاورزی پایدار و تولید محصولات سالم محسوب میشود.

به گزارش خبرنگار ما، در شرایطی که تغییرات اقلیمی و طغیان آفات برگ‌خوار نظیر «کارادرینا» کشت آفتابگردان، سویا و کنجد را با تهدیدی جدی روبه رو کرده، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر با کنار گذاشتن رویکردهای متداول شیمیایی، گامی راهبردی به سوی کشاورزی پایدار برداشته است. این مؤسسه با عملیاتی سازی طرح «کنترل بیولوژیک مبتنی بر زنبور براکون» در مزارع تحقیقاتی خود، نه‌تنها الگویی کارآمد برای مدیریت هوشمند آفات ارائه داده، بلکه وابستگی به سموم پرخطر را به چالش کشیده است.

پایان عصر سموم شیمیایی؛ چرایی تغییر رویکرد

مهدی غفاری، رئیس بخش تحقیقات دانه های روغنی مؤسسه، با اشاره به مقاومت روزافزون آفات به سموم و دشواریهای عملیاتی سمپاشی در مزارع با بوته‌های بلند (که ناگزیر به استفاده از پهپاد است)، تأکید میکند: رهاسازی زنبور براکون، نه‌تنها معضلات فنی و زیست‌محیطی را مرتفع ساخته، بلکه به عنوان راهکاری مقرون به صرفه و سازگار با اکوسیستم، افق جدیدی در کنترل زیستی گشوده است.

این اظهارنظر، بیانگر گذار از نگرش صرفاً مبارزه شیمیایی به نگاه سیستمی در مدیریت تلفیقی آفات است؛ رویکردی که در اسناد بالادستی کشاورزی ایران نیز بر آن تأکید شده، اما تا پیش از این، کمتر به مرحله اجرایی در مقیاس مزرعه رسیده بود.

مکانیسم شکارگری هوشمند؛ چگونه زنبور براکون عمل میکند؟

در این طرح که با همکاری واحدهای فناور ایستگاه تحقیقات قزوین اجرا شده، از توانایی پارازیتوئیدی زنبور براکون علیه لاروهای شبپره‌ها بهره‌گیری میشود. محمد مهدی عبداللهی، کارشناس طرح، جزئیات این فرآیند را چنین تشریح میکند:

– ردیابی شیمیایی: زنبور با شناسایی ردپای فرومون‌های لارو، طعمه را دقیقاً هدفگیری میکند.
– فلج‌سازی هدفمند: با تزریق زهر ملایم، لارو را بدون کشتن آن، فلج ساخته و بستر مناسبی برای تخم‌ریزی فراهم میآورد.
– چرخه تکامل کنترلگر: نوزادان زنبور طی ۷ تا ۱۰ روز با تغذیه از بافته‌ای میزبان، جمعیت آفت را به‌طور طبیعی و بدون نیاز به مداخله شیمیایی کاهش میدهند.

این استراتژی، نمونه ای از «کشاورزی مبتنی بر خدمات اکوسیستمی» است که در آن به جای سرکوب کامل، تعادل جمعیتی در مزرعه برقرار می‌شود.

سادگی عملیاتی؛ مناسب برای همه کشاورزان

یکی از نقاط قوت این روش، سهولت اجرا و عدم نیاز به تجهیزات پیچیده است. بر اساس نتایج تحقیقاتی، رهاسازی تنها ۳ تا ۴ لیوان حاوی زنبورهای بالغ در هر هکتار، میتواند بخش عمده ای از آلودگی را مهار کند. این ویژگی، امکان پذیرش گسترده این فناوری را توسط کشاورزان سنتی و صنعتی فراهم می‌آورد و بار مالی و فنی مدیریت آفات را به میزان چشمگیری کاهش میدهد.

پیام راهبردی مؤسسه به بهره‌برداران

غفاری در پایان با تأکید بر نتایج امیدبخش این طرح زیستی، از همه کشاورزان دانه‌های روغنی دعوت کرد تا با جایگزینی این روش به‌جای سموم، ضمن کاهش هزینه‌های تولید، گامی اساسی در جهت تولید محصولات سالم و احیای سلامت خاک و آب بردارند. او خاطرنشان ساخت: این مسیر، نه یک گزینه تجملاتی، بلکه یک ضرورت برای بقای کشاورزی پایدار در اقلیم در حال تغییر ایران است.

به گزارش اخبار روزانه کشاورزی، اقدام مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر در عملیاتی‌سازی کنترل زیستی با زنبور براکون، فراتر از یک گزارش فنی، نمادی از تغییر پارادایم در نگاه به آفات است؛ نگاهی که آنها را نه دشمن، بلکه بخشی از چرخه طبیعی میداند و با بهره‌گیری از دانش بوم‌شناختی، تهدید را به فرصتی برای بازآفرینی سلامت مزارع تبدیل میکند. این الگو، اگر با حمایتهای آموزشی و تسهیلاتی برای کشاورزان همراه شود، میتواند سرآغازی برای تحول جدی در زراعت دانه‌های روغنی کشور و کاهش چشمگیر مصرف سموم شیمیایی باشد.

پایگاه خبری داوان‌نیوز: محقق بخش گیاهپزشکی مرکز تحقیقات جنوب کرمان با اعلام اینكه بیش از نیمی از سمپاشی‌های مزرعهای بدون تشخیص دقیق عامل بیماری انجام میشود، هشدار داد: زردی و پژمردگی لزوماً نشانه بیماری قارچی نیست و سمپاشی کورکورانه، نه تنها بیماری را ریشه‌کن نمیکند، بلکه با افزایش هزینه، ایجاد مقاومت دارویی و تشدید خسارت، تولید پایدار را تهدید میکند.

به گزارش خبرنگار ما، دکتر لاله ایلخان، محقق بخش گیاهپزشکی این مرکز، با اشاره به چالشهای رایج در کنترل بیماریهای گیاهی، نسبت به اقدامات خودسرانه و غیرکارشناسی کشاورزان هشدار داد و تأکید کرد: بسیاری از خسارات زراعی، ناشی از تشخیص نادرست علائم و مداخلات بموقع اما ناصحیح است.

دکتر ایلخان با بیان اینکه “هر زردی، پژمردگی یا لکه‌برگی الزاماً نشانه بیماری قارچی نیست”، خاطرنشان کرد: شایع‌ترین اشتباه کشاورزان، سمپاشی فوری به محض مشاهده این علائم است، در حالی که عوامل متعددی مانند کمبود عناصر غذایی، شوری خاک، تنشهای دمایی (گرما یا سرما)، آبیاری نامناسب و حتی خسارت آفات میتوانند نشانه هایی مشابه ایجاد کنند. وی تأکید کرد که اقدامات نسنجیده نه تنها مشکل را حل نمیکند، بلکه هزینه های تولید را نیز افزایش میدهد.

یکی دیگر از خطاهای حیاتی، مصرف خودسرانه قارچکش ها عنوان شد. این محقق گیاهپزشکی توضیح داد: قارچکشها برای طیف خاصی از عوامل بیماری‌زا طراحی شده‌اند و بدون شناسایی دقیق عامل بیماری، سمپاشی نه تنها بی‌اثر خواهد بود، بلکه میتواند به مقاومت دارویی در بیمارگرها منجر شود. به گفته وی، تشخیص درست عامل بیماری، نخستین گام در کنترل مؤثر است.

دکتر ایلخان در ادامه به نقش کلیدی مدیریت محیط کشت اشاره کرد و افزود: بسیاری از بیماریهای گیاهی در شرایط رطوبت بالا، آبیاری مفرط، زهکشی ضعیف و تهویه نامناسب تشدید می‌شوند. بنابراین، تا زمانی که شرایط محیطی اصلاح نشود، حتی مصرف سموم قوی نیز تنها راه‌حلی موقتی خواهد بود و بیماری به سرعت عود میکند.

رعایت نکردن بهداشت مزرعه و گلخانه نیز از دیگر اشتباهات پرتکرار است. باقی گذاشتن بقایای آلوده (برگ، شاخه، میوه یا بوته‌های بیمار)، عدم ضدعفونی ابزار هرس، و استفاده از نشاء یا نهال‌های آلوده، زمینه‌ساز گسترش سریع بیماری به گیاهان سالم میشود.

از سوی دیگر، مصرف دوز نامناسب، زمانبندی اشتباه در سمپاشی، و تکرار مداوم یک نوع قارچکش، به‌عنوان عواملی یاد شد که نه تنها کارایی کنترل را کاهش میدهند، بلکه خطر بروز مقاومت در جمعیت بیمارگرها را به شدت افزایش میدهند.

توصیه نهایی محقق جنوب کرمان به کشاورزان:
۱. پیش از هر اقدامی، علت اصلی مشکل را با کمک کارشناسان گیاهپزشکی تشخیص دهید.
۲. سیستم آبیاری و زهکشی را بهینه‌سازی کرده و تهویه مناسب را فراهم آورید.
۳. بهداشت مزرعه و گلخانه را به‌طور مستمر رعایت کنید.
۴. در صورت نیاز، قارچکش مناسب را با دوز استاندارد و در زمان تعیینشده توسط متخصص، مصرف نمایید.

دکتر ایلخان در پایان با تأکید بر سه اصل طلایی “تشخیص درست، مصرف هدفمند سم، و مدیریت رطوبت”، از کشاورزان خواست تا با آگاهی‌بخشی و مشورت با کارشناسان، از هدررفت منابع و کاهش بهره‌وری جلوگیری کنند و گفت: امید است با دانش‌افزایی و عمل به توصیه‌های فنی، گام مؤثری در جهت تولید پایدار و امنیت غذایی کشور برداشته شود. خداوند یار و نگهدار شما کشاورزان عزیز باد.